Đặt vấn đề Trong những năm gần đây, ngành chăn nuôi gia cầm có xu hướng phát triển mạnh mẽ, đang giữ một vai trò quan trọng trong việc cung cấp các sản phẩm có giá trị như thịt, trứng…cho nhu cầu của người dân. Cùng với sự phát triển của ngành kinh tế, đời sống xã hội ngày càng được nâng cao, nhu cầu về thực phẩm của con người đòi hỏi phải nhiều hơn, ngon hơn. Do đó, đã thúc đẩy ngành chăn nuôi nói chung và chăn nuôi gia cầm nói riêng phát triển với tốc độ nhanh. Đứng trước nhu cầu thực tiễn sản xuất trên, nước ta đã nhập một số giống gà lông màu có khả năng sinh trưởng phát triển tốt như: Kabir, Lương Phượng …, để đáp ứng nhu cầu thiết yếu của người tiêu dùng.
Các giống gà đã và đang góp phần cải tạo năng suất chăn nuôi gà thả vườn ở nước ta. Gà Lương Phượng có đặc điểm dễ nuôi, nhanh lớn, ít bệnh và cho năng suất cao, thích nghi tốt với điều kiện khí hậu Việt Nam, song chất lượng thịt chưa được ưa chuộng vì lớp mỡ dưới da nhiều. Tuy nhiên, giống gà này vẫn được nhân dân ta quý trọng và ngày càng phát triển. Từ xưa đến nay, các giống gà địa phương vẫn được nhân dân ta quý trọng và ngày càng phát triển.
Gà Mía là một trong nhưng giống gà nội có chất lượng thịt thơm, ngon, da dòn, mỡ dưới da ít, ngoại hình đẹp, sức khẻo tốt, thích hợp cho chăn thả ngoài vườn và được thuần hóa từ lâu ở Đường Lâm (Sơn Tây – Hà Tây). Nhiều nghiên cứu cho thấy việc lai tạo giữa gà trống Mía và mái Lương Phượng tạo ra con lai có sức sản xuất thịt cao, chất lượng thịt thơm ngon, khắc phục nhược điểm của giống gốc. Đã có nhiều nghiên cứu đánh giá sức sản xuất thịt của con lai và đều khẳng định con lai có khả năng sinh trưởng tốt. Vấn đề đặt ra là: Liệu các quy trình nuôi dưỡng khác nhau trong các nông hộ, các địa phương có ảnh hưởng đến sức sản xuất thịt của gà lai (Mía x Lương Phượng) hay không? Mùa vụ có ảnh hưởng tới khả năng sản xuất của giống gà này hay không? Để giải quyết vấn đề này tôi tiến hành thực hiện đề tài: “Nghiên cứu ảnh hưởng của mùa vụ đến sức sản xuất thịt gà lai (Mía × Lương Phượng) nuôi tại xã Quyết Thắng – Thành Phố Thái Nguyên”.
Mục tiêu và yêu cầu của đề tài + Xác định được ảnh hưởng của mùa vụ đến khả năng sản xuất thịt của gà lai (trống Mía × mái Lương Phượng) nuôi tại xã Quyết Thắng, thành Phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên. + Bản thân làm quen với công tác nghiên cứu khoa học về chăn nuôi gia cầm. - Góp phần thúc đẩy chăn nuôi gia cầm trong nông hộ phát triển bền vững. - Nhằm tìm hiểu và đưa ra một đối tượng gia cầm mới chăn nuôi tại xã Quyết Thắng, TP Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên.
- Góp phần nâng cao thu nhập cho nông dân, góp phần phát triển kinh tế xã hội địa phương. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa khoa học - Từng bước hoàn thiện quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng để phát huy tối đa tiềm năng của con giống, góp phần hoàn thiện quy trình chăn nuôi theo hướng an toàn sinh học. - Có thêm luận cứ khoa học về khả năng sinh trưởng và cho thịt của gà Mía lai nuôi tại Thái Nguyên.
Ý nghĩa thực tiễn của đề tài - Đánh giá được khả năng sản xuất thịt của gà (Mía × Lương Phượng) thương phẩm, nuôi bán chăn thả ở các vụ khác nhau để từ đó khuyến cáo cho người chăn nuôi về mùa vụ thích hợp trong sản xuất đại trà. - Bản thân là sinh viên được làm quen với công tác nghiên cứu khoa học. e 3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học của đề tài 2.
Cơ sở khoa học của việc nghiên cứu sự di truyền các tính trạng sản xuất của gia cầm Trong chăn nuôi để đánh giá được hiệu quả kinh tế, năng suất thịt của vật nuôi ta cần đưa ra một số chỉ tiêu như nguồn gốc của gà, bản chất di truyền các tính trạng sản xuất, sức sống và khả năng chống đỡ bệnh tật, đặc biệt về khả năng sinh trưởng, khả năng sử dụng và chuyển hóa thức ăn các yếu tố hưởng đến sinh trưởng và cho thịt của gia cầm. Môi trường gây ra một sự sai lệch với giá trị kiểu gen hướng này hoặc hướng khác. Quan hệ đó được biểu hiện như sau: P=G+E Trong đó: P: Là giá trị kiểu hình G: Là giá trị kiểu gen E: Là sai lệch môi trường Tuy nhiên khác với tính trạng chất lượng, giá trị kiểu gen của tính trạng số lượng do nhiều gen nhỏ (Minorgene) cấu tạo thành. Đó là hiệu ứng riêng biệt của từng gen thì rất nhỏ, nhưng tập hợp nhiều gen nhỏ sẽ có ảnh hưởng rõ rệt đến tính trạng nghiên cứu.
Hiện tượng này gọi là hiện tượng đa gen (Polygene) gồm các thành phần: Cộng gộp, trội và tương tác gen, nên được biểu hiện theo công thức sau: G=A+D+I Trong đó: G: Là giá trị kiểu gen A: Là giá trị cộng gộp (Additive value) D: Là giá trị sai lệch trội (Dominance deviation) I : Là giá trị sai lệch tương tác (Interaction deviation) e 4 Trong đó giá trị cộng gộp (A) là do giá trị giống quy định, là thành phần quan trọng nhất của kiểu gen vì nó ổn định, có thể xác định được và di truyền lại cho thế hệ sau, có ý nghĩa trong chọn dòng thuần, là cơ sở cho việc chọn giống. Hai thành phần sai lệch trội (D) và tương tác gen (I) cùng có vai trò quan trọng, là giá trị giống đặc biệt chỉ có thể xác định được thông qua con đường thực nghiệm. D và I không di truyền được và phụ thuộc vào vị trí và sự tương tác giữa các gen. Chúng là cơ sở cho việc chọn giống.
Đồng thời tính trạng số lượng cũng chịu ảnh hưởng của môi trường chung và môi trường riêng: - Sai lệch môi trường chung (General environmental) (Eg) là sai lệch do các yếu tố tác động lên toàn bộ các cá thể trong nhóm vật nuôi. Loại này có tính chất thường xuyên và không cục bộ như: Thức ăn, khí hậu… Do vậy đó là sai lệch giữa các nhóm, giữa các cá thể và giữa các phần khác nhau trên một cơ thể. - Sai lệch môi trường riêng (Environmental deviation) (Es) là các sai lệch do các yếu tố môi trường tác động riêng rẽ lên từng nhóm cá thể vật nuôi hoặc một giai đoạn nào đó trong đời một con vật hay các phần khác nhau của con vật. Loại yếu tố này có tính chất không thường xuyên và cục bộ như các thay đổi về thức ăn, khí hậu, trạng thái sinh lý…gây ra.
Như vậy, quan hệ của kiểu hình (P), kiểu gen (G) và môi trường (E) của một cá thể biểu thị như sau: P = A + D +I + Eg + Es Trong đó: P: Là giá trị kiểu hình (phenotyp Value) A: Là giá trị cộng gộp (Additive Value) D: Là giá trị sai lệch trội (Dominance Value) I: Là sai lệch tương tác hay sai lệch át gen (Epistatic deviation) Eg: Là sai lệch môi trường chung (General environmental diviation) Es: Là sai lệch môi trường riêng (Special environmental diviation) e 5 Năng suất giống vật nuôi phụ thuộc vào các yếu tố di truyền và ngoại cảnh. Vật nuôi nhận được khả năng di truyền từ bố mẹ, nhưng sự thể hiện khả năng đó ở kiểu hình lại phụ thuộc vào ngoại cảnh môi trường sống (như chế độ chăm sóc, nuôi dưỡng, quản lý…). Đây là cơ sở để tạo lập một điều kiện ngoại cảnh thích hợp nhằm củng cố phát huy tối đa khả năng di truyền của các giống vật nuôi, đặc biệt là gia cầm. Vì vậy, để đạt được năng suất, chất lượng cao trong chăn nuôi (giá trị kiểu hình như mong muốn) chúng ta cần phải có giống tốt và tạo ra môi trường thích hợp để phát huy hết tiềm năng của giống.
Khả năng sản xuất thịt của gia cầm và các yếu tố ảnh hưởng 2. Các chỉ tiêu đánh giá sức sản xuất thịt của gia cầm và cách xác định Sinh trưởng - Khái niệm sinh trưởng Ở vật nuôi từ khi hình thành phôi đến khi trưởng thành khối lượng và thể tích cơ thể tăng lên. Điều này trước tiên là tế bào tăng lên về số lượng, các cơ quan bộ phận trong cơ thể đều có sự tăng lên về khối lượng và kich thước. Từ đó, dẫn đến khối lượng và thể tích của cơ thể tăng lên, sự lớn lên của cơ thể là do sự tích lũy các chất hữu cơ thông qua trao đổi chất.
Trần Đình Miên và cs (1992) [18] đã khái quát “Sinh trưởng là một quá trình tích lũy chất hữu cơ thông qua trao đổi chất, là sự tăng lên về chiều cao, chiều dài, bề ngang, khối lượng của từng cơ quan, bộ phận cũng như toàn bộ cơ thể trên cơ sở tính di truyền từ đời trước”. Sinh trưởng là một quá trình sinh lý phức tạp và tuân theo những quy luật nhất định. Trần Đình Miên, Nguyễn Kim Đường (1992) [18] cho biết: Midedorpho A. (1867) là người đầu tiên phát hiện ra quy luật sinh trưởng theo giai đoạn của gia súc, cho rằng gia súc non phát triển mạnh nhất sau khi mới sinh, sau đó tăng khối lượng giảm dần theo từng tháng tuổi.
Khái niệm sinh trưởng: Sinh trưởng là một quá trình sinh lý, sinh hóa phức tạp, duy trì từ phôi được hình thành cho đến khi con vật đã trưởng thành. Để có được số đo chính xác về sinh trưởng từng thời kỳ không phải dễ dàng (Chambers J. e 6 Sinh trưởng của con vật được tính từ khi trứng thụ tinh cho đến khi đã trưởng thành và được chia làm hai giai đoạn: Giai đoạn trong thai và giai đoạn ngoài thai. Đối với gia cầm là thời kỳ hậu phôi và thời kỳ trưởng thành.
(1972) [9] thì cường độ phát triển qua giai đoạn bào thai và giai đoạn sau khi sinh có ảnh hưởng đến chỉ tiêu phát triển của con vật. Nhìn từ khía cạnh giải phẫu sinh lý, thì sự sinh trưởng của các mô diễn ra theo trình tự như sau: + Hệ thống tiêu hóa, nội tiết + Hệ thống xương + Hệ thống cơ bắp + Mỡ Trong thực tế nuôi gia cầm lấy thịt cho thấy: trong giai đoạn đầu của sự sinh trưởng, thức ăn, dinh dưỡng được dùng tối đa cho sự phát triển của xương, mô cơ, một phần ít dùng lưu giữ trong cấu tạo của mỡ.