Luận văn nghiên cứu ảnh hưởng của lượng phân hữu cơ đến khả năng sinh trưởng năng suất và chất lượng của giống dưa lê đài loan tại tỉnh bắc kạn

Luận văn nghiên cứu ảnh hưởng của lượng phân hữu cơ đến khả năng sinh trưởng, năng suất và chất lượng của giống dưa lê… 71 trang · Đại học Thái Nguyên · 2017.

• Tác giả: Tăng Thị Dung
• Người hướng dẫn: TS. Hà Duy Trường
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Công nghệ sản xuất Rau Hoa Quả
• Đề tài: Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Của Lượng Phân Hữu Cơ Đến Khả Năng Sinh Trưởng, Năng Suất Và Chất Lượng Của Giống Dưa Lê Đài Loan Tại Tỉnh Bắc Kạn
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Tóm tắt thực trạng sản xuất kinh doanh ở HTX
• 1.2. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.3. Mục tiêu đề tài
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội liên quan đến sản xuất kinh doanh tại HTX Bình Sơn
• 2.2. Tình hình sản xuất và tiêu thụ dưa lê trên thế giới và trong nước
• 2.2.1. Tình hình sản xuất và tiêu thụ dưa lê trên thế giới
• 2.2.2. Tình hình sản xuất và tiêu thụ dưa lê ở Việt Nam
• 2.2.3. Tình hình và kết quả sử dụng phân bón trong sản xuất dưa lê
• 2.2.3.1. Tình hình và kết quả sử dụng phân bón trong sản xuất dưa lê ở Việt Nam
• 2.2.3.2. Tình hình và kết quả sử dụng phân bón trong sản xuất dưa lê tại tỉnh Bắc Kạn
• 3. PHẦN 3: NỘI DUNG VÀ PHƢƠNG PHÁP THỰC HIỆN
• 3.1. Thực trạng sản xuất của HTX Bình Sơn
• 3.2. Kỹ thuật ứng dụng và phương pháp tổ chức thực hiện của HTX trong những năm gần đây
• 3.3. Phương pháp thực hiện
• 3.3.1. Ứng dụng kỹ thuật và phương pháp thực hiện trong sản xuất dưa lê tại HTX rau Sỹ Bình
• 3.3.2. Đối tượng, địa điểm và thời gian thực hiện
• 3.3.2.1. Đối tượng thực hiện
• 3.3.2.2. Địa điểm và thời gian thực hiện
• 3.3.3. Nội dung thực hiện
• 3.3.4. Phương pháp thực hiện
• 3.3.5. Các chỉ tiêu nghiên cứu và phương pháp theo dõi
• 3.3.6. Các kỹ thuật gieo trồng, chăm sóc
• 3.3.7. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Đánh giá kết quả sản xuất kinh doanh HTX Bình Sơn
• 4.2. Thời tiết khí hậu của Bắc Kạn vụ xuân hè 2017
• 4.3. Đánh giá kết quả sản xuất kinh doanh từ khi thành lập đến nay
• 4.4. Kết quả ứng dụng kỹ thuật và phương pháp thực hiện trong sản xuất dưa lê tại HTX rau Sỹ Bình
• 4.5. Ảnh hưởng của lượng phân hữu cơ đến thời gian sinh trưởng và phát triển cây dưa lê
• 4.6. Ảnh hưởng của lượng phân hữu cơ đến chiều cao cây dưa lê
• 4.7. Ảnh hưởng của lượng phân hữu cơ đến động thái ra lá cây dưa lê
• 4.8. Ảnh hưởng của lượng phân hữu cơ đến sâu, bệnh hại cây dưa lê
• 4.9. Ảnh hưởng của lượng phân hữu cơ đến ra hoa đậu quả
• 4.10. Ảnh hưởng của lượng phân hữu cơ đến năng suất
• 4.11. Ảnh hưởng của lượng phân hữu cơ đến hình thái và chất lượng
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• 5.1. Kết quả thực hiện nghiên cứu
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu

Luận văn nghiên cứu ảnh hưởng của lượng phân hữu cơ đến khả năng sinh trưởng, năng suất và chất lượng của giống dưa lê Đài Loan tại tỉnh Bắc Kạn. Đề tài này được thực hiện nhằm xác định tỷ lệ thích hợp của phân chuồng để nâng cao hiệu quả sản xuất. Theo thống kê, dưa lê là loại trái cây phổ biến, chứa nhiều vitamin và khoáng chất, có giá trị dinh dưỡng cao. Tuy nhiên, việc sử dụng phân bón trong sản xuất dưa lê tại Bắc Kạn vẫn còn nhiều hạn chế, đặc biệt là sự mất cân đối giữa phân hữu cơ và phân vô cơ. Do đó, nghiên cứu này không chỉ có ý nghĩa lý thuyết mà còn mang tính thực tiễn cao, góp phần nâng cao chất lượng nông sản và bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.

1.1. Tính cấp thiết của đề tài

Việc sử dụng phân bón hợp lý là yếu tố quyết định đến năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp. Tại Bắc Kạn, tình hình sản xuất nông nghiệp đang gặp khó khăn do sự lạm dụng phân vô cơ, dẫn đến tình trạng dư lượng nitrat cao trong sản phẩm. Hơn nữa, người nông dân chưa chú trọng đến việc sử dụng phân hữu cơ, khiến năng suất dưa lê chưa ổn định. Nghiên cứu này nhằm tìm ra giải pháp tối ưu cho việc sử dụng phân hữu cơ, từ đó cải thiện năng suất và chất lượng dưa lê, đáp ứng nhu cầu thị trường và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

II. Tình hình sản xuất dưa lê

Tình hình sản xuất và tiêu thụ dưa lê trên thế giới cho thấy sự gia tăng diện tích và năng suất trong những năm gần đây. Theo FAO, diện tích trồng dưa lê toàn cầu năm 2014 đạt khoảng 11.788 nghìn ha với năng suất trung bình 25,13 tấn/ha. Trung Quốc hiện là quốc gia có diện tích trồng dưa lê lớn nhất. Tại Việt Nam, sản xuất dưa lê cũng đang trên đà phát triển, tuy nhiên, năng suất vẫn còn thấp so với tiềm năng. Việc sử dụng phân bón chưa hợp lý, đặc biệt là sự thiếu hụt phân hữu cơ, đã dẫn đến chất lượng sản phẩm không đạt yêu cầu. Nghiên cứu này sẽ cung cấp thông tin cần thiết để cải thiện quy trình sản xuất dưa lê tại Bắc Kạn.

2.1. Tình hình sản xuất dưa lê tại Bắc Kạn

Tỉnh Bắc Kạn có điều kiện tự nhiên thuận lợi cho việc trồng dưa lê, tuy nhiên, việc áp dụng các kỹ thuật canh tác hiện đại còn hạn chế. Đặc biệt, nông dân thường sử dụng phân vô cơ với liều lượng lớn, dẫn đến tình trạng ô nhiễm môi trường và giảm chất lượng nông sản. Nghiên cứu này sẽ đánh giá ảnh hưởng của lượng phân hữu cơ đến sự sinh trưởng và phát triển của giống dưa lê Đài Loan, từ đó đề xuất các giải pháp phù hợp để nâng cao hiệu quả sản xuất.

III. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp thực nghiệm để đánh giá ảnh hưởng của lượng phân hữu cơ đến khả năng sinh trưởng và năng suất của giống dưa lê Đài Loan. Các chỉ tiêu nghiên cứu bao gồm chiều cao cây, số lượng lá, thời gian ra hoa, và năng suất thu hoạch. Số liệu sẽ được thu thập và phân tích bằng các phương pháp thống kê phù hợp. Điều này giúp xác định mối quan hệ giữa lượng phân hữu cơ và các chỉ tiêu sinh trưởng, từ đó đưa ra kết luận về hiệu quả của việc sử dụng phân hữu cơ trong sản xuất dưa lê.

3.1. Thiết kế thí nghiệm

Thí nghiệm sẽ được thiết kế với nhiều mức lượng phân hữu cơ khác nhau, từ không bón đến bón với tỷ lệ tối ưu. Các thí nghiệm sẽ được thực hiện tại HTX Bình Sơn, nơi có điều kiện sản xuất dưa lê. Thời gian thực hiện thí nghiệm sẽ kéo dài trong suốt vụ xuân hè năm 2017. Số liệu sẽ được ghi nhận định kỳ để theo dõi sự phát triển của cây dưa lê, từ đó có thể đánh giá một cách chính xác ảnh hưởng của phân hữu cơ đến năng suất và chất lượng sản phẩm.

IV. Kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy lượng phân hữu cơ có ảnh hưởng tích cực đến khả năng sinh trưởng và năng suất của giống dưa lê Đài Loan. Cây dưa lê được bón phân hữu cơ đạt chiều cao vượt trội hơn so với cây không bón. Năng suất thu hoạch cũng tăng đáng kể, cho thấy vai trò quan trọng của phân hữu cơ trong việc cải thiện chất lượng sản phẩm. Điều này khẳng định rằng việc áp dụng đúng kỹ thuật bón phân có thể giúp nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp tại Bắc Kạn.

4.1. Đánh giá chất lượng sản phẩm

Chất lượng của dưa lê cũng được cải thiện rõ rệt nhờ việc bón phân hữu cơ. Các chỉ tiêu như độ ngọt, màu sắc và kích thước quả đều được nâng cao. Kết quả này không chỉ mang lại lợi ích kinh tế cho nông dân mà còn đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường về sản phẩm an toàn và chất lượng. Nghiên cứu khuyến nghị việc áp dụng phân hữu cơ nên được mở rộng để nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp tại địa phương.

V. Kết luận và đề xuất

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng lượng phân hữu cơ có ảnh hưởng rõ rệt đến khả năng sinh trưởng, năng suất và chất lượng của giống dưa lê Đài Loan tại tỉnh Bắc Kạn. Kết quả nghiên cứu không chỉ có ý nghĩa lý thuyết mà còn mang lại giá trị thực tiễn cao cho sản xuất nông nghiệp. Đề xuất cho các nhà quản lý và nông dân là cần tăng cường sử dụng phân hữu cơ trong canh tác để cải thiện chất lượng nông sản và bảo vệ môi trường. Việc này sẽ góp phần nâng cao thu nhập cho nông dân và phát triển bền vững ngành nông nghiệp tại địa phương.

5.1. Đề xuất chính sách

Cần có chính sách khuyến khích nông dân sử dụng phân hữu cơ trong sản xuất nông nghiệp. Nhà nước nên tổ chức các khóa đào tạo, hội thảo để nâng cao nhận thức cho nông dân về lợi ích của phân hữu cơ. Đồng thời, cần có sự hỗ trợ về kỹ thuật và tài chính để nông dân dễ dàng tiếp cận và áp dụng các phương pháp canh tác bền vững. Điều này sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng nông sản, đồng thời bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Đề tài thuộc chuyên ngành Công nghệ sản xuất Rau Hoa Quả (Khoa Nông Học, Trường Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên), do sinh viên Tăng Thị Dung thực hiện dưới sự hướng dẫn của TS. Hà Duy Trường vào năm 2017. Nghiên cứu thuộc loại hình thực nghiệm nông học đồng ruộng kết hợp điều tra, khảo sát thực trạng sản xuất nông hộ.

Bối cảnh nghiên cứu xuất phát từ thực tiễn chuyển dịch cơ cấu cây trồng tại tỉnh Bắc Kạn, cụ thể là huyện Bạch Thông và xã Sỹ Bình. Hợp tác xã (HTX) Bình Sơn (thành lập tháng 12/2015 tại xã Sỹ Bình với 18 thành viên, quy mô canh tác 6,5 ha) đã định hướng sản xuất rau an toàn và được Chi cục Quản lý chất lượng nông lâm sản, thủy sản Bắc Kạn cấp giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm vào tháng 10/2016. Tuy nhiên, việc canh tác rau màu tại địa phương còn gặp nhiều khó khăn: đất đai canh tác chủ yếu là đồi núi dốc, nguồn nước tưới thiếu hụt trong mùa khô, hoạt động tiêu thụ còn manh mún và nguy cơ bị cạnh tranh bởi sản phẩm không rõ nguồn gốc.

Đối với cây dưa lê (đặc biệt là các giống dưa lê nhập nội chất lượng cao), khảo sát thực tế tại tỉnh Bắc Kạn chỉ ra các hạn chế lớn:

• Năng suất cây trồng chưa ổn định, khả năng chống chịu sâu bệnh còn yếu.
• Độ ngọt (độ Brix) và hương thơm của quả còn thấp.
• Tình trạng lạm dụng phân bón vô cơ (đặc biệt là phân đạm) dẫn đến nguy cơ dư lượng nitrat ($NO_3^-$) vượt ngưỡng cho phép, trong khi việc sử dụng phân bón hữu cơ chưa cân đối, chủ yếu tận dụng phân tự có chưa qua xử lý chuẩn hóa.

Mục tiêu nghiên cứu được xác định cụ thể:

• Xác định được tỷ lệ thích hợp của phân chuồng hoai mục đến sự sinh trưởng, phát triển, năng suất và chất lượng của giống dưa lê Đài Loan trong vụ Xuân - Hè năm 2017 tại tỉnh Bắc Kạn.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Giống dưa lê lai F1 siêu ngọt CAAP số 1 Đài Loan; phân hữu cơ (phân chuồng ủ hoai mục) phối hợp với các mức phân khoáng vô cơ (Đạm Urê, Supe lân Lâm Thao, Kali clorua) và vôi bột.
• Phạm vi không gian: HTX Bình Sơn, xã Sỹ Bình, huyện Bạch Thông, tỉnh Bắc Kạn.
• Phạm vi thời gian: Từ tháng 01/2017 đến tháng 05/2017 (vụ Xuân - Hè 2017).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng trên cơ sở lý thuyết về nhu cầu dinh dưỡng khoáng và sinh lý của cây dưa lê. Cây dưa lê thích hợp trên đất thịt nhẹ, cát pha, tơi xốp, thoát nước tốt, pH từ 5,5 - 6,5, hàm lượng mùn > 2%, nhiệt độ sinh trưởng từ 24 - 35°C. Để đạt năng suất 15 tấn quả/ha, cây dưa lê lấy đi từ đất khoảng 112 kg N, 45 kg $P_2O_5$, 97 kg $K_2O$, 300 kg CaO, 45 kg MgO, 100 kg $SiO_2$, 4 kg S, 180 g Zn, 50 g B và 4 g Fe. Tác giả phân tích cụ thể vai trò của từng chất dinh dưỡng: Đạm (N) phát triển thân lá; Lân (P) phát triển rễ và phân hóa mầm hoa; Kali (K) vận chuyển đường và làm săn chắc mô quả; Canxi (CaO) khử chua đất và hạn chế thối rễ; Magie (MgO) tăng cường hiệu suất quang hợp; Silic ($SiO_2$) làm dày lớp cutin chống sâu bệnh; các vi lượng (Zn, B, Fe) kích thích enzyme tạo hương vị đặc trưng.

Phương pháp nghiên cứu bao gồm:

1. Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp: Thu thập tài liệu, báo cáo từ Sở NN&PTNT tỉnh Bắc Kạn, Trạm Khí tượng Thủy văn thị xã Bắc Kạn, số liệu thống kê FAO STAT (2016).
2. Phương pháp điều tra sơ cấp: Phỏng vấn trực tiếp bằng bảng hỏi đối với 10/18 thành viên được chọn ngẫu nhiên trong HTX Bình Sơn về tập quán sử dụng phân bón và sản xuất rau.
3. Phương pháp bố trí thí nghiệm đồng ruộng: Thí nghiệm được bố trí theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD) gồm 3 công thức, 3 lần nhắc lại (tổng cộng 9 ô thí nghiệm). Kích thước mỗi ô là $2m \times 6m = 12m^2$, tổng diện tích thí nghiệm là $108m^2$ (chưa kể dải bảo vệ). Mật độ trồng 13.333 cây/ha (khoảng cách $50cm \times 1,5m$, lên luống cao 25 - 30cm, trồng 2 hàng kép).
   • Công thức 1 (Đối chứng - ĐC): 20 tấn phân chuồng hoai mục + 500 kg vôi bột + 120 kg N + 100 kg $P_2O_5$ + 120 kg $K_2O$/ha.
   • Công thức 2 (CT2): 25 tấn phân chuồng hoai mục + 500 kg vôi bột + 120 kg N + 100 kg $P_2O_5$ + 120 kg $K_2O$/ha.
   • Công thức 3 (CT3): 30 tấn phân chuồng hoai mục + 500 kg vôi bột + 120 kg N + 100 kg $P_2O_5$ + 120 kg $K_2O$/ha.
4. Quy trình canh tác và theo dõi chỉ tiêu: Tuân thủ Tiêu chuẩn ngành 10TCN 219-2006 (đánh giá khảo nghiệm dưa lê). Điều tra sâu bệnh hại theo Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia QCVN 01-38:2010/BNN&PTNT. Định lượng đường tổng số theo phương pháp Bertrand; đo độ Brix bằng khúc xạ kế tại phòng thí nghiệm Rau - Quả.
5. Phương pháp xử lý số liệu: Tính toán trung bình, phương sai, sai khác nhỏ nhất có ý nghĩa ($LSD_{0.05}$), hệ số biến động ($CV%$) và độ tin cậy ($P$) bằng phần mềm chuyên dụng IRRISTAT và Microsoft Excel.

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Tác giả trình bày tổng quan về thực trạng sản xuất tại HTX Bình Sơn, quá trình chuyển đổi 2,5 ha rau vụ đông năm 2016 (tiêu thụ 10 tấn cà chua, 8 tấn su hào, 15 tấn bắp cải, thu nhập xã viên 4 - 5 triệu đồng/tháng). Nêu rõ sự cần thiết phải nghiên cứu phân bón hữu cơ nhằm giải quyết các tồn tại về chất lượng, dư lượng hóa chất và nâng cao hiệu quả kinh tế cho giống dưa lê Đài Loan tại địa phương.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Chương này tổng hợp các số liệu toàn cầu và trong nước:

• Số liệu FAO (2014): Diện tích trồng dưa lê thế giới đạt 11.788,08 nghìn ha, sản lượng 29.626 nghìn tấn, năng suất 25,13 tấn/ha; Trung Quốc dẫn đầu diện tích (4.440,63 nghìn ha). Bỉ xuất khẩu lớn nhất (10.650 tấn), Hoa Kỳ nhập khẩu nhiều nhất (63.439 tấn).
• Việt Nam: Diện tích rau cả nước khoảng 850 ngàn ha, sản lượng 15 triệu tấn. Dưa lê phát triển mạnh tại Hải Dương, Bắc Ninh, Hưng Yên, Bắc Giang... nhưng gặp khó khăn do trên 80% hạt giống phải nhập khẩu và kỹ thuật canh tác của nông dân còn nhiều hạn chế.
• Điều kiện tự nhiên xã Sỹ Bình: Diện tích tự nhiên 2.751,56 ha, địa hình núi đá chiếm 90% với độ dốc 26 - 30°, đất sản xuất nông nghiệp chiếm 397,21 ha (14,44%), địa hình chia cắt mạnh gây khó khăn cho nguồn nước tưới.

Phần 3: Nội dung và phương pháp thực hiện

Trình bày chi tiết lịch trình thí nghiệm (ủ hạt ngày 09/02/2017, ươm ngày 14/02/2017, trồng ra ruộng ngày 15/03/2017), kỹ thuật bón phân (bón lót 100% phân chuồng, lân, vôi + 20% đạm + 30% kali; bón thúc chia làm 3 đợt), kỹ thuật cắm giàn cao 50cm, bấm ngọn thân chính ở 4 - 5 lá thật và nhánh cấp 1, cấp 2 ở 4 - 5 lá để giữ 3 - 5 quả/cây. Mô tả chi tiết công thức tính toán các chỉ tiêu sinh trưởng, tỷ lệ hại của bọ dưa, bệnh chết héo cây con, cấu thành năng suất và chất lượng quả.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương này phân tích các chuỗi dữ liệu thực nghiệm thu được trong vụ Xuân - Hè 2017:

1. Điều kiện thời tiết vụ Xuân - Hè 2017 tại Bạch Thông: Nhiệt độ tăng dần từ tháng 2 ($11 - 24^\circ C$) đến tháng 5 ($20 - 35^\circ C$). Giai đoạn tháng 2 đến giữa tháng 3 có nhiệt độ thấp làm kéo dài thời gian cây con ở vườn ươm. Tháng 4 và 5 nhiệt độ đạt $25 - 32^\circ C$, ẩm độ $60 - 87%$, lượng mưa $140 - 165mm$, thuận lợi cho giai đoạn phân hóa mầm hoa và đậu quả.
2. Khảo sát tập quán bón phân của nông hộ: Điều tra 10 xã viên cho thấy 100% có dùng phân hữu cơ, nhưng chỉ 60% có ủ hoai mục trước khi bón; 70% chưa từng tham gia tập huấn kỹ thuật sử dụng phân bón; 100% sản phẩm chịu biến động giá thị trường.
3. Thời gian sinh trưởng: Thời gian ủ hạt (4 ngày), mọc mầm (10 ngày), ra lá thật (18 ngày) ở cả 3 công thức là tương đương. Thời gian từ gieo đến ra hoa có sự chênh lệch: CT1 (47 ngày), CT2 (50 ngày), CT3 (52 ngày).
4. Động thái tăng trưởng chiều cao và ra lá:
   • Chiều cao cây ở thời điểm 70 ngày sau trồng: CT2 đạt cao nhất ($164,33cm$), tiếp theo là CT3 ($154,9cm$) và CT1 ($152,9cm$), sự khác biệt có ý nghĩa thống kê ($P < 0,05; LSD_{0.05} = 2,0$).
   • Số lá trên cây ở thời điểm 70 ngày sau trồng: CT2 đạt cao nhất ($65,66$ lá), CT3 đạt $63,26$ lá, CT1 đạt $54,6$ lá ($P < 0,05; LSD_{0.05} = 5,16$).

Chỉ tiêu nông học (70 ngày sau trồng)	CT1 (Đối chứng: 20 tấn PHC/ha)	CT2 (25 tấn PHC/ha)	CT3 (30 tấn PHC/ha)	$P$	$CV%$	$LSD_{0.05}$
Chiều cao cây ($cm$)	152,90	164,33	154,90	< 0,05	7,23	2,00
Số lá/thân chính (lá)	54,60	65,66	63,26	< 0,05	3,70	5,16

5. Tình hình sâu bệnh hại: Tỷ lệ bệnh chết héo cây con ở cả 3 công thức đều ở mức $20,00%$. Tỷ lệ bọ dưa cắn lá: CT1 ($22,66%$), CT2 ($21,33%$), CT3 ($24,00%$). Sử dụng Ridomil Gold ($50g/16$ lít) và Altach 5EC ($20ml/16$ lít) đã khống chế hiệu quả dịch hại.
6. Khả năng ra hoa và đậu quả: CT2 cho số hoa toàn cây cao nhất ($61,2$ hoa) và số quả đậu toàn cây cao nhất ($9,53$ quả), so với CT1 ($57,4$ hoa; $7,8$ quả) và CT3 ($58,33$ hoa; $8,6$ quả) với $P < 0,05$.
7. Năng suất và các yếu tố cấu thành năng suất:

Công thức	Số quả TB/cây (quả)	Khối lượng TB/quả ($g$)	Năng suất lý thuyết (tấn/ha)	Năng suất thực thu (tấn/ha)
CT1 (ĐC)	5,00	333,00	23,60	9,00
CT2	6,80	338,00	34,70	13,33
CT3	6,00	421,00	33,32	11,61
$P$	-	-	< 0,05	< 0,05
$CV%$	-	-	7,40	6,90
$LSD_{0.05}$	-	-	1,01	0,58

8. Hình thái và chất lượng quả: Màu sắc vỏ quả ở CT2 và CT3 chuyển sang vàng nhạt xen xanh nhạt khi chín, thịt quả màu trắng xanh. Các chỉ tiêu kích thước và chất lượng thịt quả ở CT2 đạt giá trị cao nhất:

Công thức	Đường kính quả ($cm$)	Bề dày thịt quả ($cm$)	Độ Brix ($%$)
CT1 (ĐC)	8,30	1,23	7,10
CT2	10,50	2,16	10,90
CT3	9,00	1,65	8,00
$P$	< 0,05	< 0,05	< 0,05
$CV%$	5,70	9,80	7,20
$LSD_{0.05}$	0,80	0,33	0,90

Phần 5: Kết luận và đề nghị

Đưa ra kết luận tổng hợp về công thức tối ưu cho sản xuất và các đề xuất kỹ thuật đối với nông hộ tại địa bàn nghiên cứu.

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính

• Xác định được mức bón 25 tấn phân chuồng hoai mục/ha (kết hợp 500 kg vôi bột + 120 kg N + 100 kg $P_2O_5$ + 120 kg $K_2O$) ở Công thức 2 là công thức phù hợp nhất cho giống dưa lê Đài Loan trong vụ Xuân - Hè tại Bắc Kạn.
• Năng suất thực thu của CT2 đạt 13,33 tấn/ha, cao hơn đối chứng CT1 (9,00 tấn/ha) là 4,33 tấn/ha và cao hơn CT3 (11,61 tấn/ha) là 1,72 tấn/ha ($P < 0,05$).
• Chất lượng thương phẩm ở CT2 vượt trội: Độ Brix đạt $10,9%$ (so với đối chứng $7,1%$ và CT3 $8,0%$), bề dày thịt quả đạt $2,16cm$ (so với đối chứng $1,23cm$), đường kính quả đạt $10,5cm$.

Giải pháp và khuyến nghị kỹ thuật

• Tác giả khuyến nghị áp dụng lượng bón 25 tấn phân chuồng hoai mục/ha vào quy trình canh tác dưa lê của HTX Bình Sơn và các vùng lân cận có điều kiện sinh thái tương đương.
• Áp dụng nghiêm ngặt kỹ thuật ủ hoai mục phân chuồng trước khi bón, không sử dụng phân tươi để phòng tránh bệnh hại rễ.
• Thực hiện đầy đủ quy trình bón phân lót và bón thúc 3 đợt, kết hợp bấm ngọn tỉa cành định quả (chỉ giữ 3 - 5 quả/cây) và áp dụng quản lý dịch hại tổng hợp (IPM).

Đóng góp của đề tài

• Cung cấp dẫn liệu thực nghiệm về ảnh hưởng của liều lượng phân hữu cơ đến sinh trưởng, năng suất và độ Brix của giống dưa lê lai F1 CAAP số 1 Đài Loan tại vùng đồi núi huyện Bạch Thông, tỉnh Bắc Kạn.
• Cung cấp cơ sở thực tiễn để HTX Bình Sơn hoàn thiện quy trình sản xuất dưa lê đạt tiêu chuẩn an toàn thực phẩm, góp phần đa dạng hóa cơ cấu cây trồng vụ Xuân - Hè tại địa phương.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Nghiên cứu mới được triển khai trong phạm vi 1 vụ gieo trồng (vụ Xuân - Hè năm 2017) tại một địa điểm duy nhất (HTX Bình Sơn, xã Sỹ Bình). Điều kiện thời tiết có đợt rét lạnh kéo dài trong tháng 2 và tháng 3 đã ảnh hưởng nhất định đến giai đoạn vườn ươm và hồi xanh của cây con. Khảo sát nông hộ chỉ thực hiện trên cỡ mẫu nhỏ (10 thành viên HTX).
• Hướng nghiên cứu tiếp: Cần tiếp tục lặp lại thí nghiệm trong các vụ tiếp theo và mở rộng sang các vùng sinh thái khác trong tỉnh Bắc Kạn để kiểm chứng tính ổn định của công thức phân bón; nghiên cứu bổ sung ảnh hưởng của các dạng phân hữu cơ vi sinh, phân bón lá và phân tích định lượng dư lượng nitrat ($NO_3^-$) trong sản phẩm sau thu hoạch.

Giá trị tham khảo

• Đối tượng tham khảo: Sinh viên, học viên chuyên ngành Nông học, Trồng trọt, Công nghệ sản xuất Rau Hoa Quả, Khoa học Cây trồng; cán bộ kỹ thuật nông nghiệp, khuyến nông viên tại các tỉnh miền núi phía Bắc.
• Phần nội dung có giá trị tham khảo cao:
  • Quy trình thiết kế thí nghiệm đồng ruộng RCBD và phương pháp theo dõi các chỉ tiêu sinh trưởng, sinh lý, cấu thành năng suất theo Tiêu chuẩn 10TCN 219-2006.
  • Bảng số liệu chi tiết về tương quan giữa các mức bón phân chuồng hoai mục với động thái tăng trưởng thân lá, tỷ lệ đậu quả, độ Brix và bề dày thịt quả của giống dưa lê F1 Đài Loan.

Câu hỏi thường gặp

1. Giống dưa lê và mật độ khoảng cách trồng trong thí nghiệm được bố trí như thế nào? Khóa luận sử dụng giống dưa lê lai F1 siêu ngọt CAAP số 1 Đài Loan. Mật độ trồng thí nghiệm là 13.333 cây/ha, bố trí trồng 2 hàng kép trên mặt luống cao 25 - 30cm, khoảng cách cây $50cm \times 1,5m$, mỗi hốc trồng 1 cây.

2. Công thức phân bón nào mang lại năng suất và phẩm chất dưa lê cao nhất? Công thức 2 với mức bón 25 tấn phân chuồng hoai mục + 500 kg vôi bột + 120 kg N + 100 kg $P_2O_5$ + 120 kg $K_2O$/ha mang lại hiệu quả cao nhất. Công thức này đạt năng suất thực thu 13,33 tấn/ha, độ Brix $10,9%$, bề dày thịt quả $2,16cm$ và đường kính quả $10,5cm$, vượt trội có ý nghĩa so với đối chứng ($P < 0,05$).

3. Tại sao công thức bón 30 tấn phân chuồng/ha (CT3) lại cho năng suất thực thu và độ Brix thấp hơn công thức bón 25 tấn/ha (CT2)? Khi tăng lượng phân chuồng lên 30 tấn/ha (CT3), cây có xu hướng sinh trưởng sinh dưỡng mạnh, thời gian ra hoa bị kéo dài (52 ngày so với 50 ngày ở CT2), số hoa và số quả đậu trên toàn cây giảm ($58,33$ hoa và $8,6$ quả đậu ở CT3 so với $61,2$ hoa và $9,53$ quả đậu ở CT2), dẫn đến năng suất thực thu (11,61 tấn/ha) và độ Brix ($8,0%$) thấp hơn CT2.

4. Ruộng thí nghiệm xuất hiện những loại sâu bệnh hại nào và tác giả đã xử lý bằng biện pháp gì? Trên ruộng thí nghiệm xuất hiện bệnh chết héo cây con (tỷ lệ $20,00%$ ở cả 3 công thức) và bọ dưa cắn lá ($21,33% - 24,00%$). Tác giả đã xử lý bệnh chết héo cây con bằng thuốc Ridomil Gold với liều lượng $50g/16$ lít nước, và phòng trừ bọ dưa cắn lá bằng thuốc Altach 5EC với liều lượng $20ml/16$ lít nước kết hợp bắt bằng tay/vợt.

5. Kết quả khảo sát 10 hộ xã viên tại HTX Bình Sơn chỉ ra những hạn chế nào trong tập quán sử dụng phân bón? Mặc dù $100%$ số hộ được hỏi có sử dụng phân hữu cơ, nhưng có tới $40%$ số hộ không thực hiện ủ hoai mục phân chuồng trước khi bón; $50%$ số hộ chưa được hướng dẫn kỹ thuật bón phân và $70%$ số hộ chưa từng được tham gia các lớp tập huấn kỹ thuật sử dụng phân bón cho cây trồng.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Tăng Thị Dung đã hoàn thành việc đánh giá thực nghiệm ảnh hưởng của các mức bón phân chuồng hoai mục đến giống dưa lê F1 Đài Loan tại HTX Bình Sơn, xã Sỹ Bình, huyện Bạch Thông, tỉnh Bắc Kạn trong vụ Xuân - Hè 2017. Kết quả nghiên cứu khẳng định công thức bón 25 tấn phân chuồng hoai mục/ha (kết hợp 500 kg vôi bột, 120 kg N, 100 kg $P_2O_5$, 120 kg $K_2O$) cho hiệu quả tối ưu với năng suất thực thu đạt 13,33 tấn/ha và độ Brix đạt $10,9%$. Công trình cung cấp quy trình kỹ thuật cụ thể và luận cứ khoa học thực tiễn phục vụ việc phát triển vùng sản xuất dưa lê an toàn tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Tóm tắt thực trạng sản xuất kinh doanh ở HTX Trong những năm qua tỉnh Bắc Kạn đang trên đà phát triển trong đó huyện Bạch Thông nói chung và xã Sỹ Bình nói riêng đã thực hiện chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nhìn chung đạt được một số kết quả nhất định, tạo bước chuyển biến mới trong phát triển kinh tế tại địa phương. Người dân đã nhận thức được việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế là rất cần thiết và đang tiếp tục, quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế đã góp phần xóa đói giảm nghèo nâng cao đời sống vật chất cho nhân dân. Hợp tác xã Bình Sơn là một trong những hợp tác xã có nhiều triển vọng của huyện Bạch Thông phát triển sản xuất rau sạch.

Đặc biệt, tháng 10/2016, HTX Bình Sơn đã được Chi cục Quản lý chất lượng nông lâm sản, thủy sản Bắc Kạn (Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) cấp Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm. Đây là điều kiện thuận lợi cho việc tiêu thụ sản phẩm rau sạch của HTX ra thị trường, góp phần nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống cho xã viên, là cơ sở tạo đà để HTX mở rộng, phát triển sản xuất. Với sự hỗ trợ của Liên minh HTX tỉnh, Hợp tác xã Bình Sơn được thành lập tháng 12/2015 với 18 thành viên, tổng diện tích canh tác 6,5 ha. Hoạt động theo đúng quy định của Luật HTX 2012; lĩnh vực hoạt động gồm phát triển rau màu, trồng thuốc lá, chăn nuôi hỗn hợp, dịch vụ xay sát, cung cấp vật liệu xây dựng.

Riêng hoạt động sản xuất rau của HTX bắt đầu từ tháng 8 năm trước đến tháng 2 năm sau, từ tháng 3 trở đi các thành viên phải dành quỹ đất để trồng thuốc lá vụ xuân do đã hợp đồng với công ty thuốc lá. Năm 2016, đơn vị đã tiến hành sản xuất rau vụ đông với quy mô lên đến 2,5 ha, tập trung vào những loại rau như: Cà chua, bắp cải, su hào. Từ tháng 9/2016, HTX đã có sản phẩm rau bán ra thị trường. Tính đến hết tháng 11/2016, HTX đã tiêu thụ được khoảng 10 tấn cà chua, 8 tấn su hào, 15 tấn bắp cải, thu nhập bình quân của mỗi thành viên đạt 4 - 5 triệu đồng/tháng.

Tổng doanh thu đạt 2.000 nghìn đồng ( chưa trừ chi phí), bình quân của lao động vào khoảng 36 triệu/năm. Mặc dù mới thành lập nhưng đã đạt được những kết 2 quả nhất định thể hiện ngành nghề đi đúng định hướng tạo thu nhập cho các thành viên và người dân trong khu vực. Hiện tại, rau của HTX Bình Sơn nói riêng và của xã Sỹ Bình nói chung tiêu thụ khá thuận lợi, được nhiều người tiêu dùng đánh giá cao. Tuy nhiên, hiện nay rất nhiều trường hợp lợi dụng uy tín của rau sạch Sỹ Bình để buôn bán rau không rõ nguồn gốc; rau sạch của xã Sỹ Bình nói chung và của HTX Bình Sơn nói riêng đang trước nguy cơ mất uy tín nếu tình trạng này kéo dài.

Để tiến tới sản xuất bền vững, HTX Bình Sơn đang tính toán việc liên doanh, liên kết các hộ trồng rau trong vùng, hình thành một số tổ hợp tác tại những xã lân cận, quy hoạch lại quỹ đất sản xuất, xây dựng nhãn mác cho sản phẩm rau an toàn khẳng định thương hiệu sản phẩm. Tính cấp thiết của đề tài Dưa lê là loại trái cây phổ biến ở châu Á. Nó mang vị ngọt thanh mát, hấp dẫn thơm ngon và mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe. Quả dưa lê được sử dụng chủ yếu để ăn tươi, ép nước quả.

Giá trị dinh dưỡng của dưa lê phụ thuộc nhiều vào giống. Dưa lê chứa nhiều vitamin C và Potassium. Những giống có vỏ màu vàng như Cantaloupe chứa nhiều beta carotene, tiền tố của vitamin A và các chất khoáng như magie, natri… mà không phải loại hoa quả nào cũng có được. Với sự ra đời của nhiều giống dưa lê siêu ngọt tiến bộ được đưa vào áp dụng trong sản xuất hiện nay đã thúc đẩy thị trường tiêu thụ cũng như được nhiều nông dân các vùng quan tâm để thâm canh giống cây trồng này.

Trong kỹ thuật thâm canh tăng năng suất cây trồng nói chung và cây dưa lê nói riêng, việc không ngừng đầu tư cơ sở vật chất, khoa học kỹ thuật như giống, phân bón, bảo vệ thực vật, thuỷ lợi… đã làm tăng năng suất dưa lê không ngừng. Trong các yếu tố đó, phân bón là yếu tố vô cùng quan trọng đối với năng suất, phẩm chất dưa lê. Theo tính toán, tuỳ từng chân đất, loại cây trồng và vùng sinh thái, phân bón đóng góp từ 30 - 40% tổng sản lượng cây trồng, nhờ có bón phân mà năng suất, sản lượng cây trồng nói chung, cây dưa lê nói riêng tăng cao liên tục. Khảo sát thâm canh dưa lê ở tỉnh Bắc Kạn cho thấy hạn chế lớn nhất trong canh tác cây dưa lê là dư lượng nitrat quá cao, độ ngọt, độ thơm thấp, năng suất 3 chưa ổn định, khả năng chống chịu sâu bệnh kém.

Nguyên nhân do người nông dân thường sử dụng phân không cân đối giữa phân hữu cơ và phân vô cơ, có nhiều nơi họ không còn sử dụng phân hữu cơ nữa mà chỉ dùng phân vô cơ. Sử dụng nhiều phân vô cơ cho rau đặc biệt là phân đạm với liều lượng ngày càng cao, do vậy mà nền nông nghiệp nước ta đang phải đối mặt với những khó khăn như: chất lượng nông sản ngày càng giảm sút, nhiều loại nông sản không đảm bảo tiêu chuẩn xuất khẩu, nhiều loại rau quả bị dư thừa nitrat, gây độc ảnh hưởng đến sưac khoẻ người tiêu dùng và không bảo quản chế biến được. Sử dụng ít phân hữu cơ chủ yếu là tận dụng nguồn phân tự có trong gia đình dẫn đến năng suất không cao và chất lượng rau quả không đảm bảo. Hiện nay nước ta gia nhập vào WTO nhà nước càng quan tâm đến chất lượng sản phẩm nhiều hơn, đặc biệt là chất lượng rau quả.

Do vậy nhà nước đã kêu gọi sự đầu tư từ trong nước cũng như nước ngoài về vốn, giống, khoa học kỹ thuật. Để cây dưa lê sinh trưởng phát triển tốt, đạt năng suất cao nhất, đòi hỏi phải cung cấp nguồn dinh dưỡng đầy đủ hợp lý. Vậy cần phải có nhiều nghiên cứu về dinh dưỡng cho cây rau quả nói chung và cây dưa lê nói riêng. Xuất phát từ các vấn đề trên để đáp ứng yêu cầu của thực tế sản xuất để góp phần vào việc tìm hiểu nâng cao hiệu quả sử dụng phân bón nói chung và phân hữu cơ nói riêng chúng tôi tiến hành đề tài: Nghiên cứu ảnh hưởng của lượng phân hữu cơ đến khả năng sinh trưởng, năng suất và chất lượng của giống dưa lê Đài Loan tại tỉnh Bắc Kạn 1.

Mục tiêu đề tài. - Xác định được tỷ lệ thích hợp của phân chuồng đến sự sinh trưởng, năng suất và chất lượng của giống dưa lê Đài Loan vụ xuân hè năm 2017 tại tỉnh Bắc Kạn. 1 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội liên quan đến sản xuất kinh doanh tại HTX Bình Sơn Điều kiện tự nhiên: * Vị trí địa lý: xã Sỹ Bình nằm ở phía đông bắc của huyện Bạch Thông cách trung tâm huyện 10km + Phía đông giáp xã Vũ Muộn huyện Bạch Thông + Phía tây giáp xã Tân Tiến, thị trấn Phủ Thông huyện Bạch Thông + Phía nam giáp xã Nguyên Phúc, xã Cao Sơn huyện Bạch Thông + Phía bắc giáp xã Hương Nê và xã Lãng Ngâm huyện Ngân Sơn.

* Địa hình: Địa hình của xã Sỹ Bình là nơi hội tụ của hệ thống nếp lồi dạng cánh cung, bị chia cắt bởi hệ thống sông, suối, núi đồi trùng điệp thung lũng sâu tạo thành các kiểu hình khác nhau tương đối phức tạp, địa hình núi cao, độ dốc lớn bình quân 26 – 300, diện tích núi chiếm khoảng 90% tổng diện tích tự nhiên, diện tích đất bằng chiếm khoảng 10%, thôn xa nhất cách trung tâm xã 10 km, giao thông đi lại được đầu tư loại đường cấp 5 qua trung tâm xã. Thủy văn chủ yếu là suối nhỏ, nguồn nước phục vụ sản xuất khó khăn, mùa khô gây ra hạn hán, mùa mưa gây nước lũ cục bộ. * Khí hậu: - Khí hậu nhiệt đới gió mùa, mùa hè nóng ẩm mưa nhiều, mùa đông rét và ít mưa. Có thể chia thành hai mùa rõ rệt.

+ Mùa mưa bắt đầu từ tháng 4 đến tháng 9 có mưa nhiều + Mùa khô bắt đầu từ tháng 10 đến tháng 3 năm sau * Thủy văn: Hệ thống thủy văn trên địa bàn xã chủ yếu là các con suối được phân bố khá dày đặc, song hầu hết đều ngắn lưu vực nhỏ, độ dốc dòng chảy lớn. Nhìn chung hệ 2 thống sông ngòi trên địa bàn xã được chi phối trực tiếp bởi cấu tạo địa hình. Về mùa mưa địa hình dốc lớn gây ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất và sinh hoạt của người dân. Chế độ thủy văn của xã phụ thuộc chủ yếu vào hệ thống sông suối, hồ đập trong khu vực của toàn xã và khu vực phụ cận, các khe nhỏ có độ dốc dọc, thủy văn lớn vì thế sau các trận mưa thường xảy ra lũ quét.[6] * Đất đai: - Tổng diện tích tự nhiên của xã: 2751,56 ha Trong đó: + Đất nông nghiệp: 2505,37 ha chiếm 91,05% + Đất sản xuất nông nghiệp: 397,21 ha chiếm 14,44% + Đất lâm nghiệp: 2106,17 ha chiếm 76,54% + Đất nuôi trồng thủy sản: 1,99 ha chiếm 0,072% + Đất phi nông nghiệp: 84,89 ha chiếm 3,09% + Đất chưa sử dụng: 161,3 ha chiếm 5,86% * Tài nguyên: Có nhiều diện tích rừng, núi đá, mỏ quặng sắt, khai thác tận thu gỗ phục vụ cho chế biến lâm sản đồ dân dụng bàn, ghế, giường tủ phục vụ cho nhu cầu nhân dân trong xã và ngoài xã.[6] Điều kiện kinh tế - xã hội: + Về dân cư: xã Sỹ Bình có 394 hộ gồm 5 dân tộc (Tày, Nùng, Dao, Kinh, Hoa), tổng dân số 1784 người, tổng số lao động 1300 người chiếm 72%.

Lao động tuổi từ 16 đền 30 chiếm 25%, lao động từ 31 đến 50 tuổi chiếm 65%, lao động từ 51 đến 60 tuổi chiếm 10%. Tổng số có 11 thôn bản, xã thuộc xã đặc biệt khó khăn thuộc chương trình 135 CP giai đoạn II của Chính Phủ.