Luận văn thạc sĩ khoa học lâm nghiệp điều tra những cây gỗ tái sinh và các mô hình trồng cây trên núi đá vôi ở huyện đồng văn tỉnh hà giang nhằm bảo vệ môi trường và phát triển bền vững chuyên ngành quản lý tài nguyên rừng và môi trường

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu cây gỗ tái sinh và mô hình trồng cây trên núi đá vôi tại Hà Giang, nhằm bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

• Tác giả: Nguyễn Thi Hỏng Diệp
• Người hướng dẫn: TSKH Nguyễn Nghĩa Thìn
• Trường học: Trường Đại Học Lâm Nghiệp
• Chuyên ngành: Quản Lý Tài Nguyên Rừng Và Môi Trường
• Đề tài: Nghiên Cứu Cây Gỗ Tái Sinh Và Mô Hình Trồng Cây Trên Núi Đá Vôi Ở Hà Giang
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Đá vôi và những ảnh hưởng tới hệ thực vật
• 1.2. Đặc điểm của đá vôi và phân loại
• 1.3. Vai trò của canxi đối với thực vật phát triển trên núi đá vôi
• 1.4. Các vùng sinh thái trên núi đá vôi
• 1.4.1. Vùng Cao Bằng - Lạng Sơn
• 1.4.2. Vùng Tuyên Quang - Hà Giang
• 1.4.3. Vùng Tây Bắc - Tây Hòa Bình, Thanh Hóa
• 1.4.4. Vùng Trường Sơn Bắc
• 1.4.5. Vùng Biển Đảo
• 1.5. Những quan điểm về tái sinh rừng

Tóm tắt

I. Giới thiệu về cây gỗ tái sinh và mô hình trồng cây

Nghiên cứu này tập trung vào việc điều tra cây gỗ tái sinh và các mô hình trồng cây trên núi đá vôi ở Hà Giang. Đặc biệt, nghiên cứu nhằm mục tiêu bảo vệ môi trường và phát triển bền vững thông qua việc khôi phục rừng và sử dụng các kỹ thuật nông nghiệp bền vững. Cây gỗ tái sinh đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì đa dạng sinh học và cải thiện chất lượng môi trường sống. Theo các số liệu thống kê, Hà Giang là một trong những tỉnh có diện tích núi đá vôi lớn nhất, nơi tập trung nhiều loài thực vật quý hiếm và đặc hữu. Việc nghiên cứu và phát triển các mô hình trồng cây phù hợp sẽ góp phần không nhỏ vào việc bảo tồn và phát triển bền vững hệ sinh thái nơi đây.

1.1. Đặc điểm sinh thái của núi đá vôi

Núi đá vôi ở Hà Giang có điều kiện địa hình đặc biệt, với sự phân bố của nhiều loài thực vật và động vật quý hiếm. Hệ sinh thái núi đá vôi có khả năng chống chịu cao nhưng cũng rất dễ bị tổn thương. Các loài thực vật ở đây có khả năng thích nghi tốt với điều kiện khắc nghiệt, tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng của chúng lại rất chậm. Theo nghiên cứu, trữ lượng gỗ bình quân trên mỗi hecta rừng nguyên sinh ở núi đá vôi chỉ bằng một nửa so với rừng nguyên sinh trên núi đất. Điều này đặt ra thách thức lớn trong việc bảo tồn và phát triển các mô hình trồng cây trên địa bàn. Việc hiểu rõ về đặc điểm sinh thái của núi đá vôi là cần thiết để đưa ra các biện pháp bảo tồn và phát triển hợp lý.

II. Tình hình khai thác và bảo tồn rừng trên núi đá vôi

Tình trạng khai thác tài nguyên rừng trên núi đá vôi ở Hà Giang đang diễn ra phức tạp. Việc khai thác cạn kiệt đã dẫn đến suy giảm diện tích rừng và đa dạng sinh học. Nạn chặt phá rừng không chỉ làm giảm độ che phủ thực vật mà còn ảnh hưởng đến nguồn nước và môi trường sống của các loài động thực vật. Theo số liệu, trong năm 2006, nhiều diện tích cây trồng bị thiệt hại do thiếu nước, gây thiệt hại lớn về kinh tế cho người dân. Do đó, việc bảo vệ và phục hồi hệ sinh thái núi đá vôi trở nên cấp bách, cần sự tham gia tích cực của cộng đồng và các cấp chính quyền. Nghiên cứu này sẽ đề xuất các mô hình trồng cây phù hợp nhằm khôi phục và bảo tồn đa dạng sinh học tại khu vực này.

2.1. Các biện pháp bảo tồn và phục hồi rừng

Để bảo vệ và phục hồi rừng trên núi đá vôi, cần áp dụng các biện pháp quản lý bền vững. Các mô hình trồng cây cần được thiết kế sao cho phù hợp với điều kiện sinh thái địa phương, đảm bảo tính bền vững và hiệu quả kinh tế. Việc khôi phục rừng thông qua cây gỗ tái sinh là một trong những giải pháp quan trọng, giúp phục hồi hệ sinh thái và bảo tồn đa dạng sinh học. Ngoài ra, việc giáo dục cộng đồng về tầm quan trọng của rừng và tham gia vào các hoạt động bảo tồn cũng là yếu tố then chốt để đảm bảo sự thành công của các chương trình bảo tồn và phát triển bền vững.

III. Ứng dụng và triển vọng của nghiên cứu

Nghiên cứu về cây gỗ tái sinh và các mô hình trồng cây trên núi đá vôi không chỉ có giá trị khoa học mà còn có ý nghĩa thực tiễn cao. Các kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng vào thực tiễn để phát triển các chương trình bảo tồn và phát triển rừng bền vững. Đồng thời, việc phát triển các mô hình nông nghiệp bền vững sẽ góp phần nâng cao đời sống của người dân địa phương, tạo điều kiện cho họ tham gia vào công tác bảo vệ môi trường. Những nghiên cứu này cũng có thể là cơ sở để xây dựng các chính sách bảo vệ và phát triển rừng một cách hiệu quả hơn trong tương lai.

3.1. Đề xuất các mô hình trồng cây phù hợp

Đề xuất các mô hình trồng cây phù hợp với điều kiện sinh thái của núi đá vôi là rất cần thiết. Các mô hình này cần đảm bảo tính bền vững, kết hợp giữa bảo tồn và phát triển kinh tế. Việc lựa chọn các loài cây phù hợp, có khả năng sinh trưởng tốt trong điều kiện khô hạn và nghèo dinh dưỡng sẽ là ưu tiên hàng đầu. Đồng thời, việc áp dụng các kỹ thuật nông nghiệp bền vững cũng sẽ giúp cải thiện chất lượng đất và môi trường sống cho các loài động thực vật. Các mô hình này không chỉ giúp phục hồi rừng mà còn tạo ra nguồn thu nhập ổn định cho người dân địa phương.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hệ sinh thái núi đá vôi tại huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang, với diện tích tự nhiên khoảng 32.625 ha, chiếm gần 5,4% tổng diện tích đất lâm nghiệp cả nước, là một trong những vùng có địa hình đặc thù và đa dạng sinh học phong phú. Núi đá vôi phân bố rộng khắp 24 tỉnh, tập trung chủ yếu ở các tỉnh miền Bắc và Bắc Trung Bộ như Hà Giang, Cao Bằng, Lạng Sơn, Quảng Bình. Hệ sinh thái này chứa nhiều loài cây gỗ quý hiếm, trong đó có 16 loài đặc hữu chỉ gặp trên núi đá vôi, như Bách vàng (Xanthocyparis vietnamensis), Dé tùng sọc nâu (Amentotaxus hatuyenensis), Bách xanh đá (Calocedrus rupestris). Tuy nhiên, hệ sinh thái này đang chịu áp lực lớn do khai thác rừng quá mức, dẫn đến suy giảm diện tích và chất lượng rừng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường và đời sống cộng đồng dân cư địa phương.

Mục tiêu nghiên cứu là điều tra các loài cây gỗ tái sinh tự nhiên và khảo sát các mô hình trồng cây trên núi đá vôi nhằm bảo vệ môi trường và phát triển bền vững tại huyện Đồng Văn. Nghiên cứu tập trung vào việc xác định thành phần loài, đánh giá đa dạng sinh học, cũng như hiệu quả kinh tế - xã hội của các mô hình trồng cây hiện có. Thời gian nghiên cứu chủ yếu từ năm 2006 đến 2009, với phạm vi địa lý là các khu vực tiêu biểu trên núi đá vôi huyện Đồng Văn.

Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho công tác bảo tồn đa dạng sinh học, phục hồi rừng và phát triển kinh tế bền vững cho cộng đồng dân cư địa phương, góp phần giảm thiểu tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu và suy thoái môi trường.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về sinh thái học rừng và quản lý tài nguyên rừng, đặc biệt tập trung vào:

• Lý thuyết tái sinh rừng tự nhiên: Quá trình sinh học đặc thù của hệ sinh thái rừng, biểu hiện qua sự xuất hiện và phát triển của cây con dưới tán rừng, đóng vai trò quan trọng trong phục hồi và duy trì thành phần loài rừng.
• Mô hình sinh thái núi đá vôi: Đặc điểm địa hình Karst, đất phong hóa nghèo dinh dưỡng, điều kiện khí hậu khắc nghiệt, ảnh hưởng đến sự phân bố và phát triển của các loài thực vật.
• Khái niệm đa dạng sinh học và giá trị bảo tồn: Đánh giá sự phong phú về thành phần loài, giá trị kinh tế, dược liệu, cảnh quan và vai trò bảo vệ môi trường của các loài cây gỗ tái sinh.

Các khái niệm chính bao gồm: tái sinh rừng, đa dạng sinh học, mô hình trồng cây kinh tế, hệ sinh thái núi đá vôi, và bảo tồn tài nguyên rừng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp điều tra thực địa kết hợp với phân tích số liệu thống kê và phỏng vấn chuyên gia, cụ thể:

• Nguồn dữ liệu: Thu thập mẫu vật thực vật trên 4 tuyến đường dài 10 km mỗi tuyến, sử dụng phương pháp thu hái mẫu chuẩn của Trường Đại học Lâm nghiệp và Đại học Quốc gia Hà Nội. Dữ liệu về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội được tổng hợp từ các báo cáo địa phương và các nghiên cứu trước đó.
• Phương pháp phân tích: Phân loại mẫu vật theo hệ thống phân loại thực vật hiện đại, đánh giá đa dạng sinh học qua tỷ lệ phần trăm loài, họ, chi; phân tích công dụng và giá trị bảo tồn của các loài cây. Phân tích hiệu quả các mô hình trồng cây dựa trên số liệu phỏng vấn trực tiếp cán bộ lâm nghiệp và người dân địa phương.
• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu được tiến hành từ năm 2006 đến 2009, bao gồm khảo sát thực địa, thu thập và xử lý mẫu, phân tích dữ liệu và đánh giá mô hình trồng cây.

Cỡ mẫu thực vật là 173 loài cây gỗ tái sinh thuộc 123 chi, 57 họ, được thu thập và xác định tên khoa học chính xác. Phương pháp chọn mẫu theo tuyến đường mòn dân sinh nhằm đảm bảo tính đại diện cho các sinh cảnh khác nhau trên núi đá vôi.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Đa dạng loài cây gỗ tái sinh: Xác định được 173 loài cây gỗ tái sinh tự nhiên, thuộc 123 chi và 57 họ, trong đó ngành Hạt kín chiếm ưu thế với 160 loài (92,5%), ngành Hạt trần có 13 loài (7,59%). Các họ giàu loài nhất gồm Euphorbiaceae (14 loài), Lauraceae (13 loài), Moraceae (10 loài), Rubiaceae (8 loài), Meliaceae (7 loài).
2. Giá trị sử dụng và bảo tồn: Trong tổng số loài, 156 loài (90,2%) có công dụng kinh tế hoặc bảo tồn, chủ yếu là cây cho gỗ (70,51%), cây thuốc (44,23%), cây cảnh (12,18%). Có 20 loài nằm trong Sách đỏ Việt Nam 2007 và 6 loài được bảo vệ theo Nghị định số 32/2006/NĐ-CP, như Thông đỏ (Taxus chinensis), Po mu (Fokienia hodginsii), Nghién (Excentrodendron tonkinense).
3. Mô hình trồng cây kinh tế: Các mô hình trồng cây lương thực ngắn ngày (ngô), cây lấy hoa quả (hoa hồng, đào), cây thuốc (đỗ trọng, atisô), cây lấy gỗ (Thông 3 lá, Sa mộc) được triển khai với hiệu quả kinh tế và sinh thái khác nhau. Ví dụ, mô hình trồng hoa hồng cho thu nhập trên 60 triệu đồng/ha năm đầu, cao gấp 3 lần so với trồng ngô.
4. Hiệu quả sinh trưởng và thích nghi: Cỏ VA06 trồng thử nghiệm cho năng suất 74 tấn/ha sau 5 tháng, cây ngô giống mới có năng suất gấp đôi giống địa phương, cây Thông 3 lá và Sa mộc thích nghi tốt với điều kiện khắc nghiệt của núi đá vôi.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy hệ sinh thái núi đá vôi Đồng Văn có đa dạng sinh học cao, đặc biệt là sự hiện diện của nhiều loài cây gỗ quý hiếm và có giá trị bảo tồn. Sự ưu thế của ngành Hạt kín phản ánh khả năng tái sinh tự nhiên đang diễn ra tích cực, mặc dù điều kiện đất mỏng, nghèo dinh dưỡng và khí hậu khắc nghiệt. Các loài cây ưa sáng, mọc nhanh như các loài thuộc họ Euphorbiaceae, Lauraceae đóng vai trò quan trọng trong việc phục hồi thảm thực vật.

Mô hình trồng cây kinh tế đa dạng đã góp phần nâng cao thu nhập cho người dân, đồng thời giảm áp lực khai thác rừng tự nhiên. Tuy nhiên, hiệu quả kinh tế của một số mô hình như trồng ngô còn hạn chế do chi phí cao và giá bán thấp. Việc trồng xen canh và luân canh cây lương thực với cây rau, đậu đã giúp tận dụng tối đa diện tích đất và cải thiện sinh kế.

So sánh với các nghiên cứu trước đây, kết quả phù hợp với nhận định về tính nhạy cảm và khả năng phục hồi chậm của hệ sinh thái núi đá vôi. Việc bảo vệ và phát triển rừng trên núi đá vôi đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa quản lý nhà nước và cộng đồng dân cư, đồng thời cần áp dụng các mô hình trồng cây phù hợp với điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội địa phương.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố tỷ lệ loài theo ngành, họ, chi; bảng thống kê công dụng các loài; biểu đồ so sánh năng suất các mô hình trồng cây kinh tế.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường bảo vệ và khoanh nuôi rừng tự nhiên: Động viên cộng đồng dân cư tham gia bảo vệ rừng, khoanh nuôi các vùng rừng nguyên sinh và tái sinh tự nhiên, nhằm duy trì đa dạng sinh học và chức năng sinh thái. Thời gian thực hiện: ngay lập tức và liên tục; chủ thể: chính quyền địa phương, các tổ chức bảo vệ rừng.

2. Phát triển mô hình trồng cây kinh tế phù hợp: Khuyến khích mở rộng các mô hình trồng cây hoa hồng, đào Vân Nam, cây thuốc như đỗ trọng, atisô và cây lấy gỗ như Thông 3 lá, Sa mộc, nhằm nâng cao thu nhập và giảm khai thác rừng tự nhiên. Thời gian: 3-5 năm; chủ thể: người dân, trung tâm giống cây trồng, các tổ chức hỗ trợ kỹ thuật.

3. Nâng cao năng lực kỹ thuật và nhận thức cộng đồng: Tổ chức tập huấn kỹ thuật trồng, chăm sóc cây rừng và cây kinh tế, đồng thời tuyên truyền nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Thời gian: hàng năm; chủ thể: các cơ quan quản lý lâm nghiệp, tổ chức phi chính phủ.

4. Xây dựng hệ thống quản lý và giám sát tài nguyên rừng: Áp dụng công nghệ GIS, viễn thám để theo dõi hiện trạng rừng, phát hiện sớm các hành vi khai thác trái phép, đảm bảo quản lý hiệu quả. Thời gian: 2 năm triển khai; chủ thể: Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Hạt Kiểm lâm.

5. Khuyến khích nghiên cứu và phát triển nguồn giống cây bản địa: Tập trung nghiên cứu các loài cây gỗ quý hiếm có khả năng tái sinh và phát triển trên núi đá vôi, phục vụ công tác phục hồi rừng và phát triển kinh tế. Thời gian: liên tục; chủ thể: các viện nghiên cứu, trường đại học.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý tài nguyên rừng và môi trường: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách bảo vệ và phát triển rừng bền vững, quản lý đa dạng sinh học trên núi đá vôi.

2. Các nhà nghiên cứu sinh thái và lâm nghiệp: Tham khảo dữ liệu về đa dạng loài, đặc điểm sinh thái và mô hình trồng cây để phát triển các đề tài nghiên cứu tiếp theo.

3. Cộng đồng dân cư địa phương và các tổ chức phi chính phủ: Áp dụng các mô hình trồng cây kinh tế hiệu quả, nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường và phát triển sinh kế bền vững.

4. Các cơ sở đào tạo và giảng dạy ngành lâm nghiệp, quản lý tài nguyên môi trường: Sử dụng luận văn làm tài liệu tham khảo, giảng dạy về quản lý rừng, bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao hệ sinh thái núi đá vôi lại quan trọng trong bảo tồn đa dạng sinh học?
   Hệ sinh thái núi đá vôi chứa nhiều loài đặc hữu và quý hiếm, có tính chống chịu cao và khả năng thích nghi đặc biệt với điều kiện khắc nghiệt, góp phần duy trì sự phong phú sinh học và cân bằng sinh thái.

2. Các loài cây gỗ tái sinh chủ yếu trên núi đá vôi là gì?
   Nghiên cứu xác định 173 loài cây gỗ tái sinh, trong đó có nhiều loài thuộc họ Euphorbiaceae, Lauraceae, Moraceae, Rubiaceae, Meliaceae, và các loài quý hiếm như Thông đỏ, Po mu, Nghién.

3. Mô hình trồng cây nào mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất tại Đồng Văn?
   Mô hình trồng hoa hồng cho thu nhập trên 60 triệu đồng/ha năm đầu, cao gấp 3 lần so với trồng ngô, đồng thời góp phần cải thiện cảnh quan và đời sống tinh thần người dân.

4. Khó khăn chính trong việc phục hồi rừng trên núi đá vôi là gì?
   Đất mỏng, nghèo dinh dưỡng, khí hậu khắc nghiệt, địa hình chia cắt mạnh, cùng với áp lực khai thác rừng và trình độ canh tác thấp của người dân là những thách thức lớn.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả bảo vệ rừng tại huyện Đồng Văn?
   Cần kết hợp quản lý nhà nước với xã hội hóa lâm nghiệp, tăng cường tuyên truyền, hỗ trợ kỹ thuật và phát triển các mô hình trồng cây kinh tế phù hợp nhằm giảm áp lực khai thác rừng tự nhiên.

Kết luận

• Hệ sinh thái núi đá vôi huyện Đồng Văn có đa dạng sinh học cao với 173 loài cây gỗ tái sinh, trong đó nhiều loài quý hiếm và có giá trị bảo tồn.
• Ngành Hạt kín chiếm ưu thế, phản ánh khả năng tái sinh tự nhiên tích cực trong điều kiện khắc nghiệt.
• Các mô hình trồng cây kinh tế như hoa hồng, đào, đỗ trọng, Thông 3 lá đã góp phần nâng cao thu nhập và giảm áp lực khai thác rừng.
• Việc bảo vệ và phát triển rừng trên núi đá vôi đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền, cộng đồng và các tổ chức nghiên cứu.
• Đề xuất các giải pháp bảo vệ rừng, phát triển mô hình trồng cây kinh tế, nâng cao nhận thức và quản lý tài nguyên nhằm phát triển bền vững hệ sinh thái núi đá vôi trong 3-5 năm tới.

Luận văn cung cấp cơ sở khoa học quan trọng cho công tác bảo tồn và phát triển rừng trên núi đá vôi, đồng thời kêu gọi sự quan tâm, đầu tư nghiên cứu và hỗ trợ kỹ thuật để bảo vệ môi trường và nâng cao đời sống cộng đồng địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: TONG QUAN TÀI LIỆU. Đá vôi và những ánh hưởng toi hệ thực vật 1.Đặc điểm của đá vôi và phân loại Đá vôi có thành phần khoáng vật chính là canxit, có thé do trim tích hóa học, tức là sự lắng đọng CaCO›, hoặc trim tích sinh học, tức vỏ những sinh vật chứa nhiều cacbonate chết đi rồi tích lũy lại mà thảnh. (25, 41] Đá vôi thường có màu xám, trắng, đen hoặc hồng, bề mặt tương đối mịn. Những khối lớn đá vôi được phân lớp rõ rệt phản ánh quá trình tram tích.

Ving núi đá vôi với địa hình đặc biệt của nó, địa hình Karst, thường có những hang động ngầm va suối nước nóng. Thành phần của đá vôi chủ yếu là CaCO., nếu lẫn thêm nguyên t6 khác thì có thể hình thành ic loại đá mang tên khác như: Đôlômit, đá vôi chứa silic, đá sét vôi hay tip vôi. Ở nước ta đá vôi hình thành những đải lớn ở Cao Bằng, Lạng Sơn, T en Quang, Vùng Tây Bắc, Tây Nghệ An, Quảng Binh và một diện tích nhỏ ở Hà Tiên. Quá trình phong hóa đá vôi diễn ra khá chậm chạp, tủy theo thang phân loại ma người ta chia đất phong hóa từ đá vôi thành các loại khác nhau.

Theo Ban biên tập Bản đỗ đất Việt Nam thì trên đá vôi có 3 loại đất chính: Bat den cabonate (thuộc nhóm VI đất den); đất đỏ trên đá vôi (thuộc nhóm VI đất đỏ vàng); đất min đỏ trên đá vôi (thuộc nhóm VIII dat mủn đỏ vàng). Tuy ting mang nhưng đất hình thành trên núi đá vôi giàu dinh dưỡng, ít chua, là môi trường sống của nhiều loài gỗ quí (nghién, trai, đinh.) và cây ăn quả nỗi tiếng (đào, lê, man.2 Vai trò của canxi đối với thực vật phát triển trên núi đá ví Canxi là thành phần chính của đá vôi, trong đắt canxi thường tồn tại dưới dạng muối cacbonate (CaCO;), sulphate (CaSO, 2H;O), phosphate, silicate. hòa tan hay không tan. Sự có mặt của canxi làm cho môi trường đất trở nên kiềm vả có cầu tượng vì thé nó hỗ trợ tích cực cho sự phát triển của vi sinh vật va hệ rễ, làm cho dinh dưỡng của các muỗi vô cơ khác được dé dàng.

[25] Đối với thực vật bậc thấp, canxi có thể cần cho một nhóm nảy nhưng. có thể lại gây độc cho một nhóm khác. Đồi với thực vật bậc cao, muối canxi tác dụng đến sự phân bố nhóm thực vật ưa canxi. Đặc điểm này đã tạo nên một hệ sinh thái núi đá vôi rất đặc biệt ở nước ta 1.

Các vùng sinh thái trên núi đá vôi Trên cơ sở các kết quả nghiên cứu về phân bố núi đá vôi theo các vùng. địa lý và tài nguyên thực vật, rừng trên núi đá vôi được phân chia thành các vùng như sau: 1. Vùng Cao Bằng - Lạng Sơn Đây là vùng có núi đá vôi tập trung lớn nhất trong cả nước. Hoạt động, xâm nhập ở vùng Đông Bắc chủ yếu tập trung vào miền này.

Vùng này ở vào. Vi độ cao của nước ta và mang dấu hiệu chuyển tiếp từ khí hậu nhiệt đới sang á nhiệt đới. Vùng núi đá vôi Cao Bằng - Lạng Sơn gồm có 2 vùng phụ núi đá. vôi chủ yếu; + Vũng núi đá vôi Ngân Sơn - Trùng Khánh « Vùng núi đá vôi Bắc Sơn Kiểu núi đá vôi trung bình và thấp, bao gồm một số cao nguyên đá vôi khối uốn nếp có quá trình hoạt động Karst trên mặt va Karst ngằm.

Núi đá vôi có dạng núi sót có rất nhiều hang động, sông ngầm. Nhiều nơi quan sát thấy các dạng địa hình Karst với (hung lũng xâm thực, Hệ thực vật vùng này mang tính chất pha trộn của nhiều luồng thực vật nhưng đặc trưng là luồng thực vật bản địa Bắc Việt Nam — Nam Trung Hoa, đồng thời cũng chịu nhiều ảnh hưởng của các luồng thực vật khác. Các loài đại diện tiêu biểu cho vùng núi đá vôi Cao Bằng - Lang Sơn có giá trị kinh tế và có ý nghĩa lớn về mặt khoa học như Hoàng đàn (Cupressus tonkinensis) Thiết dinh_ (Markhamia stlipulata), Trai (Garcinia fagraeoides), Binh thôi (Ferandoa brilleti), Sam kim hi (Pseudo tsugachinensis). Trong đó, Hoàng Đàn là loài cây quý hiểm đã được ghi trong sách đỏ Việt Nam.

Đây cũng là vùng phân bố của nhiều loài động vật quí hiếm như Hươu xạ (Moschus ‘moschiferus), Vượn đen (Hylabates concolor). Vùng Tuyên Quang - Hà Giang Ving này có điện tích núi đá vôi 130. Các loại đá vôi chiếm vai trỏ chủ yếu trong việc cấu tạo nên các núi trong vùng. Núi đá vôi tao thành một dai không liên tục theo hướng Tay - Bắc tập trung chủ yếu ở phía Bắc và Đông Bắc, tạo thành từng khối lớn.

Độ cao vùng nay lớn hơn vùng Cao Bằng - Lạng Son, các dãy núi phía Bắc cao tới 1,000m, Khu vực nảy nằm trong. vùng sinh thái trung tâm, bao gồm hai vùng phụ chủ yếu: + Vũng núi đá vôi Quin Ba - Phia Phương # Vũng cao nguyên đá vôi Bắc Ha Hệ thực vật núi đá vôi Tuyên Quang ~ Hà Giang có tính chất pha trộn của nhiều luỗng thực vật. Hệ thực vật ở đây mang nhiều nét da trưng của nhiều luồng thực vật bản địa Bắc Việt Nam — Nam Trung Hoa, tiêu biểu là các loài cây thuộc họ Re (Lauraceaeee), họ đậu (Fabaceae), họ dâu tim (Moraceae), họ ba mảnh vỏ (Euphorbiaceae). Do vị ia lý nên hệ thực vật ở đây chịu ảnh hưởng của nhiều luồng thực vật Himalaya — Vân Nam — Qúy Châu.

Đại diện của các loài cây lá kim xuất hiện nhiều hơn như Hoàng đản (Cupressus tonkinensis), Pơ mu (Fokienia hodginsii), Kim giao (Nageia fleuryi), Thông tre (Podocarpus neriifolius). Cùng với sự cô mặt của các loài rụng lá thuộc họ dé (Fagaceae), sự có mặt của đại diện nhiều luỗng thực vật đã đóng góp phần nào da dang thành phần các loài thực vật trên núi đá vôi. của vùng này. Vùng Tây Bắc- Tây Hoà Bình, Thanh Hoá Đây là một vùng tương đối rộng và kéo dài với diện tích 264.400 ha, do vậy chịu ảnh hưởng của các chế độ khí hậu khác nhau.

Trong vùng hình thành những sơn nguyên phức tạp chủ yếu là núi và cao nguyên đá vôi, khối uốn nếp xen kẽ đá phiến, cát kết, kéo đài thành một dai hệ từ Phong Thỏ đến Thanh Hoá. Vì có sự xen kể nham thạch nên trong kiểu địa hình này nên ta thấy xuất hiện cảnh quan Karst, trên núi đá vôi và cảnh quan xâm thực trên núi đá phiến cát kết. Vang núi Tây Bắc - Tây Hoà Binh, Thanh Hoá có các vùng phụ chủ + Cao nguyên đá vôi Ta Phinh - Sin Chai * Cao nguyên đá vôi Sơn La + Cao nguyên đá vôi Mộc Châu «_ Vùng núi đá vôi Son La — Hoà Bình - Bắc Thanh Hoá Ving núi đá vôi Nam Thanh Hoá Thực vật vùng này có những nét riêng biệt phủ hợp với các điều kiện địa hình và khí hậu của miễn, đủ các vành đai thực vật từ nhiệt đới, á nhiệt đới đến nhiệt đới núi cao, Các loài thực vật tiêu biểu cho miễn gồm các loài cây của ngành hạt tran như Pơ mu (Fokienia hodginsii), Thông pa cd (Pinus kwangtungensi ), Thông ning (Podocarpus neriifolius), Kim giao (Nageia fleuryi), Thông tre (Podocarpus neriifolius).Céc loài cây lá rong đóng vai trò chủ yếu trong các thành phần cây rừng trên núi đá vôi như các loài của họ dé (Fagaceae), họ Cáng lò (Betulaceac), họ Hồ đảo (uglandaceae). Trong vùng cũng đã xuất hiện một số loài đặc trưng của vùng phía Nam lên như Chò chỉ (Shorea chinensis), Tau nước (Vatica subglabra).

Một số loài của luồng thực vật từ Tay A sang như Sing lẻ (Lagerstroemia callyculata), Chò nhai - (Anogeisus acuminata). Sự phong phú của các loài cây lá kim đã hình thành nên nhiều vùng rừng hỗn giao cây lá kim và cây lá rộng, nhất là ở các vùng có độ cao lớn. Đây cũng là môi trường sống của một số loài động vật đặc hữu trên núi đá vôi là Voọc quản. Vùng Trường Sơn Bic Vùng Trường Sơn Bắc nằm trong miễn núi thấp, hẹp ngang, sườn dốc, cấu tạo kéo đài theo hướng Tây Bắc - Đông Nam.

Diện tích của vùng là 142. Đá vôi ở đây chủ yếu tập trung ở một khu vục: Núi đá vôi Khe Ngang- Kẻ Bằng. Miền Trường Sơn Bắc được phân làm 4 vùng trong đó quan trọng nhất 1à vùng núi đá vôi Kẻ Bảng. Núi đá vôi ở đây tập trung chủ yếu ở Kẻ Bảng và Khe Ngang, độ cao 700-800m.

Các dạng địa hình hiện tại thé hiện quá trình Karst đang phát triển mạnh, dong chảy bề mặt ít, sông suối ngầm phát triển. Ving Trường Sơn là "một cái nút” nơi gặp gờ của hai luỗng thực vật di cư tới. Một từ Himalaya qua Vân Nam xuống va một từ Indonexia lên. Do vậy, thực vật nói chung và các loài thực vật trên núi đá vôi nói riêng cũng có những nét khác gt với vùng khác, Thành phần thực vật chủ yếu là icho phân bé rộng ở rừng nhiệt đới như họ Xoan, họ Đậu, họ Mộc Lan, họ Bồ hỏn, họ Dâu tằm.

Các loài thực vật hat tran cũng có mặt một số loài như Hoàng. Vùng Bio Day là vùng sinh thái tương đối đặc biệt, tuy nhiên diện tích tập trung nhiều ở vùng Đông Bắc, chủ yếu là ving đảo Quảng Ninh. Ni đá vôi ở đây tập trung vào hai vùng nhỏ: + Vũng đảo Hạ Long + Đảo Bái Từ Long Các đảo đá vôi ở đây có diy dit những dang địa hình của một miễn Karst ngập nước biển. Phía Đông cũng có nhiều đảo núi đá vôi rải rác và có.

một số đảo lớn như đảo Cát Ba, đảo Cái Bau. Ngoài ra ở một số vùng khác. cũng có một số đảo núi đá vôi không tập trung và điện tích không lớn. Do những nét đặc trưng riêng biệt về địa hình và khí hậu ving đảo nên thực vật vùng này cũng có những nét khác biệt cới các vùng khác.

Tuy nhiên, một số loài thực vật đặc trưng hạt trần vẫn có mặt như Kim giao (Nageia fleuryi) ở đảo Cát Bà. Những quan điểm về tái sinh rừng. Tái sinh rừng là một quá trình sinh học mang tính đặc thù của hệ sinh thái rừng với biểu hiện đặc trưng là sự xuất hiện một thé hệ cây con của những loài cây gỗ dưới tán rừng, rừng sau khai thác, trên dat rừng sau nương. Vai trò của thé hệ cây con này là dan thay thé các thé hệ cây gỗ giả cdi, Vi vậy, hiểu theo nghĩa hẹp, tai sinh rừng là quá trình phục hồi lại thành phan cơ bản của rừng mà chủ yếu là tầng cây gỗ.

Sự xuất hiện lớp cây con là nhân. tố mới làm phong phú thêm số lượng và thành phần loài trong hệ sinh thái (thực vật, động vật, vi sinh vật.