Nghệ Thuật Tiểu Thuyết 'Cuốn Theo Chiều Gió' Của Margaret Mitchell

Khám phá luận văn thạc sĩ về nghệ thuật tiểu thuyết "Cuốn theo chiều gió" của Margaret Mitchell, phân tích sâu sắc và ý nghĩa tác phẩm.

• Tác giả: Ngô Như Quỳnh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Anh Thảo
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Văn Học Nước Ngoài
• Đề tài: Nghệ Thuật Tiểu Thuyết 'Cuốn Theo Chiều Gió' Của Margaret Mitchell
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Văn Học
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghệ Thuật Tiểu Thuyết Cuốn Theo Chiều Gió

Nghệ thuật tiểu thuyết 'Cuốn theo chiều gió' của Margaret Mitchell không chỉ đơn thuần là một tác phẩm văn học mà còn là một hiện tượng văn hóa. Tác phẩm này đã tạo ra một cơn sốt trong lòng độc giả từ khi ra mắt vào năm 1936. Với bối cảnh lịch sử đầy biến động của miền Nam nước Mỹ, Cuốn theo chiều gió khắc họa một cách sâu sắc những thách thức mà con người phải đối mặt trong thời kỳ chiến tranh và khủng hoảng. Tác phẩm không chỉ thu hút bởi cốt truyện hấp dẫn mà còn bởi những nhân vật phức tạp, đặc biệt là nhân vật chính Scarlett O'Hara.

1.1. Bối Cảnh Lịch Sử Trong Cuốn Theo Chiều Gió

Bối cảnh lịch sử của Cuốn theo chiều gió diễn ra trong thời kỳ Nội chiến Mỹ, nơi mà những xung đột về chủng tộc và quyền lực diễn ra gay gắt. Tác phẩm phản ánh sự thay đổi của xã hội miền Nam, từ những giá trị truyền thống đến sự tan rã của chúng trong bối cảnh chiến tranh.

1.2. Tác Động Của Tác Phẩm Đến Văn Hóa Mỹ

Tác phẩm đã tạo ra một làn sóng phản ứng mạnh mẽ trong xã hội Mỹ, từ việc ca ngợi đến chỉ trích. Cuốn theo chiều gió không chỉ là một cuốn tiểu thuyết mà còn là một phần của di sản văn hóa, ảnh hưởng đến nhiều thế hệ độc giả và nghệ sĩ.

II. Những Thách Thức Trong Việc Phân Tích Nhân Vật Trong Tác Phẩm

Phân tích nhân vật trong Cuốn theo chiều gió là một thách thức lớn. Nhân vật Scarlett O'Hara, với tính cách mạnh mẽ và đầy mâu thuẫn, đã trở thành biểu tượng của sự kiên cường và quyết tâm. Tuy nhiên, việc hiểu rõ động cơ và hành động của nhân vật này không hề đơn giản. Tác phẩm đặt ra nhiều câu hỏi về bản chất con người và những lựa chọn trong hoàn cảnh khó khăn.

2.1. Phân Tích Tính Cách Nhân Vật Scarlett O Hara

Scarlett O'Hara là một nhân vật phức tạp, thể hiện sự mạnh mẽ nhưng cũng đầy yếu đuối. Tính cách của cô phản ánh những mâu thuẫn trong xã hội miền Nam, từ lòng tham đến tình yêu và sự hy sinh.

2.2. Những Nhân Vật Phụ Quan Trọng Trong Tác Phẩm

Ngoài Scarlett, các nhân vật như Rhett Butler và Ashley Wilkes cũng đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển cốt truyện. Họ không chỉ là những người bạn đồng hành mà còn là những phản chiếu của những giá trị và xung đột trong xã hội.

III. Phương Pháp Kể Chuyện Đặc Sắc Của Margaret Mitchell

Nghệ thuật kể chuyện trong Cuốn theo chiều gió được xây dựng qua nhiều phương pháp khác nhau. Từ việc sử dụng ngôi kể đến việc khắc họa tâm lý nhân vật, Margaret Mitchell đã tạo ra một không gian sống động cho độc giả. Phương pháp này không chỉ giúp người đọc hiểu rõ hơn về nhân vật mà còn cảm nhận được bầu không khí của thời kỳ lịch sử mà tác phẩm diễn ra.

3.1. Ngôi Kể Và Tác Động Đến Cảm Nhận Của Độc Giả

Việc sử dụng ngôi kể thứ ba giúp tác giả tạo ra một cái nhìn khách quan về các sự kiện, đồng thời cũng cho phép độc giả tiếp cận sâu hơn vào tâm lý của từng nhân vật.

3.2. Kỹ Thuật Khắc Họa Tâm Lý Nhân Vật

Mitchell đã khéo léo sử dụng các chi tiết tâm lý để làm nổi bật những mâu thuẫn nội tâm của nhân vật. Điều này không chỉ làm tăng tính chân thực mà còn tạo ra sự đồng cảm từ phía độc giả.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Nghệ Thuật Tiểu Thuyết

Nghệ thuật tiểu thuyết trong Cuốn theo chiều gió không chỉ dừng lại ở việc giải trí mà còn mang lại nhiều bài học quý giá về cuộc sống. Tác phẩm đã được sử dụng trong nhiều lĩnh vực như giáo dục, nghiên cứu văn hóa và tâm lý học. Những giá trị mà tác phẩm truyền tải vẫn còn nguyên giá trị cho đến ngày nay.

4.1. Giáo Dục Và Nghiên Cứu Văn Hóa

Tác phẩm được đưa vào chương trình giảng dạy tại nhiều trường học, giúp học sinh hiểu rõ hơn về lịch sử và văn hóa Mỹ. Nó cũng là nguồn tư liệu quý giá cho các nghiên cứu văn hóa và xã hội.

4.2. Tâm Lý Học Và Phân Tích Nhân Vật

Nhiều nhà tâm lý học đã sử dụng Cuốn theo chiều gió như một ví dụ điển hình để phân tích hành vi và động cơ của con người trong các tình huống căng thẳng.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Cuốn Theo Chiều Gió

Dù đã ra đời từ nhiều thập kỷ trước, Cuốn theo chiều gió vẫn giữ được sức hút mạnh mẽ. Tác phẩm không chỉ là một phần của lịch sử văn học mà còn là một biểu tượng văn hóa. Tương lai của tác phẩm sẽ tiếp tục được khám phá qua các thế hệ độc giả mới, và những nghiên cứu sâu hơn về nó sẽ không ngừng được thực hiện.

5.1. Sự Tiếp Tục Của Di Sản Văn Học

Di sản văn học của Cuốn theo chiều gió sẽ tiếp tục được gìn giữ và phát triển qua các thế hệ. Tác phẩm sẽ luôn là một phần quan trọng trong kho tàng văn học thế giới.

5.2. Những Nghiên Cứu Tương Lai Về Tác Phẩm

Nhiều nghiên cứu mới sẽ tiếp tục được thực hiện để khám phá sâu hơn về các khía cạnh của tác phẩm, từ nghệ thuật viết đến ảnh hưởng văn hóa của nó.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: NGHỆ THUẬT XÂY DỰNG CỐT TRUYỆN. Tình huống làm hoán đổi vai trò. Tình huống ước mơ bị thực tế hủy hoại. Tình huống hiểu lầm thay đổi số phận.

Tình huống trở về. Tình huống kết hôn ứng phó. Chi tiết biểu tượng. Cánh cửa đóng (closed door) và những bí mật.

Giấc mơ sương mù. Chiếc áo cooc –se của Scarlett. Chi tiết đối lập trong sự thống nhất. Sự chia cắt nhưng thống nhất của đất nước trong chiến tranh.

Sự đối lập nhưng thống nhất trong tính cách Ashley và Rhett. Sự dung hòa những đối nghịch trong tính cách Scarlett. Kiểu kết thúc. 53 Chương 2: NGHỆ THUẬT XÂY DỰNG NHÂN VẬT.

Thế giới nhân vật. Nghệ thuật xây dựng nhân vật. Qua miêu tả ngoại hình. Qua miêu tả cử chỉ hành động.

Qua miêu tả tính cách. Qua khắc họa nội tâm. Thành công của M.Mitchell với kiểu nhân vật “lệch chuẩn”. 89 Chương 3: NGHỆ THUẬT TRẦN THUẬT.

Trần thuật khách quan vô nhân xưng. Trần thuật nửa trực tiếp. Trần thuật bộc lộ tình cảm bằng trữ tình ngoại đề. 111 TÀI LIỆU THAM KHẢO.

Lý do chọn đề tài Năm 1936, sự ra đời đột ngột của một cuốn tiểu thuyết từ một tác giả gần như vô danh trong giới tiểu thuyết – Margaret Mitchell, với cái tên tựa đề tác phẩm nghe khá nên thơ lấy ý từ câu thành ngữ nổi tiếng của người Mỹ, “Gone with the wind”, tức “Cuốn theo chiều gió”, đã lập tức tạo nên niềm hứng khởi tột độ cho độc giả Mỹ. Họ đón nhận cuốn tiểu thuyết với đủ mọi cảm xúc say mê, bồi hồi, và cả chê bai, dè bỉu, nhưng sẵn sàng thâu đêm suốt sáng theo đuổi cho kì hết câu chuyện chỉ để biết kết cục của nó ra sao. Một năm sau, tác phẩm tiếp tục làm một phát “chỉ thiên” vào những độc giả còn ngờ vực về sức hút của nó với việc đoạt giải thưởng Pulitzer, giải tiểu thuyết xuất sắc nhất của Hiệp hội phát hành sách Hoa Kỳ năm 1937 (giờ là Giải thưởng sách toàn quốc), rồi huy chương kỷ niệm Carl Bohnengerger của Hiệp hội Thư viện Florida, và huy chương vàng của Cộng đồng Nam New York. Đến lúc cuốn tiểu thuyết được chuyển thể thành phim vào 1939, để lại gây kì tích thắng 8 giải Academy Awards, thì độc giả mới thôi ngỡ ngàng trước cuốn tiểu thuyết có một không hai này [73, tr.

Tuy thế, trước thực tế là không ít tác phẩm khi ra đời “gióng trống khua chiêng” nhưng sau đó lặng yên không kèn trống và bị vất vào nhà kho, nên không riêng những độc giả khó tính mà ngay cả những độc giả cuồng tín, cũng đã lo ngại việc một cuốn tiểu thuyết mà nổi lên nhanh chóng, ồn ào và gây hiệu ứng với tốc độ tên lửa như “Cuốn theo chiều gió”, có thể rồi một thời gian sẽ bị những hiện tượng khác che mờ trong sớm muộn. Đặc biệt là khi có không ít những bài phê bình phân tích của các cây bút sắc sảo nghiêng về trường phái “mổ xẻ’ đã không hề nương tay khi công kích tác phẩm này, rằng nó là một tác phẩm xoàng xĩnh, dễ đọc, và chỉ “dụ dỗ” nổi những bà nội trợ dễ dãi. Ấy là chưa kể đến hàng loạt hạt sạn xung quanh vấn đề phân biệt chủng tộc và tính lãng mạn thái quá trong hư cấu lịch sử. Nhưng đến lúc này, 70 năm có lẽ đã trôi qua, cùng lúc hàng loạt tác phẩm xuất sắc khác đã ra đời, tính cả những cuốn hậu, làm mới “Cuốn theo chiều gió”, nhưng không tác phẩm nào hạ gục ngôi vị của nó, ít ra là về con số xuất bản, chuyển ngữ, và sự yêu mến trong lòng độc giả từ nước Mỹ đến ngoài biên giới.

Nhân đó, mới nhắc lại những kì tích đáng khâm phục mà cuốn tiểu thuyết dày 1024 trang bản tiếng Anh (bản của Nhà xuất bản Avon) này làm được. “Cuốn theo chiều gió” đã tự tạo ra lịch sử ngay khi được xuất bản, khi doanh số của nó phá vỡ mọi kỷ lục ở Nhà xuất bản lừng danh Macmillan. Trong vòng một tháng họ đã in 200 ngàn cuốn, trong 2 tháng bán được 6000 cuốn một ngày, trong 6 tháng, 1 triệu cuốn đã bị “Cuốn theo chiều gió”. Tháng 8 năm 1936, 2 nhà in và 2 xưởng đóng sách làm việc cả ngày lẫn đêm.

Người ta làm một phép toán và kết luận: “Cuốn theo chiều gió” sẽ vượt cao hơn cả Manhattan, và cao gấp 50 lần toà Empire State nếu tất cả các cuốn sách bán được chồng lên nhau, và nếu chúng được xếp nối đuôi nhau thì chúng sẽ bao vòng quanh xích đạo gần 3 lần, như thể chứng tỏ “Cuốn theo chiều gió” vòng quanh thế giới như thế nào [73, tr. “Cuốn theo chiều gió” cũng từng “làm mưa làm gió” sau đó ở châu Âu hậu chiến. Hitler cấm cuốn này khi chiếm đóng châu Âu vì Scarlett là một biểu tượng nguy hiểm của sự kháng cự. Ngày nay, “Cuốn theo chiều gió” đã thành một hiện tượng toàn cầu, đã bán hơn 30 triệu bản và 200 ấn bản đã được phát hành ở 40 nước.

Cuốn sách (và cả phim) tiếp tục được đón nhận rộng rãi ở châu Âu, đồng thời cũng được gieo trên những mảnh đất văn hoá màu mỡ với những ấn bản tiếng nước ngoài đã được xuất bản ở những nơi có thị trường sách tương đối nhỏ, như Czechoslovakia, Bugari, Etiopia, Latvia, và cả Việt Nam. Với những con số đáng kinh ngạc như thế, “Cuốn theo chiều gió” đã trở thành huyền thoại trong lịch sử ngành xuất bản, tiểu thuyết Mỹ bán chạy nhất mọi thời đại. Hàng loạt nhà phê bình văn chương và những cây bút nổi tiếng của các báo lớn đua nhau lao vào cuộc để lý giải sức hút của tác phẩm có doanh số kỷ lục 50.000 bản một ngày này. Nhiều lí do được đưa ra để rồi kết luận chung vẫn chỉ là ở dạng giả thuyết.

Điều đó cũng không có gì đáng ngạc nhiên, vì chính Margaret Mitchell, người trong cuộc, cũng bị choáng ngợp bởi kì tích của đứa con tinh thần mình viết nên. Bà thật sự bất ngờ và sau đó là hỗn loạn trước tiếng tăm của “Cuốn theo chiều gió”. Bà bị bao vây, cuộc sống riêng tư của bà bị những kẻ xâm phạm tàn phá, người lạ mặt gọi điện liên miên, gửi những thư từ kỳ quặc, lôi bà vào những vụ kiện tụng, lấy tên tiểu thuyết đặt tên cho một trò thoát y… Vào tháng 8 năm 1936, Margaret Mitchell đã viết cho Harold Latham, người đàn ông khiến nàng thành công: “How did you know six months ago that “Gone with the wind” would be a success…? I do not see how you anticipated the enomous sales which have been so unexpected and bewildering to me” (“Làm sao mà sáu tháng trước ngài có thể biết được “Cuốn theo chiều gió” sẽ thành công như thế?. Tôi không hiểu được làm sao ngài có thể dự đoán được một doanh số khổng lồ như vậy trong khi đối với tôi nó thật sự quá bất ngờ và khó hiểu”) [48, tr.

Sự thành công của “Cuốn theo chiều gió” về mặt doanh thu xuất bản và tiếng tăm, lại còn đi kèm với một hoàn cảnh sáng tác khá đậm tính giai thoại của tác giả: viết để giải khuây những ngày bị bệnh, viết trên cơ sở những kí ức thời cha ông để lại và từ những kiến thức bà có từ thời còn làm báo cộng thêm quá trình tra cứu tư liệu, càng làm cho tác phẩm trở nên kinh điển. Với tất cả kì tích đó, chúng ta hãy khoan vội bàn về hai phạm trù khen chê từ những cây bút phê bình rất giàu kinh nghiệm và sắc sảo trên toàn thế giới, để khẳng định chắc chắn một điều: “Cuốn theo chiều gió” là một tác phẩm có sức hấp dẫn đặc biệt. Không ai phủ nhận được điều đó. Do vậy, việc nghiên cứu về điều gì, yếu tố nào đã làm nên cái hay đó, chính là vấn đề cốt lõi mà chúng tôi theo đuổi.

Chúng tôi đã quyết định bắt tay vào đề tài “Nghệ thuật tiểu thuyết Cuốn theo chiều gió” từ nguyên cớ ấy – cho điều chính mình say mê mà không hề để hội chứng “bầy đàn” hay best-seller ảnh hưởng, và cho điều đáng được dành thời gian để nghiên cứu một cách có “đầu đũa” chứ không chỉ là một vài bài cảm nhận đơn thuần. Đề tài cũng là sự thỏa mãn cá nhân trong quá trình tra cứu tư liệu, khi điểm qua số lượng công trình nghiên cứu ít ỏi tại Việt Nam về “Cuốn theo chiều gió” và nhận thấy: chưa có tác phẩm nào bàn một cách cụ thể về vấn đề này. Quá trình chuyên sâu tra cứu, thống kê, nghiên cứu, phân tích cũng giúp chúng tôi vận dụng những kĩ năng đã được học trong chương trình Cao học để ứng dụng, và làm cơ sở tư liệu cho những công trình cao hơn, cũng như cho công việc giảng dạy trong tương lai. Lịch sử vấn đề Đối với một tác phẩm nổi tiếng mang tầm vóc toàn cầu như “Cuốn theo chiều gió”, số lượng tác phẩm nghiên cứu phê bình về nó là nhiều không đếm xuể.

Nhất là từ sau khi bộ phim được chuyển thể thành phim vào 1939, cùng với việc thu hút một lượng lớn độc giả, hàng loạt bài nghiên cứu, đánh giá về tác phẩm cũng ra đời. Theo đánh giá bước đầu của chúng tôi thì dư luận khen hay chê, tâng bốc hay lên án các khía cạnh trong tác phẩm cũng khá phong phú. Vì đây là tác phẩm văn học nước ngoài, nên chúng tôi sẽ xem xét lịch sử vấn đề dưới hai điểm nhìn: của những tác giả nước ngoài và tác giả trong nước. Các công trình, bài nghiên cứu, bài báo của các tác giả nước ngoài “Khai sinh” trên đất Mỹ để rồi vượt biên giới đi khắp năm châu, nếu dùng một con số chính xác để thống kê số lượng tài liệu nghiên cứu về “Cuốn theo chiều gió” e là một việc không tưởng.

Do vậy, những tác phẩm tiếng Anh chúng tôi đề cập dưới đây chỉ là một phần nhỏ trong nguồn tư liệu về “Cuốn theo chiều gió” mà chúng tôi có được, và đồng thời giúp ích chúng tôi trong việc tiếp cận cuốn tiểu thuyết lừng danh này dưới góc độ khoa học. Trước hết, liên quan đến tầm ảnh hưởng sâu rộng của Cuốn theo chiều gió, không thể không chú ý đến những tác phẩm viết tiếp “Cuốn theo chiều gió” Nổi tiếng có thể kể đến là phần hậu “Scarlett” của Alexandra Ripley (1991) và Rhett Butler’People (tạm dịch là “Người của Rhett Butler”) của Donald McCaig (2007).