BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH __________________ BẠCH LÂM DUY NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA CẤU TRÚC SỞ HỮU VÀ QUẢN TRỊ CÔNG TY ĐẾN HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT Ở VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH – NĂM 2014 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH --oOo-- BẠCH LÂM DUY NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA CẤU TRÚC SỞ HỮU VÀ QUẢN TRỊ CÔNG TY ĐẾN HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT Ở VIỆT NAM Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã ngành: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: TS. Nguyễn Thị Uyên Uyên TP.HỒ CHÍ MINH – NĂM 2014 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Luận văn Thạc sĩ Kinh tế với đề tài “Nghiên cứu ảnh hưởng của cấu trúc sở hữu và quản trị công ty đến hiệu quả hoạt động của các công ty niêm yết ở Việt Nam” là công trình nghiên cứu của tôi, có sự hướng dẫn của TS.
Nguyễn Thị Uyên Uyên. Những số liệu thu thập phục vụ cho việc phân tích, nhận định và đánh giá được thu thập có nguồn gốc đáng tin cậy và được xử lý khách quan. Các nội dung nghiên cứu và kết quả trong đề tài này là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào. Các tham khảo dùng trong luận văn được trích dẫn đầy đủ, rõ ràng.
Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 11 năm 2014 Học viên thực hiện đề tài Bạch Lâm Duy LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC CÁC BẢNG TÓM TẮT. GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI. Lý do chọn đề tài. Mục tiêu nghiên cứu.
Phạm vi và phương pháp nghiên cứu. Đóng góp của luận văn. Bố cục của luận văn. TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY.
Những bằng chứng thực nghiệm về ảnh hưởng của cấu trúc sở hữu đến hiệu quả hoạt động của công ty cổ phần. Những bằng chứng thực nghiệm về ảnh hưởng của quản trị công ty đến hiệu quả hoạt động của công ty cổ phần. Những bằng chứng thực nghiệm về ảnh hưởng của cấu trúc sở hữu và quản trị công ty đến hiệu quả hoạt động của công ty cổ phần. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.
Mô hình nghiên cứu. Giả thiết nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Cơ sở dữ liệu.
CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Thống kê mô tả. Phân tích tương quan. Phân tích đa biến.
Giải thích kết quả. Kết luận chung từ nghiên cứu. Hạn chế của đề tài nghiên cứu. Hướng phát triển nghiên cứu.
82 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 3. Mô tả các biến số. Thống kê mô tả. Ma trận hệ số tương quan.
Giá trị Durbin-Watson – Mô hình 1. Kết quả kiểm định Likelihood – Mô hình 1. Kết quả kiểm định Hausman – Mô hình 1. Kết quả hồi quy Mô hình 1 theo phương pháp Fixed Effects Model.
Kết quả hồi quy Mô hình 1 theo phương pháp Random Effects Model. Tổng hợp kết quả hồi quy mô hình 1. Kết quả kiểm định Durbin-Watson – Mô hình 2. Kết quả kiểm định Likelihood – Mô hình 2.
Kết quả kiểm định Hausman – Mô hình 2. Kết quả hồi quy Mô hình 2 theo phương pháp Fixed Effects Model. Kết quả hồi quy Mô hình 2 theo phương pháp Random Effects Model 69 Bảng 4. Tổng hợp kết quả hồi quy mô hình 2.
71 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 1 TÓM TẮT Mục tiêu chính của bài nghiên cứu này là xem xét ảnh hưởng của cấu trúc sở hữu và quản trị công ty tác động như thế nào đến hiệu quả hoạt động của các công ty cổ phần niêm yết tại Việt Nam. Nghiên cứu này bắt đầu bằng việc xem xét lại các lý thuyết và bằng chứng thực nghiệm trên thế giới trước đây về ảnh hưởng của cấu trúc sở hữu và quản trị công ty đến hiệu quả hoạt động của công ty. Sau đó, tác giả sử dụng mô hình hồi quy đa biến dựa trên dữ liệu thu thập để kiểm định thực nghiệm ảnh hưởng của cấu trúc sở hữu và quản trị công ty đến hiệu quả hoạt động của các công ty niêm yết ở Việt Nam. Các nghiên cứu trên thế giới trước đây đã chỉ ra những xu hướng và tác động khác nhau khi nghiên cứu ảnh hưởng của cấu trúc sở hữu và quản trị công ty đến hiệu quả hoạt động của công ty ở các nước khác nhau trên thế giới cũng như các giai đoạn khác nhau.
Nghiên cứu này góp thêm vào các bằng chứng thực nghiệm đã được thực hiện trước đây bằng cách đánh giá, xem xét và kiểm nghiệm ảnh hưởng của cấu trúc sở hữu và quản trị công ty đến hiệu quả hoạt động của các công ty cổ phần niêm yết tại Việt Nam. Mẫu dữ liệu nghiên cứu bao gồm 750 quan sát từ 150 công ty được niêm yết trên sàn chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn 05 năm từ năm 2009 đến năm 2013 với những điều kiện chọn lọc nhất định và nguồn dữ liệu được thu thập công phu đáng tin cậy. Tác giả xử lý dữ liệu bảng theo thời gian (Time-Series Cross- Section) bằng các phương pháp hồi quy dữ liệu bảng bao gồm: Poooled Model, Fixed Effects Model và Random Effects Model. Sau đó, tác giả sẽ thực hiện các kiểm định cần thiết để chọn mô hình hồi quy xử lý dữ liệu phù hợp nhất để giải thích kết quả nghiên cứu.
Kết quả hồi quy biến phụ thuộc là các chỉ số đo lường hiệu quả hoạt động của công ty (ROA, ROE, Giá trị vốn hóa thị trường, Tobin’s Q) với các biến độc lập đại diện cho cấu trúc sở hữu và quản trị công ty bao gồm tỷ lệ sở hữu cổ phần của thành viên Hội đồng quản trị (“HĐQT”), tỷ lệ sở hữu cổ phần của nhà nước, tỷ lệ sở hữu cổ phần LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 2 của cổ đông là tổ chức, tỷ lệ sở hữu cổ phần của cổ đông lớn, tỷ lệ sở hữu cổ phần của cổ đông nước ngoài, chủ tịch HĐQT kiêm nhiệm tổng giám đốc, quy mô HĐQT, tỷ lệ thành viên HĐQT độc lập, trưởng ban kiểm soát là cổ đông công ty. Các kết quả hồi quy thực hiện bằng phần mềm Eviews đưa ra nhiều kết quả hồi quy có ý nghĩa thống kê. Cụ thể, nghiên cứu đưa ra kết quả gia tăng tỷ lệ sở hữu của cổ đông nhà nước và tỷ lệ sở hữu cổ phần của cổ đông lớn sẽ không đóng góp vào sự gia tăng hiệu quả hoạt động của công ty, trong khi đó, gia tăng tỷ lệ sở hữu cổ phần của HĐQT, tỷ lệ sở hữu cổ phần của cổ đông là tổ chức và tỷ lệ sở hữu cổ phần của cổ đông nước ngoài có xu hướng gia tăng hiệu quả hoạt động của các công ty cổ phần niêm yết tại Việt Nam. Các kết quả trên phù hợp với thực trạng tại Việt Nam và xác nhận một số kết quả thực nghiệm trước đây trên thế giới.
Đồng thời, kết quả đưa ra cũng cho thấy các chính sách liên quan đến mở cửa thị trường cho các nhà đầu tư nước ngoài là điều cần thiết, qua đó sẽ cải thiện hệ thống quản trị công ty cũng như nâng cao được hiệu quả hoạt động của các công ty cổ phần tại Việt Nam. Tuy vậy, nghiên cứu cũng còn nhiều hạn chế về dữ liệu nghiên cứu và tiếp cận chưa đầy đủ khi chưa xem xét các yếu tố khác của quản trị công ty có thể đưa vào mô hình phù hợp hơn với thị trường Việt Nam, hơn nữa, một nghiên cứu dài hạn hơn và quy mô hơn đối với tất cả các công ty niêm yết tại sàn giao dịch chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh và sở giao dịch chứng khoán Hà Nội cần được thực hiện để gia tăng độ tin cậy cũng như kiểm nghiệm một cách chính xác hơn ảnh hưởng của cấu trúc sở hữu và quản trị công ty đến hiệu quả hoạt động của công ty. Từ khóa: cấu trúc sở hữu, quản trị công ty, hiệu quả hoạt động, công ty cổ phần LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. GIỚI THIỆU ĐỀ TÀI 1.
Lý do chọn đề tài Trong nền kinh tế thị trường tại Việt Nam, khi mà khu vực kinh tế tư nhân phát triển ngày càng sâu rộng vào nền kinh tế, khu vực kinh tế nhà nước ngày càng thu hẹp ảnh hưởng của mình đối với việc điều hành các công ty. Thêm vào đó, với chính sách mở cửa thị trường theo các cam kết gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) kể từ năm 2007, các nhà đầu tư nước ngoài với kinh nghiệm quản lý và công nghệ hiện đại cũng đã tham gia vào nền kinh tế Việt Nam thông qua việc gián tiếp và trực tiếp sở hữu cổ phần hoặc vốn tại các công ty Việt Nam trong mọi ngành nghề và lĩnh vực kinh doanh. Bên cạnh đó, khi các công ty ngày càng phát triển về quy mô và số lượng tại Việt Nam, việc xây dựng một hệ thống quản trị công ty hiệu quả trở nên ngày càng có ý nghĩa quan trọng. Cụ thể, xây dựng hệ thống quản trị công ty chính là việc tổ chức một hệ thống các thiết chế, chính sách nhằm định hướng, vận hành và kiểm soát hoạt động của công ty, bao hàm mối quan hệ giữa nhiều bên, không chỉ trong nội bộ công ty cổ phần như các cổ đông, ban giám đốc điều hành, hội đồng quản trị (HĐQT) mà còn những bên có lợi ích liên quan bên ngoài công ty: cơ quan quản lý nhà nước, đối tác kinh doanh, cộng đồng và xã hội.
Trong những năm gần đây, trong bối cảnh cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu đã gây thiệt hại nghiêm trọng và để lại hậu quả lâu dài đến thị trường tài chính thế giới trong đó có Việt Nam, tầm quan trọng trong quản trị công ty đã được nâng cao và chú trọng.