MỞ ĐẦU 1.1 Lý do lựa chọn đề tài Cùng với sự phát triển và hội nhập kinh tế Việt Nam trong những năm gần đây, nhu cầu về học ngoại ngữ ngày càng phổ biến, mở ra nhiều cơ hội hợp tác quốc tế trên các lĩnh vực kinh tế, chính trị, xã hội giữa Việt Nam với các quốc gia khác trên toàn thế giới. Từ đó cho thấy việc học ngoại ngữ thực sự trở thành nhu cầu thiết yếu của rất nhiều người, từ trẻ em, học sinh, sinh viên đến người đi làm. Nó không chỉ cho phép chúng ta có nhiều cơ hội tìm kiếm việc làm tốt hơn mà còn giúp bổ sung thêm vốn kiến thức văn hóa nhân loại, đóng góp quan trọng vào nhu cầu hội nhập, hợp tác, với các nước bên ngoài. Nắm bắt được nhu cầu đó, hiện nay có nhiều trường đại học ở Việt Nam đã bắt đầu giảng dạy nhiều ngoại ngữ khác nhau như: Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Thái Lan, Ý…Không chỉ là những trường đại học chuyên về ngôn ngữ mà các trường đại học chuyên về kinh tế hay kỹ thuật cũng tích cực nắm bắt xu hướng trong giảng dạy để sinh viên của họ khi ra trường sẽ có thêm kiến thức, kĩ năng, có khả năng cạnh tranh tốt hơn và đem lại nhiều cơ hội trong tìm kiếm việc làm với một mức thu nhập cao hơn.
Trường đại học Thương Mại cũng không nằm ngoài xu thế đó, hiện tại trường đang giảng dạy 3 ngoại ngữ đó là tiếng Anh, tiếng Pháp và tiếng Trung. Bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay cũng tạo ra một tầng lớp được gọi là “công dân thế giới”. Đó là những người có tầm nhìn chiến lược toàn cầu, có tư duy toàn cầu, họ làm những công việc vì lợi ích chung của toàn cầu, có thể làm việc tại nhiều nơi trên thế giới, hợp tác trong các dự án, các công việc mang tính quốc tế. Vì vậy việc học tiếng nước ngoài để giao tiếp với người nước ngoài trở nên ngày càng quan trọng và hơn hết kĩ năng nói là một kĩ năng vô cùng cần thiết.
Việc học từ vựng cũng ảnh hưởng rất lớn đến kỹ năng này. Học từ vựng là một phần thiết yếu trong học ngoại ngữ vì ý nghĩa của từ mới thường được nhấn mạnh, dù là trong sách hay trong lớp học. Nó cũng là trung tâm của việc giảng dạy ngôn ngữ và có tầm quan trọng tối đa đối với người học ngôn ngữ. Có nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc dạy từ vựng có thể có vấn đề vì nhiều giảng 1 viên không tự tin để thực hành tốt nhất việc giảng dạy từ vựng và đôi khi không biết bắt đầu từ đâu để tập trung vào việc học từ (Berne & Blachowicz, 2008).
Sinh viên muốn trình bày ý kiến của mình nhưng lại không tìm được từ vựng đúng nghĩa? Họ đã từng luyện nghe nhưng không nắm bắt được nội dung người nói truyền đạt? Họ đang gặp khó khăn trong cách diễn đạt….Bởi họ đang thiếu vốn từ vựng để truyền tải thông tin. Khi học ngoại ngữ, ai cũng mong muốn giao tiếp thành thạo, đọc hiểu 90% các thông tin sẵn có, xem video không cần phụ đề,…nhưng thực tế họ lại chưa hiểu tầm quan trọng của từ vựng để xây dựng nền tảng ban đầu vững chắc. Qua đó thấy được mối quan hệ mật thiết giữa việc học từ vựng và kĩ năng giao tiếp. Kỹ năng trong giao tiếp ở bất kỳ một ngôn ngữ nào, kể cả là tiếng mẹ đẻ hay ngoại ngữ đều là chìa khóa dẫn đầu về khả năng truyền tải tốt thông điệp của bạn, giải thích các khái niệm, đưa ra phản hồi mang tính xây dựng, và giải quyết vấn đề.
Tuy nhiên trên thực tế, hiện nay nhóm nghiên cứu nhận thấy có nhiều bạn sinh viên chuyên ngành Tiếng Pháp Thương mại đang gặp khó khăn trong việc trau dồi và phát triển kỹ năng giao tiếp, đặc biệt là kỹ năng nói tiếng Pháp và không biết làm cách nào để có thể cải thiện được kỹ năng này. Chính vì vậy, nhóm nghiên cứu đã quyết định chọn đề tài: “Nghiên cứu ảnh hưởng của vốn từ vựng tiếng Pháp đến khả năng giao tiếp bằng tiếng Pháp của sinh viên chuyên ngành Tiếng Pháp thương mại tại trường đại học Thương mại” làm đề tài nghiên cứu khoa học của mình. Với đề tài này, nhóm xin phép giới hạn phạm vi nghiên cứu ảnh hưởng của việc học từ vựng đến kỹ năng nói tiếng Pháp, vì trong bốn kỹ năng giao tiếp (Nghe-Nói-Đọc-Viết) thì kỹ năng Nói luôn được đánh giá là một trong những kỹ năng quan trọng nhất, đồng thời kỹ năng này cũng gây ra khá nhiều khó khăn trong việc rèn luyện, thực hành đối với sinh viên học tiếng Pháp. Nhóm hy vọng qua nghiên cứu này sẽ xác định được mức ảnh hưởng của việc học từ vựng đến kỹ năng nói tiếng Pháp của sinh viên trường đại học Thương mại, từ đó tìm ra giải pháp để góp phần nâng cao hiệu quả của kỹ năng nói của các bạn sinh viên trường đại học Thương mại cũng như giúp cho nhà trường có thể cải thiện được chất lượng giảng dạy ngoại ngữ nói chung và tiếng Pháp nói riêng.2 Tổng quan đề tài - Nghiên cứu trong nước Năm 2008 – 2009, ba tác giả Nguyễn Như Linh Thảo, Hồ Hoàng My, Nguyễn Thị Bích Loan với đề tài “NHỮNG KHÓ KHĂN CỦA SINH VIÊN NĂM NHẤT TRONG VIỆC HỌC TIẾNG PHÁP”.
Nghiên cứu đưa ra 3 giả thuyết, giả thuyết thứ nhất do nguyên nhân chủ quan, tức là do chính bản thân người tự học gây ra khó khăn, vấn đề, chẳng hạn như ít luyện tập nghe, nói tiếng Pháp ngoài giờ học trên lớp, không tự bổ sung cho mình vốn từ vựng. Thứ hai là do thiếu môi trường thực hành, ví dụ như không có cơ hội tiếp xúc với người nước ngoài, thực hành giao tiếp. Thứ 3 do phương pháp học chưa có hiệu quả. Sau quá trình khảo sát và nghiên cứu nhóm nghiên cứu đã đưa ra kết luận: Do đa số sinh viên năm nhất đều mới bước chân vào ngưỡng cửa đại học, còn chịu ảnh hưởng khá nặng nề từ phương pháp giáo dục ở phổ thông nên đa số sinh viên đều đang thiếu một phương pháp học tập tốt và hiệu quả trong những giờ lên lớp ở trường Đại học cũng như tự học ở nhà.
Thói quen luyện nghe, nói tiếng Pháp và đặc biệt là bổ sung vốn từ vựng cũng cần được quan tâm. Năm 2019, tác giả Đào Bình Thịnh với đề tài “TẦM QUAN TRỌNG CỦA TỪ VỰNG TRONG VIỆC HỌC NGÔN NGỮ VÀ CÁCH THỨC HỌC TỪ VỰNG” nghiên cứu đã làm nổi bật tầm quan trọng của việc học từ vựng như một phần thiết yếu trong việc học ngoại ngữ. Mặc dù nó đã bị lãng quên trong nhiều thập kỷ, nhưng trong thập niên 80, nó đã trở thành một chủ đề 'nóng' đối với các nhà nghiên cứu. Kiến thức từ vựng là trọng tâm của năng lực giao tiếp và việc tiếp thu ngôn ngữ thứ hai/ngoại ngữ và thiếu kiến thức về từ vựng là một trở ngại cho việc học.
Từ đó đưa ra những đề xuất kỹ thuật dạy từ vựng giúp sinh viên học từ vựng một cách dễ dàng hơn đồng thời giảng viên có thể khuyến khích học sinh giữ một cuốn sổ ghi chép từ vựng vì rất nhiều từ vựng cuối cùng phụ thuộc vào người học. Năm 2020, tác giả Đỗ Thị Thu Giang với đề tài “THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIẢNG DẠY TIẾNG PHÁP THƯƠNG MẠI TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG”. Nghiên cứu đánh giá một cách tổng 3 quát, chất lượng giảng dạy Tiếng Pháp thương mại hiện nay chưa cao với những bất cập trong chương trình, nội dung giảng dạy, đội ngũ giảng viên và sinh viên cũng như giáo trình học liệu. Theo đó, việc giảng dạy Tiếng Pháp thương mại ở Đại học Ngoại thương hiện nay chưa hiệu quả bởi những bất cập trong từng yếu tố cấu thành của quá trình dạy và học, trong đó chủ yếu là do phương pháp giảng dạy chưa phù hợp, chưa đúng với phương pháp luận của giảng dạy ngôn ngữ chuyên ngành: chưa tập trung vào tất cả các kĩ năng giao tiếp, tiếp cận bài giảng theo hướng tập trung vào kiến thức kinh tế thay vì kiến thức tiếng.
Cho nên, để nâng cao chất lượng giảng dạy, cần kết hợp thực hiện nhiều giải pháp liên quan đến chương trình, nội dung đào tạo, đội ngũ giảng viên, sinh viên và giáo trình học liệu, trong đó phương pháp dạy học của giảng viên trên cơ sở tuân thủ nguyên tắc giáo học pháp của giảng dạy ngôn ngữ chuyên ngành đóng vai trò then chốt. Và khâu đột phá là xây dựng Bộ năng lực ngôn ngữ chuyên ngành, trong đó thống kê các kiến thức và năng lực giao tiếp tiếng Pháp cần thiết cũng như các hoạt động, bài tập ứng dụng cụ thể để giúp người học có thể giao tiếp bằng ngôn ngữ này trong môi trường kinh doanh như mục tiêu của Chương trình đào tạo. Năm 2020, tác giả Nguyễn Thị Thu Hương với đề tài “SỬ DỤNG KẾT HỢP TỪ VỰNG ĐỂ NÂNG CAO KHẢ NĂNG NÓI TIẾNG ANH CHO SINH VIÊN CHUYÊN NGÀNH”. Thực nghiệm được tiến hành trong 8 tuần, mỗi tuần một lần gặp mặt.
Tác giả cung cấp cho sinh viên các cụm từ kết hợp theo từng chủ đề của môn Thực hành tiếng Anh 4 mỗi tuần. Những giải thích cần thiết và ví dụ trong thực hành được đưa ra cho sinh viên, để họ biết nghĩa và biết cách dùng của từng cụm kết hợp. Sau đó, sinh viên thực hành nói theo chủ đề của buổi đó, sử dụng hết tất cả các cụm kết hợp từ vừa được học. Kết quả bài kiểm tra cho thấy việc hướng dẫn sinh viên cách dùng các cụm từ kết hợp từ đã nâng cao năng lực nói tiếng anh của sinh viên.
100% sinh viên nhận định họ tự tin hơn với vốn từ vựng, 90% thấy mình nói lưu loát hơn nhờ vào những cụm từ kết hợp mà họ được học, 80% khẳng định sự hữu ích của sự kết hợp từ với việc phát triển chủ đề. 4 - Nghiên cứu ngoài nước Năm 1999 tác giả Birgit Harley và Gladys Jean với đề tài “ VOCABULARY SKILLS OF FRENCH IMMERSION STUDENTS IN THEIR SECOND LANGUAGE”. Nghiên cứu này chỉ ra rằng trong các chương trình hòa nhập tiếng Pháp, nơi phần lớn chương trình giảng dạy ở trường được dạy bằng ngôn ngữ thứ hai, do đó, một vấn đề quan trọng liên quan đến sự phát triển từ vựng tiếng Pháp của học sinh. Những phát hiện của nghiên cứu này dẫn đến kết luận rằng giá trị của việc giới thiệu hướng dẫn tập trung vào các kỹ năng phân tích từ bằng tiếng Pháp nên được chú trọng nghiên cứu.