MỞ ĐẦU 1.Tính cấp thiết của đề tài Hiện nay, nước ta đang thực hiện quá trình công nghiệp hóa,hiện đại hóa đất nước,quá trình đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ.Trong đó nông nghiệp đang là vấn đề lớn mà chúng ta quan tâm,đáng chú ý là các mặt hàng rau, quả vốn được coi là tiềm năng và thế mạnh của nước ta. Do vậy đứng trước nhu cầu của thị trường trong nước cũng như các nước trên thế giờ , các cây hoa màu ngắn ngày cho năng xuất cao, chất lượng tốt: như cà chua bi, ngô ngọt, dưa chuột bao tử, ớt xuất khẩu… đều các mặt hàng thiết yếu cung cấp nguyên liệu cho các nhà máy chế biến nông sản xuất khẩu sang các nước trên thế giới và trong khu vực. Đó là tiềm năng mang lại giá trị hiểu quả kinh tế cao phục vụ đời sống của nhân dân[14]. Qua đó chúng ta thấy được vị trí và tầm quan trọng của rau xanh, có vai trò đóng góp to lớn đối với đời sống con người như nào bởi chúng cung cấp các chất dinh dưỡng cần thiết mà không loại thực phẩm nào thay thế được và còn là nhu cầu không thể thiếu được trong cơ cấu bữa ăn hàng ngày của con người trên trái đất.
Đặc biệt khi lương thực và các thức ăn giàu đạm đã được đảm bảo thì yêu cầu về số lượng và chất lượng rau lại càng gia tăng như một nhân tố tích cực trong cân bằng dinh dưỡng và kéo dài tuổi thọ, rau cung cấp cho cơ thể những chất quan trọng như: Protein, lipit, muối, axit hữu cơ, chất thơm và đặc biệt rau có ưu thế hơn các cây trồng khác về vitamin, A,B1,B2,C,E…và các chất khoáng Ca, Fe…thông qua bữa ăn hàng ngày của mỗi người. Đó là những chất cần thiết cho sự tồn tại và phát triển của cơ thể, ngoài ra rau xanh còn có một số loại chữa đươc những căn bệnh hiểm nghèo. h 2 Hiện nay mức sống và nhu cầu của con người ngày càng nâng cao thì nhu cầu về sản lượng và chất lượng ngày càng tăng. Chính vì thế diện tích trồng rau quả quy mô ngày càng mở rộng và kết hợp với các biện pháp kỹ thuật tiên tiến, kết với việc bón phân từ đó đã hình thành lên các vúng sản suất chuyên canh lớn.
Đối với cây dưa,nguồn dinh dưỡng cung cấp từ đất không đáng kể của dưa nên phải bổ sung phần lớn qua phân bón. Nhưng trong vài thập niên gần đây phân hóa học chiếm lĩnh chủ yếu trong các loại phân được sử dụng trong sản xuất nông nghiệp của hầu hết các nước trên thế giới. Trong khi đó Việt Nam lại là một trong những nước nhập khẩu phân bón nhiều hàng năm chúng ta đã nhập khẩu 90 - 93% Đạm, 30 - 35% lượng phân lân, 100% lượng phân kali (Đường Hồng Dật 2003) [10]. Việc sử dụng nhiều phân hóa học và thuốc bảo vệ thực vật làm cho đất ngày càng bị suy thoái nghiêm trọng, ảnh hưởng đến tính chất vật lý và hóa học của đất bị nén dễ, mất cấu trúc, mất khả năng giữ nước,gây ô nhiễm môi trường ảnh hưởng đến người tiêu dùng.Vì thế để nhằm cải thiện tình trạng trên chúng ta nên sử dụng phân hữu cơ để bón cho cây trồng .Nó có tác dụng là cải tảo tính chất đất,cung cấp chât dinh dưỡng cho cây.Qua đó làm tăng suất chất lượng, mẫu mã của cây trồng một cách ổn định,bền vững đóng góp phần lớn bảo vệ môi trường.
Với lý do trên chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài :“Nghiên cứu ảnh hưởng của liều lượng phân bón hữu cơ sinh học NTT đến sinh trưởng, phát triển và năng suất của giống dưa chuột bao tửAli f1 vụ Đông Xuân 2018 tại Thái Nguyên”. Mục tiêu và yêu cầu của đề tài 1. Mục tiêu của đề tài Xác liều lượng phân hữu cơ sinh học NTT phù hợp bón cho dưa chuột bao tử sinh trưởng, phát triển tốt và Đạt được năng suất chất lượng, hiểu quả kinh tế cao. Yêu cầu của đề tài - Đánh giá được ảnh hưởng của phân hữu cơ sinh học NTT tới khả năng sinh trưởng ,phát triển của dưa chuột bao tử vụ Đông xuân năm 2018 tại Thái Nguyên.
- Đánh giá được ảnh hưởng của phân hữu cơ sinh học NTT tới các yếu tố cấu thành năng suất của dưa chuột bao tử vụ Đông xuân năm 2018 tại Thái Nguyên. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa khoa học - Kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ cung cấp số liệu khoa học có giá trị về đặc điểm sinh trưởng, phát triển, năng suất, chất lượng các giống dưa chuột bao tử - Kết quả nghiên cứu của đề tài là tài liệu tham khảo trong giảng dạy, nghiên cứu đề tài giúp sinh viên tiếp cận được với công tác nghiên cứu khoa học, áp dụng những kiến thức đã học vào thực hiện đề tài một cách có hiệu quả. Qua đó giúp sinh viên nâng cao trình độ chuyên môn và phương pháp nghiên cứu ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất 1.
Ý nghĩa thực tiễn - Kết quả nghiên cứu của đề tài giúp tìm ra được mức phân hữu cơ sinh học NTT bón thích hợp nhất cho cây dưa chuột bao tử nhằm nâng cao năng suất, sinh trương phát triển và mang lại hiệu quả kinh tế cao cho người sản xuất. h 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.1 Cơ sở khoa học Trong sản xuất cần nắm vững các đặc trưng và đặc tính của giống để từ đó có các biện pháp kỹ thuật tác động thích hợp để mang lại hiệu quả kinh tế cao. Bón phân là một trong những biện pháp làm tăng năng suất cây trồng để đáp ứng nhu cầu của con người. Trong vài thập niên gần đây, phân hóa học chiếm lĩnh chủ yếu trong các loại phân được sử dụng trong sản xuất nông nghiệp của hầu hết các nước trên thế giới.
Khi bón phân phải kết hợp phân bón vô cơ và phân bón hữu cơ thì mới phát huy được hiệu quả cao và bền vững. Cùng với cuộc cách mạng xanh về giống, nền nông nghiệp thâm canh ra đời đã vận dụng tối đa tác dụng của phân bón đặc biệt là phân vô cơ. Tuy nhiên việc bón phân hóa học và thuốc bảo vệ thực vật lại gây hại đến đất trồng, và ô nhiễm môi trường đặc biệt là làm ảnh hưởng tới sức khỏe người tiêu dùng, và cây trồng cũng như một số sinh vật khác bị hủy họai. Bón phân vượt qua liều lượng cho phép không chỉ những tổn hại cho cây mà còn làm tồn dư lãng phí sản phẩn Trong mấy thập kỷ qua năng suất cây trồng đã không ngừng tăng lên ngoài vai trò của giống mới phân bón cũng có vai trò quyết định.
FAO đã tổng kết phân bón không cân đối làm giảm hiệu suất sử dụng 20 - 50% (Nguyễn Ngọc Nông 1999) [26]. Bón phân hữu cơ sẽ cải thiện được các tính chất vật lý đất, hóa học và sinh học của đất; đồng thời hạn chế mức độ độc hại của một số nguyên tố như: nhôm (Al), sắt (Fe); giảm bớt sự cố định lân trong đất dưới tác dụng kết hợp Al3+, Fe3+ dưới dạng phức chất; nâng cao sự hoà tan lân ở dạng phốt phát sắt hoá trị ba dưới tác dụng khử ôxy. Bón phân hữu cơ có tác dụng làm giảm rửa trôi, giảm bốc hơi của phân đạm bón vào. Do đó, h 5 hiệu quả sử dụng của phân đạm vô cơ tăng lên, hiệu suất sử dụng phân đạm của dưa có thể tăng lên 30-40% trên nền bón phân hữu cơ so với nền không bón.[25] Vì vậy việc sử dụng phân hữu cơ là rất tốt cho sự sinh trưởng và phát triển của cây trồng hay bất cứ loại phân nào khác ta phải sử dụng hợp lý cho từng loại cây trồng đồng thời bón đúng chủng loại đúng lúc, đúng cách, đúng nồng độ liều lượng đảm bảo thời gian cách ly như vậy sẽ tăng hiệu suất sử dụng phân bón tránh lãng phí và bảo vệ môi trường.
Quá trình thâm canh rau, cùng với việc sử dụng mất cân đối phân bón, thuốc bảo vệ thực vật đã không tăng hiệu quả kinh tế mà còn tạo ra một nền nông nghiệp bền vững. Vấn đề đặt ra là nghiên cứu đưa ra được liều lượng phân hữu cơ phù hợp với loại cây trồng để đảm bảo về năng suất cũng như chất lượng. Nguồn gốc phân bố, phân loại dưa chuột bao tử Cây dưa chuột (Cucumis sativus L.) thuộc họ Bầu bí có nguồn gốc ở vùng nhiệt đới ẩm thuộc Nam Châu Á. Hiện nay cây dưa chuột là một loại cây trồng phổ biến ở nhiều nước.
Là loại rau ăn quả thương mại quan trọng. Dưa chuột thuộc họ bầu bí, thân dây leo và được sử dụng trong bữa ăn của các gia đình như một loại rau ăn mát và giòn. Dưa chuột có nguồn gốc từ Nam Á, hiện tại đã phát triển trên hầu hết các châu lục: Trung Quốc, Nga, Nhật Bản, Mỹ, Hà Lan, Thổ Nhĩ Kỳ, Ba Lan, Ai Cập và Tây Ban Nha. Có nhiều giống dưa chuột khác nhau được giao dịch trên toàn cầu.
Theo Gabaev X (1932), dưa chuột được chia thành 3 loài phụ: Loài phụ Đông Á, loài phụ Tây Á, dưa chuột hoang dại. Đặc điểm sinh học dưa chuột bao tử - Trong số các cây thực phẩm thì dưa chuột bao tử là cây trồng ngắn ngày cung cấp nguyên liệu cho ngành chế biến rau quả xuất khẩu, được nhiều h 6 quốc gia ưa thích. Kết quả nghiên cứu cho thấy dưa chuột bao tử là cây có giá trị dinh dưỡng cao, trong quả chứa nhiều vitamin A, B, B6, E…và đặc biệt có nhiều men tiêu hóa có lợi. - Dưa chuột bao tử có nguồn gốc ở vùng nhiệt đới ẩm nên rễ dưa chuột bao tử yếu hơn cây bí ngô, dưa hấu và dưa thơm.
Hệ rễ ưa ẩm, không chịu khô hạn, không chịu ngập úng. Hệ rễ có thể ăn sâu dưới đất 1m, rễ nhánh rễ phụ phát triển tuỳ điều kiện đất đai, hệ rễ phân bố ở tầng đất 0-30cm nhưng tập trung hầu hết ở tầng đất 15-20cm. Sau mọc 5-6 ngày rễ phát triển mạnh,thời kỳ cây con rễ sinh trưởng yếu. Khi cây trưởng thành, hệ thống rễ ăn rộng ra 6- 7feet (180- 210cm), rễ bất định sẽ mọc ra từ vùng điểm của thân leo.
- Dưa chuột bao tử là loại cây thân leo dài từ 1,7 đến 2,5m trung bình mỗi cây có từ 25-30 đốt, mỗi đốt dài từ 6-10cm, phân nhánh ít (3-8 nhánh),nhánh được mọc ra từ các đốt ở gốc. Tua được mọc ra từ các đốt, khả năng leo bám kém, do vậy phải thường xuyên cố định ngọn bằng dây.