Luận văn tốt nghiệp nghiên cứu ảnh hưởng của mật độ trồng tới sinh trưởng và phát triển của giống dưa lê hàn quốc trong vụ xuân 2018 tại thái nguyên

Luận văn tốt nghiệp nghiên cứu Luận văn tốt nghiệp nghiên cứu ảnh hưởng của mật độ trồng tới sinh trưởng và phát triển của giống, điều tra thực trạng, phân tích số liệu, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Xuân Dũng
• Người hướng dẫn: ThS. Lê Thị Kiều Oanh
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Trồng trọt
• Đề tài: Nghiên Cứu Ảnh Hưởng Mật Độ Trồng Đến Sinh Trưởng Dưa Lê Hàn Quốc Tại Thái Nguyên
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Đặt vấn đề
• 1.2. Mục đích nghiên cứu
• 1.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.4. Yêu cầu của đề tài
• 1.5. Ý nghĩa của khoa học và thực tiễn của luận án
• 1.5.1. Trong học tập và nghiên cứu khoa học
• 1.5.2. Trong thực tiễn sản xuất
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học
• 2.2. Cơ sở thực tiễn
• 2.2.1. Tình hình sản xuất dưa trong và ngoài nước
• 2.2.2. Tình hình nghiên cứu dưa lê
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu về nghiên cứu

Nghiên cứu này tập trung vào việc xác định mật độ trồng thích hợp cho giống dưa lê Hàn Quốc tại Thái Nguyên trong vụ xuân 2018. Mục tiêu chính là đánh giá ảnh hưởng của mật độ trồng đến sinh trưởng và năng suất của cây dưa lê. Việc xác định mật độ trồng phù hợp không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên đất đai. Theo nghiên cứu, mật độ trồng có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của cây, từ đó tác động đến năng suất và chất lượng quả. Việc nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng trong việc phát triển kỹ thuật trồng trọt, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp tại địa phương.

1.1. Tầm quan trọng của dưa lê

Dưa lê là một trong những loại rau quả được ưa chuộng tại Việt Nam và trên thế giới. Nó không chỉ cung cấp nhiều vitamin và khoáng chất mà còn có giá trị kinh tế cao. Việc sản xuất dưa lê tại Việt Nam hiện nay vẫn còn nhiều hạn chế, đặc biệt là về kỹ thuật trồng và mật độ trồng. Nghiên cứu này nhằm tìm ra giải pháp cho những vấn đề này, từ đó nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

1.2. Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu của nghiên cứu là xác định mật độ trồng tối ưu cho giống dưa lê Hàn Quốc tại Thái Nguyên. Nghiên cứu sẽ phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến sinh trưởng và năng suất của cây dưa lê, từ đó đề xuất các biện pháp kỹ thuật phù hợp. Kết quả nghiên cứu sẽ là cơ sở khoa học cho việc áp dụng các biện pháp canh tác hiệu quả hơn trong sản xuất nông nghiệp.

II. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện thông qua việc thiết kế thí nghiệm với nhiều mật độ trồng khác nhau. Các chỉ tiêu được theo dõi bao gồm sinh trưởng của cây, số lượng nhánh, chiều dài quả và năng suất. Phương pháp này cho phép đánh giá một cách toàn diện ảnh hưởng của mật độ trồng đến sự phát triển của cây dưa lê. Các số liệu thu thập sẽ được phân tích thống kê để xác định mối quan hệ giữa mật độ trồng và các chỉ tiêu sinh trưởng. Kết quả sẽ giúp xác định mật độ trồng tối ưu cho giống dưa lê Hàn Quốc trong điều kiện cụ thể của Thái Nguyên.

2.1. Thiết kế thí nghiệm

Thí nghiệm được bố trí theo phương pháp ngẫu nhiên hoàn toàn với các mật độ trồng khác nhau. Mỗi mật độ trồng sẽ được lặp lại nhiều lần để đảm bảo tính chính xác của kết quả. Các yếu tố môi trường như đất, nước, ánh sáng cũng được kiểm soát để đảm bảo sự đồng nhất trong quá trình nghiên cứu.

2.2. Phương pháp thu thập dữ liệu

Dữ liệu được thu thập qua các lần đo đạc định kỳ trong suốt quá trình sinh trưởng của cây. Các chỉ tiêu như chiều cao cây, số nhánh cấp 1, cấp 2, và năng suất quả sẽ được ghi nhận. Phân tích thống kê sẽ được thực hiện để đánh giá sự khác biệt giữa các mật độ trồng và xác định mật độ trồng tối ưu cho giống dưa lê Hàn Quốc.

III. Kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy mật độ trồng có ảnh hưởng rõ rệt đến sinh trưởng và năng suất của cây dưa lê Hàn Quốc. Các mật độ trồng khác nhau dẫn đến sự khác biệt về chiều cao cây, số lượng nhánh và năng suất quả. Nghiên cứu chỉ ra rằng mật độ trồng tối ưu là yếu tố quyết định đến sự phát triển của cây, từ đó ảnh hưởng đến chất lượng và năng suất sản phẩm. Kết quả này có thể được áp dụng trong thực tiễn sản xuất nông nghiệp tại Thái Nguyên và các vùng lân cận.

3.1. Ảnh hưởng đến sinh trưởng

Nghiên cứu cho thấy rằng mật độ trồng dày hơn có thể dẫn đến sự cạnh tranh về ánh sáng và dinh dưỡng, làm giảm sinh trưởng của cây. Ngược lại, mật độ trồng thưa có thể tạo điều kiện cho cây phát triển tốt hơn nhưng lại không tối ưu hóa năng suất. Kết quả cho thấy rằng cần có sự cân nhắc kỹ lưỡng trong việc lựa chọn mật độ trồng để đạt được sự cân bằng giữa sinh trưởng và năng suất.

3.2. Ảnh hưởng đến năng suất

Năng suất của cây dưa lê Hàn Quốc phụ thuộc nhiều vào mật độ trồng. Kết quả cho thấy rằng mật độ trồng tối ưu có thể giúp tăng năng suất lên đến 30% so với các mật độ trồng không phù hợp. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc nghiên cứu và áp dụng các biện pháp kỹ thuật phù hợp trong sản xuất nông nghiệp.

IV. Kết luận và kiến nghị

Nghiên cứu đã xác định được mật độ trồng tối ưu cho giống dưa lê Hàn Quốc tại Thái Nguyên. Kết quả cho thấy rằng việc điều chỉnh mật độ trồng không chỉ ảnh hưởng đến sinh trưởng mà còn đến năng suất và chất lượng quả. Đề xuất các biện pháp kỹ thuật canh tác phù hợp sẽ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp tại địa phương. Cần tiếp tục nghiên cứu để hoàn thiện các kỹ thuật trồng trọt, nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

4.1. Đề xuất cho nông dân

Nông dân nên áp dụng các mật độ trồng đã được xác định trong nghiên cứu để tối ưu hóa năng suất và chất lượng sản phẩm. Việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật canh tác phù hợp sẽ giúp nâng cao hiệu quả kinh tế trong sản xuất.

4.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo

Cần có các nghiên cứu tiếp theo để đánh giá ảnh hưởng của các yếu tố khác như điều kiện khí hậu, đất đai đến sinh trưởng và năng suất của cây dưa lê Hàn Quốc. Việc mở rộng nghiên cứu ra các vùng khác cũng sẽ giúp xác định tính khả thi của các biện pháp kỹ thuật đã đề xuất.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Rau ăn quả thuộc họ Bầu bí (Cucurbitaceae), đặc biệt là dưa lê (Cucumis melo L.), giữ vai trò quan trọng trong việc cung cấp vitamin (A, B6, C), khoáng chất (kali, magie, natri), chất xơ và các hợp chất chống oxy hóa cho khẩu phần dinh dưỡng hàng ngày. Tại Việt Nam, hoạt động sản xuất dưa lê truyền thống phần lớn diễn ra ở quy mô hộ gia đình, mang tính tự cung tự cấp. Đa số các vùng sản xuất vẫn canh tác các giống dưa lê địa phương có năng suất và phẩm chất quả chưa cao, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu của thị trường nông sản chất lượng cao. Các giống dưa lê nhập nội từ Hàn Quốc, tiêu biểu như Chamsa Rang Honey, có ưu thế về năng suất, khả năng kháng bệnh phấn trắng, hình thức vỏ vàng sọc trắng và độ ngọt cao, tạo tiềm năng kinh tế lớn cho người trồng.

Tỉnh Thái Nguyên là địa bàn trung du miền núi phía Bắc, có điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng phù hợp cho nhiều loại cây rau ăn quả sinh trưởng. Đồng thời, đây là trung tâm giáo dục tập trung đông đảo sinh viên và cư dân đô thị, tạo ra nhu cầu tiêu thụ rau quả tươi rất lớn. Dù vậy, phần lớn dưa lê chất lượng cao tiêu thụ trên thị trường địa phương vẫn phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu từ bên ngoài. Trong quy trình kỹ thuật trồng dưa lê, mật độ và khoảng cách gieo trồng là yếu tố kỹ thuật then chốt chi phối trực tiếp đến hiệu suất sử dụng bức xạ mặt trời, chế độ dinh dưỡng đất, sự phát sinh dịch hại cũng như năng suất và chất lượng quả. Tại Việt Nam, mật độ gieo trồng phổ biến thường dao động tự phát quanh mức 1,4 vạn cây/ha mà chưa có các nghiên cứu thực nghiệm xác định mật độ chuẩn xác cho từng giống nhập nội cụ thể. Việc thiếu cơ sở khoa học về mật độ dẫn đến nguy cơ lãng phí hạt giống, tăng chi phí công lao động hoặc suy giảm sản lượng do cạnh tranh dinh dưỡng.

Xuất phát từ thực tiễn trên, đề tài "Nghiên cứu ảnh hưởng của mật độ trồng tới sinh trưởng và phát triển của dưa lê Hàn Quốc trong vụ Xuân 2018 tại Thái Nguyên" được thực hiện với các nội dung xác định:

• Mục đích nghiên cứu: Xác định mật độ và khoảng cách trồng thích hợp ảnh hưởng tới năng suất cây dưa lê Hàn Quốc trên điều kiện đất trồng của Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, từ đó đề xuất giải pháp mật độ nhằm gia tăng năng suất và chất lượng quả.
• Mục tiêu nghiên cứu: Nghiên cứu ảnh hưởng của mật độ trồng đến sinh trưởng, năng suất và chất lượng quả trên cây dưa lê Hàn Quốc, làm cơ sở khoa học cho việc tác động các biện pháp kỹ thuật canh tác, đáp ứng yêu cầu sản xuất về năng suất cao và hiệu quả kinh tế.
• Yêu cầu của đề tài (nhiệm vụ nghiên cứu):
  1. Nghiên cứu ảnh hưởng của mật độ trồng đến sinh trưởng của dưa lê Hàn Quốc trồng tại Thái Nguyên.
  2. Nghiên cứu khả năng cho năng suất và các yếu tố cấu thành năng suất của từng mật độ, khoảng cách trồng.
  3. Đánh giá được chất lượng của dưa lê Hàn Quốc ở các mật độ thí nghiệm.
• Đối tượng nghiên cứu: Giống dưa lê Hàn Quốc Chamsa Rang Honey.
• Phạm vi nghiên cứu:
  • Thời gian: Triển khai trong vụ Xuân năm 2018, từ tháng 3 đến tháng 6 năm 2018.
  • Không gian: Khu sản xuất rau an toàn thuộc Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, thực hiện trên loại đất thịt pha cát.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Về mặt lý luận nông sinh học, mật độ gieo trồng quyết định diện tích dinh dưỡng và không gian chiếu sáng của từng cá thể cây trồng trên một đơn vị diện tích đất. Mật độ gieo trồng quá dày dẫn tới hiện tượng che bóng lẫn nhau, thân cây mềm vống, ẩm độ tiểu khí hậu dưới tán tăng cao làm bùng phát các loại sâu bệnh hại (như bệnh phấn trắng, bệnh lở cổ rễ, rầy, sâu ăn lá) và làm giảm tỷ lệ đậu quả. Ngược lại, mật độ quá thưa làm tăng diện tích đất trống không được che phủ, gây lãng phí tư liệu sản xuất, tạo điều kiện cho cỏ dại phát triển và tăng nguy cơ rửa trôi dinh dưỡng khi gặp mưa lớn.

Cây dưa lê (Cucumis melo L.) thuộc họ Bầu bí (Cucurbitaceae). Văn bản trích dẫn hệ thống phân loại dưa lê theo Wikimedia gồm 6 nhóm (cantaloupe, charentais, conomon, flexuosus, inodorus, reticulatus) và hệ thống phân loại của Munger & Robinson (1991) gồm 7 nhóm (Agrestis, Cantalupensis, Inodorus, Flexuosus, Makuwa, Chito & dudaim, Momordica). Về mặt sinh thái, dưa lê có bộ rễ ăn nông tập trung ở tầng đất mặt 30–40 cm; là cây ưa nhiệt độ cao (thích hợp ban ngày 24–29°C, ban đêm 16–24°C; dưới 13°C cây ngừng sinh trưởng); ưa đất thịt nhẹ, đất cát pha hoặc đất phù sa thoát nước tốt, độ pH thích hợp từ 5,6–6,8. Nhu cầu dinh dưỡng của dưa lê đối với các nguyên tố đa lượng theo thứ tự ưu tiên là kali, đạm và lân.

Nghiên cứu sử dụng phương pháp thực nghiệm đồng ruộng, bố trí thí nghiệm theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD - Randomized Complete Block Design) gồm 3 lần nhắc lại. Thí nghiệm khảo nghiệm 4 công thức mật độ trồng trên luống rộng 1,5 m:

• Công thức 1 (CT1): Mật độ 13.333 cây/ha (khoảng cách 0,5 m x 1,5 m).
• Công thức 2 (CT2): Mật độ 11.111 cây/ha (khoảng cách 0,6 m x 1,5 m).
• Công thức 3 (CT3): Mật độ 9.523 cây/ha (khoảng cách 0,7 m x 1,5 m).
• Công thức 4 (CT4): Mật độ 8.333 cây/ha (khoảng cách 0,8 m x 1,5 m).

Quy trình kỹ thuật áp dụng theo hướng dẫn của Viện Nghiên cứu Rau quả Hà Nội: Lượng hạt giống gieo 250–300 g/ha (khối lượng 1000 hạt từ 20–21 g). Phân bón cho 1 ha gồm: 30.000 kg phân chuồng hoai mục (bón lót 100%), 100 kg N (20% lót, 20% thúc lần 1, 30% thúc lần 2, 30% thúc lần 3), 60 kg P2O5 (bón lót 100%), 100 kg K2O (20% lót, 20% thúc lần 1, 30% thúc lần 2, 30% thúc lần 3). Bổ sung 600–800 kg vôi/ha cho đất chua. Cây được bấm ngọn khi đạt 4–5 lá thật, giữ lại 2 nhánh cấp 1 khỏe nhất và khống chế 7–10 quả/cây.

Hệ thống chỉ tiêu và phương pháp theo dõi:

• Thời gian sinh trưởng: Theo dõi số ngày từ gieo đến mọc mầm (50% cây mọc), ra 2 lá thật, ra hoa cái (50% cây ra hoa cái), thu hoạch lần 1 và kết thúc thu hoạch.
• Đặc tính sinh trưởng: Đếm số nhánh cấp 1 và cấp 2 định kỳ 7 ngày/lần.
• Đặc điểm ra hoa và đậu quả: Tổng số hoa/cây, số hoa cái/cây, số hoa đực/cây, tính tỷ lệ hoa cái (%) và tỷ lệ đậu quả (%).
• Kích thước và chất lượng quả: Đo chiều dài quả bằng thước dài, đường kính giữa quả bằng thước kẹp banme; đo độ Brix thịt quả bằng khúc xạ kế chuyên dụng; đánh giá cảm quan độ giòn và hương thơm.
• Năng suất: Tính năng suất lý thuyết (NSLT = Số cây/m² × Số quả trung bình/cây × Khối lượng trung bình/quả) và năng suất thực thu (NSTT = thu hoạch toàn bộ ô thí nghiệm quy đổi ra tấn/ha).
• Sâu bệnh hại: Điều tra thành phần loài, phân loại theo họ, bộ và đánh giá tần suất bắt gặp theo 4 cấp độ (<5%: rất ít gặp; 5–25%: ít phổ biến; 25–50%: phổ biến; >50%: rất phổ biến).
• Nguồn dữ liệu và xử lý: Dữ liệu sơ cấp được thu thập trực tiếp tại thực địa, tính toán trên phần mềm Microsoft Excel và xử lý thống kê phân tích phương sai (ANOVA), kiểm định LSD ở mức ý nghĩa 0,05 và tính hệ số biến động CV(%) bằng phần mềm SAS 9.0.

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Chương này nêu rõ tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ nhu cầu rau quả an toàn, giàu dinh dưỡng tại Việt Nam và đặc thù địa bàn tỉnh Thái Nguyên. Khóa luận phân tích sự chênh lệch giữa tiềm năng của giống dưa lê chất lượng cao Hàn Quốc với thực trạng canh tác manh mún, kỹ thuật mật độ chưa được nghiên cứu bài bản. Từ đó, tác giả xác định mục đích, mục tiêu, 3 yêu cầu nghiên cứu, cùng ý nghĩa khoa học và thực tiễn của công trình đối với công tác đào tạo chuyên ngành Trồng trọt và ứng dụng vào sản xuất đại trà.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Tác giả hệ thống hóa các tài liệu khoa học liên quan đến cây dưa lê:

• Cơ sở khoa học về ảnh hưởng của mật độ gieo trồng tới chế độ chiếu sáng, phân bố dinh dưỡng và diễn biến dịch hại.
• Nguồn gốc (Châu Phi, Đông Ấn Độ, nhập nội vào Hàn Quốc, Nhật Bản), đặc điểm thực vật học (rễ, thân, lá, hoa, quả, hạt), yêu cầu ngoại cảnh (nhiệt độ, ánh sáng, ẩm độ, đặc tính đất đai và nhu cầu dinh dưỡng khoáng N, P, K, Ca, vi lượng).
• Giá trị dinh dưỡng và dược học của quả dưa lê đối với sức khỏe con người.
• Tình hình sản xuất dưa trên thế giới giai đoạn 2010–2014 theo thống kê FAO (diện tích dao động từ 1,18–1,33 triệu ha, năng suất đạt 23,27–25,13 tấn/ha, sản lượng đạt 28,21–31,86 triệu tấn); tổng quan thị trường dưa tại Mỹ, Trung Quốc, Tây Ban Nha, Hàn Quốc.
• Tình hình sản xuất và kết quả nghiên cứu dưa lê tại Việt Nam (mô hình tại Vĩnh Phúc năng suất 7,5–8,0 tạ/sào, các nghiên cứu mật độ trên cây họ Bầu bí tại Thừa Thiên Huế, quy trình VietGAP cho dưa chuột và quy trình giống Super 007 Honey).
• Giới thiệu quy trình kỹ thuật trồng dưa lê của Viện Nghiên cứu Rau quả Hà Nội.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Trình bày chi tiết về đối tượng giống Chamsa Rang Honey, địa điểm tại khu thực nghiệm rau an toàn Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, thời gian thực hiện từ tháng 3 đến tháng 6 năm 2018. Mô tả phương pháp bố trí thí nghiệm khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD) với 4 công thức mật độ (13.333; 11.111; 9.523 và 8.333 cây/ha), mỗi công thức 3 lần nhắc lại. Quy định công thức toán học và phương pháp thu thập số liệu đối với các chỉ tiêu sinh trưởng, phân cành, nở hoa, tỷ lệ đậu quả, kích thước quả, sâu bệnh hại, năng suất lý thuyết, năng suất thực thu, độ Brix và phương pháp xử lý số liệu trên Excel và SAS 9.0.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương này tập trung phân tích các dữ liệu thực nghiệm thu được qua các bảng số liệu và đồ thị:

• Thời gian sinh trưởng: Mật độ không tác động đến độ dài các giai đoạn sinh trưởng (tổng thời gian 89 ngày).
• Khả năng phân cành: Số nhánh cấp 1 và cấp 2 không có sự sai khác có ý nghĩa thống kê giữa các công thức ở độ tin cậy 95%.
• Đặc điểm nở hoa và đậu quả: Phân tích sự biến động của tổng số hoa, tỷ lệ hoa cái và tỷ lệ đậu quả.
• Kích thước quả: Đánh giá chiều dài và đường kính quả giữa các mức mật độ.
• Tình hình sâu bệnh hại: Xác định danh mục 5 loài dịch hại xuất hiện trên ruộng thí nghiệm.
• Năng suất và các yếu tố cấu thành: Khẳng định sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về số quả/cây, năng suất lý thuyết và năng suất thực thu giữa các công thức.
• Chất lượng quả: Đánh giá độ Brix và các chỉ tiêu cảm quan độ giòn, hương thơm.

Phần 5: Kết luận và kiến nghị

Tổng kết các phát hiện chính của khóa luận, xác nhận công thức 2 (11.111 cây/ha, khoảng cách 0,6 x 1,5 m) cho hiệu quả nông sinh học và năng suất tốt nhất. Đề xuất kiến nghị tiếp tục lặp lại thí nghiệm trong các mùa vụ tiếp theo nhằm củng cố tính ổn định trước khi nhân rộng ra sản xuất nông hộ.

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu đã thu thập và phân tích các chỉ tiêu sinh trưởng, phát triển, năng suất và phẩm chất của giống dưa lê Chamsa Rang Honey dưới 4 mức mật độ trồng khác nhau. Dữ liệu thực nghiệm được tổng hợp trong các bảng dưới đây:

Bảng 1: Ảnh hưởng của mật độ trồng đến sinh trưởng, ra hoa và năng suất dưa lê Hàn Quốc vụ Xuân 2018

Chỉ tiêu theo dõi	CT1 (13.333 cây/ha)	CT2 (11.111 cây/ha)	CT3 (9.523 cây/ha)	CT4 (8.333 cây/ha)	P	CV (%)	LSD0,05
Thời gian mọc mầm (ngày)	4	4	4	4	-	-	-
Thời gian ra lá thật (ngày)	10	10	10	10	-	-	-
Thời gian ra nhánh cấp 1 (ngày)	31	30	30	31	-	-	-
Thời gian ra hoa cái (ngày)	41	43	42	41	-	-	-
Thu hoạch quả lần 1 (ngày)	70	70	70	70	-	-	-
Tổng thời gian sinh trưởng (ngày)	89	89	89	89	-	-	-
Số nhánh cấp 1 (nhánh/cây)	15,67	14,33	13,60	14,00	> 0,05	9,10	-
Số nhánh cấp 2 (nhánh/cây)	40,66	45,00	37,33	41,33	> 0,05	7,76	-
Tổng số hoa/cây (hoa)	153,46	167,93	149,93	145,73	> 0,05	5,86	-
Số hoa cái/cây (hoa)	20,20	21,20	21,73	19,86	> 0,05	5,33	-
Tỷ lệ hoa cái/cây (%)	13,20	12,64	14,49	13,64	< 0,05	3,25	0,87
Số quả/cây (quả)	3,60	4,40	3,53	3,53	< 0,05	4,42	0,33
Tỷ lệ đậu quả/cây (%)	17,82	20,75	16,29	17,81	< 0,05	4,42	1,60
Chiều dài quả (cm)	15,56	15,68	15,89	15,12	> 0,05	2,80	-
Đường kính quả (cm)	8,21	8,54	8,36	8,20	> 0,05	2,54	-
Khối lượng trung bình quả (kg)	0,51	0,56	0,52	0,53	> 0,05	9,12	-
Năng suất lý thuyết (tấn/ha)	23,24	25,91	16,61	14,84	< 0,05	8,71	3,50
Năng suất thực thu (tấn/ha)	11,23	14,66	9,33	8,44	< 0,05	4,74	1,03
Độ Brix thịt quả (%)	7,77	7,84	7,81	7,09	> 0,05	4,86	-
Cảm quan độ giòn / hương thơm	Giòn / Thơm	Giòn / Thơm	Giòn / Thơm	Giòn / Thơm	-	-	-

Bảng 2: Thành phần sâu, bệnh hại ghi nhận trên dưa lê thí nghiệm

STT	Tên sâu, bệnh hại	Tên khoa học	Họ	Bộ	Tần suất xuất hiện
1	Bọ dưa	Aulacophora similis	Coccinellidae	Coleoptera	++ (Phổ biến: 25–50%)
2	Sâu xanh ăn lá	Diaphania indica	Noctuidae	Lepidoptera	++ (Phổ biến: 25–50%)
3	Cháy lá vi khuẩn	Xanthomonas axonopodis pv. manihotis	Xanthomonadaceae	Proteobacteria	+ (Ít phổ biến: 5–25%)
4	Héo xanh vi khuẩn	Pseudomonas solanacearum	Pseudomonadaceae	Pseudomonadales	+ (Ít phổ biến: 5–25%)
5	Bệnh phấn trắng	Chưa xác định loài	Chưa xác định	Chưa xác định	++ (Phổ biến: 25–50%)

Kết quả thực nghiệm cho thấy:

• Về sinh trưởng: Mật độ trồng không làm biến đổi thời gian sinh trưởng phát triển của dưa lê. Tổng thời gian sinh trưởng từ gieo hạt đến kết thúc thu hoạch ở tất cả các công thức đều đạt 89 ngày. Khả năng phân cành cấp 1 (13,60–15,67 nhánh/cây) và cành cấp 2 (37,33–45,00 nhánh/cây) không có sự sai khác mang ý nghĩa thống kê (P > 0,05).
• Về ra hoa và đậu quả: Mặc dù CT3 (9.523 cây/ha) đạt tỷ lệ hoa cái cao nhất (14,49%), nhưng CT2 (11.111 cây/ha) lại đạt tỷ lệ đậu quả vượt trội (20,75%) và số quả trên cây cao nhất (4,40 quả/cây), sai khác có ý nghĩa thống kê so với các công thức còn lại (P < 0,05).
• Về hình thái và khối lượng quả: Chiều dài quả (15,12–15,89 cm), đường kính quả (8,20–8,54 cm) và khối lượng trung bình quả (0,51–0,56 kg) không bị chi phối đáng kể bởi mật độ trồng (P > 0,05).
• Về năng suất: Năng suất lý thuyết biến động từ 14,84–25,91 tấn/ha. CT2 đạt năng suất lý thuyết cao nhất (25,91 tấn/ha), đồng thời đạt năng suất thực thu cao nhất (14,66 tấn/ha), cao hơn rõ rệt so với CT1 (11,23 tấn/ha), CT3 (9,33 tấn/ha) và CT4 (8,44 tấn/ha). Sai khác giữa CT2 và các công thức khác có ý nghĩa thống kê ở mức xác suất 95% (LSD0,05 = 1,03 tấn/ha).
• Về chất lượng: Độ Brix dao động từ 7,09–7,84%, không có sự sai khác có ý nghĩa thống kê giữa các mật độ (P > 0,05). Đánh giá cảm quan cho thấy quả ở tất cả các công thức đều đạt độ giòn và hương thơm đặc trưng.
• Đóng góp so với các nghiên cứu trước: Khóa luận đã cung cấp bộ dẫn liệu thực nghiệm về phản ứng của giống dưa lê Chamsa Rang Honey tại vùng đất thịt pha cát Thái Nguyên. Nghiên cứu xác lập được mật độ tối ưu là 11.111 cây/ha (khoảng cách 0,6 x 1,5 m), giúp cân bằng giữa số lượng cá thể trên diện tích canh tác và khả năng tích lũy dinh dưỡng nuôi quả, tránh được sự lãng phí chi phí giống so với mật độ dày 1,4 vạn cây/ha thường dùng trong tập quán sản xuất.
• Giải pháp đề xuất: Khuyến nghị đưa công thức mật độ 11.111 cây/ha vào quy trình hướng dẫn canh tác dưa lê Hàn Quốc trong vụ Xuân tại các vùng sinh thái tương đồng.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Thí nghiệm chỉ được triển khai trong phạm vi một vụ sản xuất (vụ Xuân 2018), tại một địa điểm duy nhất (Khu sản xuất rau an toàn Đại học Nông Lâm Thái Nguyên) trên loại đất thịt pha cát. Các đánh giá chất lượng quả mới dừng lại ở việc đo độ Brix và kiểm tra cảm quan độ giòn, hương thơm; chưa phân tích định lượng các chỉ tiêu sinh hóa chuyên sâu như hàm lượng vitamin C, đường tổng số, hàm lượng axit hữu cơ hoặc dư lượng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Tác giả kiến nghị tiếp tục bố trí các thí nghiệm nghiên cứu về mật độ trồng kết hợp với các biện pháp kỹ thuật canh tác khác (chế độ dinh dưỡng phân bón, phương pháp cắt tỉa cành, kỹ thuật tưới nước) qua nhiều vụ liên tiếp nhằm có kết luận chắc chắn trước khi xây dựng mô hình trình diễn trên diện rộng.

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho các nhóm đối tượng:

• Sinh viên, học viên cao học và giảng viên ngành Nông học, Trồng trọt, Bảo vệ thực vật làm tài liệu nghiên cứu phương pháp bố trí thí nghiệm đồng ruộng (RCBD) trên cây rau ăn quả.
• Kỹ thuật viên nông nghiệp, cán bộ khuyến nông tại các trạm khuyến nông, trung tâm ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật đang chỉ đạo phát triển mô hình trồng dưa thương phẩm giá trị cao.
• Các hộ nông dân, hợp tác xã nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao có nhu cầu chuyển đổi cơ cấu cây trồng vụ Xuân tại các tỉnh trung du và miền núi phía Bắc.

Các nội dung có giá trị tham khảo nổi bật bao gồm:

• Phương pháp xử lý và phân tích phương sai số liệu nông học bằng phần mềm SAS 9.0 kết hợp Excel.
• Định mức phân bón cụ thể cho 1 ha dưa lê (30 tấn phân chuồng hoai mục; 100 kg N; 60 kg P2O5; 100 kg K2O; 600–800 kg vôi).
• Quy trình kỹ thuật bấm ngọn giữ 2 nhánh cấp 1 và cơ sở dữ liệu đối sánh giữa các mức mật độ trồng.

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận sử dụng giống dưa lê nào và thí nghiệm được thực hiện trên nền đất có đặc điểm gì?
Nghiên cứu sử dụng giống dưa lê Hàn Quốc Chamsa Rang Honey. Thí nghiệm được tiến hành tại khu sản xuất rau an toàn thuộc Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên trên nền đất thịt pha cát trong khung thời gian từ tháng 3 đến tháng 6 năm 2018 (vụ Xuân 2018).

2. Mật độ trồng nào đem lại năng suất thực thu cao nhất và giá trị cụ thể đạt bao nhiêu?
Công thức 2 với mật độ 11.111 cây/ha (khoảng cách 0,6 x 1,5 m) cho năng suất thực thu cao nhất, đạt 14,66 tấn/ha. Mức năng suất này cao hơn vượt trội so với công thức 1 (11,23 tấn/ha), công thức 3 (9,33 tấn/ha) và công thức 4 (8,44 tấn/ha), với sai khác có ý nghĩa thống kê ở mức tin cậy 95% (LSD0,05 = 1,03 tấn/ha).

3. Mật độ gieo trồng có làm thay đổi kích thước quả và độ ngọt (Brix) của dưa lê hay không?
Không. Dữ liệu xử lý thống kê cho thấy sự khác biệt về mật độ không gây ra sai khác có ý nghĩa thống kê (P > 0,05) đối với kích thước và độ Brix của quả. Chiều dài quả dao động từ 15,12–15,89 cm; đường kính quả dao động từ 8,20–8,54 cm; khối lượng trung bình quả đạt 0,51–0,56 kg; và độ Brix dao động từ 7,09–7,84%. Tất cả các công thức đều cho quả có độ giòn và hương thơm cảm quan tương đương.

4. Những đối tượng sâu, bệnh hại nào xuất hiện phổ biến nhất trên ruộng dưa lê thí nghiệm?
Trong số 5 loài dịch hại được ghi nhận, có 3 đối tượng xuất hiện ở mức độ phổ biến (tần suất bắt gặp từ 25–50%, ký hiệu ++) gồm: bọ dưa (Aulacophora similis thuộc họ Coccinellidae, bộ Coleoptera), sâu xanh ăn lá (Diaphania indica thuộc họ Noctuidae, bộ Lepidoptera) và bệnh phấn trắng. Hai loại bệnh do vi khuẩn là cháy lá (Xanthomonas axonopodis pv. manihotis) và héo xanh (Pseudomonas solanacearum) xuất hiện ở mức ít phổ biến (tần suất 5–25%, ký hiệu +).

5. Lượng phân bón chuẩn cho 1 ha dưa lê được áp dụng trong nghiên cứu gồm những loại nào?
Tổng lượng phân bón cho 1 ha bao gồm: 30.000 kg phân chuồng hoai mục (bón lót 100%); 100 kg N (20% bón lót, 80% chia đều cho 3 lần bón thúc: 20%, 30%, 30%); 60 kg P2O5 (bón lót 100%); 100 kg K2O (20% bón lót, 80% chia đều cho 3 lần bón thúc: 20%, 30%, 30%). Đối với đất chua, bón bổ sung từ 600–800 kg vôi/ha.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Nguyễn Xuân Dũng đã đánh giá một cách có hệ thống ảnh hưởng của 4 mức mật độ trồng đến sinh trưởng, phát triển, năng suất và phẩm chất giống dưa lê Hàn Quốc Chamsa Rang Honey trong vụ Xuân 2018 tại Thái Nguyên. Kết quả khẳng định mật độ 11.111 cây/ha (khoảng cách 0,6 x 1,5 m) là mật độ tối ưu, cho tỷ lệ đậu quả đạt 20,75%, số quả/cây đạt 4,40 quả, năng suất lý thuyết đạt 25,91 tấn/ha và năng suất thực thu cao nhất đạt 14,66 tấn/ha mà không làm suy giảm kích thước hay độ ngọt của quả. Công trình cung cấp cơ sở dữ liệu thực nghiệm tin cậy cho việc xây dựng quy trình kỹ thuật thâm canh dưa lê nhập nội, mở ra khả năng chuyển giao áp dụng hiệu quả vào thực tiễn sản xuất rau màu vụ Xuân tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Rau quả là loại cây trồng có nhiều chất dinh dưỡng (vitamin, muối khoáng, đường, tinh bột, protein, lipit…) và là loại thực phẩm cần thiết không thể thiếu trong khẩu phần ăn hàng ngày của con người. Đặc bệt, khi lương thực và các loại thức ăn giàu đạm đã được đảm bảo thì nhu cầu về rau xanh lại càng gia tăng như một nhân tố tích cực trong cân bằng dinh dưỡng và kéo dài tuổi thọ của con người. Hằng năm ngành sản xuất rau quả cung cấp cho chúng ta một lượng sản phẩm không nhỏ và là một bộ phận quan trọng trong sản xuất nông nghiệp. Trong tất cả các loaị rau quả, dưa là loại rau ăn quả được ưa chuộng ở Việt Nam nói riêng và trên khắp thế giới nói chung.

Quả dưa là nguồn cung cấp vitamin A, vitamin B6, vitamin C, kali, các chất khoáng và là nguồn cung cấp dồi dào của các chất xơ, folate, niacin, acid pantothenic và acid thiamine. Quả dưa lê được sử dụng chủ yếu để ăn tươi, ép nước quả để uống. Giá trị dinh dưỡng của dưa lê phụ thuộc tùy vào từng loại giống. Dưa lê có chứa nhiều vitamin C và Potassium, giống có vỏ màu vàng như Cantaloupe chứa nhiều beta carotene, tiền tố của vitamin A…Ngoài ra dưa còn là một mặt hàng xuất khẩu đem lại lợi nhuận kinh tế cao, là nguồn nguyên liệu quan trọng để cung cấp cho ngành công nghiệp chế biến.

Dưa lê được biết đến thuộc họ bầu bí là rau ăn quả có thời gian sinh trưởng ngắn, trồng được nhiều vụ trong năm với năng suất khá cao. Mặc dù dưa lê là cây trồng rất quen thuộc với đời sống con người. Song diện tích trồng dưa lê chưa lớn. Việc sản xuất dưa hiện nay vẫn gặp rất nhiều khó khăn, đặc biệt là ở nước ta dưa được trồng theo quy mô hộ gia đình là chủ yếu, mang tính tự cung tự cấp, nhiều nơi đã hình thành vùng trồng dưa theo hướng sản xuất hàng hóa nhưng vẫn chưa đáp ứng được Luan van 2 nhu cầu tiêu dùng của con người đặc biệt là các loại dưa sạch, vẫn nhiều vùng còn sử dụng giống dưa lê địa phương nên năng suất và chất lượng chưa được cải thiện trong thời gian dài.

Việc nghiên cứu ứng dụng các biện pháp kĩ thuật trồng trọt, thâm canh và chọn tạo những giống dưa lê có chất lượng cao, phù hợp với các điều kiện sinh thái đáp ứng được nhu cầu của thị trường là hết sức cần thiết, nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế trong sản xuất cho người nông dân. Thái Nguyên là một tỉnh trung du thuộc miền núi phía Bắc. Là nơi tập trung nhiều trường Đại học, Cao đẳng và rất nhiều trường trung cấp chuyên nghiệp, trung cấp nghề và các trường trung học chuyên nghiệp do vậy tập chung một số lượng lớn sinh viên nên việc tiêu thụ rau quả vô cùng lớn. Mặt khác, đây là tỉnh có điều kiện khí hậu thời tiết thích hợp cho nhiều loại rau và dưa sinh trưởng, phát triển tốt.

Tuy nhiên, các loại dưa được bán trên thị trường hiện nay chủ yếu được nhập khẩu. Việc nghiên cứu và sản xuất các giống dưa vẫn chưa được quan tâm và không đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng về cả số lượng và chất lượng. Tuy nhiên, để các giống này phát huy ưu thế, tiềm năng của giống cần phải nghiên cứu hoàn thiện kỹ thuật trồng trọt. Trong kỹ thuật trồng dưa lê, mật độ là một trong những yếu tố quyết định nhất đến sản lượng trên khu vực trồng.

Ở Việt Nam hiện nay chưa xác định được mật độ trồng thích hợp cho từng giống, mật độ đang giao động khoảng 1.4 vạn cây/ha. Nếu không xác định được mật độ, khoảng cách trồng phù hợp sẽ gây lãng phí tiền đầu tư về giống và công lao động. Luan van 3 Việc tìm ra mật độ trồng thích hợp cho từng giống dưa lê để nâng cao năng suất, sản lượng chè là rất cần thiết. Chính vì vậy, chúng tôi tiến hành đề tài: “Nghiên cứu ảnh hưởng của mật độ trồng tới sinh trưởng và phát triển của dưa lê Hàn Quốc trong vụ xuân 2018 tại Thái Nguyên” 1.

Mục đích nghiên cứu Xác định mật độ khoảng cách thích hợp ảnh hưởng tới năng suất cây dưa lê Hàn Quốc trên điều kiện đất trồng của Đại học Nông Lâm Thái Nguyên. Từ đó đề xuất giải pháp về mật độ, khoảng cách cho cây nhằm gia tăng năng suất và chất lượng. Mục tiêu nghiên cứu Nghiên cứu ảnh hưởng của mật độ trồng đến sinh trưởng, năng suất và chất lượng quả trên cây dưa lê Hàn Quốc, làm cơ sở khoa học cho việc tác động các biện pháp kỹ thuật canh tác, nhằm đáp ứng yêu cầu của sản xuất là năng suất cao và hiệu quả kinh tế. Yêu cầu của đề tài - Nghiên cứu ảnh hưởng của mật độ trồng đến sinh trưởng của dưa lê Hàn quốc trồng tại Thái Nguyên - Nghiên cứu khả năng cho năng suất và các yếu tố cấu thành năng suất của từng mật độ, khoảng cách trồng - Đánh giá được chất lượng của dưa lê Hà quốc.

Ý nghĩa của khoa học và thực tiễn của luận án 1. Trong học tập và nghiên cứu khoa học - Thấy được mối liên hệ giữa mật độ trồng đến sinh trưởng và năng suất của cây dưa lê Hàn Quốc trong từng giai đoạn phát triển. - Giúp sinh viên nắm vững những kiến thức đã được học cũng như được trải nghiệm giữa lý thuyết và thực hành, đặc biệt là những kiến thức trong lĩnh vực canh tác trên đồng ruộng. Tìm hiểu quá trình sinh trưởng của cây dưa lê Hàn Quốc từ đó áp dụng vào thực tế sản xuất.

Luan van 4 - Tạo cơ hội để sinh viên làm quen, tìm hiểu kiến thức ngoài thực tế, giúp cho sinh viên hoàn thiện hơn không những về mặt lý thuyết mà cả về thực hành, từ đó nâng cao hiệu quả và chất lượng học tập. - Là cơ hội tốt để sinh viên hoàn thiện bản thân về kiến thức, kỹ năng và thái độ vững vàng trong công việc và cuộc sống sau này. Trong thực tiễn sản xuất - Đề tài đã xác định được mật độ, khoảng cách trồng thích hợp nhất cho cây có khả năng sinh trưởng tốt phù hợp với khí hậu, đất đai của Đại học Nông Lâm Thái Nguyên. - Đề tài góp phần chuyển đổi cơ cấu cây trồng, tăng vụ nhằm khai thác hết tiềm năng đất đai, định hướng cho kế hoạch gieo trồng đại trà các giống dưa lê Hàn Quốc tại Thái Nguyên và các vùng khac có khí hậu tương đồng.

- Đề tài có ý nghĩa thực tế, nhằm giúp nâng cao năng suất cho cây dưa lê Hàn Quốc, tránh gây lãng phí về đầu tư về giống và công lao động. - Báo cáo kết quả của đề tài có thể làm tài liệu tham khảo có giá trị cho cán bộ kỹ thuật, giáo viên, sinh viên, học viên trong các trường về nông nghiệp. Luan van 5 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học Bố trí mật độ là số lượng hạt giống, hay số cây trên một đơn vị diện tích.

Mỗi loại cây trồng hay giống cây trồng phụ thuộc vào đất tốt hay đất xấu mà có một mật độ khoảng cách thích hợp để cho năng suất cao. Bố trí mật độ quá dày hay quá thưa đều ảnh hưởng đến năng suất. Mật độ gieo trồng không chỉ ảnh hưởng đến sinh trưởng phát triển và năng suất của cây trồng, mà còn ảnh hưởng tới sự phát sinh phát triển của dịch hại. Bố trí mật độ gieo trồng thích hợp có tác dụng ngăn ngừa sự phát triển và gây hại của nhiều loài dịch hại.

Gieo trồng quá thưa sẽ tạo điều kiện cho nhiều loài cỏ dại sinh trưởng và phát triển, lấn át cây trồng. Gieo trồng quá dày tạo nên điều kiện sinh thái thích hợp cho nhiều loài dịch hại phát sinh và gây hại. như ruộng lúa cấy dày có độ ẩm không khí cao, tạo điều kiện thuận lợi cho rầy nâu, bệnh đạo ôn, bệnh khô vằn phát triển mạnh. Những nơi gieo trồng dày cây dễ bị vống, mềm hơn thuận lợi cho nhiều loài sâu non dễ gây hai.

Cấy dày còn cản trở những loài hoạt động hữu ích của các loài ong kí sinh. Bố trí mật độ khoảng cách thích hợp đối với từng loài cây trồng phải được xác định tùy theo từng loại đất, từng loại giống , mùa vụ và đặc biệt là tình hình sâu bệnh, cỏ dại chính trên cây trồng đó ở từng địa phương [3] Trong sản xuất nông nghiệp bên cạnh yếu tố giống thì yếu tố biện pháp canh tác đóng vai trò rất quan trọng việc tăng năng suất và sản lượng cây trồng. Để dưa lê sinh trưởng và phát triển tốt cần đầy đủ các yếu tố về canh tác như điều kiện ánh sáng, xử lí đất, chế độ tưới tiêu, chế độ phân bón, bảo vệ thực vật.Điều đó đồng nghĩa với việc cần bố trí cho chúng một khoảng không gian phù hợp đó chính là mật độ khoảng cách giữa các cây trong một Luan van 6 khu vực canh tác. Làm sao để tránh được sự tranh chấp dinh dưỡng và ánh sang giữa các cây với nhau, đồng thời đảm bảo được năng suất và chất lượng tốt nhất, giúp người sản xuất tiết kiệm tối đa diện tích gieo trồng có thể.

Mật độ và khoảng cách trồng phù hợp cây trồng sẽ phát triển tốt và không lãng phí đất. Ngược lại nếu khoảng cách trồng không phù hợp ví dụ: Khi trồng ở mật độ quá thưa sẽ xảy ra hiện tượng trũng nước ở những chỗ cây trồng không che phủ tới, làm rửa trôi dinh dưỡng, kéo theo sự phát triển của cỏ dại và đặc biệt là rất lãng phí đất. Hoặc, khi trồng với mật độ quá dày sẽ xảy ra hiện tượng cạnh tranh dinh dưỡng, sự rậm rạp giữa các cây sẽ làm tăng nguy cơ sâu bệnh và sự lây lan của chúng sẽ ngày một tăng dẫn tới tụt giảm năng suất cây trồng. Vì vậy việc nghiên cứu, so sánh để tìm ra mật độ khoảng cách trồng dưa lê để cây vừa phát triển tốt nhất, dễ chăm sóc, cho năng suất và chất lượng tốt nhất là rất cần thiết.

Cơ sở thực tiễn 2.Tình hình sản xuất dưa trong và ngoài nước. Tình hình sản xuất dưa trên thế giới. Theo số liệu thống kê từ FAO, diện tích trồng dưa trên thế giới có sự biến động qua các năm từ 2010 đến năm 2014. Diện tích trồng dưa năm 2010 khoảng 1,33 triệu ha, năm 2014 là 1,18 triệu ha.

Năng suất dưa tăng nhẹ qua các năm từ 2010-2014. Năm 2010 năng suất đạt 23,27 tấn/ha đến năm 2014 đạt 25,13 tấn/ha, tăng 1,38 tấn/ha. Luan van 7 Bảng 2.1: Tình hình sản xuất dưa trên thế giới từ 2010 - 2014.