Đặt vấn đề Bí đỏ là loại cây dễ trồng, thích nghi rộng với điều kiện vùng nhiệt đới, có thể trồng ở đồng bằng cho đến cao nguyên có độ cao 1500 m, được trồng khắp ở mọi miền của Việt Nam. Cây bí đỏ có thể trồng được vào tất cả các vụ trong năm. Bí đỏ sử dụng làm thực phẩm chủ yếu là quả giàu vitamin A, quả chứa 85 - 91% nước, chất đạm 0,8 - 2g, chất béo 0,1 - 0,5g, chất bột đường 3,3 - 11g, cho năng lượng 85 - 170kJ/100g. Bí đỏ được sử dung làm thực phẩm có thể là nụ, hoa, ngọn và lá non tuy nhiên thường thấy nhất là sử dụng phần thịt của quả.
Phương thức sử dụng các sản phẩm của bí đỏ cũng rất phong phú như: Nấu canh, làm rau, làm bánh, làm công nghiệp chế biến. Thịt bí ngô là một vị thuốc nam trị nhiều bệnh như: Ngăn ngừa tim mạch, ngăn ngừa ung thư, hỗ trợ giảm cân, chống lão hóa da, tốt cho hệ tiêu hóa, tốt cho hệ thống xương khớp,… Hạt bí đỏ là loại hạt giống chứa nhiều chất kiềm nhất. Trong khi chế độ ăn uống của chúng ta hiện này thường có tính axit cao thì điều này là vô cùng cần thiết vì nó giúp cân bằng môi trường bên trong cơ thể. Bí đỏ là cây trồng mà dường như rất quen thuộc với đời sống con người, tuy nhiên cho tới nay vẫn chưa có nhiều công trình nghiên cứu khoa học về loại cây trồng này, diện tích trồng còn nhỏ lẻ, phân tán và chưa tạo được sự bứt phá về giống.
Kỹ thuật canh tác của người dân ở các địa phương chủ yếu dựa vào kinh nghiệm cổ truyền do chưa có nhiều tài liệu nghiên cứu hay các quy trình kỹ thuật hướng dẫn cụ thể về cách trồng loại cây trồng này. Vì vậy, việc nghiên cứu áp dụng các biện pháp kỹ thuật trong trồng trọt, thâm canh và chọn tạo những giống bí đỏ có năng suất, chất lượng phù hợp với các vùng c 2 sinh thái, đồng thời tạo thành những vùng chuyên canh đem lại hiệu quả kinh tế cho người trồng bí đỏ là rất cần thiết. Trong kỹ thuật thâm canh tăng năng suất cây trồng nói chung và cây bí đỏ nói riêng, việc không ngừng đầu tư cơ sở vật chất, khoa học kỹ thuật như giống, phân bón, bảo vệ thực vật, thủy lợi… đã làm tăng năng suất bí đỏ không ngừng. Trong đó, phân bón là yếu tố vô cùng quan trọng đối với năng suất, phẩm chất cây trồng.
Theo nghiên cứu của Viện Hàn lâm Khoa học Nông nghiệp Trung Quốc, phân bón đóng góp 40% vào tăng năng suất cây trồng, trong khi giống đóng góp 30%, BVTV 20% và cơ giới hóa 10%. Ở Việt Nam, ít nhất mức đóng góp của phân bón vào năng suất cũng tương đương ở Trung Quốc. Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân hiệu suất sử dụng phân bón chưa cao, chỉ 45-50% với phân đạm, 25-35% với lân và khoảng 60% với kali (http://iasvn. Trong các loại phân khoáng, các yếu tố dinh dưỡng đa lượng là đạm (N), lân (P2O5) và kali (K2O) được xếp ở vị trí hàng đầu, đó là yếu tố quyết định đến năng suất cây trồng và phẩm chất nông sản.
Vì vậy việc xác định lượng bón N, P, K và cách bón trên từng loại đất để năng suất đạt tối ưu là vấn đề cần nghiên cứu. Xuất phát từ thực tiễn trên em tiến hành nghiên cứu đề tài: “Nghiên cứu ảnh hưởng của một số tổ hợp phân khoáng đến sinh trưởng, phát triển giống bí đỏ Goldstar 998 trong vụ Thu Đông 2016 tại Thái Nguyên”. Mục đích của đề tài 1. Mục tiêu chung Xác định công thức phân khoáng thích hợp nhằm nâng cao năng suất, chất lượng giống bí đỏ Goldstar 998.
Mục tiêu cụ thể - Nghiên cứu ảnh hưởng của một số tổ hợp phân bón NPK đến sinh trưởng của giống bí đỏ Goldstar 998. c 3 - Nghiên cứu ảnh hưởng của một số tổ hợp phân bón NPK đến khả năng chống chịu sâu bệnh hại của giống bí đỏ Goldstar 998. - Nghiên cứu ảnh hưởng của một số tổ hợp phân bón NPK đến năng suất của giống bí đỏ Goldstar 998. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài - Ý nghĩa khoa học: + Xác định tổ hợp phân bón NPK thích hợp cho giống bí Goldstar 998 sinh trưởng, phát triển tốt.
+ Kết quả nghiên cứu góp phần bổ sung thêm tài liệu khoa học, phục vụ công tác giảng dạy cũng như trong nghiên cứu về bí đỏ ở Thái Nguyên. - Ý nghĩa trong thực tiễn sản xuất: + Tìm ra được một biện pháp kĩ thuật trồng trọt nhằm nâng cao năng suất, phẩm chất cho giống bí đỏ Goldstar 998 trong vụ Thu Đông tại Thái Nguyên và các tỉnh miền núi phía Bắc. c 4 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở lí luận của việc bón phân cho bí đỏ.
Đúng như nhận định của Yang trong hai năm 1998 - 1999: “Không có phân hoá học, nông nghiệp thế giới không thể nào trong 50 năm qua sản lượng cây trồng tăng gấp 4 lần và trở thành một trong các yếu tố cơ bản của sự tăng mức sống ở các nước văn minh” (Yang X và cs, 1999) [15]. Đạm (N) là chất dinh dưỡng cần cho sinh trưởng và phát triển của cây trồng. Mặc dù hàm lượng trong cây không cao, nhưng nitơ lại có vai trò quan trọng bậc nhất. Thiếu nitơ cây không thể tồn tại.
Nitơ thúc đẩy cây tăng trưởng, đâm nhiều chồi, lá to và xanh, quang hợp mạnh. Nếu thiếu đạm, cây sinh trưởng chậm, còi, lá ít và có kích thước nhỏ và hơi vàng. Biểu hiện của triệu chứng thừa đạm là cây sinh trưởng quá mức, cây dễ đổ ngã, nhiều sâu bệnh, lá có màu xanh đậm vì diệp lục được tổng hợp nhiều, (Viện thổ nhưỡng nông hóa, 1998) [10], (Ekta khurana and J. Phân bón hóa học có hàm lượng chất dinh dưỡng cao, thể tích nhỏ dễ vận chuyển, có hiệu quả nhanh nhưng lại dễ bị hòa tan trong nước và dễ bị rửa trôi trong nước mạnh, kỹ thuật sử dụng phức tạp, nhất là liều lượng và công thức bón, một số loại phân mang tính axit hoặc kiềm có ảnh hưởng đến phản ứng đất và đời sống cây trồng (Bùi Văn Dư và Đỗ Thị Định , 1978) [3].
Mặt khác, lượng phân bón được sử dụng sẽ ngày càng tăng nhanh do mở rộng diện tích đất gieo trồng, sử dụng giống mới….Vì vậy nếu sử dụng phân bón không cân đối, đặc biệt là sử dụng đạm, lâm, kali với lượng không hợp lý cũng là nguyên nhân quan trọng dẫn đến thoái hóa đất, giảm chất lượng nông sản và ô nhiễm môi trường. Thực tế đã chứng minh phân bón hóa học góp phần đáng kể trong việc tăng năng suất, sản lượng và hiệu quả kinh tế c 5 cho người sản xuất. Song bón phân hóa học, chủ yếu là đạm, lân, kali chỉ giúp cây trồng tăng năng suất đến một mức nhất định, nếu tiếp tục tăng lượng phân bón thì không những năng suất bí không cao mà còn bị giảm xuống đáng kể, do đó hiệu quả sản xuất cũng giảm. Nguồn gốc, sự phân bố và phân loại của bí đỏ * Nguồn gốc và sự phân bố: Bí đỏ gồm 25 loài nhưng phát triển phổ biến nhất ở vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới là các loài Cucurbita pepo và Cucurbita moschata, còn loài Cucurbita maxima và Cucurbita mixta thích hợp ở vùng ôn đới có khí hậu mát.
Trong một thời gian dài, nguồn gốc của bí đỏ là chủ đề gây tranh cãi. Tuy nhiên theo nhiều báo cáo nghiên cứu khoa học cho thấy, bí đỏ có nguồn gốc từ Trung Mỹ và Nam Mỹ. Có nhiều nghiên cứu khảo cổ chỉ ra rằng: Loài Cucurbita pepo phân bố rộng khắp ở các vùng bắc Mexico và Tây Nam Hoa Kỳ từ 7000 năm trước Công nguyên. Các loại bí hỗn hợp đã được ghi chép lại ở các thời kỳ tiền Columbus.
Loài Cucurbita moschata đã xuất hiện ở Mexico và Peru từ hàng ngàn năm nay. Ở Peru các nhà khảo cổ đã tìm được các mẫu hạt bí đỏ có niên đại 4000 năm trước Công nguyên. Loài Cucurbita mixta cũng được tìm thấy bởi các nhà khảo cổ khi khai quật ở Peru có niên đại khoảng 1200 năm trước Công nguyên (Vũ Hữu Yêm, 1995) [11]. Bí đỏ được những người dân ở Bắc Mỹ thuần hóa trồng và sử dụng như một nguồn thức ăn chính.
Đến thế kỷ XVI, khi những người da trắng đến định cư và từ đó bí đỏ được chuyển qua các nước Châu Âu và dần trở thành phổ biến như ngày nay (Vũ Hữu Yêm, 1995) [11]. * Phân loại thực vật bí đỏ: Bộ bầu bí (Cucurbitales) là một bộ thực vật có hoa, nằm trong nhánh hoa Hồng (Rosids) của thực vật 2 lá mầm thực sự (Eudicotyledoneae). Bộ này chủ yếu có mặt tại khu vực nhiệt đới và một lượng rất ít tại khu vực cận nhiệt đới c 6 và ôn đới. Bộ này có một số ít các loại cây bụi hay cây thân gỗ còn chủ yếu lá cây thân thảo hay dây leo.
Một trong các đặc trưng đáng chú ý của bộ bầu bí (Cucurbitales) là hoa đơn tính, phần lớn là 5 cánh, với các cánh hoa nhọn và dày. Thụ phấn chủ yếu nhờ côn trùng, nhưng cũng có thể nhờ gió như các họ Coriariaceae và Datiscaceae. Bộ này có khoảng 2.300 loài trong 7 họ và 129 chi. Các họ lớn nhất là họ thu hải đường (Begoniaceae) với 1400 loài trong 2 - 3 chi và họ Bầu bí (Cucurbitaceae) với 285 - 845 loài trong 118 chi (Nguyễn Mạnh Thắng, 2010) [9].
Họ bầu bí là một trong những họ quan trọng nhất cung cấp thực phẩm trên thế giới. Phần lớn các loài trong họ này là các loại dây leo sống một năm với hoa khá lớn và có màu sắc sặc sỡ. Họ bầu bí (Cucurbitaceae): Phân bố rộng khắp trên thế giới tuy nhiên tập trung chủ yếu tại khu vực nhiệt đới và ôn đới. Họ bầu bí chủ yếu là thực vật thân thảo bao gồm khoảng 120 chi và 1.000 loài, ở Việt Nam có 53 loài.
Một số đặc tính sinh vật học của cây bí đỏ 2. Đặc tính thực vật học 2. Rễ bí đỏ Hệ thống rễ của bí đỏ phát triển rất mạnh. Rễ chính có thể ăn sâu tới 2m, khả năng tái sinh của rễ chính kém.
Rễ phụ ăn lan rộng và phát triển mạnh ở tầng đất mặt, rễ phụ có khả năng ăn rộng tới 6 mét đường kính. Cây có nhiều rễ bất định được mọc ra ở các đốt trên thân. Do có hệ thống rễ phát c 7 triển mạnh nên bí đỏ có khả năng chịu hạn tốt, tuy nhiên lại chịu úng kém. Cây có khả năng phát triển trên đất hơi phèn hoặc mặn (www.