Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ảnh hưởng của việc bổ sung selen hữu cơ và dầu đậu nành đến khả năng sản xuất trứng và tỷ lệ omega 3 trong trứng gà lương phượng

Luận văn thạc sĩ phân tích nghiên cứu ảnh hưởng của việc bổ sung selen hữu cơ và dầu đậu nành đến khả năng sản xuất trứng và, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Hoàng Thị Minh
• Người hướng dẫn: TS. Mai Anh Khoa
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Chăn nuôi
• Đề tài: Nghiên cứu ảnh hưởng của việc bổ sung selen hữu cơ và dầu đậu nành đến khả năng sản xuất trứng và tỷ lệ Omega 3 trong trứng gà Lương Phượng
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ khoa học nông nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• Mục đích của đề tài
• Ý nghĩa của đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Cơ sở khoa học
• 1.1.1. Cơ sở khoa học về khả năng sinh sản của gia cầm
• 1.1.1.1. Khả năng sinh sản của gia cầm và các yếu tố ảnh hưởng
• 1.1.1.2. Đặc điểm sinh học của trứng gia cầm
• 1.1.1.3. Nhu cầu dinh dưỡng của gà đẻ trứng
• 1.1.1.4. Một số đặc điểm của giống gà Lương Phượng
• 1.1.2. Lipit trong thức ăn chăn nuôi
• 1.1.2.1. Đặc điểm cấu tạo
• 1.1.2.2. Tính chất lý hóa học
• 1.1.2.3. Vai trò của lipit với cơ thể động vật
• 1.1.2.4. Những hiểu biết về dầu đậu nành
• 1.1.3. Thông tin về chế phẩm Selenium yeast
• 1.1.3.1. Những hiểu biết chung về selen
• 1.1.3.2. Vai trò của selen
• 1.1.3.3. Nhu cầu selen của vật nuôi
• 1.2. Tình hình nghiên cứu trên thế giới và trong nước
• 1.2.1. Tình hình nghiên cứu chế phẩm Selen trên thế giới
• 1.2.2. Tình hình nghiên cứu chế phẩm chứa selen trong nước
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng, địa điểm, thời gian nghiên cứu
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Bố trí thí nghiệm
• 2.3.2. Các chỉ tiêu và phương pháp theo dõi
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Khối lượng gà trước và sau thí nghiệm
• 3.2. Năng suất trứng
• 3.3. Khả năng tiêu thụ thức ăn của gà thí nghiệm
• 3.4. Một số chỉ tiêu lý, hóa học của trứng
• 3.5. Hàm lượng Omega 3 và selen trong trứng gà thí nghiệm
• 3.5.1. Hàm lượng omega 3 trong trứng gà thí nghiệm
• 3.5.2. Hàm lượng selen trong trứng gà thí nghiệm
• 3.6. Ảnh hưởng của bổ sung selen và dầu đậu nành đến chất lượng trứng
• 3.7. Ảnh hưởng của bổ sung selen đến thời gian bảo quản của trứng gà thông qua chỉ tiêu pH
• 3.8. Hiệu quả sử dụng và chuyển hóa thức ăn
• 3.9. Hiệu quả kinh tế
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu

Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá ảnh hưởng của selen hữu cơ và dầu đậu nành đến khả năng sản xuất trứng và hàm lượng omega 3 trong trứng gà Lương Phượng. Mục tiêu chính là xác định cách thức bổ sung các thành phần này có thể cải thiện chất lượng dinh dưỡng của trứng, đặc biệt là hàm lượng omega 3 và selen. Nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao giá trị dinh dưỡng của sản phẩm trứng, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường về thực phẩm an toàn và giàu dinh dưỡng.

1.1. Mục đích nghiên cứu

Mục đích của nghiên cứu là đánh giá tác động của việc bổ sung selen hữu cơ và dầu đậu nành đến năng suất và chất lượng trứng. Nghiên cứu sẽ cung cấp thông tin về tỷ lệ bổ sung tối ưu để đạt được hiệu quả cao nhất trong sản xuất trứng. Đặc biệt, nghiên cứu sẽ làm rõ vai trò của selen trong việc nâng cao hàm lượng omega 3 trong trứng, từ đó góp phần cải thiện giá trị dinh dưỡng của sản phẩm.

II. Cơ sở lý thuyết

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về dinh dưỡng gia cầm và vai trò của lipit trong thức ăn chăn nuôi. Dầu đậu nành được biết đến là nguồn cung cấp axit béo omega 3 quan trọng, giúp cải thiện chất lượng trứng. Selen là một khoáng chất thiết yếu, có tác dụng chống oxy hóa, giúp bảo vệ các axit béo không bão hòa khỏi sự oxy hóa. Việc bổ sung selen hữu cơ và dầu đậu nành không chỉ nâng cao năng suất trứng mà còn cải thiện chất lượng dinh dưỡng của trứng, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao về thực phẩm an toàn và giàu dinh dưỡng.

2.1. Vai trò của selen và dầu đậu nành

Selen có vai trò quan trọng trong việc duy trì sức khỏe và khả năng sinh sản của gia cầm. Nghiên cứu cho thấy việc bổ sung selen hữu cơ có thể làm tăng hàm lượng selen trong trứng, từ đó cung cấp nguồn bổ sung selen cho người tiêu dùng. Dầu đậu nành không chỉ cung cấp năng lượng mà còn là nguồn axit béo omega 3 dồi dào, giúp cải thiện chất lượng trứng. Việc kết hợp hai thành phần này trong khẩu phần ăn của gà đẻ có thể tạo ra sản phẩm trứng có giá trị dinh dưỡng cao hơn.

III. Kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc bổ sung selen hữu cơ và dầu đậu nành có tác động tích cực đến năng suất và chất lượng trứng. Năng suất trứng tăng lên đáng kể khi bổ sung các thành phần này, đồng thời hàm lượng omega 3 trong trứng cũng được cải thiện rõ rệt. Các chỉ tiêu lý hóa học của trứng như pH, độ tươi cũng được cải thiện, cho thấy sự ảnh hưởng tích cực của việc bổ sung selen và dầu đậu nành đến chất lượng trứng. Điều này không chỉ có ý nghĩa trong việc nâng cao giá trị dinh dưỡng của sản phẩm mà còn góp phần vào việc phát triển bền vững ngành chăn nuôi.

3.1. Tác động đến năng suất trứng

Nghiên cứu cho thấy rằng việc bổ sung selen hữu cơ và dầu đậu nành đã làm tăng năng suất trứng một cách đáng kể. Tỷ lệ đẻ trứng và khối lượng trứng cũng được cải thiện, cho thấy sự kết hợp này có thể tối ưu hóa sản xuất trứng. Các kết quả này khẳng định rằng việc áp dụng các biện pháp dinh dưỡng hợp lý có thể nâng cao hiệu quả sản xuất trong chăn nuôi gia cầm.

IV. Kết luận và khuyến nghị

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc bổ sung selen hữu cơ và dầu đậu nành có tác động tích cực đến sản xuất trứng và hàm lượng omega 3 trong trứng gà Lương Phượng. Kết quả nghiên cứu không chỉ có giá trị khoa học mà còn có ý nghĩa thực tiễn trong việc cải thiện chất lượng sản phẩm trứng. Đề xuất các nghiên cứu tiếp theo để xác định tỷ lệ bổ sung tối ưu và đánh giá tác động lâu dài của các thành phần này trong khẩu phần ăn của gà đẻ.

4.1. Khuyến nghị

Để nâng cao hiệu quả sản xuất trứng, khuyến nghị các nhà chăn nuôi nên áp dụng bổ sung selen hữu cơ và dầu đậu nành vào khẩu phần ăn của gà đẻ. Việc này không chỉ giúp tăng năng suất mà còn cải thiện chất lượng dinh dưỡng của trứng, đáp ứng nhu cầu thị trường về thực phẩm an toàn và giàu dinh dưỡng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường thực phẩm chức năng và nông sản giá trị cao tại Việt Nam đang chứng kiến sự tăng trưởng vượt bậc với nhu cầu tiêu thụ các sản phẩm giàu dưỡng chất tăng hơn 15% mỗi năm. Tuy nhiên, các khảo sát lâm sàng tại một số đô thị lớn cho thấy có tới 33,5% người dân có hàm lượng vi chất selen trong máu dưới mức 0,15 µg/ml và chế độ ăn uống thông thường thiếu hụt nghiêm trọng axit béo không no chuỗi dài. Axit béo Omega-3 là hợp chất thiết yếu bảo vệ hệ tim mạch và phát triển trí não nhưng rất dễ bị oxy hóa ôi thiu trong quá trình bảo quản. Việc sử dụng dầu cá hay tảo biển để bổ sung Omega-3 vào trứng gà thương phẩm tuy đạt hiệu quả nhưng lại đẩy chi phí sản xuất lên cao khoảng 20 - 30% và thường để lại mùi tanh khó chịu.

Luận văn thạc sĩ khoa học nông nghiệp chuyên ngành Chăn nuôi của tác giả Hoàng Thị Minh tập trung giải quyết bài toán cốt lõi: tối ưu hóa tỷ lệ phối trộn giữa selen hữu cơ (Selenium yeast) và dầu đậu nành thực vật nhằm nâng cao năng suất trứng, đồng thời gia tăng tỷ lệ tích lũy Omega-3 và selen sinh học trong lòng đỏ trứng gà Lương Phượng. Mục tiêu cụ thể là tăng hàm lượng Omega-3 trong trứng lên từ 3 đến 5 lần so với phương thức nuôi truyền thống, tạo ra sản phẩm trứng gà sạch, giàu dinh dưỡng và có thời gian bảo quản vượt trội. Nghiên cứu được triển khai thực nghiệm trên 300 gà mái sinh sản tại Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Chăn nuôi Miền núi (Sông Công, Thái Nguyên) trong giai đoạn gà đạt 29 đến 33 tuần tuổi với chu kỳ theo dõi 28 ngày. Đề tài mang ý nghĩa khoa học và thực tiễn sâu sắc, cung cấp cơ sở kỹ thuật chuyển giao cho các trang trại gia cầm thương phẩm nhằm gia tăng giá trị kinh tế trên mỗi đơn vị sản phẩm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Cơ sở lý thuyết của đề tài được xây dựng dựa trên sự liên kết giữa chuyển hóa lipid gia cầm và cơ chế chống oxy hóa sinh học của khoáng vi lượng:

• Lý thuyết chuyển hóa lipid và tích lũy axit béo không no đa nối đôi (PUFA): Lòng đỏ trứng gà chứa khoảng 33% chất béo và 16% protein. Các axit béo chưa no như axit alpha-linolenic (ALA) có trong dầu thực vật khi đi vào đường tiêu hóa sẽ được enzyme lipase phân giải và vận chuyển qua máu tới buồng trứng để tổng hợp thành noãn hoàng. Dầu đậu nành nguyên chất cung cấp nguồn năng lượng cao (900 kcal/100g) với 80% axit béo chưa bão hòa, trong đó chứa tối thiểu 4g Omega-3, 50g Omega-6 và 20g Omega-9 trong 100g nguyên liệu.
• Lý thuyết bảo vệ chống oxy hóa của Selen hữu cơ: Selen là thành phần trung tâm cấu tạo nên coenzyme của enzyme Glutathione Peroxidase (GSH-Px). Enzyme này có chức năng khử các gốc tự do hydroperoxide sinh ra trong quá trình trao đổi chất, ngăn chặn hiện tượng peroxy hóa lipid màng tế bào. Chế phẩm nấm men Selenium yeast đạt hàm lượng 2.000 ppm selen hữu cơ có khả năng hấp thu cao hơn gấp 2 đến 3 lần so với selen vô cơ, giúp ổn định chuỗi axit béo Omega-3 không bị phân hủy.
• Sinh lý sinh sản và cấu trúc ống dẫn trứng: Chu kỳ hình thành trứng gia cầm kéo dài từ 20 đến 24 giờ qua 5 bộ phận chính gồm loa kèn (15 - 20 phút), phần tiết lòng trắng (khoảng 3 giờ), phần eo (60 - 70 phút), tử cung (18 - 20 giờ) và âm đạo. Việc điều hòa dinh dưỡng hợp lý giúp duy trì chỉ số Haugh của lòng trắng đặc từ 80 đến 100 Hu và độ dày vỏ chuẩn 0,32 - 0,35 mm.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp thực nghiệm so sánh có đối chứng trên đàn gà mái Lương Phượng sinh sản:

• Cỡ mẫu và kỹ thuật chọn mẫu: Tổng số 300 gà mái đẻ 29 - 33 tuần tuổi có khối lượng ban đầu đồng đều từ 2,5 đến 2,6 kg/con được phân bố vào 10 lô thí nghiệm (gồm 1 lô đối chứng và 9 lô thí nghiệm). Mỗi lô bố trí 30 cá thể và lặp lại 3 lần với 10 con/lần lặp lại. Phương pháp phân lô ngẫu nhiên hoàn toàn có kiểm soát khối lượng giúp loại trừ triệt để các sai số sinh học ngoại lai.
• Chế độ dinh dưỡng và yếu tố thí nghiệm: Thức ăn cơ bản có mức năng lượng trao đổi ME ước tính đạt 2750 Kcal/kg và hàm lượng protein thô 16,5%. Chín lô thí nghiệm được bổ sung selen hữu cơ ở 3 mức (30, 60, 90 mg/100kg thức ăn) kết hợp chéo với 3 mức dầu đậu nành (0%, 2%, 3%). Thức ăn được cung cấp 3 lần mỗi ngày vào các khung giờ cố định 8h, 14h và 17h.
• Phương pháp thu thập và phân tích dữ liệu: Mẫu trứng được thu thập định kỳ và gửi phân tích tại phòng thí nghiệm Viện Chăn nuôi sau 10, 20 và 28 ngày nuôi. Dữ liệu thực nghiệm được xử lý thống kê sinh học trên phần mềm Minitab 14 và Microsoft Excel theo mô hình tuyến tính phân tích phương sai hai yếu tố (ANOVA) kết hợp kiểm định tương tác.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực nghiệm kéo dài 28 ngày mang lại những phát hiện quan trọng về năng suất và chất lượng trứng:

• Ổn định thể trọng và tỷ lệ nuôi sống: Tỷ lệ nuôi sống của đàn gà ở tất cả 10 lô thí nghiệm đều đạt mức tuyệt đối 100%. Khối lượng cơ thể gà trước và sau thí nghiệm duy trì mức tăng trưởng nhẹ từ 0,81% đến 3,99% (Lô đối chứng tăng 1,25% từ 2,556 kg lên 2,588 kg; Lô thí nghiệm 9 tăng 3,99% từ 2,501 kg lên 2,601 kg). Sự chênh lệch khối lượng giữa các lô không có ý nghĩa thống kê với chỉ số P > 0,05, chứng minh việc phối trộn dầu đậu nành không gây rối loạn thể trạng.
• Tăng trưởng vượt bậc hàm lượng Omega-3: Hàm lượng axit béo Omega-3 trong lòng đỏ trứng gà ở các lô có bổ sung 2% và 3% dầu đậu nành kết hợp với selen hữu cơ tăng cao gấp 3 đến 5 lần so với lô đối chứng không bổ sung. Tỷ lệ tích lũy tăng đều đặn theo thời gian từ ngày thứ 10, ngày thứ 20 đến ngày thứ 28 của kỳ thí nghiệm.
• Nâng cao hàm lượng vi chất Selen sinh học: Selen hữu cơ trong nấm men được chuyển hóa hiệu quả vào lòng đỏ và lòng trắng trứng, tăng tuyến tính theo các mức bổ sung từ 30 mg đến 90 mg/100kg thức ăn hỗn hợp.
• Kéo dài thời gian bảo quản trứng: Chỉ số pH của lòng trắng (khởi điểm 7,6) và lòng đỏ ở các lô bổ sung selen duy trì mức độ ổn định cao hơn sau thời gian bảo quản so với lô đối chứng, hạn chế hiện tượng biến tính protein và ôi hóa lipid.

Thảo luận kết quả

Khẩu phần ăn của gia cầm đẻ có mối tương quan trực tiếp đến thành phần axit béo trong noãn hoàng. Khi bổ sung 2% đến 3% dầu đậu nành, năng lượng khẩu phần được cân đối lại bằng cách giảm ngô nghiền từ 40 kg xuống 34,3 - 37,4 kg và tăng cám gạo từ 20 kg lên 22,6 - 25,7 kg để giữ mức ME ổn định 2750 Kcal/kg. Nhờ đó, gà mái không bị tích lũy mỡ bụng cục bộ làm suy giảm buồng trứng.

Dữ liệu nghiên cứu được minh họa trực quan qua Biểu đồ cột biểu diễn biến thiên hàm lượng Omega-3 qua các mốc 10, 20, 28 ngày và Bảng theo dõi chỉ số pH lòng đỏ/lòng trắng trong quá trình bảo quản. Khi so sánh với các nghiên cứu của Newman (2002) và Wongsuthavas (2008), kết quả này khẳng định chất béo thực vật hoàn toàn thay thế được mỡ động vật. Đặc biệt, sự hiện diện của selen hữu cơ đóng vai trò như một lá chắn sinh hóa, kích hoạt enzym glutathione peroxidase ngăn chặn sự đứt gãy của các liên kết đôi trong phân tử Omega-3, giải quyết triệt để nhược điểm dễ bị oxy hóa của axit béo không no.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm ứng dụng rộng rãi kết quả nghiên cứu vào thực tiễn chăn nuôi gia cầm, các giải pháp kỹ thuật cụ thể được đề xuất như sau:

• Ứng dụng công thức phối trộn tối ưu: Khuyến nghị các cơ sở chăn nuôi gà đẻ thương phẩm áp dụng công thức bổ sung 2% dầu đậu nành kết hợp 60 mg selen hữu cơ (tương đương 30g Selenium yeast 2000 ppm) trên 100kg thức ăn hỗn hợp. Mục tiêu đạt tỷ lệ Omega-3 tăng gấp 3,5 - 4 lần và giảm chi phí thức ăn trên 10 quả trứng khoảng 5 - 7% trong vòng 6 tháng áp dụng. Chủ thể thực hiện: Các chủ trang trại và hợp tác xã chăn nuôi gia cầm.
• Chuẩn hóa cân đối khẩu phần năng lượng: Khi bổ sung chất béo thực vật, kỹ thuật viên dinh dưỡng cần chủ động điều chỉnh giảm ngô nghiền từ 40% xuống khoảng 37,4% và tăng cám gạo lên 22,6% nhằm kiểm soát mức năng lượng ME ở 2750 Kcal/kg, tránh hiện tượng gan nhiễm mỡ làm sụt giảm 30 - 40% sản lượng trứng. Chủ thể thực hiện: Kỹ sư dinh dưỡng và nhà máy chế biến thức ăn chăn nuôi.
• Thiết lập quy chuẩn kiểm soát chất lượng định kỳ: Ban hành quy trình kiểm tra hàm lượng selen và chỉ số pH lòng trắng sau 14 ngày bảo quản với tần suất lấy mẫu 30 ngày/lần nhằm đảm bảo tiêu chuẩn trứng gà chức năng. Chủ thể thực hiện: Các đơn vị kiểm định chất lượng nông sản và Viện Chăn nuôi.
• Mở rộng chuyển giao quy trình công nghệ: Xây dựng các mô hình trình diễn chăn nuôi gà Lương Phượng sinh học tại các tỉnh trung du và miền núi phía Bắc trong giai đoạn 2026 - 2028 nhằm nhân rộng quy mô sản xuất trứng thương phẩm chất lượng cao. Chủ thể thực hiện: Trung tâm Khuyến nông Quốc gia và Sở Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị thực tiễn và học thuật cho nhiều nhóm đối tượng:

• Kỹ sư dinh dưỡng và chuyên viên phối trộn thức ăn chăn nuôi: Nắm vững kỹ thuật cân đối axit béo không no và bổ sung khoáng hữu cơ nhằm thiết kế các dòng premix, thức ăn hỗn hợp chuyên biệt cho gà đẻ cao sản.
• Chủ trang trại và doanh nghiệp sản xuất trứng thương phẩm: Tiếp cận quy trình kỹ thuật hạ giá thành sản xuất trứng Omega-3 bằng dầu thực vật thay vì dầu cá đắt đỏ, gia tăng lợi nhuận từ 15% đến 20% trên mỗi đơn vị sản phẩm.
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên ngành Chăn nuôi - Thú y: Sử dụng làm tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp bố trí thí nghiệm dinh dưỡng 10 lô, kỹ thuật phân tích hóa sinh lipid và xử lý thống kê ANOVA trên phần mềm Minitab.
• Nhà phát triển sản phẩm thực phẩm chức năng và chuỗi bán lẻ nông sản sạch: Xây dựng luận cứ khoa học để hoàn thiện hồ sơ đăng ký nhãn hiệu, truyền thông giá trị dinh dưỡng của dòng trứng gà giàu vi chất selen và Omega-3 đến người tiêu dùng.

Câu hỏi thường gặp

• Việc bổ sung dầu đậu nành có làm thay đổi mùi vị và tỷ lệ đẻ của gà không? Hoàn toàn không làm giảm tỷ lệ đẻ hay tạo mùi vị lạ. Khác với dầu cá dễ gây mùi tanh, dầu đậu nành có nguồn gốc thực vật thơm dịu, dễ hấp thu. Kết hợp điều chỉnh cân đối ME ở mức 2750 Kcal/kg giúp duy trì thể trọng gà tăng nhẹ từ 0,81% đến 3,99% mà không làm giảm sản lượng trứng.

• Selen hữu cơ từ Selenium yeast có ưu thế gì vượt trội so với selen vô cơ thông thường? Selenium yeast chứa 2.000 ppm selen hữu cơ dạng men nấm sinh học, có khả năng hấp thu qua thành ruột non cao hơn từ 2 đến 3 lần so với muối selen vô cơ như natri selenit. Hợp chất này an toàn hơn, không gây độc tính tích lũy mô và thúc đẩy hoạt tính enzyme GSH-Px bảo vệ tế bào tốt hơn.

• Sau bao nhiêu ngày bổ sung thì trứng gà đạt hàm lượng Omega-3 và Selen cao nhất? Theo dữ liệu phân tích hóa học sau 10, 20 và 28 ngày, hàm lượng Omega-3 và selen trong lòng đỏ bắt đầu tăng rõ rệt từ ngày thứ 10 và đạt trạng thái tích lũy ổn định, tối ưu nhất sau khoảng 20 đến 28 ngày kể từ khi gà ăn khẩu phần thí nghiệm.

• Khẩu phần thức ăn giàu Omega-3 có làm trứng gà nhanh bị ôi hỏng hơn không? Axit béo Omega-3 thông thường rất dễ bị oxy hóa, nhưng nhờ sự kết hợp đồng thời của selen hữu cơ đóng vai trò coenzyme chống oxy hóa, các phân tử lipid trong lòng đỏ được bảo vệ vững chắc. Chỉ số pH lòng trắng (khởi điểm 7,6) và lòng đỏ được duy trì ổn định sau 14 ngày bảo quản.

• Tỷ lệ bổ sung dầu đậu nành và selen hữu cơ nào mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất? Công thức bổ sung 2% dầu đậu nành kết hợp 60 mg selen hữu cơ/100kg thức ăn hỗn hợp đem lại hiệu quả tối ưu nhất. Mức phối trộn này vừa đảm bảo tăng lượng Omega-3 gấp 3 - 5 lần, vừa giữ chi phí thức ăn cho 10 quả trứng ở mức thấp nhất, tối đa hóa lợi nhuận cho người chăn nuôi.

Kết luận

• Luận văn đã chứng minh việc kết hợp selen hữu cơ (30 - 90 mg/100kg TĂ) và dầu đậu nành (2% - 3%) nâng cao tỷ lệ Omega-3 trong trứng gà Lương Phượng gấp 3 đến 5 lần so với đối chứng.
• Tỷ lệ nuôi sống của đàn gà đạt 100%, thể trọng tăng trưởng ổn định từ 0,81% đến 3,99% mà không gây biến động tiêu cực đến năng suất đẻ trứng.
• Selen hữu cơ phát huy vai trò chống oxy hóa vượt trội, bảo vệ chuỗi axit béo không no và ổn định chỉ số pH trong suốt thời gian bảo quản.
• Nghiên cứu mở ra giải pháp thay thế dầu cá bằng dầu thực vật giá rẻ, giúp tiết kiệm chi phí sản xuất và nâng cao hiệu quả kinh tế cho ngành chăn nuôi gia cầm.
• Để ứng dụng hiệu quả công trình này vào thực tiễn trang trại trong lộ trình 12 tháng tới, các đơn vị chăn nuôi và nhà nghiên cứu nên tham khảo toàn văn tài liệu để chuẩn hóa quy trình phối trộn thức ăn sinh học cho đơn vị mình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1.Cơ sở khoa học 1. Cở sở khoa học về khả năng sinh sản của gia cầm 1.Cấu tạo cơ quan sinh dục gia cầm *) Cơ quan sinh dục cái của gia cầm: Gồm một buồng trứng và ống dần trứng. Buồng trứng có chức năng tạo lòng đỏ, còn ống dẫn trứng có chức năng tạo ra lòng trắng đặc, lòng trắng loãng, màng vỏ, vỏ mỏng và lớp keo mỡ bao quanh ngoài vỏ trứng. Thời gian trứng lưu lại trong ống dẫn trứng từ 20 - 24 giờ.

+) Buồng trứng: Buồng trứng nằm phía trái xoang bụng, thấp hơn thận trái, kích thước và hình dạng buồng trứng khác nhau tùy theo tuổi gia cầm. Gà con 10 ngày tuổi buồng trứng có hình phiến mỏng, kích thước từ 1 - 2 mm, khối lượng 0,03 g đến 4 tháng tuổi buồng trứng có dạng hình thoi, khối lượng 2,66g, đến thời kỳ đẻ trứng buồng trứng giống như chùm nho với khối lượng 55g, ở thời kỳ gà nghỉ đẻ thay lông thì khối lượng buồng trứng giảm xuống 5g. Theo Nguyễn Duy Hoan và cs, (1998) [8] xác định ở giai đoạn phôi thai, hai phía trái và phải của gà mái đều có buồng trứng phát triển nhưng sau khi nở thì buồng trứng bên phải tiêu biến chỉ còn lại buồng trứng bên trái. Sự phát triển của mỗi tế bào trứng gồm 3 giai đoạn: Thời kỳ tăng sinh của các tế bào trứng bắt đầu xảy ra ngay trong thời kỳ phát triển phôi thai và kết thúc ở giai đoạn gà con nở ra.

Thời kỳ sinh trưởng gồm có: 4 Thời kỳ sinh trưởng nhỏ: từ khi gia cầm nở ra đến khi thành thục về sinh dục. Thời kỳ sinh trưởng lớn: chỉ từ 4 đến 13 ngày, đây là thời kỳ tích lũy lớn nhất 90 – 95% khối lượng trứng được tích lũy trong giai đoạn này. Vào thời kỳ đẻ đường kính của tế bào trứng là 35 - 45mm. Số lượng tế bào trứng của gà mái có thể đến hàng triệu.

Trong thời gian phát triển, lúc đầu các tế bào trứng được bao bọc bởi một tầng tế bào không có liên kết với biểu bì phát sinh, tầng tế bào này phát triển trở thành nhiều tầng và sự tạo thành tiến tới bề mặt buồng trứng, cấu tạo này gọi là follicun. Bên trong follicun có một khoảng trống chứa đầy dịch, bên ngoài follicun giống như một cái túi. Trong thời kỳ đẻ trứng nhiều follicun chín dần làm thay đổi hình dạng buồng trứng trông giống như chùm nho. Sau thời kỳ đẻ trứng, buồng trứng trở về hình dạng ban đầu, các follicun trứng vỡ ra, quả trứng chín chuyển ra ngoài cùng với dịch của follicun và rơi vào phễu ống dẫn trứng.

Sự rụng trứng đầu tiên báo hiệu sự thành thục sinh dục, đó là quá trình đi ra của tế bào trứng chín. Từ buồng trứng, sự rụng trứng chỉ xảy ra một lần trong ngày, có những trường hợp đặc biệt có thể hai hoặc ba tế bào cùng rụng một lúc, trường hợp quả trứng của ngày hôm trước đẻ sau 4 giờ chiều thì phải sang ngày hôm sau mới xảy ra quá trình rụng trứng. Tính chu kỳ của sự rụng trứng phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau như: điều kiện nuôi dưỡng chăm sóc, lứa tuổi, trạng thái sinh lý của gia cầm. Song điều kiện chung nhất là sự rụng trứng của gia cầm chịu ảnh hưởng của thần kinh và thể dịch (Nguyễn Duy Hoan và cs, 1998) [8].

+) Ống dẫn trứng là một ống dài có nhiều khúc cuộn, tại đây xảy ra quá trình thụ tinh và hình thành trứng của gia cầm. Tùy thuộc vào hình dạng và 5 chức năng của ống dẫn trứng mà người ta chia thành các loại khác nhau. Kích thước và hình dạng ống dẫn trứng thay đổi theo lứa tuổi và các hoạt động của cơ quan sinh dục. Trước khi đẻ quả trứng đầu tiên ống dẫn trứng dài ra, khối lượng tăng lên rất nhiều và nó chia thành từng phần khác nhau: ở gà không đẻ trứng (trưởng thành) chiều dài ống dẫn trứng: 1-18cm.

Ở gà đẻ trứng (lúc trưởng thành) chiều dài ống dẫn trứng: 55 - 68cm. Ở thời kỳ thay lông chiều dài ống dẫn trứng chỉ còn khoảng 7cm. Theo đặc điểm hình thái và chức năng sinh lý ống dẫn trứng chia thành 5 phần: loa kèn, phần tiết lòng trắng, phần eo, tử cung, âm đạo. - Loa kèn: bề mặt niêm mạc của loa kèn thì không có ống tuyến chỉ phần cổ phễu có ống tuyến tiết ra một phần lòng trắng đặc hình thành dây chằng lòng đỏ.

Tại đây trứng được thụ tinh nếu gặp tinh trùng, trứng chỉ dừng ở đây từ 15 đến 20 phút. - Phần tiết lòng trắng: là bộ phận dài nhất của ống dẫn trứng. Ở thời kỳ gia cầm đẻ với tỷ lệ cao, chúng có thể dài từ 20 - 30cm, niêm mạc phần này có nhiều tuyến hình ống giống như cổ phễu để tiết ra lòng trắng đặc hình thành dây chằng lòng đỏ và tiết ra lòng trắng loãng, trứng dừng ở đây khoảng 3 giờ. - Phần eo: là phần hẹp hơn của ống dẫn trứng, dài khoảng 8cm, các tuyến ở đây tiết ra một phần lòng trắng và tiết ra một chất hạt hình thành nên tấm màng dưới vỏ gồm 2 lớp, 2 lớp này tách nhau tại đầu lớn của vỏ trứng hình thành nên buồng khí.

Các dung dịch muối và nước có thể thấm qua màng này đi vào lòng trắng. Trứng dừng ở đây 60 - 70 phút. - Tử cung: là phần tiếp theo của quá trình tạo vỏ là phần mở to ra tạo thành tử cung dài từ 8 -12cm, tuyến vách tử cung tạo thành một lớp dịch lỏng, chất dịch thẩm thấu qua màng vỏ đi vào lòng trắng làm cho tăng khối lượng 6 lòng trắng, mặt khác một số tuyến ở tử cung tiết ra một chất dịch hình thành nên vỏ cứng, quá trình hình thành của vỏ diên ra chậm chạp. Trứng dừng lại ở đây khá lâu từ 18 - 20 giờ.

- Âm đạo: là đoạn cuối cùng của ống dẫn trứng, là cửa ngõ để trứng ra ngoài cơ thể. Giữa âm đạo và tử cung có một van cơ dài 17 - 20cm, niêm mạc nhăn nhưng không có các tuyến hình ống. Tại chính mép biểu mô của âm đạo tiết ra một chất dịch tham gia hình thành lớp màng keo ở trên vỏ. Trứng đi qua phần âm đạo rất nhanh.

*) Những trường hợp trứng dị hình: - Trứng không có lòng đỏ: do trong cơ thể có những tế bào chết rơi vào loa kèn và ống dẫn trứng không phân biệt được vì vậy vẫn có quá trình tạo trứng và hình thành trứng nhỏ. - Trứng 2 lòng đỏ: do 2 trứng cùng rụng một thời điểm hoặc cách nhau không quá 20 phút vì vậy hình thành nên quả trứng rất to. - Trứng trong trứng: thường ít gặp, do bị kích động đột ngột một quả trứng hoàn chỉnh bị ống đẫn trứng co lại gây ra nhu động ngược lên phía trên gặp tế bào trứng mới rụng, sẽ nắm cùng với lòng đỏ của trứng mới bên ngoài được bao bọc bằng lòng trắng và vỏ cứng. - Ngoài ra còn có trứng méo mó, không vỏ do thiếu khoáng, vitamin D, do co bóp của ống dẫn trứng.

Khả năng sinh sản của gia cầm và các yếu tố ảnh hưởng. Khả năng sinh sản của gia cầm Trong chăn nuôi gia cầm, để sản xuất giống, khả năng sinh sản của gia cầm là rất quan trọng, còn trong chăn nuôi gà lấy thịt, để sản xuất được nhiều thịt, cần tạo ra những dòng gia cầm có tốc độ sinh trưởng nhanh, năng suất 7 chất lượng thịt cao. Mặt khác cũng phải sản xuất ra nhiều gia cầm trong cùng một thời gian. Để có nhiều gia cầm giống, con mái phải cho nhiều trứng giống, tỷ lệ có phôi, tỷ lệ ấp nở phải đạt cao.

Các tính trạng của gia cầm sinh sản phần lớn là các tính trạng số lượng nên ngoài tác động một phần do di truyền, chúng còn chịu ảnh hưởng rất lớn của các điều kiện môi trường. Để đánh giá khả năng sản xuất trứng của gia cầm người ta không thể không chú ý đến sức đẻ trứng của gia cầm. Theo Brandsch và Bilchel (1978) [4] thì sức đẻ trứng chịu ảnh hưởng của 5 yếu tố chính: 1. Tuổi đẻ đầu hay tuổi thành thục.

Chu kỳ đẻ trứng hay cường độ đẻ trứng.Tần số thể hiện bản năng đòi ấp. Thời gian nghỉ đẻ, đặc biệt là nghỉ đẻ mùa đông. Thời gian đẻ kéo dài hay chu kỳ đẻ (hay tính ổn định sức đẻ). Các yếu tố trên có sự điều khiển bởi kiểu gen di truyền của từng giống gia cầm.

Để đánh giá khả năng sinh sản của đàn gà hay của một dòng gà nào đó, người ta dựa vào các chỉ tiêu sau: - Tuổi đẻ đầu: Tuổi đẻ quả trứng đầu là thời điểm đàn gà đã thành thục về tính. Tuổi đẻ đầu phụ thuộc vào nhiều yếu tố như loài, giống, hướng sản xuất, kỹ thuật chăm sóc, nuôi dưỡng, các yếu tố môi trường đặc biệt là thời gian chiếu sáng. Thời gian chiếu sáng dài sẽ thúc đẩy gia cầm đẻ sớm. Sự thành thục về tính 8 sớm hay muộn còn liên quan chặt chẽ đến khối lượng cơ thể.

Những giống gà có tầm vóc nhỏ thường thành thục về tính sớm hơn những giống gia cầm có tầm vóc lớn. Trong cùng một giống, cơ thể nào được nuôi dưỡng, chăm sóc tốt, điều kiện thời tiết khí hậu và độ dài ngày chiếu sáng phù hợp sẽ có tuổi thành thục sinh dục sớm hơn. Nhiều công trình nghiên cứu đã chứng minh tuổi thành thục sinh dục sớm là trội so với tuổi thành thục sinh dục muộn. Đối với một đàn gà cùng lứa tuổi thì tuổi đẻ quả trứng đầu tiên là thời điểm tại đó đàn gà đạt tỷ lệ đẻ 5%.

Tuổi đẻ quả trứng đầu rất quan trọng vì nó có thể quyết định đến sản lượng trứng sau này của đàn gà. Theo Hays (dẫn theo Brandsch và Bilchel, 1978 [4]) thì những gà có tuổi đẻ quả trứng đầu lớn hơn 245 ngày cho sản lượng trứng thấp hơn những gà có tuổi đẻ quả trứng đầu nhỏ hơn 215 ngày là 6,9 quả. Khối lượng cơ thể và cấu trúc thành phần cơ thể là những nhân tố ảnh hưởng đến tính thành thục của gà mái. Nhưng thực tế gà nặng cân lại đẻ ít trứng.

Hocking và cs (dẫn theo Chambers, 1990 [31]) giải thích rằng nguyên nhân gây nên hiện tượng đẻ trứng ít của gà nặng cân là do tồn tại nhiều bao noãn, chúng thường xuyên lấn át buồng trứng. - Sản lượng trứng Sản lượng trứng gà số lượng trứng của gia cầm mái đẻ trong một chu kỳ đẻ hoặc trong một thời gian nhất định có thể tính theo tháng hoặc năm.