HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM DƯƠNG THỊ LUYẾN ẢNH HƯỞNG CỦA MỘT SỐ YẾU TỐ SINH THÁI ĐẾN DIỄN BIẾN MẬT ĐỘ RẦY NÂU (NILAPARVATALUGENS STAL) TRÊN LÚA VÀ BIỆN PHÁP HÓA HỌC PHÒNG TRỪ TẠI BÌNH LỤC - HÀ NAM NĂM 2015 Chuyên ngành: Bảo vệ thực vật Mã số: 60.12 Người hướng dẫn khoa học: TS. Lê Ngọc Anh NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan! Bản luận văn tốt nghiệp này được hoàn thành bằng sự nhận thức chính xác của bản thân. Số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực, chưa được sử dụng và công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác. Mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cám ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đều được chỉ rõ nguồn gốc.
Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Dương Thị Luyến i LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận văn này, ngoài sự cố gắng nỗ lực của bản thân, tôi còn nhận được rất nhiều sự quan tâm giúp đỡ nhiệt tình của cơ quan, các thầy cô, bạn bè và người thân. Trước tiên, tôi xin được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới cô hướng dẫn TS. Lê Ngọc Anh, tập thể các thầy, cô giáo – Bộ môn Côn trùng – Khoa Nông học – Học viện nông nghiệp Việt Nam đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện đề tài và hoàn thành bản luận văn này. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn đến sự giúp đỡ nhiệt tình của lãnh đạo và tập thể cán bộ Chi Cục Bảo vệ thực vật Hà Nam – Trạm bảo vệ thực vật Bình Lục đã động viên và tạo mọi điều kiện thuận lợi để tôi hoàn thành khóa học và thực hiện đề tài nghiên cứu.
Tôi xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè đã luôn quan tâm, giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện đề tài. Một lần nữa tôi xin gửi lời cảm ơn, lòng biết ơn sâu sắc tới các thầy cô giáo, các cơ quan đoàn thể, người thân và bạn bè đồng nghiệp. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Dương Thị Luyến ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục.
iii Danh mục chữ viết tắt.v Danh mục bảng. vi Danh mục hình. viii Trích yếu luận văn. ix Thesis abstract.
Tính cấp thiết của đề tài. Mục đích và yêu cầu. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài. Tổng quan tài liệu.
Vơ sở khoa học của đề tài. Tình hình nghiên cứu về rầy nâu trên thế giới. Lịch sử phát sinh gây hại của rầy nâu. Ảnh hưởng của các yếu tố sinh thái đến sự phát sinh phát triển của rầy nâu hại lúa.
Tình hình nghiên cứu về rầy nâu trong nước. Lịch sử phát sinh gây hại của rầy nâu. Nghiên cứu về ảnh hưởng của các yếu tố sinh thái đến sự phát sinh phát triển của rầy nâu hại lúa. Nội dung và phương pháp nghiên cứu.
Thời gian và địa điểm nghiên cứu. Đối tượng, vật liệu và dụng cụ nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu .19 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Phương pháp điều tra thành phần nhóm rầy hại thân và nhóm bắt mồi của rầy ở vụ xuân và vụ mùa 2015 tại Bình Lục, Hà Nam. Phương pháp điều tra diễn biến mật độ rầy nâu ở vụ xuân và vụ mùa 2015 tại Bình Lục, Hà Nam. Đánh giá hiệu lực của một số loại thuốc hóa học trừ rầy ở vụ mùa năm 2015 tại Bình Lục, Hà Nam. Các chỉ tiêu theo dõi.
Phương pháp bảo quản mẫu vật. Phương pháp xử lý số liệu. Kết quả và thảo luận. Thành phần nhóm rầy hại thân lúa, nhóm bắt mồi ở vụ xuân và vụ mùa 2015 tại Bình Lục, Hà Nam.
Ảnh hưởng của các yếu tố sinh thái đến diễn biến mật độ của rầy nâu (Nilaparvata lugens Stal) hại lúa vụ xuân và vụ mùa 2015 tại Bình Lục, Hà Nam. Vai trò khống chế quần thể rầy nâu của bọ xít mù xanh. Đánh giá hiệu lực của một số loại thuốc hoá học phòng trừ rầy nâu (Nilaparvata lugens Stal) vụ mùa 2015 tại Bình Lục, Hà Nam. Kết luận và kiến nghị .54 Tài liệu tham khảo .61 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt Cuối ĐN Cuối đẻ nhánh Chín HT Chín hoàn toàn CT Công thức NA 2 Nghệ an 2 ĐNR Đẻ nhánh rộ KD 18 Khang dân 18 PHĐ Phân hóa đòng PTĐ Phát triển đòng v LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC BẢNG Bảng 1.
Diện tích lúa bị nhiễm rầy nâu, rầy lưng trắng ở Hà Nam từ năm 2004 đến năm 2014 2 Bảng 3. Hoạt chất, nồng độ và liều lượng các loại thuốc sử dụng phun cho thí nghiệm 22 Bảng 4. Thành phần nhóm rầy hại thân lúa thuộc Bộ cánh đều Homoptera vụ xuân năm 2015 tại Bình Lục, Hà Nam 25 Bảng 4. Thành phần nhóm rầy hại thân lúa thuộc Bộ cánh đều Homoptera vụ mùa năm 2015 tại Bình Lục, Hà Nam 26 Bảng 4.
Thành phần nhóm bắt mồi trên lúa vụ xuân năm 2015 tại Bình Lục, Hà Nam 28 Bảng 4. Thành phần nhóm bắt mồi ăn thịt trên lúa vụ mùa năm 2015 tại Bình Lục, Hà Nam 30 Bảng 4. Ảnh hưởng của 3 giống lúa khác nhau đến diễn biến mật độ rầy nâu (Nilaparvata lugens Stal) ở vụ xuân 2015 tại Bình Lục, Hà Nam 33 Bảng 4. Ảnh hưởng của 3 giống lúa khác nhau đến diễn biến mật độ rầy nâu (Nilaparvata lugens Stal) ở vụ mùa 2015 tại Bình Lục, Hà Nam 34 Bảng 4.
Ảnh hưởng của 3 chân đất khác nhau đến diễn biến mật độ rầy nâu (Nilaparvata lugens Stal) trên giống lúa NA2 ở vụ xuân 2015 tại Bình Lục, Hà Nam 36 Bảng 4.8 Ảnh hưởng của 3 chân đất khác nhau đến diễn biến mật độ rầy nâu (Nilaparvata lugens Stal) trên giống lúa NA2 ở vụ mùa 2015 tại Bình Lục, Hà Nam 37 Bảng 4. Ảnh hưởng của 3 mức phân bón khác nhau đến diễn biến mật độ rầy nâu (Nilaparvata lugens Stal) trên giống lúa NA2 ở vụ xuân 2015 tại Bình Lục, Hà Nam 39 Bảng 4. Ảnh hưởng của 3 mức phân bón khác nhau đến diễn biến mật độ rầy nâu (Nilaparvata lugens Stal) trên giống lúa NA2 vụ ở mùa 2015 tại Bình Lục, Hà Nam 40 Bảng 4. Diễn biến mật độ rầy nâu (Nilaparvata lugens Stal) và bọ xít mù xanh (Cyrtorhinus lividipennis Reuter) ở 3 chân đất khác nhau trên giống lúa NA2 ở vụ xuân 2015 tại Bình Lục, Hà Nam 42 vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Diễn biến mật độ rầy nâu (Nilaparvata lugens Stal) và bọ xít mù xanh (Cyrtorhinus lividipennis Reuter) ở 3 chân đất khác nhau trên giống lúa NA2 ở vụ mùa 2015 tại Bình Lục, Hà Nam 45 Bảng 4. Hiệu lực của 3 loại thuốc trừ rầy nâu (Nilaparvata lugens Stal) trong nhà lưới 49 Bảng 4. Hiệu lực của 3 loại thuốc trừ rầy nâu (Nilaparvata lugens Stal) ngoài đồng ruộng 50 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC HÌNH Hình 4. Nhóm rầy hại thân lúa vụ xuân và vụ mùa 2015 tại Bình Lục, Hà Nam 27 Hình 4.
Một số loài thiên địch trên lúa vụ xuân và vụ mùa 2015 tại Bình Lục, Hà Nam 32 Hình 4. Mối tương quan giữa mật độ rầy nâu và bọ xít mù xanh ở chân đất cao trên giống lúa NA2 ở vụ xuân 2015 tại Bình Lục, Hà Nam 43 Hình 4. Mối tương quan giữa mật độ rầy nâu và bọ xít mù xanh ở chân đất vàn trên giống lúa NA2 ở vụ xuân 2015 tại Bình Lục, Hà Nam 44 Hình 4. Mối tương quan giữa mật độ rầy nâu và bọ xít mù xanh ở chân đất trũng trên giống lúa NA2 ở vụ xuân 2015 tại Bình Lục, Hà Nam 44 Hình 4.
Mối tương quan giữa mật độ rầy nâu và bọ xít mù xanh ở chân đất cao trên giống lúa NA2 ở vụ mùa 2015 tại Bình Lục, Hà Nam 47 Hình 4. Mối tương quan giữa mật độ rầy nâu và bọ xít mù xanh ở chân đất vàn trên giống lúa NA2 ở vụ mùa 2015 tại Bình Lục, Hà Nam 47 Hình 4. Mối tương quan giữa mật độ rầy nâu và bọ xít mù xanh ở chân đất trũng trên giống lúa NA2 ở vụ mùa 2015 tại Bình Lục, Hà Nam 48 Hình 4. Ruộng lúa thí nghiệm phân bón ở giai đoạn lúa trỗ 52 Hình 4.
Ruộng lúa khảo nghiệm hiệu lực thuốc trừ rầy nâu 52 viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Dương Thị Luyến Tên luận án: “Ảnh hưởng của một số yếu tố sinh thái đến diễn biến mật độ rầy nâu (Nilaparvata lugens Stal) trên lúa và biện pháp hóa học phòng trừ tại Bình Lục, Hà Nam năm 2015”. Chuyên ngành: Bảo vệ thực vật Mã số: 62.12 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu: Trên cơ sở nghiên cứu ảnh hưởng của một số yếu tố sinh thái đến diễn biến mật độ của rầy nâu hại lúa và biện pháp hóa học phòng trừ tại Bình Lục, Hà Nam năm 2015 từ đó bước đầu đề xuất được biện pháp phòng trừ đạt hiệu quả kinh tế, an toàn với môi trường. Phương pháp nhiên cứu: Điều tra thành phần nhóm rầy hại thân, nhóm bắt mồi của rầy và diễn biến mật độ rầy nâu ở vụ xuân và vụ mùa 2015 tại Bình Lục, Hà Nam theo QCVN 01-166: 2014/BNNPTNT.Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về phương pháp điều tra phát hiện dịch hại lúa. Đánh giá hiệu lực của một số loại thuốc hóa học trừ rầy ở vụ mùa năm 2015 tại Bình Lục, Hà Nam.
Thí nghiệm trong phòng hiệu lực của thuốc được hiệu đính theo công thức Abbott, thí nghiệm ngoài đồng ruộng hiệu lực của thuốc được hiệu đính theo công thức Henderson-Tilton. Kết quả nghiên cứu: 1. Vụ xuân và vụ mùa 2015 tại Bình Lục, Hà Nam ghi nhận 2 loài rầy hại thân lúa rầy lưng trắng và rầy nâu. Rầy lưng trắng xuất hiện nhiều vào tháng 4 và 8.
Rầy nâu xuất hiện nhiều vào tháng 5, 6 và 9. Vụ mùa mức phổ biến của 2 loài rầy nhiều hơn so với vụ xuân và rầy nâu xuất hiện muộn hơn so với rầy lưng trắng. Thành phần thiên địch trên lúa thu được 12 loài trong năm 2015 tại Bình Lục, Hà Nam.