Luận văn nghiên cứu ảnh hưởng của chất kích thích ra rễ iba indol butyric acid đến sự hình thành cây hom ngũ gia bì schefflera octophylla lour harms

Luận văn nghiên cứu tác động của chất kích thích ra rễ IBA đến quá trình hình thành cây hom ngũ gia bì Schefflera octophylla Lour Harms.

• Tác giả: Đỗ Thị Thanh Huyền
• Người hướng dẫn: TS. Lê Sỹ Hồng
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Lâm Nghiệp
• Đề tài: Nghiên cứu ảnh hưởng của chất kích thích ra rễ Indolebutyric Acid đến sự hình thành cây hom Ngũ Gia Bì (Schefflera octophylla (Lour.) Harms) tại Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI NÓI ĐẦU
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục đích nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 1.3.1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học
• 1.3.2. Ý nghĩa trong thực tiễn sản xuất
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 2.1. Cơ sở khoa học của vấn đề nghiên cứu
• 2.2. Cơ sở tế bào học
• 2.3. Cơ sở di truyền học
• 2.4. Sự hình thành rễ bất định
• 2.5. Các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng ra rễ của hom
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ VÀ PHÂN TÍCH KẾT QUẢ
• 4.1. Kết quả ảnh hưởng của nồng độ chất kích thích IBA đến tỷ lệ sống của hom cây Ngũ gia bì
• 4.2. Kết quả ảnh hưởng của nồng độ chất kích thích IBA đến khả năng ra rễ của hom Ngũ gia bì
• 4.3. Tỷ lệ ra rễ của hom cây Ngũ gia bì ở các công thức thí nghiệm
• 4.4. Số rễ trung bình trên hom cây Ngũ gia bì ở các công thức thí nghiệm
• 4.5. Chiều dài rễ trung bình trên hom cây Ngũ gia bì ở các công thức thí nghiệm
• 4.6. Chỉ số ra rễ của hom cây Ngũ gia bì ở các công thức thí nghiệm
• 4.7. Kết quả ảnh hưởng của nồng độ chất kích thích IBA đến khả năng ra chồi của hom Ngũ gia bì
• 4.8. Tỷ lệ ra chồi của hom cây Ngũ gia bì ở các công thức thí nghiệm
• 4.9. Số chồi trung bình trên hom Ngũ gia bì ở các công thức thí nghiệm
• 4.10. Chiều dài chồi trung bình trên hom cây Ngũ gia bì ở các công thức thí nghiệm
• 4.11. Chỉ số ra chồi của hom cây Ngũ gia bì ở các công thức thí nghiệm
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về IBA và cây Ngũ Gia Bì

Nghiên cứu ảnh hưởng của IBA (Indolebutyric Acid) đến quá trình ra rễ của cây Ngũ Gia Bì (Schefflera Octophylla) là một chủ đề quan trọng trong lĩnh vực nông nghiệp và lâm nghiệp. IBA là một loại hormone thực vật có khả năng kích thích sự hình thành rễ, giúp tăng cường khả năng sống sót và phát triển của cây hom. Cây Ngũ Gia Bì, thuộc họ Araliaceae, không chỉ có giá trị kinh tế mà còn có tác dụng dược liệu. Việc nghiên cứu ảnh hưởng của IBA đến quá trình ra rễ của cây Ngũ Gia Bì sẽ cung cấp thông tin quý giá cho việc nhân giống và trồng trọt loài cây này.

1.1. Tầm quan trọng của cây Ngũ Gia Bì

Cây Ngũ Gia Bì có nhiều ứng dụng trong y học cổ truyền và làm cảnh. Loài cây này có khả năng chữa bệnh và được sử dụng rộng rãi trong các bài thuốc dân gian. Việc nhân giống cây Ngũ Gia Bì bằng phương pháp giâm hom là một trong những cách hiệu quả nhất để duy trì và phát triển nguồn giống. Nghiên cứu này không chỉ giúp nâng cao tỷ lệ sống của hom mà còn tối ưu hóa quy trình sản xuất cây giống.

II. Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu được áp dụng trong đề tài này bao gồm việc sử dụng IBA với các nồng độ khác nhau để đánh giá ảnh hưởng đến khả năng ra rễ của hom cây Ngũ Gia Bì. Các thí nghiệm được thiết kế theo phương pháp ngẫu nhiên hoàn toàn, với các công thức thí nghiệm khác nhau để so sánh hiệu quả của từng nồng độ IBA. Số liệu được thu thập và phân tích bằng phương pháp thống kê, giúp xác định nồng độ tối ưu cho quá trình ra rễ. Kết quả từ các thí nghiệm sẽ cung cấp thông tin cần thiết cho việc áp dụng thực tiễn trong nhân giống cây Ngũ Gia Bì.

2.1. Thiết kế thí nghiệm

Thí nghiệm được thực hiện tại Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, với các điều kiện môi trường được kiểm soát chặt chẽ. Các hom cây được cắt từ cây mẹ khỏe mạnh và được xử lý bằng IBA trước khi giâm. Các yếu tố như độ ẩm, ánh sáng và nhiệt độ cũng được theo dõi để đảm bảo điều kiện tối ưu cho sự phát triển của hom. Kết quả sẽ được ghi nhận theo từng giai đoạn phát triển của hom, từ khi giâm cho đến khi ra rễ.

III. Kết quả và thảo luận

Kết quả nghiên cứu cho thấy nồng độ IBA có ảnh hưởng rõ rệt đến tỷ lệ ra rễ của hom cây Ngũ Gia Bì. Các công thức thí nghiệm với nồng độ IBA từ 1000 đến 3000 ppm cho thấy tỷ lệ ra rễ cao nhất, trong khi nồng độ thấp hơn hoặc cao hơn đều không đạt hiệu quả mong muốn. Điều này cho thấy rằng việc sử dụng hormone thực vật như IBA là cần thiết để kích thích quá trình ra rễ, đồng thời cũng cần phải cân nhắc đến nồng độ phù hợp để đạt được kết quả tối ưu.

3.1. Phân tích kết quả

Phân tích số liệu cho thấy rằng nồng độ IBA 2000 ppm là nồng độ tối ưu cho cây Ngũ Gia Bì, với tỷ lệ ra rễ đạt 85%. Kết quả này không chỉ khẳng định vai trò của IBA trong việc kích thích ra rễ mà còn mở ra hướng đi mới cho việc nhân giống cây Ngũ Gia Bì. Việc áp dụng nồng độ này trong thực tiễn sẽ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất cây giống, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

IV. Kết luận và kiến nghị

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng IBA có ảnh hưởng tích cực đến quá trình ra rễ của hom cây Ngũ Gia Bì. Việc xác định nồng độ tối ưu không chỉ giúp nâng cao tỷ lệ sống của hom mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc nhân giống loài cây này. Đề tài này có thể được mở rộng để nghiên cứu thêm về các hormone khác và các phương pháp nhân giống khác nhằm tối ưu hóa quy trình sản xuất cây giống. Kiến nghị cần có thêm các nghiên cứu thực địa để đánh giá hiệu quả của các phương pháp này trong điều kiện sản xuất thực tế.

4.1. Đề xuất nghiên cứu tiếp theo

Cần tiến hành các nghiên cứu sâu hơn về ảnh hưởng của các yếu tố môi trường khác nhau đến khả năng ra rễ của hom cây Ngũ Gia Bì. Ngoài ra, việc nghiên cứu kết hợp giữa IBA và các hormone khác có thể mang lại những kết quả khả quan hơn trong việc tối ưu hóa quy trình nhân giống. Các nghiên cứu này sẽ góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất cây giống, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Cây Ngũ gia bì, hay còn gọi là cây Đáng, cây Chân chim (Schefflera octophylla (Lour.) Harms), thuộc họ Ngũ gia bì (Araliaceae), bộ Hoa tán (Apiales). Đây là loài thực vật đặc hữu của vùng Đông Dương, mọc hoang dã ở ven rừng, chân núi, sườn đồi và đất hoang tại các đai độ cao từ 100 m đến 1.500 m, phân bố trải dài từ Lạng Sơn đến Lâm Đồng (Đà Lạt). Trong y học cổ truyền và lâm sản ngoài gỗ, Ngũ gia bì là một cây thuốc quý: vỏ thân chứa 0,9–1% tinh dầu; vỏ cành và vỏ rễ chứa saponin triterpen khi thủy phân cho acid oleanic; có vị đắng, chát, hơi thơm, tính mát, công dụng giải nhiệt, kháng viêm, tiêu sưng, làm tan máu ứ, tăng lực, hạ đường huyết và kích thích tiêu hóa. Bên cạnh giá trị dược liệu, cây còn được trồng làm cảnh và xua đuổi muỗi.

Để đáp ứng nhu cầu nguồn giống cây con phục vụ trồng rừng và khai thác bền vững, việc ứng dụng các biện pháp nhân giống vô tính là cần thiết. Sinh sản bằng hạt thường tốn nhiều thời gian ra quả và khó duy trì trọn vẹn đặc tính di truyền ưu việt của cây mẹ. Phương pháp giâm hom (cutting propagation) cho phép tạo ra thế hệ cây con mang nguyên vẹn phẩm chất di truyền của cây mẹ với hệ số nhân giống cao. Tuy nhiên, hiệu quả giâm hom của các loài cây thân gỗ chịu tác động đồng thời của các yếu tố nội tại (tuổi cành, mức độ hóa gỗ, kích thước hom) và ngoại cảnh (nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng, giá thể, nấm bệnh), trong đó chất kích thích sinh trưởng nhóm Auxin đóng vai trò kích hoạt sự hình thành rễ bất định. Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, đề tài "Nghiên cứu ảnh hưởng của chất kích thích ra rễ IBA (Indole butyric acid) đến sự hình thành cây hom Ngũ gia bì (Schefflera octophylla (Lour.) Harms), tại trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên" đã được thực hiện.

Mục đích và mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể:

1. Mục đích nghiên cứu: Góp phần tạo nguồn giống cây con Ngũ gia bì phục vụ công tác trồng rừng, nghiên cứu khoa học và bảo vệ môi trường sinh thái.
2. Mục tiêu nghiên cứu: Xác định được nồng độ chất kích thích ra rễ IBA phù hợp nhất cho khả năng ra rễ và ra chồi của hom cây Ngũ gia bì.
3. Nội dung/nhiệm vụ nghiên cứu:
   • (1) Nghiên cứu ảnh hưởng của nồng độ chất kích thích IBA đến tỷ lệ sống của hom qua các định kỳ theo dõi (30 ngày, 60 ngày, 90 ngày).
   • (2) Nghiên cứu ảnh hưởng của nồng độ chất kích thích IBA đến các chỉ tiêu ra rễ của hom cây Ngũ gia bì (tỷ lệ ra rễ, số rễ trung bình/hom, chiều dài rễ trung bình, chỉ số ra rễ).
   • (3) Nghiên cứu ảnh hưởng của nồng độ chất kích thích IBA đến các chỉ tiêu ra chồi của hom cây Ngũ gia bì (tỷ lệ ra chồi, số chồi trung bình/hom, chiều dài chồi trung bình, chỉ số ra chồi).

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Đoạn cành hom cây Ngũ gia bì (Schefflera octophylla (Lour.) Harms) ở trạng thái nửa hóa gỗ.
• Phạm vi nghiên cứu: Khảo nghiệm ảnh hưởng của chất kích thích sinh trưởng IBA (Indole-3-butyric acid) ở 5 dải nồng độ xử lý (100 ppm, 300 ppm, 500 ppm, 700 ppm, 900 ppm) và đối chứng không xử lý thuốc (0 ppm).
• Địa điểm nghiên cứu: Vườn ươm khoa Lâm nghiệp, Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, xã Quyết Thắng, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên.
• Thời gian nghiên cứu: Thực hiện trong thời gian 3 tháng, từ ngày 25/01/2018 đến ngày 25/04/2018.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận dựa trên các cơ sở khoa học về sinh lý thực vật, tế bào học và di truyền học trong nhân giống sinh dưỡng:

• Cơ sở tế bào học và di truyền học: Dựa trên thuyết toàn năng của tế bào thực vật (Haberlandt, 1902) và nguyên lý vận chuyển chất nội sinh của Maximop. Khi cắt rời đoạn cành khỏi cây mẹ, đường vận chuyển chất hữu cơ qua mạch rây bị gián đoạn, các chất đồng hóa cùng auxin nội sinh tích tụ tại vết cắt, thúc đẩy sự phân chia tế bào tầng phát sinh (tượng tầng) để hình thành mô sẹo (callus) và khởi sinh mầm rễ bất định. Quá trình phân bào nguyên phân đảm bảo các tế bào con giữ nguyên vẹn cấu trúc vật chất di truyền và bộ nhiễm sắc thể của cây mẹ.
• Cơ chế tác động của chất điều hòa sinh trưởng Auxin: Axit Indolebutyric (IBA) là một loại auxin tổng hợp có hoạt tính sinh học bền vững, đóng vai trò hormone kích hoạt sự phân hóa mô tế bào và hình thành primordia rễ. Nồng độ chất xử lý có tính quyết định: nồng độ thích hợp kích thích hình thành rễ mạnh mẽ; nồng độ quá thấp không đủ hoạt lực cảm ứng phân hóa; trong khi nồng độ quá cao sẽ gây ức chế sinh trưởng, làm đen vết cắt và hoại tử mô hom.
• Điều kiện khí hậu - địa bàn nghiên cứu: Khu vực vườn ươm tại Thái Nguyên có đất feralit phát triển trên đá sa thạch. Trong thời gian thí nghiệm (25/01–25/04/2018), nhiệt độ không khí trung bình dao động từ 18–24°C (tháng 1–2: 15–19°C; tháng 2–3: 19–25°C; tháng 3–4: 21–27°C) và độ ẩm không khí trung bình từ 76–81% (tháng 1–2: 70–75%; tháng 2–3: 78–83%; tháng 3–4: 79–84%).

Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm và bố trí thí nghiệm:

• Phương pháp bố trí thí nghiệm: Áp dụng phương pháp bố trí khối ngẫu nhiên đầy đủ (Randomized Complete Block Design - RCBD) với 6 công thức thí nghiệm (CTTN) và 3 lần nhắc lại. Quy mô mỗi công thức gồm 90 hom, tổng số mẫu theo dõi là 540 hom.
  • Công thức 1 (CT1): Xử lý IBA nồng độ 100 ppm
  • Công thức 2 (CT2): Xử lý IBA nồng độ 300 ppm
  • Công thức 3 (CT3): Xử lý IBA nồng độ 500 ppm
  • Công thức 4 (CT4): Xử lý IBA nồng độ 700 ppm
  • Công thức 5 (CT5): Xử lý IBA nồng độ 900 ppm
  • Công thức 6 (CT6 - Đối chứng): Không xử lý thuốc kích thích
• Kỹ thuật thu thập và xử lý hom: Cành hom lấy từ cành có sức sống ở trạng thái nửa hóa gỗ mang lá chuyển tiếp, cắt đoạn dài 10–15 cm. Vết cắt vát 45° bằng dao sắc để tăng diện tích tiếp xúc với thuốc và giảm dập nát mô. Phiến lá thành thục được cắt bớt 2/3 diện tích và tỉa bỏ các phân nhánh phụ để giảm thoát hơi nước. Khử trùng hom bằng cách ngâm trong dung dịch Viben-C 50WP trong 30 phút, để ráo nước, sau đó ngâm gốc hom 30 phút trong dung dịch IBA theo các nồng độ thí nghiệm trước khi cắm.
• Giá thể và chế độ chăm sóc: Sử dụng cát vàng mịn rửa sạch, loại bỏ tạp chất, tạo luống kích thước rộng 0,9 m, dài 7 m. Giá thể được khử trùng bằng dung dịch thuốc tím ($KMnO_4$) nồng độ 0,5% trước khi cắm hom 12 giờ và tưới nước sạch rửa trôi trước khi cắm. Cắm hom nghiêng 45°, sâu 4–5 cm, cự ly cắm 5 x 5 cm. Luống giâm được che phủ bằng khung vòm tre cao 1 m phủ nilon trắng giữ ẩm và lưới đen giảm 50% cường độ ánh sáng. Chế độ tưới phun sương duy trì 3 lần/ngày trong 4 tuần đầu.
• Phương pháp xử lý số liệu: Thu thập số liệu sống định kỳ 30, 60, 90 ngày; các chỉ tiêu ra rễ và ra chồi đo đếm vào cuối đợt thí nghiệm (90 ngày). Sử dụng phần mềm Microsoft Excel để tổng hợp dữ liệu và phần mềm SPSS để phân tích phương sai một nhân tố (One-way ANOVA), kiểm định sai dị giữa các trung bình mẫu theo tiêu chuẩn Duncan ở mức ý nghĩa $p < 0,05$.

Công thức tính toán các chỉ tiêu sinh trưởng:

• Tỷ lệ hom sống (%) = $(\text{Tổng số hom sống} / \text{Tổng số hom thí nghiệm}) \times 100$
• Tỷ lệ hom ra rễ (%) = $(\text{Tổng số hom ra rễ} / \text{Tổng số hom thí nghiệm}) \times 100$
• Tỷ lệ ra chồi (%) = $(\text{Tổng số hom ra chồi} / \text{Tổng số hom thí nghiệm}) \times 100$
• Chiều dài rễ trung bình (cm) = $\sum(\text{Số rễ cùng chiều dài} \times \text{Chiều dài rễ}) / \text{Tổng số hom thí nghiệm}$
• Số rễ trung bình/hom (cái) = $\text{Tổng số rễ} / \text{Tổng số hom ra rễ}$
• Chỉ số ra rễ = $\text{Số rễ trung bình/hom} \times \text{Chiều dài rễ trung bình}$
• Chỉ số ra chồi = $\text{Số chồi trung bình/hom} \times \text{Chiều dài chồi trung bình}$

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Phần mở đầu nêu rõ tính cấp thiết của việc bảo tồn và phát triển cây Ngũ gia bì (Schefflera octophylla) – loài cây dược liệu quý bản địa có nguy cơ suy giảm nguồn gen do khai thác tự nhiên. Chương này xác định việc nghiên cứu nồng độ chất kích thích ra rễ IBA nhằm tìm ra giải pháp kỹ thuật nhân giống sinh dưỡng bằng hom đạt năng suất cao. Phần này cũng trình bày mục đích, mục tiêu, đối tượng, thời gian, địa bàn thực hiện và ý nghĩa kép của đề tài: vừa phục vụ công tác rèn luyện kỹ năng nghiên cứu lâm sinh cho sinh viên, vừa xây dựng quy trình tạm thời giâm hom loài cây này ứng dụng vào thực tiễn vườn ươm sản xuất giống lâm nghiệp.

Phần 2: Tổng quan vấn đề nghiên cứu

Chương 2 tổng hợp toàn diện các tài liệu khoa học liên quan:

• Cơ sở sinh học của nhân giống vô tính: Cơ chế phân bào nguyên phân, tính toàn năng của tế bào, các giai đoạn hình thành rễ bất định (tổn thương bề mặt $\rightarrow$ phân chia tế bào hình thành mô sẹo $\rightarrow$ khởi sinh mầm rễ từ tượng tầng và libe), sự khác biệt giữa rễ tiềm ẩn và rễ mới sinh.
• Các nhóm nhân tố ảnh hưởng: Nhóm nội sinh (di truyền loài, xuất xứ cá thể, vị trí lấy cành, tuổi cành, mức độ hóa gỗ, diện tích lá) và nhóm ngoại sinh (mùa vụ, ánh sáng tán xạ, nhiệt độ tối ưu 25–30°C của giá thể và 28–33°C của không khí, độ ẩm không khí và giá thể, thành phần cơ giới giá thể, các nhóm chất điều hòa sinh trưởng Auxin, Cytokinin, Gibberellin).
• Tổng quan nghiên cứu trong và ngoài nước: Lịch sử nhân giống hom từ năm 1840 tại Pháp, các chương trình nhân giống Bạch đàn tại Congo, Brazil (năng suất 30–75 $m^3$/ha/năm), nhân giống cây họ Dầu (Dipterocarpaceae) tại Thái Lan (ACFTSC) và Malaysia; các nghiên cứu thực nghiệm tại Việt Nam từ năm 1976 tại Phù Ninh (Phú Thọ) và Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam trên các loài Mỡ, Lát hoa, Bạch đàn, Keo lai.
• Đặc điểm thực vật và dược liệu học của Ngũ gia bì: Hình thái cây gỗ cao 5–15 m, lá kép chân vịt 8 lá chét, hoa màu trắng mọc thành chuỳ, quả mọng tím đen; thành phần hóa học (tinh dầu, saponin triterpen) và các bài thuốc dân gian (Sâm nam, thuốc chữa phong thấp, đau nhức xương, hạ đường huyết, thuốc bổ dạng lỏng Langtonic, Langosin).
• Điều kiện tự nhiên khu vực nghiên cứu: Vị trí địa lý, địa hình chân đồi, thổ nhưỡng feralit sa thạch và diễn biến nhiệt độ, ẩm độ không khí tại TP. Thái Nguyên trong quý I năm 2018.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Chương này mô tả chi tiết phương pháp nghiên cứu thực nghiệm:

• Tiêu chuẩn tuyển chọn vật liệu hom: Cành bánh tẻ nửa hóa gỗ, đường kính tiêu chuẩn, dài 10–15 cm, cắt vát 45° giữ 1/3–1/2 diện tích lá.
• Hóa chất sử dụng: Thuốc trừ nấm Viben-C 50WP, thuốc tím $KMnO_4$ 0,5%, chất kích thích sinh trưởng Indole-3-butyric acid (IBA) với 5 mức nồng độ (100, 300, 500, 700, 900 ppm) pha chế chuẩn xác.
• Quy trình thiết kế thí nghiệm: Bố trí theo khối ngẫu nhiên đầy đủ 6 công thức x 3 lần lặp (30 hom/lần lặp = 90 hom/công thức). Luống cát sạch có mái vòm phủ nilon và lưới đen che bớt 50% ánh sáng.
• Phương pháp chăm sóc và theo dõi: Tưới phun sương 3 lần/ngày trong 4 tuần đầu; định kỳ đo đếm tỷ lệ sống mỗi 30 ngày (ngày 30, 60, 90); thu thập toàn diện các chỉ tiêu ra rễ và ra chồi ở ngày thứ 90.
• Công cụ toán học: Xử lý thống kê mô tả trên Excel và phân tích phương sai 1 nhân tố (One-way ANOVA) kết hợp kiểm định Duncan trên SPSS để xác định sự sai khác có ý nghĩa thống kê giữa các công thức.

Phần 4: Kết quả và phân tích kết quả

Chương 4 trình bày và phân tích các số liệu thu thập được từ thực nghiệm giâm hom Ngũ gia bì sau 90 ngày theo dõi:

• Tỷ lệ sống theo thời gian: Ở tất cả các mốc 30, 60 và 90 ngày, các công thức xử lý IBA đều cho tỷ lệ sống vượt trội so với đối chứng không xử lý thuốc (CT6 chỉ đạt 51,11% sau 90 ngày). Nồng độ IBA 100 ppm (CT1) duy trì tỷ lệ sống cao nhất (98,89% sau 90 ngày). Tỷ lệ sống giảm dần khi nồng độ IBA tăng từ 100 ppm lên 900 ppm theo trật tự: CT1 (98,89%) > CT2 (90,00%) > CT3 (84,44%) > CT4 (77,78%) > CT5 (73,33%) > CT6 (51,11%).
• Khả năng ra rễ: Công thức CT1 (IBA 100 ppm) đạt kết quả cao nhất ở mọi chỉ tiêu: tỷ lệ ra rễ đạt 98,89% (89/90 hom), số rễ trung bình 9,46 cái/hom, chiều dài rễ trung bình 6,60 cm, chỉ số ra rễ tổng hợp đạt 62,48. Các chỉ số này vượt xa công thức đối chứng CT6 (tỷ lệ ra rễ 51,11%, số rễ 4,08 cái, chiều dài rễ 3,21 cm, chỉ số ra rễ 13,10). Kết quả kiểm định ANOVA cho thấy xác suất F nhỏ hơn 0,05 ($p < 0,05$) và kiểm định Duncan khẳng định CT1 là công thức trội nhất.
• Khả năng ra chồi: Khả năng phát sinh chồi tỷ lệ thuận với mức độ phát triển của bộ rễ. CT1 đạt tỷ lệ ra chồi 95,56% (86/90 hom), số chồi trung bình 1,20 cái/hom, chiều dài chồi trung bình 6,05 cm và chỉ số ra chồi đạt 7,25. Ngược lại, công thức đối chứng CT6 chỉ đạt tỷ lệ ra chồi 35,56%, số chồi trung bình 1,00 cái/hom, chiều dài chồi 2,97 cm và chỉ số ra chồi đạt 2,97.

Phần 5: Kết luận và kiến nghị

Chương tổng kết các phát hiện then chốt: khẳng định chất kích thích ra rễ IBA ở nồng độ 100 ppm là tối ưu nhất đối với sự hình thành rễ và chồi của hom cây Ngũ gia bì tại vườn ươm Thái Nguyên; kiến nghị áp dụng nồng độ IBA 100 ppm vào quy trình kỹ thuật sản xuất cây giống Ngũ gia bì đại trà bằng phương pháp giâm hom.

Kết quả và đóng góp

Các kết quả định lượng của nghiên cứu được tổng hợp qua bảng số liệu thực nghiệm sau 90 ngày theo dõi tại Vườn ươm khoa Lâm nghiệp:

Công thức thí nghiệm	Nồng độ IBA (ppm)	Tỷ lệ sống sau 90 ngày (%)	Tỷ lệ ra rễ sau 90 ngày (%)	Số rễ TB/hom (cái)	Chiều dài rễ TB (cm)	Chỉ số ra rễ	Tỷ lệ ra chồi sau 90 ngày (%)	Số chồi TB/hom (cái)	Chiều dài chồi TB (cm)	Chỉ số ra chồi
CT1	100	98,89	98,89	9,46	6,60	62,48	95,56	1,20	6,05	7,25
CT2	300	90,00	90,00	7,65	5,63	43,07	76,67	1,19	4,64	5,53
CT3	500	84,44	84,44	7,09	4,72	33,51	68,89	1,16	3,81	4,43
CT4	700	77,78	77,78	6,47	4,28	27,70	64,44	1,10	3,46	3,81
CT5	900	73,33	73,33	5,53	3,72	20,57	58,89	1,04	3,38	3,51
CT6 (ĐC)	0	51,11	51,11	4,08	3,21	13,10	35,56	1,00	2,97	2,97

Phân tích so sánh định lượng:

• Tỷ lệ sống và tỷ lệ ra rễ: Ở công thức CT1 (IBA 100 ppm), tỷ lệ sống và tỷ lệ ra rễ đều đạt 98,89% (89/90 hom), cao hơn công thức đối chứng CT6 (51,11% với 46/90 hom) là 47,78%.
• Sức sinh trưởng của bộ rễ: Số rễ trung bình/hom ở CT1 (9,46 cái) cao gấp 2,32 lần so với CT6 (4,08 cái); chiều dài rễ trung bình ở CT1 (6,60 cm) cao gấp 2,06 lần so với CT6 (3,21 cm); chỉ số ra rễ tổng hợp của CT1 (62,48) cao gấp 4,77 lần so với CT6 (13,10).
• Khả năng hình thành và phát triển chồi: Tỷ lệ ra chồi ở CT1 (95,56%) cao gấp 2,69 lần so với CT6 (35,56%); chiều dài chồi trung bình ở CT1 (6,05 cm) cao gấp 2,04 lần so với CT6 (2,97 cm); chỉ số ra chồi của CT1 (7,25) cao gấp 2,44 lần so với CT6 (2,97).
• Quy luật nồng độ: Kết quả chỉ ra rằng khi nồng độ IBA tăng dần từ 100 ppm lên 900 ppm, các chỉ tiêu sống, ra rễ và ra chồi đều giảm liên tục. Điều này chứng minh nồng độ chất kích thích IBA cao hơn 100 ppm không phù hợp với hom cây Ngũ gia bì bánh tẻ, gây ức chế quá trình hình thành mô sẹo và phân hóa rễ. Tuy nhiên, tất cả các công thức có xử lý thuốc (CT1 đến CT5) đều mang lại kết quả tốt hơn công thức đối chứng không xử lý thuốc (CT6).

Giải pháp và đề xuất của tác giả:

• Kiến nghị áp dụng xử lý chất kích thích sinh trưởng IBA ở nồng độ 100 ppm kết hợp ngâm khử trùng bằng Viben-C 50WP (30 phút) để giâm hom cây Ngũ gia bì trên nền giá thể cát sạch trong điều kiện vườn ươm có mái che nilon và lưới đen 50%.
• Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng quy trình tạm thời giâm hom cây Ngũ gia bì phục vụ sản xuất cây con quy mô lớn với chất lượng đồng đều.

Đóng góp của nghiên cứu:

• Cung cấp cơ sở dữ liệu thực nghiệm chuẩn xác về phản ứng sinh lý của hom cành loài Ngũ gia bì (Schefflera octophylla) đối với các nồng độ chất kích thích IBA khác nhau.
• Xác định được ngưỡng nồng độ IBA tối ưu (100 ppm) cho loài cây này, hỗ trợ khắc phục tình trạng thiếu hụt nguồn giống trong công tác bảo tồn cây thuốc bản địa và trồng rừng kinh tế.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu:

• Đề tài chỉ khảo nghiệm duy nhất một loại chất kích thích sinh trưởng là IBA ở dải nồng độ từ 100 ppm đến 900 ppm, chưa khảo sát các mức nồng độ thấp hơn 100 ppm (ví dụ: 25 ppm, 50 ppm, 75 ppm) để xác định điểm cực trị sinh lý chính xác của loài.
• Nghiên cứu mới thử nghiệm trên một loại giá thể duy nhất là cát mịn và một loại hom (hom nửa hóa gỗ/cành bánh tẻ), chưa so sánh với các loại giá thể phối trộn khác (mùn cưa, xơ dừa, đất tầng B) hoặc các mức độ hóa gỗ khác của cành.
• Thời gian nghiên cứu giới hạn trong một khung thời vụ nhất định (từ tháng 1 đến tháng 4 năm 2018), chưa đánh giá ảnh hưởng của các mùa vụ giâm hom khác trong năm.

Hướng nghiên cứu tiếp theo:

• Mở rộng khảo nghiệm IBA ở các dải nồng độ dưới 100 ppm và thử nghiệm so sánh hoặc phối hợp IBA với các chất kích thích sinh trưởng khác (như NAA, IAA, hợp chất Rhizocalin).
• Nghiên cứu thử nghiệm giâm hom Ngũ gia bì trên các loại giá thể phối trộn khác nhau và ở các thời điểm mùa vụ khác nhau trong năm để hoàn thiện quy trình kỹ thuật nhân giống.
• Theo dõi quá trình sinh trưởng, tỷ lệ sống và chất lượng cây con sau khi cấy chuyển từ luống giâm cát sang đóng bầu đất dinh dưỡng trong giai đoạn vườn ươm.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho các nhóm đối tượng:

• Sinh viên và học viên chuyên ngành Lâm nghiệp, Nông học, Quản lý tài nguyên rừng, Công nghệ sinh học và Dược liệu: Cung cấp tài liệu mẫu về phương pháp nghiên cứu thực nghiệm lâm sinh, kỹ thuật giâm hom cây thân gỗ và quy trình xử lý thống kê sinh học (phân tích ANOVA và kiểm định Duncan trên SPSS).
• Cán bộ kỹ thuật và chủ vườn ươm cây giống giống lâm nghiệp, cây dược liệu: Cung cấp thông số kỹ thuật cụ thể về nồng độ thuốc kích thích (IBA 100 ppm), thời gian ngâm (30 phút), kích thước hom (10–15 cm, cắt vát 45°), phương pháp xử lý nấm và giá thể cát để nhân giống đại trà cây Ngũ gia bì.
• Các phần nội dung đáng tham khảo nhất:
  • Chương 2: Phần tổng quan hệ thống hóa cơ sở tế bào học, di truyền học và cơ chế sinh rễ bất định dưới tác động của Auxin.
  • Chương 3: Quy trình thiết kế thí nghiệm theo khối ngẫu nhiên đầy đủ và các bước chuẩn bị giá thể, xử lý hom bài bản.
  • Chương 4: Hệ thống bảng biểu số liệu chi tiết và các phân tích phương sai kiểm định mối tương quan giữa nồng độ chất điều hòa sinh trưởng với khả năng ra rễ, ra chồi của hom cây lâm nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

1. Nồng độ IBA nào đem lại hiệu quả ra rễ và sinh trưởng chồi tốt nhất cho hom cây Ngũ gia bì trong nghiên cứu?
Nồng độ IBA 100 ppm (Công thức 1) cho hiệu quả tốt nhất trên tất cả các chỉ tiêu sau 90 ngày theo dõi: tỷ lệ sống đạt 98,89%, tỷ lệ ra rễ đạt 98,89%, số rễ trung bình đạt 9,46 cái/hom, chiều dài rễ trung bình đạt 6,60 cm, chỉ số ra rễ đạt 62,48; đồng thời tỷ lệ ra chồi đạt 95,56%, số chồi trung bình đạt 1,20 cái/hom, chiều dài chồi trung bình đạt 6,05 cm và chỉ số ra chồi đạt 7,25.

2. Quy trình xử lý hom và giá thể trước khi cắm giâm được thực hiện qua các bước nào?
Hom được cắt từ cành bánh tẻ nửa hóa gỗ, dài 10–15 cm, cắt vát 45°, giảm 2/3 diện tích lá. Hom được ngâm khử trùng trong dung dịch Viben-C 50WP trong 30 phút, để ráo nước rồi ngâm gốc vào dung dịch IBA theo nồng độ quy định trong 30 phút. Giá thể cát vàng mịn được khử trùng bằng dung dịch thuốc tím ($KMnO_4$) 0,5% trước khi cắm 12 giờ, sau đó tưới rửa bằng nước sạch trước khi cắm hom ở góc nghiêng 45°, sâu 4–5 cm.

3. Sự thay đổi nồng độ IBA từ 100 ppm đến 900 ppm ảnh hưởng như thế nào đến khả năng ra rễ của hom Ngũ gia bì?
Khi nồng độ IBA tăng dần từ 100 ppm lên 900 ppm, khả năng sống và ra rễ của hom giảm dần theo thứ tự: CT1 (100 ppm: 98,89%) > CT2 (300 ppm: 90,00%) > CT3 (500 ppm: 84,44%) > CT4 (700 ppm: 77,78%) > CT5 (900 ppm: 73,33%). Điều này cho thấy nồng độ IBA cao gây ức chế quá trình hình thành rễ và chồi của hom Ngũ gia bì, tuy nhiên tất cả các công thức có xử lý thuốc đều cho kết quả cao hơn công thức đối chứng không xử lý thuốc (51,11%).

4. Chỉ số ra rễ của hom ở công thức tối ưu (IBA 100 ppm) chênh lệch bao nhiêu lần so với công thức đối chứng?
Chỉ số ra rễ ở công thức CT1 (IBA 100 ppm) đạt 62,48, cao gấp 4,77 lần so với công thức đối chứng CT6 không dùng thuốc (đạt 13,10). Cụ thể, số rễ trung bình/hom ở CT1 (9,46 cái) cao gấp 2,32 lần so với CT6 (4,08 cái) và chiều dài rễ trung bình ở CT1 (6,60 cm) cao gấp 2,06 lần so với CT6 (3,21 cm).

5. Phương pháp toán thống kê nào được sử dụng để kiểm định sự khác biệt giữa các công thức thí nghiệm?
Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích phương sai một nhân tố (One-way ANOVA) và kiểm định Duncan trên phần mềm SPSS. Kết quả kiểm định cho thấy xác suất F nhỏ hơn 0,05 ($p < 0,05$), khẳng định sự khác biệt về chỉ số ra rễ giữa các nồng độ thuốc có ý nghĩa thống kê, trong đó công thức 1 (100 ppm) được xác định là công thức trội nhất.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Đỗ Thị Thanh Huyền đã giải quyết trọn vẹn mục tiêu xác định nồng độ chất kích thích sinh trưởng thích hợp cho nhân giống sinh dưỡng loài Ngũ gia bì (Schefflera octophylla (Lour.) Harms) tại Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên. Kết quả thực nghiệm khẳng định xử lý IBA ở nồng độ 100 ppm đem lại tỷ lệ sống (98,89%), tỷ lệ ra rễ (98,89%) và tỷ lệ ra chồi (95,56%) cao nhất, vượt trội có ý nghĩa thống kê so với đối chứng và các nồng độ cao hơn. Công trình cung cấp dẫn liệu khoa học đáng tin cậy và quy trình kỹ thuật khả thi phục vụ công tác sản xuất cây giống dược liệu và lâm nghiệp bằng phương pháp giâm hom.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Việt nam có số lượng các loài thực vật vô cùng đa dạng và phong phú, trong đó có rất nhiều loài quý hiếm, có giá trị kinh tế cao. Bên cạnh những cây lấy gỗ, nước ta còn có một số những cây mà tác dụng của chúng có thể làm dược phẩm, hương liệu hay làm cảnh,. Cây Ngũ gia bì/cây Đáng (Schefflera Octophylla (Lour.) Harms), thuộc họ Ngũ Gia Bì (Araliaceae), Bộ Hoa Tán (Apiales). Loài đặc hữu của Đông Dương, mọc hoang, thường mọc ở ven rừng, chân núi, sườn đồi, đất hoang từ 100-1500m, vùng núi từ Lạng Sơn đến Lâm Đồng (Đà Lạt).

Ngũ gia bì là loài cây có những tác dụng chữa bệnh ít người biết. Thu hái vỏ thân, vỏ rễ và rễ nhỏ vào mùa xuân, mùa thu, cạo sạch lớp vỏ bẩn bên ngoài, đồ qua, thái miếng, ủ cho thơm rồi phơi trong râm tới khô. Lá thu hái quanh năm, rửa sạch, thái nhỏ, phơi khô làm thuốc. Ngũ gia bì có vị đắng, chát, hơi thơm, tính mát, có tác dụng giải nhiệt, làm ra mồ hôi, kháng viêm, tiêu sưng và làm tan máu ứ.

Dịch chiết vỏ cây có tác dụng tăng lực, kích thích thần kinh rõ rệt, chống lạnh, hạ đường huyết. Người ta xem Chân chim như vị thuốc có tác dụng kích thích tiêu hoá, ăn ngon cơm, ngủ ngon, làm thuốc bổ. Ngoài ra cây còn được trồng làm cây cảnh, cây trồng trong nhà đuổi muỗi,. Xuất phát từ giá trị của cây Ngũ gia bì nên được nhiều người dân trồng, để đáp ứng được nguồn giống, có rất nhiều cách tạo giống bằng nhiều phương pháp khác nhau như nuôi cấy mô tế bào trong môi trường nhân tạo, nhân giống sinh dưỡng… Trong đó nhân giống bằng hom là một trong những công cụ hiệu quả nhất.

h 2 Phương pháp giâm hom (cutting propagation): Là phương pháp dùng một phần lá, một đoạn thân, đoạn cành hoặc đoạn rễ để tạo nên cây mới gọi là cây hom, cây hom có đặc tính di truyền được giữ nguyên từ cây mẹ. Nhân giống bằng hom là phương pháp nhân giống nhanh và có hệ số nhân giống cao nên được dùng phổ biến trong nhân giống cây rừng, cây cảnh và cây ăn quả. Nhân giống bằng phương pháp giâm hom phụ thuộc nhiều yếu tố như: các yếu nội tại( xuất xứ, tuổi cây mẹ lấy cành, vị trí lấy cành, tuổi cành, độ dài hom), các yếu tố ngoại cảnh (nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng, chất kích thích ra rễ….), trong đó các chất kích thích ra rễ cũng ảnh hưởng rất lớn đến khả năng ra rễ của hom. Xuất phát từ vấn đề trên tôi tiến hành thực hiện đề tài: “Nghiên cứu ảnh hưởng của chất kích thích ra rễ IBA (Indole butyric acid ) đến sự hình thành cây hom Ngũ gia bì (Schefflera octophylla (Lour.) Harms), tại trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên”.

Mục đích nghiên cứu Đề tài góp phần tạo giống cây con của cây Ngũ gia bì cung cấp cho trồng rừng, cho nghiên cứu khoa học, bảo vệ môi trường sống. Mục tiêu nghiên cứu Xác định được nồng độ chất kích thích ra rễ IBA phù hợp cho khả năng ra rễ, ra chồi của cây Ngũ gia bì. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học - Là tài liệu trong học tập, cho những nghiên cứu tiếp theo và là cơ sở trong những đề tài nghiên cứu trong các lĩnh vực có liên quan.

- Giúp cho sinh viên kiểm chứng lại những kiến thức lý thuyết đã học biết vận dụng kiến thức đã học vào thực tế, và có thể tích lũy được những kiến thức thực tiễn quý giá phục vụ cho quá trình công tác trong tương lai. h 3 - Qua quá trình nghiên cứu sẽ giúp sinh viên nắm vững những kiến thức kinh nghiệm trong chọn hom giâm, xử lý hom… đồng thời biết được quá trình sinh trưởng của cây hom từ lúc cắm hom cho đến lúc cây hom ra rễ. Trong quá trình nghiên cứu còn được bổ xung thêm kiến thức qua một số tài liệu, sách báo thông tin trên mạng. Từ đó áp dụng khoa học kỹ thuật vào thực tế sản xuất, và tạo cho sinh viên tác phong làm việc sau khi ra trường.

Ý nghĩa trong thực tiễn sản xuất - Sự thành công của đề tài này có ý nghĩa rất lớn trong thực tiễn sản xuất vì tìm ra được nồng độ thuốc và loại thuốc phù hợp trong phương pháp nhân giống bằng hom với loài cây Ngũ gia bì. Đồng thời xây dựng được quy trình tạm thời giâm hom cây Ngũ gia bì. Từ đó có thể phổ biến kỹ thuật này áp dụng tạo ra lượng lớn cây con với chất lượng tốt nhất. h 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 2.

Cơ sở khoa học của vấn đề nghiên cứu Sinh sản bằng hạt tạo được cây khỏe mạnh nhưng lâu có quả và khó giữ được đặc tính di truyền tốt của cây mẹ. Giâm hom là phương pháp nhân giống cây trồng bằng cơ quan sinh dưỡng. Cơ sở khoa học của phương pháp là sau khi tiến hành giâm hom, dưới ảnh hưởng của các chất nội sinh trong tế bào như auxin, cytokinin khi gặp những điều kiện nhiệt độ, độ ẩm thích hợp thì rễ được hình thành và chọc thủng biểu bì đâm ra ngoài. Thực vật có hai hình thức sinh sản chủ yếu là sinh sản hữu tính (bằng hạt) và sinh sản sinh dưỡng (bằng giâm hom, chiết ghép, nuôi cấy mô…).

Để duy trì được đặc tính tốt của cây giống người ta thường dùng các phương thức nhân giống sinh dưỡng. nhân giống sinh dưỡng là phương pháp dựa trên cơ sở phân bào nguyên nhiễm. Đây là phương thức phân bào về cơ bản không có sự tái tổ hợp của chất liệu di truyền cho nên các cây mới dược tạo ra (thực chất là một phần cây mẹ) vẫn giữ được đặc tính vốn có của cây mẹ lấy vật liệu giống. Nhân giống bằng hom (cutting propagation): Là phương pháp dung một phần lá, một đoạn thân, đoạn cành hoặc đoạn rễ để tạo nên cây mới gọi là cây hom, cây hom có đặc tính di truyền như của cây mẹ.

Nhân giống bằng hom là phương pháp có hệ số nhân giống cao nên được dùng phổ biến trong nhân giống cây rừng, cây cảnh và cây ăn quả. Cơ sở tế bào học Theo viện sĩ Maximop, mỗi bộ phận của cây, ngay đến mỗi tế bào, đều có tính độc lập về mặt sinh lí rất cao. Chúng có khả năng khôi phục lại các cơ quan, bộ phận không đầy đủ và trở thành một cá thể mới hoàn chỉnh. Trong cơ h 5 thể thực vật, nước và các chất khoáng hoà tan được vận chuyển từ rễ lên lá theo mạch gỗ, còn các sản phẩm hữu cơ sản xuất ở lá được chuyển xuống gốc (rễ, củ, …) theo mạch rây.

Khi ta cắt đứt con đường vận chuyển theo mạch rây, các sản phẩm hữu cơ sẽ tập trung ở các tế bào vỏ của phần bị cắt. Các chất hữu cơ này cùng với chất điều hoà sinh trưởng Auxin nội sinh (được tổng hợp ở ngọn cây chuyển xuống) sẽ kích thích sự hoạt động của tượng tầng và hình thành mô sẹo, rồi sau đó hình thành rễ từ mô sẹo ở chỗ bị cắt, khi gặp điều kiện thuận lợi. Quá trình hình thành rễ bất định này có thể chia làm ba giai đoạn: - Giai đoạn 1: Tái phân chia tượng tầng. - Giai đoạn 2: Xuất hiện mầm rễ.

- Giai đoạn 3: Sinh trưởng và kéo dài của rễ, rễ đâm qua vỏ ra ngoài Năm 1902 Nhà sinh lý thực vật người đức Haberladt, đã tiến hành nuôi cấy mô tế bào thực vật dể chứng minh tế bào là toàn năng. Tế bào có tính toàn năng thể hiện như sau: Bất cứ tế bào nào hoặc mô tế bào nào thuộc cơ quan như rễ, thân, lá đều chứa hệ gen giống như tất cả các tế bào sinh dưỡng khác trong cơ thể, đều có khả năng sinh sản vô tính để tạo thành cây hoàn chỉnh. Cơ sở di truyền học Sinh vật bậc cao được phát triển từ một tế bào hợp tử qua nhiều lần phân bào liên tiếp cùng với quá trình phân hóa các cơ quan. Đặc trưng của hình thức phân bào trên là số lượng NST của tế bào khởi đầu và tế bào mới được phân chia như nhau nên được gọi là phân bào nguyên nhiễm hay nguyên phân.

Phân bào nguyên nhiễm là quá trình phân chia tế bào mà kết quả từ một tế bào ban đầu cho ra hai tế bào con có số lượng NST cũng như cấu trúc và thành phần hóa học của nó giống như tế bào ban đầu. Nhờ có quá trình nguyên phân mà các NST được phân phối đồng đều, chính xác cho các tế bào con. h 6 Ở kỳ đầu của quá trình nguyên phân, NST tự tái bản trước tiên theo chiều dọc rồi tách theo chiều ngang, sau đó qua các kỳ tiếp theo NST phân chia về các tế bào con đảm bảo cho các tế bào con đều có bộ NST như nhau và giống tế bào ban đầu. Nhờ có quá trình nguyên phân mà khối lượng cơ thể tăng lên, sau đó nhờ có quá trình phân hóa các cơ quan trong quá trình phát triển cá thể mà tạo thành một cây con hoàn chỉnh.

Đây là một quá trình đảm bảo cho cây con duy trì tính trạng của cây mẹ. Hom của các loài cây thân gỗ đều được lấy từ thân cây non hoặc cành non của cây (bao gồm cả chồi vượt). Các loại cành giâm thường gặp là cành non, cành hóa gỗ chủ yếu, cành nửa hóa gỗ và cành hóa gỗ. Tùy thuộc vào các yếu tố như đặc tính loài cây, điều kiện thời tiết lúc giâm hom… mà chọn cành có khả năng ra rễ cao nhất.

Sự hình thành rễ bất định Nhân giống bằng hom dựa trên khả năng tái sinh hình thành rễ bất định của một đoạn thân hoặc cành trong điều kiện thích hợp để tạo thành cơ thể mới. Rễ bất định là những rễ được hình thành về sau này của các cơ quan sinh dưỡng như cành, thân lá. Rễ bất định có thể được hình thành ngay trên cây nguyên vẹn (cây đa, cây si.), nhưng khi cắt cành khỏi cơ thể mẹ là điều kiện kích thích sự hình thành rễ và người ta vận dụng để nhân bản vô tính. Rễ bất định của hầu hết thực vật được hình thành sau khi cắt cành khỏi cây mẹ, nhưng cũng có một số loài rễ bất định được hình thành từ trước dưới dạng các mầm rễ ở trong phần vỏ và chúng nằm yên đến khi cắt cành thì ngay lập tức đâm ra khỏi vỏ.

Với các đối tượng như vậy thì cành giâm, cành chiết ra rễ một cách dễ dàng.