Phản ứng của cây tếch Tectona grandis đối với khí hậu ở Định Quán, Đồng Nai

Nghiên cứu phản ứng của tếch Tectona grandis Linn f với khí hậu tại Định Quán, Đồng Nai trong luận văn thạc sĩ khoa học lâm nghiệp.

• Tác giả: Tran Duc Thuong
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyen Van Them
• Trường học: Truong Dai Hoc Lam Nghiep
• Chuyên ngành: Lam Hoc
• Đề tài: Nghiên Cứu Phản Ứng Của Cây Tếch Tectona Grandis Đối Với Khí Hậu Tại Định Quán, Đồng Nai
• Loại tài liệu: luan van thac si
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU KHÍ HẬU THỰC VẬT
• 1.1. Khái quát về khí hậu - thực vật
• 1.2. Những nghiên cứu về ảnh hưởng của khí hậu đến sinh trưởng thực vật
• 1.2.1. Những nghiên cứu về ảnh hưởng của khí hậu đến sinh trưởng thực vật trên thế giới
• 1.2.2. Những nghiên cứu về ảnh hưởng của khí hậu đến sinh trưởng thực vật ở Việt Nam
• 2. ĐẶC ĐIỂM PHÂN LOẠI VÀ PHÂN BỐ TỰ NHIÊN CỦA TẾCH
• 2.1. Đặc điểm phân loại
• 2.2. Phân bố tự nhiên của tếch
• 3. PHƯƠNG THỨC QUẢN LÝ RỪNG TẾCH TRỒNG
• 3.1. Những nghiên cứu về lập địa trồng rừng tếch
• 3.2. Những nghiên cứu về các yếu tố sinh thái khác
• 3.3. Những nghiên cứu về sinh trưởng và năng suất rừng trồng tếch
• 4. THẢO LUẬN CHUNG

Tóm tắt

I. Giới thiệu về cây tếch và khí hậu Định Quán

Cây tếch (Tectona grandis) là loài cây gỗ quý, có nguồn gốc từ khu vực An Độ - Miến Điện, và hiện nay được trồng phổ biến ở nhiều nơi trên thế giới, bao gồm cả Việt Nam. Tại Định Quán, tỉnh Đồng Nai, cây tếch đã được trồng từ thập niên 60 của thế kỷ 20 với mục tiêu chính là sản xuất gỗ có chất lượng cao. Đặc điểm sinh thái của cây tếch rất đa dạng, nhưng vẫn còn thiếu những nghiên cứu cụ thể về ảnh hưởng của khí hậu đến sự sinh trưởng và phát triển của loài cây này. Các yếu tố khí hậu như nhiệt độ, lượng mưa, độ ẩm và ánh sáng có thể ảnh hưởng lớn đến khả năng sinh trưởng của tếch. Do đó, nghiên cứu này nhằm làm rõ mối quan hệ giữa sự phát triển của cây tếch và các yếu tố khí hậu tại Định Quán, từ đó cung cấp cơ sở dữ liệu cho các nghiên cứu và ứng dụng trong thực tiễn.

1.1. Đặc điểm sinh học của cây tếch

Cây tếch có nhiều đặc điểm sinh học nổi bật, như chiều cao có thể đạt tới 40 m, đường kính từ 1 đến 2 m. Cây có khả năng sinh sản sớm, thường ở tuổi 8-10 năm. Tectona grandis có hoa mọc thành chùm, với quả hình hạch cứng, chứa nhiều giá trị kinh tế. Đặc biệt, cây tếch ưa thích đất có độ pH từ 6,5 đến 8,0 và cần môi trường đất thoát nước tốt. Những nghiên cứu cho thấy rằng, cây tếch có thể phát triển mạnh mẽ trong điều kiện khí hậu nóng ẩm với mùa khô rõ rệt, điều này càng khẳng định vai trò quan trọng của khí hậu trong sự sinh trưởng của cây.

II. Tác động của khí hậu đến sự phát triển của cây tếch

Khí hậu có tác động trực tiếp đến sinh trưởng của cây tếch. Các nghiên cứu cho thấy rằng nhiệt độ và lượng mưa là hai yếu tố chính ảnh hưởng đến sự phát triển của cây. Cụ thể, nhiệt độ tối ưu cho sự sinh trưởng của tếch là từ 27°C đến 36°C. Những điều kiện khí hậu không thuận lợi, như nhiệt độ thấp hoặc lượng mưa không đủ, có thể dẫn đến sự giảm sút đáng kể về năng suất và chất lượng gỗ. Ngoài ra, khí hậu cũng ảnh hưởng đến thời kỳ ra hoa và kết quả của cây, từ đó ảnh hưởng đến khả năng tái sinh và phát triển lâu dài của rừng tếch.

2.1. Biến đổi khí hậu và ảnh hưởng đến cây tếch

Sự biến đổi khí hậu đang ngày càng trở nên rõ rệt, với những thay đổi về nhiệt độ và lượng mưa. Những nghiên cứu gần đây đã chỉ ra rằng cây tếch có khả năng thích ứng với các điều kiện khí hậu khác nhau, nhưng sự thay đổi quá nhanh của khí hậu có thể gây khó khăn cho sự phát triển của cây. Cần thiết phải có các nghiên cứu sâu hơn về ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến sinh trưởng và năng suất của cây tếch, từ đó có thể đề xuất các biện pháp quản lý rừng hiệu quả hơn nhằm bảo tồn và phát triển bền vững loài cây này.

III. Các phương pháp nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu này áp dụng các phương pháp phân tích sinh khí hậu để xác định mối quan hệ giữa khí hậu và sự sinh trưởng của cây tếch. Phương pháp này cho phép thu thập dữ liệu về vòng năm của cây, từ đó phân tích ảnh hưởng của các yếu tố khí hậu đến sự phát triển của tếch. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp thông tin quý giá cho việc quản lý và phát triển rừng tếch tại Định Quán, Đồng Nai. Việc hiểu rõ mối quan hệ này không chỉ giúp nâng cao năng suất và chất lượng gỗ mà còn đóng góp vào công tác bảo tồn đa dạng sinh học tại khu vực.

3.1. Đề xuất mô hình quản lý rừng tếch

Dựa trên kết quả nghiên cứu, có thể đề xuất các mô hình quản lý rừng tếch phù hợp với điều kiện khí hậu tại Định Quán. Mô hình này sẽ bao gồm các biện pháp như lựa chọn giống cây, kỹ thuật trồng trọt và chăm sóc, cũng như các phương pháp dự đoán và ứng phó với biến đổi khí hậu. Việc áp dụng mô hình quản lý này không chỉ nâng cao hiệu quả sản xuất mà còn góp phần bảo vệ môi trường sinh thái và phát triển bền vững cho khu vực.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tếch (Tectona grandis Linn. F) là loài cây gỗ quý có giá trị kinh tế cao, được trồng rộng rãi tại nhiều vùng nhiệt đới, trong đó có Việt Nam. Ở khu vực Định Quán, tỉnh Đồng Nai, tếch được trồng trên đất bazan nâu đỏ với mục tiêu sản xuất gỗ chất lượng cao phục vụ ngành đồ mộc và nội thất. Tuy nhiên, sự ảnh hưởng của các yếu tố khí hậu đến sinh trưởng của tếch tại đây vẫn chưa được nghiên cứu sâu sắc và toàn diện. Nghiên cứu này nhằm xác định mối liên hệ giữa sinh trưởng của tếch với các yếu tố khí hậu như nhiệt độ, lượng mưa, độ ẩm không khí và số giờ nắng trong vòng 30 năm (1981-2010) tại huyện Định Quán. Qua đó, đề xuất các mô hình dự đoán điều kiện khí hậu thuận lợi và không thuận lợi cho sinh trưởng tếch, góp phần nâng cao hiệu quả trồng rừng và bảo tồn nguồn gen tếch tại địa phương. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc phát triển lâm nghiệp bền vững, đồng thời cung cấp cơ sở khoa học cho các chính sách quản lý rừng tếch trong bối cảnh biến đổi khí hậu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên lý thuyết niên đại thực vật (Dendrochronology) và khí hậu thực vật (Dendroclimatology), trong đó phân tích mối quan hệ giữa biến động bề rộng vòng năm thân cây với các yếu tố khí hậu. Các khái niệm chính bao gồm:

• Bề rộng vòng năm (Zr): đại diện cho mức độ sinh trưởng hàng năm của cây.
• Chỉ số bề rộng vòng năm (Kd): chỉ số chuẩn hóa để loại bỏ ảnh hưởng tuổi cây, phản ánh tác động của môi trường.
• Hệ số thủy nhiệt (K): tỷ lệ giữa lượng mưa và nhiệt độ, dùng để đánh giá điều kiện ẩm thực vật.
• Phân tích tương quan và hồi quy đa biến: xác định mức độ ảnh hưởng của các yếu tố khí hậu đến sinh trưởng tếch.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu gồm số liệu vòng năm tếch thu thập từ 43 năm (1968-2010) tại Định Quán, Đồng Nai, và số liệu khí hậu 30 năm (1981-2010) từ trạm khí tượng La Ngà. Cỡ mẫu gồm 46 cây tếch thuần chủng, tuổi trên 20 năm, được chọn theo phương pháp điển hình nhằm loại trừ ảnh hưởng của địa hình và đất đai. Các chỉ tiêu nghiên cứu bao gồm mật độ lâm phần, đường kính thân, chiều cao, độ tán che, tiết diện ngang, trữ lượng gỗ, cùng các chỉ số tăng trưởng vòng năm.

Phân tích số liệu sử dụng phần mềm Excel, SPSS 10.0 và Statgraphics Plus 5.0. Quy trình xử lý gồm:

1. Đo đạc và chuẩn hóa bề rộng vòng năm thành chỉ số Kd bằng phương pháp bình quân trượt 3 năm.
2. Phân tích tương quan đơn và hồi quy đa biến giữa Kd với các biến khí hậu (nhiệt độ, lượng mưa, độ ẩm, số giờ nắng, hệ số thủy nhiệt).
3. Xây dựng mô hình dự đoán sinh trưởng tếch dựa trên các yếu tố khí hậu có ý nghĩa thống kê.
4. Phân cấp điều kiện khí hậu thuận lợi và không thuận lợi cho sinh trưởng tếch.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Đặc điểm khí hậu Định Quán: Nhiệt độ trung bình năm là 26,7°C, dao động nhỏ giữa các tháng (2,7°C). Lượng mưa trung bình 2.800 mm/năm, tập trung chủ yếu từ tháng 5 đến tháng 10. Độ ẩm không khí trung bình 81%, số giờ nắng trung bình 210 giờ/tháng, hệ số thủy nhiệt trung bình 2,3 với biến động lớn theo mùa.

2. Biến động bề rộng vòng năm tếch: Chuỗi vòng năm có độ nhạy cảm cao (0,200) và tự tương quan lớn (0,481), cho thấy sinh trưởng tếch chịu ảnh hưởng rõ rệt của tuổi cây và điều kiện môi trường. Chỉ số bề rộng vòng năm (Kd) dao động từ 0,49 đến 1,57 với hệ số biến động 25,83%, phản ánh sự biến đổi sinh trưởng theo điều kiện khí hậu.

3. Ảnh hưởng của nhiệt độ không khí: Tăng trưởng vòng năm có mối quan hệ dương với nhiệt độ các tháng 1, 3, 4, 5, 6, 7 và mối quan hệ âm với các tháng 2, 8, 9, 10, 11, 12. Nhiệt độ tháng 1, tháng 9 và tổng nhiệt tháng 11-12 có ảnh hưởng rõ rệt nhất, chiếm lần lượt 21,86%, 32,49% và 20,03% đóng góp vào biến động sinh trưởng.

4. Ảnh hưởng của lượng mưa: Lượng mưa các tháng 8, 10, 11, 12 có mối tương quan dương với sinh trưởng tếch, trong khi các tháng còn lại có mối tương quan âm. Lượng mưa tháng 11 và 12 có ảnh hưởng mạnh nhất với hệ số tương quan lần lượt 0,606 và 0,769 (P < 0,01).

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy sinh trưởng tếch tại Định Quán chịu ảnh hưởng phức tạp của các yếu tố khí hậu theo mùa. Nhiệt độ cao vào đầu năm và cuối năm tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình quang hợp và tích lũy sinh khối, trong khi nhiệt độ cao vào các tháng giữa năm có thể gây stress nhiệt. Lượng mưa tập trung vào cuối năm giúp cung cấp đủ nước cho cây phát triển, trong khi mưa nhiều vào các tháng đầu năm có thể gây ngập úng, ảnh hưởng tiêu cực đến sinh trưởng.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế và trong nước, kết quả phù hợp với mô hình sinh trưởng của các loài cây gỗ nhiệt đới chịu ảnh hưởng mạnh của nhiệt độ và lượng mưa theo mùa. Việc sử dụng chỉ số bề rộng vòng năm (Kd) giúp loại trừ ảnh hưởng tuổi cây, tập trung phân tích tác động khí hậu chính xác hơn. Các biểu đồ tương quan và hồi quy đa biến minh họa rõ ràng mối liên hệ giữa biến động sinh trưởng và các yếu tố khí hậu, hỗ trợ việc dự báo sinh trưởng tếch trong điều kiện biến đổi khí hậu.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quản lý khí hậu vi mô trong rừng tếch: Áp dụng các biện pháp che chắn, điều chỉnh mật độ trồng để giảm stress nhiệt và duy trì độ ẩm đất, nhằm tối ưu hóa chỉ số tăng trưởng đường kính (Pd) trong vòng 5 năm tới, do các cơ quan quản lý lâm nghiệp địa phương thực hiện.

2. Lựa chọn thời vụ trồng phù hợp: Ưu tiên trồng tếch vào các tháng có nhiệt độ và lượng mưa thuận lợi (tháng 1, 8-12) để tăng tỷ lệ sống và sinh trưởng ban đầu, giảm thiểu rủi ro do điều kiện khí hậu khắc nghiệt, áp dụng trong kế hoạch trồng rừng hàng năm.

3. Phát triển mô hình dự báo sinh trưởng tếch dựa trên dữ liệu khí hậu: Sử dụng mô hình hồi quy đa biến đã xây dựng để dự báo sinh trưởng và năng suất rừng tếch, hỗ trợ ra quyết định trong quản lý rừng và hoạch định chu kỳ khai thác, triển khai trong 3 năm tới bởi các viện nghiên cứu lâm nghiệp.

4. Đào tạo và nâng cao nhận thức cho người trồng rừng: Tổ chức các khóa tập huấn về ảnh hưởng của khí hậu đến sinh trưởng tếch, kỹ thuật chăm sóc phù hợp với điều kiện khí hậu địa phương, nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất gỗ chất lượng cao, thực hiện liên tục hàng năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý lâm nghiệp và chính quyền địa phương: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách phát triển rừng tếch bền vững, điều chỉnh quy hoạch trồng rừng phù hợp với điều kiện khí hậu.

2. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành lâm nghiệp, khí hậu học: Tham khảo phương pháp phân tích niên đại thực vật và khí hậu thực vật, áp dụng mô hình hồi quy đa biến trong nghiên cứu sinh trưởng cây gỗ.

3. Doanh nghiệp trồng và khai thác gỗ tếch: Áp dụng các khuyến nghị về thời vụ trồng và quản lý khí hậu vi mô để nâng cao năng suất và chất lượng gỗ, giảm thiểu rủi ro do biến đổi khí hậu.

4. Người dân và cộng đồng trồng rừng tại Định Quán và các vùng lân cận: Nắm bắt kiến thức về ảnh hưởng khí hậu đến sinh trưởng tếch, từ đó áp dụng kỹ thuật trồng và chăm sóc phù hợp nhằm tăng thu nhập và bảo vệ môi trường.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao nghiên cứu tập trung vào yếu tố khí hậu mà không phải đất đai?
   Mặc dù đất đai ảnh hưởng đến sinh trưởng cây, nghiên cứu đã chọn cây mẫu trên cùng loại đất bazan nâu đỏ để loại trừ ảnh hưởng đất đai, tập trung phân tích tác động của khí hậu nhằm hiểu rõ hơn mối quan hệ này.

2. Chỉ số bề rộng vòng năm (Kd) có ý nghĩa gì trong nghiên cứu?
   Kd là chỉ số chuẩn hóa bề rộng vòng năm, giúp loại bỏ ảnh hưởng tuổi cây và các yếu tố phi khí hậu, từ đó phản ánh chính xác tác động của các yếu tố khí hậu đến sinh trưởng tếch.

3. Nhiệt độ và lượng mưa tháng nào ảnh hưởng mạnh nhất đến sinh trưởng tếch?
   Nhiệt độ tháng 1, tháng 9 và tổng nhiệt tháng 11-12 cùng lượng mưa tháng 11 và 12 có ảnh hưởng tích cực và rõ rệt nhất đến sinh trưởng tếch tại Định Quán.

4. Làm thế nào để áp dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn trồng rừng?
   Có thể áp dụng các mô hình dự báo sinh trưởng để lựa chọn thời vụ trồng, điều chỉnh mật độ và kỹ thuật chăm sóc phù hợp với điều kiện khí hậu nhằm tối ưu hóa năng suất và chất lượng gỗ.

5. Nghiên cứu có thể áp dụng cho các vùng khác không?
   Phương pháp và mô hình có thể được điều chỉnh và áp dụng cho các vùng có điều kiện khí hậu tương tự, tuy nhiên cần thu thập dữ liệu địa phương để hiệu chỉnh mô hình cho phù hợp.

Kết luận

• Tếch tại Định Quán sinh trưởng tốt trên đất bazan nâu đỏ với sự biến động bề rộng vòng năm chịu ảnh hưởng rõ rệt của các yếu tố khí hậu.
• Nhiệt độ tháng 1, tháng 9 và tổng nhiệt tháng 11-12 cùng lượng mưa tháng 11, 12 là các yếu tố khí hậu quan trọng nhất ảnh hưởng đến sinh trưởng tếch.
• Chỉ số bề rộng vòng năm (Kd) là công cụ hiệu quả để phân tích tác động khí hậu, loại trừ ảnh hưởng tuổi cây.
• Mô hình hồi quy đa biến được xây dựng giúp dự báo điều kiện khí hậu thuận lợi và không thuận lợi cho sinh trưởng tếch.
• Đề xuất các giải pháp quản lý khí hậu vi mô, lựa chọn thời vụ trồng và đào tạo người trồng rừng nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất gỗ tếch.

Tiếp theo, cần triển khai áp dụng mô hình dự báo vào quản lý rừng thực tế và mở rộng nghiên cứu sang các vùng khác để hoàn thiện cơ sở dữ liệu khí hậu - sinh trưởng tếch. Mời các nhà quản lý, nghiên cứu và người trồng rừng tham khảo và áp dụng kết quả nghiên cứu nhằm phát triển bền vững nguồn tài nguyên tếch tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BO NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT ‘TRUONG ĐẠI HỌC LAM NGHIỆP. TRAN DUC THUONG NGHIEN CUU PHAN UNG CUA TECH (TECTONA GRANDIS LINN. F) ĐÔI VỚI KHÍ HẬU Ở ĐỊNH QUAN TINH DONG NAI CHUYEN NGANH: LAM HỌC.60 LUAN VAN THAC SI KHOA HOC LAM NGHIEP NGƯỜI HƯỚNG DAN KHOA HOC PGS. NGUYEN VAN THEM Hà Nội, 2011 MỞ DAU “Tếch (Tectona grandis Linn.

F) là loài cây tự nhiên của khu hệ thực vật An Độ - Miễn Điện và phân bố tự nhiên ở Án Độ, Myanmar, Thái Lan và. Do tếch cho gỗ có chất lượng tốt và giá trị thương phẩm cao, nhu cẩu thị trường lớn, đồng thời nó là loài cây dé trồng và thích nghỉ với nhiều lập địa. khác nhau, nên hiện nay tếch đã được trồng rộng rãi không chỉ trong khu vực phân bé tự nhiên, ma còn cả những khu vực nằm ngoài khu phân bồ tự nhiên. Từ trước đến nay đã có rất nhiều công trình nghiên cứu về những van để có liên quan đến chọn giống tếch, chọn lập địa trồng rừng tếch, kỹ thuật gieo ươm và trồng rừng tếch, kỹ thuật nuôi rừng tếch, sinh trưởng và năng.

suất rừng tếch, chu kỳ kinh doanh va hiệu quả kinh doanh rừng tếch. vậy, theo Kaosa — ard (1995), hiện nay vẫn còn thiếu những kiến thức về sản lượng và năng suất rừng tếch trồng ở những khu vực khác nhau trên thể giới Tai Việt Nam, tếch cũng đã được đưa vao trồng rừng tir thập niên 60 của thé ky XX trên đất bazan nâu đỏ ở Đắc Lắc, Đồng Nai, Bình Phước, Ba Ria-Viing Tau và Binh Dương. Mục tiêu chính của trồng rừng tếch là sản xuất gỗ với năng suất cao và chất lượng tốt để đáp ứng nhu cầu về gỗ đồ mộc cao cấp (trang trí nội thất nhà cửa và tàu thuyền) và mộc gia dụng (bàn, ghế, giường, tủ. Để đạt được mục ti cin phải có những nghiên cứu chuyên sâu về đặc nh sinh thái học của loài cây nay, Trước đây đã có công trình nghiên cứu về rừng tếch ở Đồng.

Nai; trong đó phần lớn chi tập trung nghiên cứu đặc trưng cấu trúc và sinh trưởng của quần thụ tếch trên những lập địa khác nhau. Chính vì thế, cho đến nay khoa học và thực tiễn vẫn còn thiếu những kiến thức về vai trò của những nhân tổ sinh thai, đặc biệt là các yếu tổ khí hậu, đối với sinh trưởng và phát triển của téch Xuất phát từ đó, đề tài “Nghiên cứu phản ứng của tếch (Tectona grandis Linn, F) đối với khí hậu ở huyện Định Quán tỉnh Dong Nai” đã được đặt ra Sau khi hoàn thành dé tải này, tác giả mong muốn góp thêm: Vẻ lý. luận, những kết quả của dé tài góp phan cung cấp cơ sở dữ liệu đẻ làm rõ mối liên hệ giữa sinh trưởng của Tếch với khí hậu. Về thực tiễn, những kết quả của để tài là một trong những căn cứ khoa học quan trọng để dự đoán ảnh hưởng của khí hậu đến sinh trưởng của téch.

LICH SỬ NGHIÊN CỨU KHÍ HẬU THỰC VAT 1 1. Khái quát về khí hậu - thực vật Khoa học về niên đại thực vật (Dendrochronology) là thuật ngữ được kết hợp bởi Dendro và Chronology; trong đó Dendro xuất phát từ tiếng Hylap, có nghĩa là cây gỗ (Tree), còn Chronology là tên ngành khoa học nghiên cứu về thời gian và xác định niên đại cho các sự khác biệt. Cho nên, Dendrochronology được hiểu là ngành khoa học nghiên cứu niên dai vòng năm thân cây [28], [29]. Nguyên nhân là vì, bề rộng vòng năm.

được đo dé dàng cho nhiều năm liên tục và chúng có thé được dùng dé kiểm. tra tài liệu khí hậu. Các vòng năm ghi lại chính xác các hiện tượng thời tiết của những năm ma chúng hình thành. Số liệu vòng năm cũng có thé được sử dụng để truy tìm những biến động của khí hậu xuất hiện định kỳ (hay theo.

chủ kỳ) theo mot số năm nhất định. Ngoài ra, nó còn giúp chúng ta dự đoán những biển đổi của khí hậu trong tương lai. Theo Bitvinksas (1974)|28], Fritts (197/(33] và Kozlowski (1971)[36}, hiện nay những nghiên cứu về khí hậu ngày càng được diy mạnh hơn. Mục đích của những nghiên cứu này là nhằm xây dựng những dãy số biểu hiện sự biến động của vòng năm trong thời gian dài, xây dựng những thang chuẩn của biển động ving năm đối với từng vùng địa lý riêng biệt.

Kết quả của những nghiên cứu đó sẽ làm sáng tỏ những ảnh hưởng định lượng của các nhân tố sinh thái, đặc biệt là hoạt động của mặt trời, đến sinh trưởng và. năng suất của rừng. Nghiên cứu về ảnh hưởng của khí hậu đến sinh trưởng thực vật 1. Những nghiên cứu về ảnh luưỡng của khí hậu đến sinh trưởng thực vật trên thé giới ‘Theo Eklund (1957) cl tăng trưởng của loài Picea excelsa ở phía bắc Thủy Điễn từ năm 1900 ~ 1944 có quan hệ chặt chẽ với một số yếu tổ khí hậu theo dang: Y = 99,41 + 0,9188x; — 3,129; — 2.405%; — 0,4282x; Trong đó, x; là số ngày mưa tir tháng 16 tháng 5 đến 31 tháng 7 cho.

những năm t có nhiệt độ trung bình cao nhất là 16°C, x2 là sản lượng hạt giống của năm t, xs sản lượng hạt giống của năm t - 1 và x, là nhiệt độ hàng. ngày cao nhất của năm t -1 Bằng phương pháp hồi quy tuyến tính, Schulman va Bryson (1965) đã dự đoán được vòng năm của loài Quercus rubra đạt tối đa khi thỏa mãn các điều kiện sau: (1) sự suy giảm lượng nước bốc hơi trong thắng 6, (2) sự nâng cao tổng lượng mưa trong tháng 5 và thing 7, (3) sự giảm thấp nhiệt độ trung bình tháng 5 của năm trước và sự năng cao lượng nước bốc hơi của thing 4 năm trước. Kohler (1964) và Kozlowski (1966) cho rằng, các phương pháp khí hậu thực vật (Dendroclimatology — phương pháp dựa trên mối liên hệ giữa vòng. năm với các yếu tố khí hậu) có thể được sử dung rộng rãi dé xác lập mối liên.

hệ giữa các hiện tượng xảy ra trên trái đất với hoạt động của mặt trời, khôi phục và dự báo biển động của các quá trình tự nhiên. Khi nghiên cứu loài Pinus halepensis ở miỀn nam nước Pháp, Serre (1966) nhận thay chỉ số vòng nam (Y) có quan hệ chặt chẽ với số năm liên tye từ năm 1 đến năm 21 (x;), số ngày sau ngày 1 tháng giéng khi mùa hè khô bắt đầu (x2), số ngày có tuyết rơi từ tháng 11 năm trước đến tháng 3 năm sau (x3), tổng lượng mưa trong mia khô (x,), tổng lượng mưa trong mia mưa (xs) và độ dốc của các lâm phần nghiên cứu (x). Bằng phương trình hồi qui tuyến dính, Schulman va Bryson (1965) đã dự đoán được vòng năm của loài Quercus rubra dat tối đa khi thoa mãn các điều kiện sau: lượng nước bốc hơi trong tháng 6 thấp, tổng lượng mưa trong tháng $ và thing 7 cao, nhiệt độ bình quân tháng 5 của năm trước thấp và lượng nước bốc hơi tháng 4 năm trước cao. Theo Bitvinskas (1974), khi xác định được tuổi vòng năm cây gỗ và tăng trưởng hàng năm của vòng năm trong mối liên hệ với các biến động khí hậu thi chúng ta có thể khôi phục và dự bảo được các hiện tượng và quá trình tự nhiên khác.

Nhiều nhà nghiên cứu đều khẳng định rằng, sinh trưởng của các loài cây gỗ có mối liên hệ chat chẽ với các nhân tổ khí hậu. Khi nghiên cứu hai loài Abies lasiocarpa và Pseudotsuga menziesli, Frit (1980)[Dẫn theo 25] đã nhận thấy rằng sinh trưởng của chúng có mối liên hệ chặt chẽ với nhiệt độ và. Chi số tăng trưởng đường kính của loài Pseudotsuga menziesli có mỗi quan hệ tuyển tính dương với lượng mưa tir tháng 7 năm trước đến tháng 1, 2, 6 và tháng 7 năm sau. Ngược lại, chỉ số tăng trưởng đường kính của loài Abies lasiocarpa cô quan hệ tuyến tinh dương với lượng mưa của các thing 11 và 12 năm trước và tháng 2, 3 và 6 năm sau.

Lượng mưa lớn giúp cho loài Abies lasiocarpa tăng trường trong một thời gian dai từ tháng 11 đến tháng 2 1 2. Những nghiền cứu về ảnh luưỡng của khí hậu đến sinh trưởng thực vật ở Việt Nam Theo Nguyễn Ngọc Lung (1978), các điều kiện ngoại cảnh ở Đà Lạt và Bảo Lộc có ảnh hưởng giống nhau tới sinh trưởng của thông ba lá, nhưng sự khác nhau về tăng trường đường kính thân cây theo từng tháng trong năm là rất lớn. Từ tháng 5 đến tháng 9, lượng tăng trưởng hang tháng gap 2 đến 5 lin các thing còn lại trong năm. Do đó mùa sinh trưởng của thông ba lá kéo dài từ tháng 5 đến tháng 10; tong đó hơn 70% lượng tăng trưởng của thông ba lá hình thành trong mùa sinh trưởng.

"Những nghiên cứu về sinh khí hậu còn được áp dụng dé phân tích ảnh hưởng của các nhân tố khí hậu đến sinh trưởng của các loài cây gỗ. dụng phương pháp sinh khí hậu để phân tích biến động của tăng trưởng và phân hóa cây rừng của các lầm phần thong Pinus sylvestris ở Varônhezơ (Russia), Vương Văn Quỳnh (1990) (din theo Nguyễn Văn Thêm, 2010(25]) đã nhận thấy rằng, những cây thuộc cấp sinh trưởng khác nhau có phản ứng không giống nhau với các điều kiện khí hậu. Ở những lâm phần non, tăng trưởng cây rừng phụ thuộc chặt chẽ vào khí hậu. Hoạt động của mặt trời ảnh hưởng trực tiếp và gián tiếp đến tăng trưởng cây rừng.

Sinh trưởng của những. cây thuộc cấp sinh trưởng kém phụ thuộc rất ít vào hoạt động của mặt trời. ‘Theo Nguyễn Văn Thêm (1992)20), thời tiết trong 5 tháng (tháng 11, 12 năm trước đến tháng 1, 2 và 3 năm sau) có ảnh hưởng đến sản lượng Vai (Nephelium litchi) tại tram Phú Hộ (Phú Tho), Trần Thị Tuyết Hằng (1998), khi nghiên cứu nhịp điệu sinh trường. đường kính thong đuôi ngựa dưới ảnh hướng của các yếu tổ khí hậu tại Lâm trường Tam Đảo ~ Vĩnh Phúc đã phát hiện nhịp điệu sinh trưởng và phân hóa của cây rừng trong các lâm phần thông đuôi ngựa, xác định mối quan hệ định.

lượng của chúng với biển động khí hậu và cường độ mặt trời. Những nghiên cứu của Phạm Trọng Nhân (2003) và Nguyễn Văn Thêm (2003)(23] cho thấy thông ba lá ở Lâm Đồng có quan hệ tuyến tính âm khá chặt chẽ với nhiệt độ không khí trung bình tháng 2, tháng 3, thing 4, thang 9, tháng 10 va tập hợp 3 tháng 2 - 4. Sự gia tăng số giờ nắng của các tháng đầu. mùa khô (2-3) và giữa mùa mưa (7-10) đều có khuynh hướng làm giảm khá rõ rệt chỉ số tăng trưởng đường kính của thông ba lá.