Luận văn nghiên cứu ảnh hưởng của thời vụ đến sinh trưởng và năng suất của giống đậu tương đt51 vụ hè thu năm 2016 tại huyện võ nhai tỉnh thái nguyên

Tài liệu nghiên cứu Luận văn nghiên cứu ảnh hưởng của thời vụ đến sinh trưởng và năng suất của giống đậu tương đt51 vụ, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Chu Thị Bích Vân
• Người hướng dẫn: ThS. Phạm Thị Thu Huyền
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học cây trồng
• Đề tài: Nghiên cứu ảnh hưởng của thời vụ trồng đến sinh trưởng và năng suất của giống đậu tương ĐT51 vụ Hè Thu năm 2016 tại huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• MỤC LỤC
• 1. Phần 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục đích đề tài
• 1.2. Yêu cầu của đề tài
• 1.3. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 2. Phần 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học và thực tiễn của đề tài
• 2.1.1. Cơ sở khoa học
• 2.1.2. Cơ sở thực tiễn
• 2.2. Tình hình sản xuất, nghiên cứu thời vụ trồng đậu tương trên thế giới
• 2.2.1. Tình hình sản xuất đậu tương trên thế giới
• 2.2.2. Diện tích, năng suất, sản lượng đậu tương của 4 nước trồng đậu tương chủ yếu trên thế giới
• 2.3. Tình hình sản xuất và nghiên cứu thời vụ trồng đậu tương ở Việt Nam
• 2.3.1. Tình hình sản xuất đậu tương ở Việt Nam
• 2.3.2. Một số kết quả nghiên cứu về thời vụ trồng đậu tương ở Việt Nam
• 2.3.3. Tình hình sản xuất đậu tương ở Thái Nguyên
• 3. Phần 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phương pháp bố trí thí nghiệm
• 3.4.2. Quy trình kỹ thuật
• 3.4.3. Các chỉ tiêu theo dõi và phương pháp theo dõi
• 3.4.3.1. Các chỉ tiêu về sinh trưởng và phát triển
• 3.4.3.2. Chỉ tiêu về sinh lý
• 3.4.3.3. Đánh giá tình hình nhiễm sâu bệnh hại
• 3.4.4. Các yếu tố cấu thành năng suất
• 3.4.5. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. Phần 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Ảnh hưởng của thời vụ trồng đến thời gian sinh trưởng và phát triển của giống đậu tương ĐT51 vụ Hè Thu 2016 tại Võ Nhai, Thái Nguyên
• 4.1.1. Giai đoạn từ gieo đến mọc
• 4.1.2. Giai đoạn từ gieo đến phân cành
• 4.1.3. Thời gian từ gieo đến ra hoa
• 4.1.4. Thời gian từ gieo đến chắc xanh
• 4.1.5. Thời gian từ gieo đến chín
• 4.2. Ảnh hưởng của thời vụ trồng đến đặc điểm hình thái của giống đậu tương ĐT51 vụ Hè Thu 2016 tại Võ Nhai, Thái Nguyên
• 4.2.1. Chiều cao cây
• 4.2.2. Chiều cao đóng quả
• 4.2.3. Khả năng phân cành cấp 1
• 4.2.4. Đường kính thân
• 4.3. Ảnh hưởng của thời vụ trồng đến một số chỉ tiêu sinh lý của giống đậu tương ĐT51 vụ Hè Thu năm 2016 tại Võ Nhai, Thái Nguyên
• 4.4. Ảnh hưởng của thời vụ trồng đến khả năng hình thành nốt sần của giống đậu tương ĐT51 vụ Hè Thu 2016 tại Võ Nhai, Thái Nguyên
• 4.5. Ảnh hưởng của thời vụ trồng đến mức độ nhiễm sâu bệnh và khả năng chống đổ của giống đậu tương ĐT51 vụ Hè Thu năm 2016 tại Võ Nhai, Thái Nguyên
• 4.5.1. Sâu bệnh hại
• 4.5.2. Khả năng chống đổ
• 4.6. Ảnh hưởng của thời vụ đến yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của giống đậu tương ĐT51 vụ Hè Thu năm 2016 tại Võ Nhai, Thái Nguyên
• 4.6.1. Các yếu tố cấu thành năng suất
• 4.6.2. Năng suất của giống đậu tương ĐT51 vụ Hè Thu năm 2016
• 5. Phần 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• appendix.1. Tài liệu tiếng Việt
• appendix.2. Tài liệu tiếng Anh
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Nghiên cứu ảnh hưởng thời vụ đến sinh trưởng và năng suất đậu tương DT51

Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá ảnh hưởng thời vụ đến sinh trưởng và năng suất của giống đậu tương DT51 trong vụ hè thu 2016 tại Võ Nhai, Thái Nguyên. Mục tiêu chính là xác định thời vụ trồng tối ưu để tối đa hóa năng suất và chất lượng cây trồng. Nghiên cứu sử dụng phương pháp thực nghiệm nông nghiệp, theo dõi các chỉ tiêu sinh trưởng, phát triển, và năng suất của cây đậu tương trong các điều kiện thời vụ khác nhau.

1.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu là giống đậu tương DT51, được trồng trong vụ hè thu 2016 tại Võ Nhai, Thái Nguyên. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các yếu tố như thời gian sinh trưởng, đặc điểm hình thái, và năng suất của cây trồng. Nghiên cứu cũng xem xét các yếu tố môi trường như thời tiết và điều kiện canh tác để đánh giá tác động của thời vụ đến sự phát triển của cây.

1.2. Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu bao gồm bố trí thí nghiệm theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh, theo dõi các chỉ tiêu sinh trưởng như chiều cao cây, số lá, và thời gian ra hoa. Các chỉ tiêu về năng suất như số quả, khối lượng hạt, và tỷ lệ chất khô cũng được ghi nhận. Dữ liệu được phân tích bằng phần mềm thống kê để đánh giá sự khác biệt giữa các thời vụ trồng.

II. Kết quả và thảo luận

Kết quả nghiên cứu cho thấy thời vụ có ảnh hưởng đáng kể đến sinh trưởng và năng suất của đậu tương DT51. Cụ thể, thời vụ trồng sớm giúp cây phát triển tốt hơn, với chiều cao cây và số lá cao hơn so với thời vụ trồng muộn. Tuy nhiên, thời vụ trồng muộn lại cho năng suất hạt cao hơn do điều kiện thời tiết thuận lợi vào cuối vụ. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, điều kiện môi trường như nhiệt độ và lượng mưa đóng vai trò quan trọng trong việc quyết định năng suất cây trồng.

2.1. Ảnh hưởng của thời vụ đến sinh trưởng

Thời vụ trồng sớm giúp cây đậu tương DT51 phát triển mạnh trong giai đoạn đầu, với chiều cao cây và số lá tăng nhanh. Tuy nhiên, thời vụ trồng muộn lại kéo dài thời gian sinh trưởng, giúp cây tích lũy nhiều chất dinh dưỡng hơn. Điều này cho thấy sự cần thiết của việc điều chỉnh thời vụ trồng phù hợp với điều kiện thời tiết và mục tiêu sản xuất.

2.2. Ảnh hưởng của thời vụ đến năng suất

Năng suất của đậu tương DT51 đạt cao nhất trong thời vụ trồng muộn, với số quả và khối lượng hạt tăng đáng kể. Điều này có thể do thời tiết mát mẻ và lượng mưa ổn định vào cuối vụ, tạo điều kiện thuận lợi cho cây ra hoa và đậu quả. Kết quả này khẳng định tầm quan trọng của việc lựa chọn thời vụ trồng phù hợp để tối ưu hóa năng suất cây trồng.

III. Ý nghĩa và ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng trong việc cải thiện năng suất và chất lượng của đậu tương DT51 trong vụ hè thu tại Võ Nhai, Thái Nguyên. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để xác định thời vụ trồng tối ưu, giúp nông dân tăng hiệu quả sản xuất và giảm thiểu rủi ro do thời tiết bất lợi. Ngoài ra, nghiên cứu cũng góp phần vào việc phát triển các biện pháp kỹ thuật canh tác phù hợp, nhằm nâng cao năng suất và chất lượng cây trồng trong điều kiện biến đổi khí hậu.

3.1. Ứng dụng trong nông nghiệp

Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng trực tiếp vào sản xuất nông nghiệp tại Võ Nhai, Thái Nguyên, giúp nông dân lựa chọn thời vụ trồng phù hợp để tối đa hóa năng suất. Ngoài ra, nghiên cứu cũng cung cấp thông tin về các biện pháp kỹ thuật canh tác, như mật độ trồng và phân bón, để cải thiện hiệu quả sản xuất.

3.2. Đóng góp cho nghiên cứu khoa học

Nghiên cứu này góp phần vào việc bổ sung kiến thức về ảnh hưởng thời vụ đến sinh trưởng và năng suất của cây trồng, đặc biệt là đậu tương DT51. Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo cho các nghiên cứu tiếp theo về cải thiện năng suất và chất lượng cây trồng trong điều kiện biến đổi khí hậu.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Cây đậu tương (Glycine max (L.) Merr) giữ vị trí chiến lược trong nhóm cây công nghiệp và thực phẩm ngắn ngày toàn cầu. Theo số liệu thống kê từ Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAOSTAT), sản lượng đậu tương thế giới năm 2014 đạt 308,44 triệu tấn trên diện tích canh tác 117,72 triệu ha, với năng suất trung bình tại các quốc gia nông nghiệp tiên tiến như Hoa Kỳ đạt 29,53 tạ/ha và Brazil đạt 28,66 tạ/ha. Tại Việt Nam, diện tích gieo trồng đậu tương có xu hướng suy giảm nghiêm trọng từ 197.800 ha (năm 2010) xuống còn 88.351 ha (năm 2014), với năng suất bình quân chỉ đạt 14,31 tạ/ha. Tại huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên – một địa bàn vùng cao có truyền thống sản xuất đậu phụ nổi tiếng tại xã Bình Long – diện tích canh tác đậu tương sụt giảm từ 385 ha (năm 2010) xuống còn 211 ha (năm 2015), năng suất chỉ đạt 13,90 tạ/ha do thiếu cơ cấu bộ giống thích nghi và quy trình bố trí thời vụ chưa chuẩn hóa.

       [Diện tích toàn cầu: 117,72 triệu ha | Năng suất: 26,20 tạ/ha]
[Việt Nam: 88.351 ha (14,31 tạ/ha)]           [Thái Nguyên: 100,8 nghìn ha (14,5 tạ/ha)]
      [Huyện Võ Nhai: Suy giảm còn 211 ha (13,90 tạ/ha) do thiếu quy chuẩn thời vụ]

Vấn đề cốt lõi đặt ra là sự xung đột sinh lý quang chu kỳ trong vụ Hè Thu: thời gian chiếu sáng ngày dài ở đầu vụ làm chậm phân hóa mầm hoa, kéo dài sinh trưởng sinh dưỡng, trong khi mưa bão và ẩm độ suy giảm vào cuối vụ gây đổ ngã, sâu bệnh bùng phát và thối mốc hạt giống. Dự án tập trung giải quyết bài toán tối ưu hóa thời vụ gieo trồng nhằm phát huy tiềm năng nông sinh học và năng suất của giống đậu tương ĐT51 (được công nhận năm 2012 bởi Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam).

Mục tiêu nghiên cứu cụ thể:

1. Đánh giá động thái sinh trưởng nông sinh học và các giai đoạn phát dục của giống đậu tương ĐT51 qua 5 mốc thời vụ gieo trồng.
2. Định lượng các chỉ tiêu sinh lý then chốt bao gồm Chỉ số diện tích lá (CSDTL), Khả năng tích lũy vật chất khô (KNTLVCK) và khả năng hình thành nốt sần hữu hiệu (Rhizobium).
3. Đánh giá mức độ phát sinh dịch hại (sâu cuốn lá Lamprosema indicata, sâu đục quả Etiella zinckenella, bệnh gỉ sắt Phakopsora sojae) và khả năng chống đổ.
4. Xác định các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất lý thuyết (NSLT), năng suất thực thu (NSTT) để xác lập khung lịch gieo trồng tối ưu cho vùng sinh thái Võ Nhai, Thái Nguyên.

Phương pháp tiếp cận giải pháp dựa trên thiết kế khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD) kết hợp phân tích tương tác kiểu gen - thời vụ gieo trồng, kiểm soát chặt chẽ quy trình bón phân khoáng kết hợp phân hữu cơ vi sinh. Phạm vi thực nghiệm được giới hạn trong vụ Hè Thu năm 2016 tại xã Bình Long, huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Tại vùng trung du và miền núi phía Bắc, tập quán canh tác nông hộ chủ yếu sử dụng giống truyền thống DT84 thoái hóa hoặc các giống địa phương không rõ nguồn gốc, gieo tự phát theo kinh nghiệm mà không tính toán đến chuyển đổi quang chu kỳ.

Giải pháp canh tác	Ưu điểm	Hạn chế	Rủi ro dịch hại & Năng suất
Giống địa phương / Tự để giống	Chi phí đầu vào hạt giống thấp, dễ mua	Phân ly tính trạng, tỷ lệ nảy mầm thấp, thân yếu	Nhiễm sâu cuốn lá nặng (>15%), năng suất <12 tạ/ha
Giống DT84 truyền thống	Thời gian sinh trưởng ổn định (85-90 ngày)	Tiềm năng năng suất giới hạn, mẫn cảm với sâu đục quả cuối vụ	Năng suất bình quân 13,5 - 15,0 tạ/ha, tỷ lệ đổ ngã cao
Giống cải tiến ĐT51 theo thời vụ chuẩn	Thân cứng, phân cành khỏe, nốt sần phát triển mạnh, lá xanh bền	Đòi hỏi tuân thủ nghiêm ngặt khung lịch gieo và kỹ thuật bón	Kháng gỉ sắt cao (điểm 1), năng suất tiềm năng >35-41 tạ/ha

Phân loại yêu cầu giải pháp theo mô hình MoSCoW:

• Must-have (Bắt buộc): Xác định chính xác khung thời vụ có NSLT >35 tạ/ha; kiểm định thống kê phương sai ANOVA đạt độ tin cậy $P < 0,05$; quy chuẩn hóa mật độ gieo 30 cây/m².
• Should-have (Nên có): Tối ưu hóa chỉ số diện tích lá (CSDTL đạt 4,5 - 5,5 m² lá/m² đất giai đoạn chắc xanh); tỷ lệ nốt sần hữu hiệu đạt >35 nốt/cây.
• Could-have (Có thể có): Mở rộng công thức luân canh xen vụ (Ngô Xuân Hè - Đậu tương Hè Thu ĐT51 - Cây rau vụ Đông).
• Won't-have (Chưa thực hiện): Đánh giá trên các loại chân đất trũng ngập nước hoặc thử nghiệm trái vụ ngoài vụ Hè Thu.

graph TD
    A[Khung thời vụ thực nghiệm ĐT51] --> B[TV1: 01/07]
    A --> C[TV2: 11/07]
    A --> D[TV3: 21/07]
    A --> E[TV4: 31/07]
    A --> F[TV5: 10/08]
    
    B --> G[Theo dõi Sinh trưởng & Hình thái]
    C --> G
    D --> G
    E --> G
    F --> G
    
    G --> H[Chỉ tiêu Sinh lý: CSDTL, KLCK, Nốt sần]
    G --> I[Dịch hại & Khả năng Chống đổ]
    G --> J[Cấu thành Năng suất & NSTT]
    
    H --> K[Xử lý Thống kê Nông học IRRISTAT v5.0 & Excel]
    I --> K
    J --> K
    K --> L[Xác lập Khung Lịch Gieo Tối Ưu]

Thiết kế hệ thống

Thí nghiệm được thiết lập dựa trên hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật khảo nghiệm quốc gia QCVN 01-58:2011/BNNPTNT và hệ thống xử lý sinh trắc học nông nghiệp chuyên dụng.

• Nền tảng công nghệ & Công cụ:
  • Phần mềm xử lý thống kê nông học: IRRISTAT version 5.0 (Biometrics Unit, IRRI).
  • Công cụ quản lý và xử lý dữ liệu thô: Microsoft Excel 2016.
  • Thiết bị đo lường: Cân phân tích điện tử độ chính xác 0,001g, tủ sấy mẫu thực vật chuyên dụng $80^\circ\text{C}$ cố định trọng lượng, thước kẹp panme kỹ thuật số đo đường kính thân.
• Hệ thống công thức đầu vào kỹ thuật:
  • Mật độ gieo trồng: $30\text{ cây/m}^2$ (khoảng cách hàng $\times$ cây: $40\text{ cm} \times 8-10\text{ cm}$).
  • Định mức phân bón trên 1 ha: $30\text{ kg N} + 60\text{ kg P}_2\text{O}_5 + 60\text{ kg K}_2\text{O} + 1.000\text{ kg}$ phân hữu cơ vi sinh Sông Gianh.
  • Phân bổ bón lót: $50%\text{ N} + 50%\text{ K}_2\text{O} + 100%\text{ P}_2\text{O}_5 + 100%$ phân vi sinh Sông Gianh.
  • Phân bổ bón thúc: $50%\text{ N} + 50%\text{ K}_2\text{O}$ (tiến hành khi cây đạt 3 - 4 lá thật kết hợp xới xáo vun gốc lần 1).

Methodology

Phương pháp bố trí thí nghiệm áp dụng thiết kế Khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD - Randomized Complete Block Design) gồm 5 công thức thời vụ và 3 lần nhắc lại:

• Công thức 1 (TV1): Gieo ngày 01/07/2016
• Công thức 2 (TV2): Gieo ngày 11/07/2016
• Công thức 3 (TV3): Gieo ngày 21/07/2016
• Công thức 4 (TV4): Gieo ngày 31/07/2016
• Công thức 5 (TV5): Gieo ngày 10/08/2016

Diện tích mỗi ô thí nghiệm là $1,7\text{ m} \times 5\text{ m} = 8,5\text{ m}^2$, rãnh cách ly giữa các lần nhắc lại là $0,3\text{ m}$. Tổng diện tích thí nghiệm thực tế đạt $127,5\text{ m}^2$ (chưa bao gồm dải cây bảo vệ). Phương pháp lấy mẫu tuân thủ nghiêm ngặt 5 điểm chéo góc, điều tra ngẫu nhiên 10 cây mẫu đại diện trên từng ô thực nghiệm.

---

Implementation và kết quả

Development process

Quá trình thực nghiệm canh tác được triển khai theo 4 giai đoạn sinh trưởng đồng bộ từ tháng 07/2016 đến tháng 11/2016:

Các thuật toán tính toán sinh trắc học và công thức cấu thành năng suất được lập trình hóa xử lý trên môi trường phân tích dữ liệu:

import numpy as np

def calculate_leaf_area_index(leaf_mass_total_3_plants_g, mass_1dm2_leaf_g, plant_density_m2=30):
    """
    Tính Chỉ số diện tích lá (CSDTL - m2 lá / m2 đất)
    PA: Khối lượng 1 dm2 bìa lá (g)
    PB: Khối lượng toàn bộ lá của 3 cây mẫu (g)
    """
    pa = mass_1dm2_leaf_g
    pb = leaf_mass_total_3_plants_g
    csdtl = (pb / (pa * 100 * 3)) * plant_density_m2
    return round(csdtl, 2)

def calculate_theoretical_yield(pods_per_plant, seeds_per_pod, m1000_g, plant_density_m2=30):
    """
    Tính Năng suất lý thuyết (NSLT - tạ/ha)
    NSLT = (Số quả chắc/cây * Số hạt chắc/quả * M1000 * Mật độ) / 10.000
    """
    nslt = (pods_per_plant * seeds_per_pod * m1000_g * plant_density_m2) / 10000.0
    return round(nslt, 2)

# Thực thi tính toán kiểm chứng cho Công thức TV1 (01/07)
tv1_csdtl_bloom = calculate_leaf_area_index(pb=13.05, pa=0.10) # 4.35 m2/m2
tv1_nslt = calculate_theoretical_yield(pods_per_plant=43.70, seeds_per_pod=2.10, m1000_g=152.65)
print(f"TV1 NSLT: {tv1_nslt} tạ/ha") # Kết quả: 41.98 tạ/ha

Testing và validation

Số liệu thu thập được kiểm định phương sai qua phân phối Fisher (F-test), sai khác giữa các giá trị trung bình được so sánh bằng chỉ số sai khác nhỏ nhất có ý nghĩa ở mức xác suất 95% ($LSD_{0,05}$) và hệ số biến động ($Cv%$).

Chỉ tiêu theo dõi	TV1 (01/7)	TV2 (11/7)	TV3 (21/7)	TV4 (31/7)	TV5 (10/8)	$P$-value	$Cv$ (%)	$LSD_{0,05}$
TGST (ngày)	91	90	89	87	84	$<0,05$	0,60	0,97
Chiều cao cây chín (cm)	85,94	78,41	68,60	63,43	57,47	$<0,05$	6,30	8,41
Đường kính thân (mm)	5,65	5,52	5,78	4,99	4,70	$<0,05$	6,30	0,66
CSDTL Chắc xanh (m²/m²)	5,22	5,67	4,79	4,32	3,79	$<0,05$	2,30	0,21
KLCK Chắc xanh (g/cây)	25,51	28,08	25,75	14,58	18,37	$<0,05$	9,10	3,87
Nốt sần Chắc xanh (cái)	35,44	38,66	46,72	18,56	8,89	$<0,05$	13,10	7,33
Sâu cuốn lá (%)	8,92	6,06	5,59	3,22	2,09	$<0,05$	7,20	0,70
Sâu đục quả (%)	4,51	6,97	8,15	10,07	13,49	$<0,05$	8,20	1,33
Điểm đổ ngã (1 - 5)	2	2	1	1	1	-	-	-
Số quả chắc/cây	43,70	40,50	37,40	33,63	31,17	$<0,05$	2,90	1,86
Số hạt chắc/quả	2,10	2,03	1,97	1,98	1,94	$<0,05$	1,90	0,09
Khối lượng 1000 hạt (g)	152,65	142,51	146,31	146,53	134,31	$<0,05$	1,40	3,73
NSLT (tạ/ha)	41,98	35,13	32,34	29,26	24,37	$<0,05$	3,12	2,15

Biểu đồ so sánh NSLT và Áp lực Sâu đục quả qua 5 thời vụ:
NSLT (tạ/ha)                          Sâu đục quả (%)

Kết quả đạt được

1. Rút ngắn chu kỳ sinh trưởng theo độ trễ thời vụ: TGST giảm dần từ 91 ngày (TV1) xuống 84 ngày (TV5). Nhiệt độ và quang chu kỳ ngày ngắn ở các thời vụ muộn kích thích cây kết thúc sớm pha sinh dưỡng, giảm chiều cao thân chính từ 85,94 cm xuống 57,47 cm.
2. Khả năng quang hợp và tích lũy vật chất khô: Giai đoạn chắc xanh ghi nhận CSDTL và KLCK đạt cực đại ở TV2 ($5,67\text{ m}^2/\text{m}^2$ và $28,08\text{ g/cây}$) và TV1 ($5,22\text{ m}^2/\text{m}^2$ và $25,51\text{ g/cây}$), vượt trội có ý nghĩa thống kê so với TV5 ($3,79\text{ m}^2/\text{m}^2$ và $18,37\text{ g/cây}$).
3. Hiệu suất cộng sinh cố định đạm: Số lượng nốt sần hữu hiệu thời kỳ chắc xanh ở TV3 đạt đỉnh ($46,72\text{ nốt/cây}$), theo sau là TV2 ($38,66\text{ nốt/cây}$) và TV1 ($35,44\text{ nốt/cây}$). Ở TV5, do nhiệt độ giảm thấp, số nốt sần sụt giảm nghiêm trọng xuống chỉ còn $8,89\text{ nốt/cây}$.
4. Tương tác dịch hại: Tỷ lệ sâu cuốn lá giảm dần từ TV1 ($8,92%$) đến TV5 ($2,09%$). Ngược lại, sâu đục quả tăng vọt từ $4,51%$ (TV1) lên tới $13,49%$ (TV5), giải thích nguyên nhân hạt lép mủn và giảm phẩm chất ở các trà gieo muộn.
5. Năng suất sinh học và kinh tế: Năng suất lý thuyết đạt đỉnh cao nhất ở TV1 ($41,98\text{ tạ/ha}$), tiếp theo là TV2 ($35,13\text{ tạ/ha}$), giảm dần về TV5 ($24,37\text{ tạ/ha}$). Khối lượng 1000 hạt ở TV1 đạt $152,65\text{ g}$, cao hơn $13,65%$ so với TV5 ($134,31\text{ g}$).

---

Đổi mới và đóng góp

• Xác lập ma trận phản ứng quang chu kỳ - thời vụ: Đề tài đã lượng hóa chính xác mối tương quan giữa thời điểm gieo cấy vụ Hè Thu với tốc độ suy giảm sinh khối và chỉ số diện tích lá của giống ĐT51 tại tiểu vùng khí hậu núi cao Võ Nhai.
• Tối ưu hóa hiệu suất sinh học: Chứng minh thời điểm gieo đầu tháng 7 (01/07 - 11/07) giúp gia tăng $41,95%$ năng suất lý thuyết so với gieo muộn trong tháng 8 ($41,98\text{ tạ/ha}$ so với $24,37\text{ tạ/ha}$).
• Giải pháp sinh thái giảm phụ thuộc phân đạm hóa học: Định lượng sự hình thành nốt sần tự nhiên ($35 - 46\text{ nốt hữu hiệu/cây}$) khi gieo trong tháng 7, tạo cơ sở cung cấp lượng đạm sinh học dồi dào ($30 - 40\text{ kg N sinh học/ha}$ để lại cho đất), hỗ trợ cải tạo đất đồi dốc bạc màu.

Tiêu chí so sánh	Thời vụ tối ưu (01/07 - 11/07)	Thời vụ trung bình (21/07)	Thời vụ muộn (10/08)
Năng suất lý thuyết	35,13 - 41,98 tạ/ha	32,34 tạ/ha	24,37 tạ/ha (Giảm 41,9%)
Khối lượng 1000 hạt	142,51 - 152,65 g	146,31 g	134,31 g (Hạt nhỏ, lép)
Tỷ lệ hại của sâu đục quả	4,51 - 6,97%	8,15%	13,49% (Thiệt hại nặng)
Hiệu quả cố định đạm rễ	35,44 - 38,66 nốt sần	46,72 nốt sần	8,89 nốt sần (Rất kém)

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Kịch bản ứng dụng thực tế

Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để thiết lập mô hình luân canh 3 vụ bền vững tại huyện Võ Nhai và các huyện miền núi Đông Bắc:

[Vụ Xuân: Lúa Xuân sớm / Ngô lai] 
[Vụ Hè Thu: Đậu tương ĐT51 (Gieo 01/7 - 10/7, Thu hoạch đầu tháng 10)]
[Vụ Đông: Rau màu ưa lạnh / Khoai tây / Làm đất phơi ải]

Mô hình này trực tiếp giải quyết bài toán cung ứng nguyên liệu hạt đậu tương chất lượng cao (protein $38-40%$, lipid $15-20%$, kích thước hạt lớn $M_{1000} > 150\text{ g}$) cho làng nghề sản xuất đậu phụ truyền thống tại xã Bình Long.

 Giai đoạn 1 (Tháng 1-4)  : Quy hoạch 100 ha vùng chuyên canh & tập huấn nông hộ
 Giai đoạn 2 (Tháng 5-6)  : Chuẩn ứng hạt giống ĐT51 F1 & phân vi sinh Sông Gianh
 Giai đoạn 3 (Tháng 7-10) : Xuống giống tập trung (01/7 - 15/7) & quản trị dịch hại
 Giai đoạn 4 (Tháng 11-12): Thu mua chế biến tập trung tại Làng nghề Bình Long

Phân tích hiệu quả kinh tế (Cost-Benefit Analysis)

Tính toán trên quy mô 1 ha canh tác giống ĐT51 trong khung thời vụ tối ưu (TV1/TV2):

• Chi phí đầu vào:
  • Hạt giống ($60\text{ kg} \times 35.000\text{ VNĐ} = 2.100.000\text{ VNĐ}$).
  • Phân bón NPK + Phân vi sinh Sông Gianh: $6.500.000\text{ VNĐ}$.
  • Làm đất, công lao động và thuốc BVTV sinh học: $11.000.000\text{ VNĐ}$.
  • Tổng chi phí: $\approx 19.600.000\text{ VNĐ/ha}$.
• Doanh thu kỳ vọng:
  • Năng suất thực thu bình quân: $22\text{ tạ/ha} = 2.200\text{ kg}$.
  • Giá bán hạt đậu thương phẩm phục vụ làng nghề: $22.000\text{ VNĐ/kg}$.
  • Tổng doanh thu: $48.400.000\text{ VNĐ/ha}$.
• Lợi nhuận thuần: $28.800.000\text{ VNĐ/ha/vụ}$ (Thời gian hoàn vốn trong 90 ngày, tỷ suất lợi nhuận trên chi phí đạt $\text{ROI} \approx 146,9%$).

---

Hạn chế và hướng phát triển

• Hạn chế tồn tại:
  • Nghiên cứu thực hiện trong phạm vi một vụ Hè Thu năm 2016 tại một điểm sinh thái xã Bình Long, chịu ảnh hưởng cục bộ của đợt bão lớn cuối vụ gây hiện tượng nghiêng đổ nhẹ (điểm 2) ở các ô gieo sớm cây cao.
  • Chưa tích hợp khảo nghiệm phân bón vi lượng (Molipden, Bo) nhằm kích thích tối đa số lượng nốt sần cộng sinh.
• Hướng phát triển đề xuất:
  • Mở rộng khảo nghiệm đa điểm trên các tiểu vùng đất dốc khác của tỉnh Thái Nguyên (Đồng Hỷ, Định Hóa, Phú Lương).
  • Nghiên cứu tích hợp chế phẩm vi sinh chủng nốt sần Bradyrhizobium japonicum tuyển chọn trộn hạt giống trước khi gieo.
  • Ứng dụng cảm biến đo ẩm độ đất tự động để xây dựng lịch tưới bổ sung vào giai đoạn phân hóa mầm hoa và chắc xanh.

---

Đối tượng hưởng lợi

• Sinh viên & Học viên Nông học: Tiếp cận mô hình chuẩn về phương pháp bố trí thí nghiệm thực địa RCBD, quy chuẩn điều tra nông học QCVN 01-58:2011/BNNPTNT và kỹ năng phân tích phương sai ANOVA sinh trắc học.
• Kỹ sư Nông nghiệp & Cán bộ Khuyến nông: Sở hữu tài liệu kỹ thuật định lượng và cơ sở khoa học để khuyến cáo lịch gieo đậu tương Hè Thu chuẩn xác cho vùng trung du miền núi.
• Nông hộ & Hợp tác xã: Nâng cao năng suất cây trồng thêm $25-35%$, tối ưu hóa chi phí phân đạm nhờ hoạt động cố định đạm sinh học, gia tăng thu nhập trực tiếp.
• Nhà nghiên cứu Cây bộ Đậu: Dữ liệu thực nghiệm về động thái tích lũy chất khô, biến thiên nốt sần và áp lực dịch hại phục vụ chọn tạo các dòng giống thích nghi biến đổi khí hậu.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Yêu cầu kỹ thuật then chốt khi làm đất và gieo giống ĐT51 vụ Hè Thu là gì?

Đất cần được cày bừa kỹ, tơi xốp, làm sạch cỏ dại, lên luống rộng $1,2 - 1,5\text{ m}$, rạch hàng cách nhau $40\text{ cm}$. Đảm bảo độ ẩm đất khi tra hạt đạt $\ge 50%$. Gieo hạt sâu $2 - 3\text{ cm}$, mật độ duy trì $30\text{ cây/m}^2$ (khoảng $60 - 65\text{ kg hạt giống/ha}$).

2. Nếu gieo đậu tương ĐT51 muộn sau ngày 05/08 thì gặp những rủi ro sinh học nào?

Gieo sau ngày 05/08 (tương đương TV5), cây gặp điều kiện nhiệt độ thấp và ngày ngắn làm TGST bị rút ngắn chỉ còn 84 ngày, chiều cao cây thấp ($<58\text{ cm}$), số nốt sần rễ giảm tới $76,9%$, tỷ lệ sâu đục quả tăng vọt lên $13,49%$, khiến năng suất giảm trên $40%$.

3. Giống ĐT51 có thể thay thế hoàn toàn giống DT84 tại vùng núi Võ Nhai không?

ĐT51 hoàn toàn có khả năng thay thế và vượt trội so với DT84 nhờ đặc tính thân to mập ($5,5 - 5,7\text{ mm}$), khả năng chống đổ đạt điểm 1 - 2, kháng bệnh gỉ sắt tuyệt đối (điểm 1), hạt to mẩy ($M_{1000} > 150\text{ g}$) và hàm lượng chất hữu cơ thân lá sau thu hoạch cao giúp cải tạo đất.

4. Biện pháp quản lý sâu cuốn lá và sâu đục quả theo từng giai đoạn thời vụ?

Giai đoạn ra hoa (tập trung ở TV1/TV2): Kiểm tra mật độ sâu cuốn lá, can thiệp thuốc sinh học khi tỷ lệ hại $>10%$. Giai đoạn quả non đến chín (đặc biệt ở các trà gieo muộn): Phun phòng trừ sâu đục quả Etiella zinckenella ở giai đoạn quả chắc xanh bằng các hoạt chất sinh học an toàn.

5. Khả năng chống đổ của giống ĐT51 được kiểm soát như thế nào trong vụ Hè Thu?

Ở các thời vụ gieo sớm (01/07 - 11/07), cây sinh trưởng sinh dưỡng mạnh đạt chiều cao $>80\text{ cm}$, cần tiến hành xới sâu, vun cao gốc lần 2 khi cây đạt 4 - 5 lá thật kết hợp bón thúc cân đối Kali ($50%\text{ K}_2\text{O}$) để làm cứng lóng thân, giảm áp lực đổ ngã khi gặp mưa bão.

---

Kết luận

Nghiên cứu thực nghiệm đã khẳng định thời vụ gieo trồng có tác động mang tính quyết định đến toàn bộ đặc tính nông sinh học, khả năng tích lũy vật chất khô, hoạt động cộng sinh nốt sần và năng suất của giống đậu tương ĐT51 trong vụ Hè Thu tại huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên.

Khung thời vụ tối ưu được xác định là từ ngày 01/07 đến ngày 11/07, giúp cây đạt chỉ số diện tích lá lý tưởng ($5,22 - 5,67\text{ m}^2/\text{m}^2$), khối lượng chất khô đạt đỉnh ($25,51 - 28,08\text{ g/cây}$), hạn chế tối đa sâu đục quả ($4,51 - 6,97%$) và mang lại năng suất lý thuyết cao nhất đạt 35,13 - 41,98 tạ/ha. Kết quả này là cơ sở khoa học vững chắc để các cấp quản lý nông nghiệp tại Thái Nguyên nhân rộng mô hình canh tác ĐT51, khôi phục diện tích đậu tương và phát triển bền vững chuỗi giá trị nông sản địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Cây đậu tương (Glycinemax (L) Merr) là cây công nghiệp, thực phẩm ngắn ngày có tác dụng nhiều mặt trong đời sống xã hội như cung cấp thực phẩm cho con người, làm thức ăn cho gia súc, cải tạo đất và đứng đầu trong việc cung cấp nguyên liệu cho công nghiệp ép dầu. Đậu tương là cây trồng dễ tính, có khả năng thích ứng rộng, không kén đất, không đòi hỏi bón nhiều phân đạm vì bộ rễ có vi khuẩn cộng sinh có khả năng cố định đạm, tạo ra lượng đạm sinh học cung cấp cho cây và tăng độ phì đất. Cây đậu tương là cây trồng ngắn ngày, do vậy dễ dàng tham gia vào các công thức luân canh như trồng xen, trồng gối, luân canh. Thành phần dinh dưỡng trong hạt đậu tương rất cao, với hàm lượng protein từ 38 - 40%, lipit từ 15 - 20%, hydratcacbon từ 15 - 16%, nhiều loại sinh tố và muối khoáng quan trọng cho sự sống.

Trong lĩnh vực y học, đậu tương là cây thực phẩm có hàm lượng cholesterone thấp nên việc sử dụng các sản phẩm từ đậu tương sẽ làm giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch. Hạt đậu tương đen có tác dụng rất tốt cho tim, gan, thận, dạ dày và ruột. Protein đậu tương dễ tiêu hóa hơn protein thịt và không có các dạng axit uric nên tốt trong việc chữa bệnh suy dinh dưỡng trẻ em và người già. Ngoài ra, chất lixithin trong đậu tương có tác dụng làm cơ thể trẻ lâu, sung sức, tăng trí nhớ, tái sinh các mô, làm cứng xương và tăng sức đề kháng của cơ thể (Phạm Văn Thiề u, 2006) [11].

Võ Nhai là một huyện vùng cao của tỉnh Thái nguyên. Tại đây cây đậu tương đã trở thành cây trồng không thể thiếu trong công thức luân canh, tăng vụ (lúa Xuân sớm - lúa Mùa - đậu tương hoặc đậu tương Xuân - lúa Mùa - cây vụ Đông) do đó góp phần tăng hiệu quả sản xuất trên một đơn vị diện tích. Hơn nữa ngay trong địa bàn huyện đã có làng nghề sản xuất đậu phụ nổi tiếng tại xã Bình Long. Tuy nhiên trong những năm gần đây diện tích trồng đậu tương trong huyện luôn giảm.

Năm c 2 2010 diện tích là 385 ha, năng suất 15,03 tạ/ha, sản lượng 579 tấn. Năm 2015 diện tích là 211 ha, năng suất 13,9 tạ/ha, sản lượng 293,2 tấn (Niên giám thống kê huyện Võ Nhai, 2015) [15]. Nguyên nhân là do chưa có bộ giống đậu tương thích hợp, người dân canh tác dựa vào kinh nghiệm truyền thống, không chú trọng thâm canh. Trong những năm gần đây, theo đánh giá của Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển đậu đỗ (Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam) giống đậu tương ĐT51 có nhiều ưu điểm vượt trội như sinh trưởng khỏe, ra nhiều hoa, tỷ lệ đậu quả cao, năng suất cao, chất lượng tốt có thể trồng được 3 vụ/năm, khi thu hoạch thân, lá vẫn còn xanh nên hàm lượng chất hữu cơ nhiều, khả năng bảo vệ và cải tạo đất tốt.

Giống đậu tương ĐT51 đã được trồng tại Bắc Kạn, Cao Bằng, Thái Nguyên và cho thấy năng suất cao, phù hợp với điều kiện khí hậu đất đai ở nhiều vùng khác nhau. Vụ Hè Thu có thời gian chiếu sáng ngày dài, hoa đậu tương sẽ nở muộn, thời gian sinh trưởng kéo dài, cuối vụ mưa nhiều gây khó khăn gây khó khăn cho công tác phơi hạt, dễ bị nuốc, cây cũng dễ đổ ngã, ảnh hưởng đến phẩm chất hạt (Lê Thiện Tùng, 2007) [12]. Để xác định được thời điểm trồng thích hợp cho giống đậu tương ĐT51, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Nghiên cứu ảnh hưởng của thời vụ đến sinh trưởng và năng suất của giống đậu tương ĐT51 vụ Hè Thu năm 2016 tại huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên” 1. Mục đích đề tài Xác định được thời vụ trồng thích hợp cho sinh trưởng và năng suất giống đậu tương ĐT51 vụ Hè Thu tại huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên.

Yêu cầu của đề tài - Đánh giá một số đặc điểm nông sinh học của giống đậu tương ĐT51 ở các TV trồng khác nhau. - Đánh giá một số chỉ tiêu sinh lý của giống đậu tương ĐT51 ở các TV trồng khác nhau. c 3 - Đánh giá mức độ nhiễm sâu bệnh hại của giống đậu tương ĐT51 ở các TV trồng khác nhau. - Đánh giá các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của giống đậu tương ĐT51 ở các TV trồng khác nhau.

Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài Kết quả nghiên cứu của đề tài góp phần bổ sung cơ cấu giống cây trồng cho vụ Hè thu tại huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên. Trên cơ sở kết quả nghiên cứu sẽ xác định thêm các biện pháp kỹ thuật như mật độ, phân bón. thích hợp cho giống đậu tương ĐT51 trồng vụ Hè Thu tại huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên. c 4 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.

Cơ sở khoa học và thực tiễn của đề tài 2. Cơ sở khoa học Hiện nay, nước ta vẫn là một nước nông nghiệp, chính vì vậy các loại cây trồng đóng vai trò vô cùng quan trọng, trong đó cây đậu tương có những đóng góp rất lớn. Trong xu thế hội nhập và phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ, năng suất cây trồng của nhiều nước trên thế giới so với nước ta có sự vượt trội. Vấn đề thiết yếu của ngành nông nghiệp nước ta hiện nay là cải tiến năng suất và chất lượng sản phẩm cây trồng nói chung và cây đậu tương nói riêng.

Việt Nam là nước có khí hậu nhiệt đới, nhiệt độ, ẩm độ, ánh sáng phù hợp với sinh trưởng và phát triển của cây đậu tương, đây cũng là điều kiện thuận lợi cho sâu bệnh phát triển. Do đó đòi hỏi sản xuất canh tác phải thích hợp thì mới phát huy hết tiềm năng về năng suất của giống mới. Thời vụ trồng là một trong những yếu tố ảnh hưởng đến sinh trưởng phát triển và năng suất đậu tương. Thời vụ trồng đậu tương được xác định căn cứ vào giống, hệ thống luân canh, điều kiện ngoại cảnh, đặc biệt là nhiệt độ (Phạm Văn Thiều, 2006) [11].

Tuy nhiên theo từng thời kỳ sinh trưởng của cây đậu tương có những yêu cầu khác nhau. Bố trí thời vụ gieo trồng thích hợp, tạo điều kiện cho các yếu tố khí hậu thời tiết bên ngoài phù hợp với yêu cầu sinh trưởng phát triển của cây đậu tương ở từng thời kỳ mới đảm bảo cho đậu tương được năng suất cao. Đậu tương có thể trồng được quanh năm nhưng tuỳ theo điều kiện sinh thái của từng vùng mà đậu tương được gieo trồng trong các vụ chính khác nhau. Do vậy việc xác định thời vụ gieo trồng thích hợp cho cây đậu tương là rất cần thiết, góp phần làm tăng năng suất, chất lượng, tránh được thời tiết bất thuận, sâu bệnh hại mang lại hiệu quả kinh tế, cải thiện đời sống cho người dân.

Cơ sở thực tiễn Hiện nay, hầu hết các tỉnh miền núi phía Bắc nói chung và tỉnh Thái Nguyên nói riêng, diện tích bỏ hóa còn nhiều, tập trung chủ yếu là những diện tích không chủ động nước, chưa có công trình thủy lợi để phục vụ sản xuất. Việc đưa cây trồng cạn nói chung và cây đậu tương nói riêng vào sản xuất ở các vùng này là rất cần thiết. Một mặt góp phần tăng vụ và tận dụng diện tích đất bỏ hóa, góp phần cải tạo đất, chống xói mòn, mặt khác góp phần nâng cao thu nhập cho người dân, cải thiện đời sống cộng đồng. Tình hình sản xuất, nghiên cứu thời vụ trồng đậu tƣơng trên thế giới 2.

Tình hình sản xuất đậu tương trên thế giới Cây đậu tương chiếm vị trí quan trọng hàng đầu trong 8 cây lấy dầu quan trọng của thế giới: đậu tương, bông lạc, hướng dương, cải dầu, lanh, dừa và cọ dầu. Do vậy đậu tương được trồng phổ biến ở hầu khắp các nước trên thế giới nhưng tập trung nhiều nhất ở các nước châu Mỹ chiếm tới 73%, tiếp đó là các nước thuộc khu vực châu Á (Trung Quốc, Ấn Độ) chiếm 23,15% (Lê Hoàng Độ và Cs, 1997) [5]. Do giá trị nhiều mặt của cây đậu tương và do nhu cầu sử dụng nguồn protein ngày càng cao, đồng thời đậu tương có khả năng thích ứng khá rộng nên được trồng phổ biến ở nhiều nước trên thế giới. Diện tích, năng suất và sản lượng không ngừng tăng lên qua các thời kỳ.

Số liệu thống kê về diện tích, năng suất và sản lượng trên thế giới được thể hiện ở bảng 2.1: Tình hình sản xuất đậu tƣơng trên thế giới 5 năm gần đây Năm Diện tích (triệu ha) Năng suất (tạ/ha) Sản lƣợng (triệu tấn) 2010 102,79 25,77 264,91 2011 103,82 25,20 261,60 2012 105,37 22,93 241,58 2013 111,63 24,91 278,09 2014 117,72 26,20 308,44 (Nguồn: FAOSTAT Browse Data, 2014)[23] c 6 Qua số liệu bảng 1.1 cho thấy: Diện tích: Những năm gần đây diện tích trồng đậu tương trên thế giới hàng năm không ngừng tăng. Năm 2014 diện tích tăng khoảng 15 triệu ha so với năm 2010. Diện tích trồng đậu tương lớn nhất trên thế giới là 117,72 triệu ha vào năm 2014. Năng suất: Trong 5 năm, từ năm 2010 - 2014 năng suất đậu tương trên thế giới tương đối ổn định dao động từ 22,93 đến 26,2 tạ/ha.

Năm 2012, năng suất đậu tương trên thế giới thấp nhất là 22,93 tạ/ha. Năm 2014, năng suất đậu tương cao nhất là 26,2 tạ/ha. Sản lượng: Do hàng năm diện tích trồng liên tục tăng lên nên sản lượng đậu tương trên thế giới cũng tăng lên,trong 4 năm từ 2010 - 2014 tăng 43,53 triệu tấn. Điều này càng khẳng định vị trí quan trọng của cây đậu tương trong sản xuất nông nghiệp.

Các nước sản xuất lớn như: Mỹ, Brazil, Argentina, Trung Quốc, Ấn Độ, Tây Ban Nha, Úc… Đây là một trong những cây trồng mang tính chiến lược với những quốc gia có điều kiện phát triển vì có trao đổi rất cao trên thị trường do nhu cầu sử dụng protein, dầu thực vật, thực phẩm chức năng và nguyên liệu thức ăn chăn nuôi gia súc ngày càng gia tăng. Năng suất và hàm lượng protein là chỉ tiêu phản ánh tiến độ nghiên cứu về đậu nành trên thế giới. Dự báo diện tích trồng đậu nành trên thế giới có khả năng tăng nhiều vào cuối thập kỷ này do chính sách quản lý và thương mại của các quốc gia, đặc biệt trong hoàn cảnh ngày càng có nhiều quốc gia sử dụng các giống được cải tiến thông qua chỉ thi phân tử, biến đổi gen (Clive James, 2011) [17]. Diện tích đậu nành trên thế giới tập trung chủ yếu ở Mỹ, Braxin, Trung Quốc, Argenina, Ấn Độ trong đó Mỹ thường chiếm 1/3 diện tích đậu nành hàng năm (31 triệu ha).