Đặt vấn đề Bí ngô hay bí đỏ là một loại cây dây thuộc chi Cucurbita, họ Bầu bí (Cucurbitaceae). Đâylà tên thông dụng để chỉ các loại cây thuộc các loài: Cucurbita pepo, Cucurbita mixta, Cucurbita maxima,và Cucurbita moschata[6]. Nguồn gốc của bí ngô chưa được xác định tuy nhiên nhiều người cho rằng bí ngô có nguồn gốc ở Bắc Mỹ. Bằng chứng cổ nhất là các hạt bí ngô có niên đại từ năm 7000 đến 5500 trước Công nguyên đã được tìm thấy ở Mêxico.
Đây là loại quả lớn nhất trên thế giới. Bí ngô cân nặng từ 0,45 kg trở lên và có thể nặng đến hơn 450 kg, như trường hợp một nông dân người Anh trồng một quả đạt 608,3 kg. Bí có hình cầu hoặc hình trụ, chín thì màu vàng cam. Bên ngoài có khía chia thành từng múi.Ruột bí có nhiều hột.Hạt dẹp, hình bầu dục có chứa nhiều dầu.
Quả bí nặng nhất hiện nay được cân vào năm 2014, nặng 1054 kg. Cây bí ngô được dùng làm thức ăn ngoài quả bí thì nụ, hoa, ngọn và lá non cũng được thu hoạch. Thịt bí ngô là một loại thực phẩm giàu dinh dưỡng chứa nhiều sinh tố và khoáng chất, cũng là một vị thuốc nam trị nhiều bệnh. Có thể sử dụng để nấu canh, làm rau, làm bánh, làm nguyên liệu công nghiệp chế biến.
Ở nước ta, bí được trồng ở nhiều nơi nhưng quy mô nhỏ.Kỹ thuật canh tác của người dân ở các địa phương chủ yếu dựa vào kinh nghiệm cổ truyền nên năng suất chưa cao. Vì vậy, việc nghiên cứu áp dụng các biện pháp kỹ thuật trong trồng trọt, thâm canh và chọn tạo những giống bí đỏ có năng suất, c 2 chất lượng phù hợp với các vùng sinh thái, đồng thời tạo thành những vùng chuyên canh đem lại hiệu quả kinh tế cho người trồng bí đỏ là rất cần thiết. Giố ng bí mới Goldstar 998 là giống lai F1 nên cây sinh trưởng phát triển khỏe, kháng bệnh virus rất tốt, trồng được quanh năm. Năng suất rất cao, 3-4 quả/cây, quả nặng 1,5-1,8 kg.
Quả đặc ruột, thịt dày, có độ đồng đều cao, không bị bệnh ghẻ trên quả. Chất lượng ăn rất ngon (dẻo, ngọt. Thu hoạch sau gieo 75-80 ngày.Tiềm năng năng suất 30-35 tấn/ha. Nhờ những ưu điể m đó, nên giống bí đỏ lai Gold Star 998 thu lãi gần 10 triệu đồng/sào/vụ[15].
Nhưng để đạt được năng suất như trên cần tác động rất nhiều biện pháp kỹ thuật.Trong đó, mật độ trồng là một yếu tố ảnh hưởng rất lớn đến năng suất. Mật độ trồng lí tưởng sẽ làm tăng năng suất hạn chế sự cạnh tranh dinh dưỡng, sự phát triển của sâu bệnh và cỏ dại, tận dụng tối đa diện tích canh tác. Từ thực tế trên chúng tôi tiến hành thực hiện đề tài:“Nghiên cứu ảnh hưởng của mật độ trồng đến khả năng sinh trưởng, phát triển của giống bí đỏ Goldstar 998 trong vụ Xuân năm 2017 tại Thái Nguyên“ 1. Mục đích và yêu cầu của đề tài 1.
Mục đích Nghiên cứu ảnh hưởng của mật độ trồng đến khả năng sinh trưởng, phát triển của giống bí đỏ Goldstar 998 nhằm chọn ra mật độ trồng thích hợp nhất phục vụ cho sản xuất nhằm đạt năng suất cao. Yêu cầu - Nghiên cứu ảnh hưởng của mật độ đến sinh trưởng và phát triển của bí đỏ Goldstar 998 - Nghiên cứu ảnh hưởng của mật độ đến yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của bí đỏ Goldstar 998 - Nghiên cứu ảnh hưởng của mật độ đến mức độ nhiễm sâu bệnh của bí đỏ Goldstar 998. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 1. Ý nghĩa khoa học Kết quả nghiên cứu góp phần bổ sung thêm những tài liệu khoa học phục vụ công tác giảng dạy cũng như trong nghiên cứu về bí đỏ ở Thái Nguyên.
Ý nghĩa trong thực tiễn Kết quả nghiên cứu là cơ sở tác động biện pháp kỹ thuật nhằm nâng cao năng suất, phẩm chất cho giống bí đỏ Goldstar 998 trong vụ Xuân tại Thái Nguyên và các tỉnh miền núi phía Bắc từ đó khuyến cáo cho nhân dân sản xuất nhằm đạt được năng suất và hiệu quả cao nhất. c 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học của đề tài Cây trồng nói chung và cây bí nói riêng trong quá trình sinh trưởng và phát triển bị chi phối bởi rất nhiều yếu tố. Quá trình sinh trưởng và phát triển của cây bị chi phối bởi nhiều quy luật trong đó có quy luật cạnh tranh loài.Đó là cạnh tranh về nhiệt độ, ánh sáng, độ ẩm, quá trình hấp thụ nước, dinh dưỡng của từng cá thể.
Nếu được hấp thụ tốt cây trồng sẽ phát triển tốt. Để hạn chế sự cạnh tranh loài giúp cho cây sinh trưởng phát triển tốt thì mật độ là một yếu tố quan trọng. Mật độ là một trong những yếu tố chi phối điều kiện khí hậu đồng ruộng và ngược lại điều kiện khí hậu tác động trở lại đối với sự sinh trưởng, phát triển của cây trồng. Mật độ gieo trồng hợp lý sẽ tận dụng được các nguồn lực phân bón, nước, ánh sáng để cho năng suất cao.
Mật độ thưa ánh sáng phân bố đều trên bề mặt cây từ gốc đến ngọn, sẽ tạo điều kiện để cây sinh trưởng tốt, phân cành nhiều, cây hút được nhiều dinh dưỡng, hoa quả dưới thấp có điều kiện phát triển, số quả trên cây lớn, diện tích lá trên cây cao, đó chính là tiền đề cho năng suất cá thể cao. Nhưng nếu trồng với mật độ quá thưa, cây sinh trưởng mạnh, diện tích lá trên cây lớn, tán phát triển quá rộng, hiệu quả sử dụng dinh dưỡng thấp gây lãng phí các nguồn lực nông nghiệp. Mật độ thưa có thể năng suất cá thể cao nhưng năng suất quần thể thấp nên hiệu quả sản xuất lại thấp. Khi trồng với mật độ dày, các cây cạnh tranh dinh dưỡng và ánh sáng nhiều, đường kính thân nhỏ và lá vươn dài, phân cành ít, diện tích lá trên cây thấp nhưng chỉ số diện tích lá cao nên các lá phía dưới không nhận được mà chỉ tiêu tốn dinh dưỡng hô hấp vô hiệu.
c 5 Thời kỳ ra hoa kết quả lá rụng nhiều, khả năng quang hợp giảm ảnh hưởng tới sự tích luỹ chất dinh dưỡng cho quả và hạt, do vậy trồng dày số quả trên cây ít, nhỏ, năng suất từng cây thấp, nên năng suất chung kém lại tốn công, tốn giống. Mật độ gieo trồng không chỉ ảnh hưởng đến năng suất cây trồng mà cũng ảnh hưởng đến phát sinh và gây hại của sâu bệnh. Vì vậy, mật độ gieo trồng hợp lý được coi là biện pháp canh tác phòng trừ sâu bệnh. Trồng quá thưa tạo điều kiện thuận lợi cho cỏ dại phát triển, tranh chấp dinh dưỡng với cây trồng.
Trồng quá dày làm cho ruộng không thoáng, độ ẩm cao tạo điều kiện cho nhiều loại sâu bệnh phát triển và gây hại (rầy, rệp…). Mâ ̣t đô ̣ ảnh hưởng rấ t lớn tới năng suấ t quầ n thể cây trồ ng. Mô ̣t mâ ̣t đô ̣ trồ ng hơ ̣p lý sẽ tăng năng suấ t và chấ t lươ ̣ng bí , hạn chế cạnh tranh dinh dưỡng và sâu bê ̣nh ha ̣i và tâ ̣n du ̣ng tố i đa diê ̣n tić h sử du ̣ng. Trong thực tế thì đã có nhiều kết quả nghiên cứu về mật độ cho một số giống bí phổ biến song với mục đích so sánh để có lựa chọn về mật độ thích hợp cho các giống đưa vào sản xuất tại địa phương nhằm góp phần cải thiện để tăng năng suất, sản lượng các giống bí trên địa bàn huyện nói riêng và tỉnh nói chung nên chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Nghiên cứu ảnh hưởng của mật độ trồng đến khả năng sinh trưởng, phát triển của giống bí đỏ Goldstar 998 trong vụ Xuân năm 2017 tại Thái Nguyên”.
Nguồn gốc,phân loại ,sự phân bố và đặc tính sinh vật học của bí đỏ 2. Nguồn gốc và phân loại Trong một thời gian dài, nguồn gốc của bí đỏ là chủ đề gây tranh cãi. Tuy nhiên, theo nhiều báo cáo nghiên cứu khoa học cho thấy, bí đỏ có nguồn gốc từ Trung Mỹ và Nam Mỹ. Có nhiều nghiên cứu khảo cổ chỉ ra rằng: Loài Cucurbita pepo phân bố rộng khắp ở các vùng bắc Mexico và Tây Nam Hoa Kỳ từ 7000 năm trước Công nguyên.
Các loại bí hỗn hợp đã được ghi chép lại c 6 ở các thời kỳ tiền Columbus. Loài Cucurbita moschata đã xuất hiện ở Mexico và Peru từ hàng ngàn năm nay. Ở Peru các nhà khảo cổ đã tìm được các mẫu hạt bí đỏ có niên đại 4000 năm trước Công nguyên. Loài Cucurbita mixta cũng được tìm thấy bởi các nhà khảo cổ khi khai quật ở Peru có niên đại khoảng 1200 năm trước Công nguyên.
Bí đỏ được những người dân ở Bắc Mỹ thuần hóa trồng và sử dụng như một nguồn thức ăn chính. Đến thế kỷ XVI, khi những người da trắng đến định cư và từ đó bí đỏ được chuyển qua các nước châu Âu và dần trở thành phổ biến như ngày nay. Một số tài liệu khác cho rằng bí đỏ cũng như các cây bầu bí khác có nguồn gốc ở vùng nhiệt đới châu Phi, châu Mỹ, Nam châu Á (Ấn Độ, Malacca, Nam Trung Quốc) do vậy yêu cầu về nhiệt độ để sinh trưởng và phát triển cao hơn các loại rau ăn quả khác như cà chua.Bộ này chủ yếu có mặt tại khu vực nhiệt đới và một lượng rất ít tại khu vực cận nhiệt đới và ôn đới. Bộ này có một số ít các loại cây bụi hay cây thân gỗ còn chủ yếu lá cây thân thảo hay dây leo.
Một trong các đặc trưng đáng chú ý của bộ bầu bí (Cucurbitales) là hoa đơn tính, phần lớn là 5 cánh, với các cánh hoa nhọn và dày.Thụ phấn chủ yếu nhờ côn trùng, nhưng cũng có thể nhờ gió như các họ Coriariaceae và Datiscaceae. Bộ này có khoảng 2.300 loài trong 7 họ và 129 chi. Các họ lớn nhất là họ thu hải đường (Begoniaceae) với 1400 loài trong 2-3 chi và họ Bầu bí (Cucurbitaceae) với 285-845 loài trong 118 chi [2]. Trong bộ bầu bí chứa một số họ có tầm quan trọng về kinh tế, đặc biệt là họ bầu bí (Cucurbitaceae).Họ bầu bí chủ yếu là thực vật thân thảo bao gồm: khoảng 120 chi và 1.000 loài, ở Việt Nam có 53 loài.
Đặc trưng của họ bầu bí là thân có tua cuốn, lá mọc cách và thường có hình dạng chân vịt hoặc xẻ thùy. Hoa có 5 cánh đối xứng tỏa tia và gần như đơn tính. Có một bao hoa kéo dài và c 7 đính trên bầu.Quả là loại quả mọng.