Các nhân tố ảnh hưởng hành vi sử dụng ngân hàng xanh tại VIB TP.HCM

Phân tích các nhân tố ảnh hưởng hành vi chấp nhận dịch vụ ngân hàng xanh của khách hàng. Luận văn nghiên cứu thực tế tại ngân hàng VIB TP.HCM.

• Tác giả: Tạ Bùi Tuyết Hương
• Người hướng dẫn: Nguyễn Văn Tiến
• Trường học: Trường Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Các nhân tố ảnh hưởng đến hành vi chấp nhận sử dụng các dịch vụ ngân hàng xanh của khách hàng cá nhân tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Quốc tế trên địa bàn TP.HCM
• Loại tài liệu: Luận văn Thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• TÓM TẮT LUẬN VĂN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG ANH
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC HÌNH
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Ý nghĩa của đề tài
• 1.7. Nội dung tóm lược các chương tiếp theo
• 1.8. TÓM TẮT CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VỀ CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.1. Các dịch vụ ngân hàng xanh cung cấp cho KHCN
• 2.2. Các khía cạnh chính của ngân hàng xanh
• 2.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển của ngân hàng xanh
• 2.4. Lý thuyết lan truyền sự đổi mới (IDT)
• 2.5. Lý thuyết hành động hợp lý (TRA)
• 2.6. Mô hình chấp nhận công nghệ (TAM)
• 2.7. Các nghiên cứu liên quan
• 2.8. Giả thuyết nghiên cứu và đề xuất mô hình nghiên cứu
• 2.8.1. Giả thuyết nghiên cứu
• 2.8.2. Mô hình nghiên cứu đề xuất
• 2.9. TÓM TẮT CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Quy trình nghiên cứu đề tài
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3.2.1. Nghiên cứu định tính
• 3.2.2. Nghiên cứu định lượng
• 3.3. TÓM TẮT CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Giới thiệu về ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam
• 4.2. Thống kê mô tả
• 4.2.1. Thống kê mô tả tần số
• 4.2.2. Thống kê mô tả trung bình
• 4.3. Đánh giá độ tin cậy Cronbach’s Alpha
• 4.4. Phân tích nhân tố khám phá EFA
• 4.4.1. Biến độc lập
• 4.4.2. Biến phụ thuộc
• 4.5. Phân tích tương quan Pearson
• 4.6. Phân tích hồi quy tuyến tính đa bội
• 4.7. So sánh kết quả nghiên cứu với đề tài nghiên cứu liên quan
• 4.8. Sự khác biệt trung bình “Hành vi chấp nhận sử dụng dịch vụ ngân hàng xanh của KHCN tại ngân hàng TMCP Quốc tế trên địa bàn TP.HCM” đối với những giá trị khác nhau của biến định tính
• 4.8.1. Biến định tính “Độ tuổi”
• 4.8.2. Biến định tính “Nghề nghiệp”
• 4.8.3. Biến định tính “Giới tính”
• 4.9. TÓM TẮT CHƯƠNG 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý QUẢN TRỊ
• 5.1. Hàm ý quản trị
• 5.2. Hạn chế của đề tài và đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo
• 5.3. TÓM TẮT CHƯƠNG 5
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Ngân hàng xanh Giải mã xu hướng tài chính bền vững mới

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và suy thoái môi trường trở thành thách thức toàn cầu, khái niệm ngân hàng xanh (Green Banking) đã nổi lên như một trụ cột thiết yếu của nền kinh tế bền vững. Đây không chỉ là một thuật ngữ thời thượng, mà là một sự chuyển dịch chiến lược trong ngành tài chính, hướng tới việc tích hợp các yếu tố Môi trường, Xã hội và Quản trị (ESG) vào mọi hoạt động. Ngân hàng xanh được định nghĩa là các tổ chức tài chính cung cấp sản phẩm, dịch vụ và chính sách nhằm thúc đẩy các hoạt động thân thiện với môi trường, giảm thiểu dấu chân carbon và hỗ trợ phát triển bền vững. Các hoạt động này bao gồm việc cấp tín dụng xanh cho các dự án năng lượng tái tạo, nông nghiệp sạch, xây dựng công trình xanh, đồng thời giảm thiểu việc sử dụng giấy tờ thông qua số hóa và khuyến khích ngân hàng số. Sự ra đời của ngân hàng xanh là một phản ứng tất yếu trước áp lực từ cả cơ quan quản lý và nhận thức ngày càng cao của cộng đồng. Luận văn của Tạ Bùi Tuyết Hương (2024) nhấn mạnh rằng sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008, các quốc gia đã phải xem xét lại chiến lược kinh doanh của hệ thống tài chính, đặt trọng tâm vào các vấn đề bảo vệ môi trường. Tại Việt Nam, chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2011-2020 đã xác định tài chính bền vững và ngân hàng xanh là một bộ phận không thể tách rời. Các ngân hàng thương mại đang dần nhận thức được vai trò của mình, không chỉ là trung gian tài chính mà còn là tác nhân thúc đẩy sự thay đổi tích cực trong xã hội. Việc hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi khách hàng trong việc chấp nhận dịch vụ ngân hàng xanh trở nên cấp thiết, quyết định sự thành công của xu hướng này.

1.1. Định nghĩa tài chính bền vững và tín dụng xanh là gì

Tài chính bền vững là một khái niệm rộng, bao trùm mọi quyết định đầu tư và tài trợ có xem xét đến các yếu tố ESG. Mục tiêu của nó là tạo ra giá trị kinh tế lâu dài đồng thời mang lại lợi ích cho xã hội và môi trường. Trong khi đó, tín dụng xanh là một công cụ cụ thể trong khuôn khổ tài chính bền vững. Đây là việc các tổ chức tín dụng cung cấp vốn cho các dự án, hoạt động sản xuất kinh doanh có tác động tích cực đến môi trường hoặc giảm thiểu rủi ro môi trường. Ví dụ bao gồm các khoản vay cho dự án năng lượng mặt trời, xử lý nước thải, nông nghiệp hữu cơ, hoặc các doanh nghiệp áp dụng công nghệ sạch. Các sản phẩm tín dụng xanh thường đi kèm với các chính sách khuyến khích như lãi suất ưu đãi, nhằm thúc đẩy doanh nghiệp và cá nhân đầu tư vào các giải pháp bền vững. Qua đó, ngân hàng đóng vai trò điều hướng dòng vốn của nền kinh tế vào các lĩnh vực ưu tiên cho phát triển bền vững.

1.2. Vai trò của ngân hàng trong mục tiêu phát triển bền vững

Ngân hàng không chỉ là người cho vay mà còn là nhà tư vấn và thẩm định rủi ro. Bằng cách tích hợp các tiêu chí môi trường vào quy trình thẩm định tín dụng, các ngân hàng có thể giảm thiểu rủi ro cho danh mục đầu tư của mình và góp phần ngăn chặn các dự án gây hại cho môi trường. Hơn nữa, với vai trò là một doanh nghiệp lớn, các ngân hàng có thể thể hiện trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (CSR) thông qua các hoạt động nội bộ như tiết kiệm năng lượng, giảm rác thải nhựa, và số hóa quy trình làm việc. Việc tiên phong áp dụng các tiêu chuẩn ESG không chỉ giúp nâng cao uy tín thương hiệu ngân hàng mà còn thu hút một thế hệ khách hàng mới có nhận thức về môi trường cao, từ đó tạo ra lợi thế cạnh tranh và đảm bảo sự phát triển lâu dài.

II. Rào cản tâm lý Thách thức khi thay đổi hành vi khách hàng

Mặc dù lợi ích của ngân hàng xanh là rõ ràng, việc chuyển đổi hành vi khách hàng từ các dịch vụ truyền thống sang các giải pháp xanh vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Rào cản lớn nhất không nằm ở công nghệ mà ở yếu tố tâm lý và nhận thức của người tiêu dùng. Một trong những trở ngại chính là rủi ro cảm nhận. Khách hàng có thể lo ngại về tính bảo mật của các giao dịch trên nền tảng ngân hàng số, sự phức tạp của các sản phẩm tài chính mới, hoặc nghi ngờ về cam kết môi trường thực sự của ngân hàng. Thêm vào đó, sự thiếu hụt thông tin và giáo dục về tài chính bền vững khiến nhiều người chưa hiểu rõ lợi ích của việc sử dụng sản phẩm tài chính xanh. Nghiên cứu của Hà Nam Khánh Giao (2020) chỉ ra rằng hơn 50% khách hàng nhận biết về hoạt động ngân hàng xanh nhưng chưa sử dụng, cho thấy một khoảng cách lớn giữa nhận thức và hành động. Bên cạnh đó, các chính sách khuyến khích từ ngân hàng và chính phủ đôi khi chưa đủ hấp dẫn để tạo ra động lực thay đổi mạnh mẽ. Nếu lợi ích tài chính (như lãi suất ưu đãi, giảm phí) không rõ rệt, khách hàng có xu hướng duy trì thói quen cũ. Cuối cùng, thái độ đối với môi trường của một bộ phận khách hàng vẫn còn hạn chế, khiến họ không xem các yếu tố xanh là tiêu chí ưu tiên khi lựa chọn dịch vụ ngân hàng. Để vượt qua những rào cản này, các ngân hàng cần một chiến lược toàn diện, kết hợp giữa truyền thông hiệu quả, thiết kế sản phẩm ưu việt và xây dựng niềm tin vững chắc.

2.1. Rủi ro cảm nhận và sự thiếu hụt nhận thức về môi trường

Rủi ro cảm nhận là yếu tố tâm lý có ảnh hưởng tiêu cực đến quyết định chấp nhận công nghệ mới. Đối với ngân hàng xanh, rủi ro này thể hiện ở nhiều khía cạnh: rủi ro về bảo mật thông tin khi thực hiện giao dịch trực tuyến, rủi ro về hiệu suất khi các ứng dụng ngân hàng số hoạt động không ổn định, và rủi ro tài chính khi đầu tư vào các sản phẩm tài chính xanh chưa được kiểm chứng rộng rãi. Đồng thời, nhận thức về môi trường của công chúng tại Việt Nam dù đã cải thiện nhưng vẫn chưa đồng đều. Nhiều người vẫn chưa thấy được mối liên hệ trực tiếp giữa việc lựa chọn dịch vụ ngân hàng của mình và các vấn đề môi trường vĩ mô. Việc thiếu thông tin về tác động của các khoản đầu tư truyền thống (vào công nghiệp hóa thạch, các dự án gây ô nhiễm) cũng làm giảm tính cấp thiết của việc chuyển đổi sang tài chính bền vững.

2.2. Tác động của chính sách khuyến khích chưa đủ mạnh mẽ

Các chính sách khuyến khích là đòn bẩy quan trọng để thúc đẩy hành vi khách hàng. Tuy nhiên, nếu các ưu đãi không đủ lớn, chúng sẽ không thể vượt qua sức ì của thói quen. Ví dụ, một chương trình cho vay mua xe điện với lãi suất chỉ giảm nhẹ so với vay mua xe xăng truyền thống có thể không đủ để thuyết phục khách hàng. Tương tự, các chương trình miễn phí giao dịch trên ứng dụng di động dù hữu ích nhưng chưa phải là yếu tố quyết định nếu khách hàng chưa tin tưởng vào nền tảng. Để chính sách thực sự hiệu quả, các ngân hàng cần thiết kế các gói ưu đãi toàn diện, kết hợp cả lợi ích tài chính trực tiếp và các giá trị gia tăng khác như tư vấn tài chính bền vững, cấp chứng nhận xanh, hoặc liên kết với các đối tác trong hệ sinh thái xanh để mang lại lợi ích kép cho khách hàng.

III. Top 3 yếu tố công nghệ thúc đẩy hành vi khách hàng ngân hàng xanh

Nghiên cứu của Tạ Bùi Tuyết Hương (2024), dựa trên nền tảng các mô hình lý thuyết như Mô hình Chấp nhận Công nghệ (TAM), đã xác định các yếu tố then chốt từ góc độ công nghệ và tâm lý ảnh hưởng đến hành vi khách hàng đối với ngân hàng xanh. Trong đó, ba yếu tố nổi bật nhất là Cảm nhận sự hữu ích, Cảm nhận dễ sử dụng và Niềm tin. Cảm nhận sự hữu ích được chứng minh là nhân tố có tác động mạnh mẽ nhất. Khách hàng chỉ chấp nhận một dịch vụ mới khi họ tin rằng nó thực sự giúp cải thiện hiệu suất công việc, tiết kiệm thời gian và chi phí. Các dịch vụ ngân hàng số như chuyển tiền 24/7, thanh toán hóa đơn tự động, gửi tiết kiệm online là những minh chứng rõ ràng cho sự hữu ích này. Yếu tố thứ hai là Cảm nhận dễ sử dụng. Một công nghệ dù hữu ích đến đâu nhưng nếu quá phức tạp, giao diện khó hiểu sẽ nhanh chóng bị từ chối. Do đó, việc tối ưu hóa trải nghiệm người dùng, thiết kế ứng dụng trực quan và đơn giản hóa các thao tác là yêu cầu bắt buộc. Cuối cùng, Niềm tin đóng vai trò như chất keo kết dính. Niềm tin này không chỉ bao gồm sự an toàn, bảo mật của hệ thống mà còn là niềm tin vào uy tín thương hiệu ngân hàng và cam kết của họ đối với các giá trị bền vững. Một khi ngân hàng xây dựng được niềm tin vững chắc, khách hàng sẽ sẵn sàng vượt qua những e ngại ban đầu để trải nghiệm các sản phẩm tài chính xanh và dịch vụ số hóa.

3.1. Cảm nhận hữu ích Khi ngân hàng số đáp ứng nhu cầu thực tế

Theo kết quả phân tích hồi quy trong luận văn của Tạ Bùi Tuyết Hương (2024), Cảm nhận sự hữu ích là biến có hệ số ảnh hưởng lớn nhất đến hành vi chấp nhận dịch vụ ngân hàng xanh. Điều này khẳng định một nguyên tắc cơ bản trong marketing: sản phẩm phải giải quyết được vấn đề của khách hàng. Các dịch vụ như quản lý tài chính cá nhân tự động, sao kê tài khoản trực tuyến giúp giảm thiểu việc di chuyển đến quầy giao dịch và sử dụng giấy tờ. Việc này không chỉ mang lại lợi ích về môi trường mà còn trực tiếp tiết kiệm thời gian và chi phí cho người dùng. Khi khách hàng nhận thấy ngân hàng số giúp họ quản lý tài chính hiệu quả hơn, nhanh chóng hơn và tiện lợi hơn, hành vi khách hàng sẽ tự động dịch chuyển theo hướng tích cực.

3.2. Cảm nhận dễ sử dụng Tối ưu trải nghiệm người dùng

Cảm nhận dễ sử dụng có tác động trực tiếp đến thái độ và ý định sử dụng. Một ứng dụng ngân hàng được thiết kế tốt phải đảm bảo người dùng ở mọi lứa tuổi và trình độ công nghệ đều có thể thực hiện các giao dịch cơ bản một cách dễ dàng. Các yếu tố như giao diện thân thiện, luồng thao tác logic, hướng dẫn rõ ràng, và tốc độ xử lý nhanh sẽ làm tăng đáng kể mức độ hài lòng của khách hàng. Theo mô hình TAM, Cảm nhận dễ sử dụng cũng tác động gián tiếp đến Cảm nhận sự hữu ích, bởi khi một công cụ dễ dùng, người ta sẽ có xu hướng khai thác được nhiều tính năng hữu ích của nó hơn. Do đó, đầu tư vào thiết kế UX/UI là một chiến lược quan trọng để thúc đẩy việc chấp nhận các dịch vụ ngân hàng xanh.

3.3. Niềm tin và uy tín thương hiệu ngân hàng trong kỷ nguyên số

Niềm tin là yếu tố quan trọng thứ hai sau Cảm nhận sự hữu ích, theo nghiên cứu đã trích dẫn. Trong môi trường số, nơi các rủi ro về an ninh mạng luôn hiện hữu, khách hàng cần tin tưởng rằng thông tin cá nhân và tài sản của họ được bảo vệ tuyệt đối. Các ngân hàng cần đầu tư mạnh mẽ vào công nghệ bảo mật đa lớp, xác thực sinh trắc học và thường xuyên truyền thông về các biện pháp an toàn. Bên cạnh đó, uy tín thương hiệu ngân hàng được xây dựng qua nhiều năm cũng là một tài sản vô giá. Một thương hiệu mạnh, có lịch sử hoạt động minh bạch và thể hiện rõ trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp sẽ dễ dàng chiếm được lòng tin của khách hàng khi giới thiệu các sản phẩm tài chính xanh mới.

IV. Cách yếu tố xã hội và môi trường định hình hành vi khách hàng

Bên cạnh các yếu tố công nghệ và cá nhân, hành vi khách hàng còn chịu sự chi phối mạnh mẽ từ các yếu tố xã hội và môi trường. Mô hình TPB (Theory of Planned Behavior) nhấn mạnh vai trò của Chuẩn chủ quan, tức là nhận thức của một cá nhân về áp lực xã hội trong việc thực hiện một hành vi. Trong bối cảnh ngân hàng xanh, điều này có nghĩa là quyết định của một khách hàng có thể bị ảnh hưởng bởi ý kiến và hành động của gia đình, bạn bè, đồng nghiệp hoặc những người có tầm ảnh hưởng trong cộng đồng. Khi việc sử dụng các sản phẩm thân thiện với môi trường trở thành một chuẩn mực xã hội, khách hàng sẽ có xu hướng tuân theo để thể hiện sự hòa nhập và ý thức trách nhiệm. Yếu tố thứ hai là sự quan tâm đến môi trường. Khi nhận thức về môi trường của cá nhân tăng lên, thái độ đối với môi trường của họ cũng trở nên tích cực hơn. Những khách hàng này sẽ chủ động tìm kiếm các sản phẩm tài chính xanh, ưu tiên giao dịch với các ngân hàng có cam kết mạnh mẽ về phát triển bền vững. Nghiên cứu của Tạ Bùi Tuyết Hương (2024) cũng khẳng định rằng Sự quan tâm đến môi trường là một nhân tố có tác động, dù ở mức độ thấp hơn so với các yếu tố về tính hữu ích và niềm tin. Cuối cùng, trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (CSR) cũng đóng vai trò quan trọng. Các hoạt động CSR của ngân hàng, nếu được truyền thông hiệu quả, sẽ củng cố hình ảnh một tổ chức có trách nhiệm, từ đó tác động tích cực đến lòng trung thành của khách hàng và khuyến khích họ tham gia vào hệ sinh thái ngân hàng xanh.

4.1. Chuẩn chủ quan Sức mạnh của ảnh hưởng từ cộng đồng

Chuẩn chủ quan phản ánh niềm tin của một cá nhân rằng những người quan trọng đối với họ nghĩ rằng họ nên hoặc không nên thực hiện hành vi đó. Trong lĩnh vực ngân hàng xanh, nếu một người thấy bạn bè của mình thường xuyên chia sẻ về việc sử dụng thẻ tín dụng làm từ vật liệu tái chế hoặc đầu tư vào quỹ xanh, họ có nhiều khả năng sẽ tìm hiểu và làm theo. Các ngân hàng có thể tận dụng yếu tố này bằng cách triển khai các chiến dịch marketing lan truyền (viral marketing), hợp tác với những người có ảnh hưởng (influencers) về lối sống xanh, hoặc tạo ra các chương trình giới thiệu bạn bè với phần thưởng hấp dẫn. Việc tạo ra một trào lưu xã hội tích cực sẽ là động lực mạnh mẽ để thay đổi hành vi khách hàng trên diện rộng.

4.2. Mối quan tâm và thái độ đối với sản phẩm tài chính xanh

Sự quan tâm đến môi trường là tiền đề cho việc hình thành thái độ đối với môi trường một cách tích cực. Khi khách hàng thực sự lo lắng về biến đổi khí hậu, ô nhiễm không khí hay rác thải nhựa, họ sẽ có động lực để thay đổi hành vi tiêu dùng của mình, bao gồm cả việc lựa chọn dịch vụ tài chính. Thái độ này sẽ chuyển hóa thành sự ưu tiên dành cho các sản phẩm tài chính xanh, như tài khoản tiết kiệm có cam kết đầu tư vào dự án sạch, hoặc các khoản vay ưu đãi cho việc lắp đặt điện mặt trời. Để kích hoạt yếu tố này, ngân hàng cần truyền thông một cách minh bạch và thuyết phục về tác động môi trường tích cực của từng sản phẩm, giúp khách hàng thấy rằng lựa chọn của họ thực sự tạo ra sự khác biệt.

V. Nghiên cứu VIB Các nhân tố ảnh hưởng hành vi khách hàng

Luận văn thạc sĩ của Tạ Bùi Tuyết Hương (2024) đã cung cấp những bằng chứng thực nghiệm giá trị về các nhân tố ảnh hưởng đến hành vi chấp nhận sử dụng dịch vụ ngân hàng xanh của khách hàng cá nhân tại Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam (VIB) trên địa bàn TP.HCM. Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng với 385 mẫu khảo sát hợp lệ, phân tích dữ liệu qua phần mềm SPSS 20. Kết quả nghiên cứu khẳng định rằng cả năm biến độc lập trong mô hình đề xuất đều có ảnh hưởng cùng chiều và có ý nghĩa thống kê đến biến phụ thuộc là hành vi khách hàng. Cụ thể, mức độ ảnh hưởng giảm dần theo thứ tự: Cảm nhận sự hữu ích, Niềm tin, Cảm nhận dễ sử dụng, Chuẩn chủ quan và Sự quan tâm môi trường. Kết quả này cung cấp một cái nhìn sâu sắc cho các nhà quản trị ngân hàng. Nó cho thấy để thúc đẩy ngân hàng xanh, ưu tiên hàng đầu là phải phát triển các sản phẩm, dịch vụ thực sự mang lại giá trị, tiện ích vượt trội cho người dùng. Song song đó, việc củng cố niềm tin thông qua bảo mật và xây dựng uy tín thương hiệu ngân hàng là yếu tố sống còn. Các yếu tố xã hội và môi trường tuy có tác động thấp hơn nhưng vẫn đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra sự khác biệt và xây dựng lòng trung thành của khách hàng trong dài hạn. Những phát hiện này là cơ sở quan trọng để các ngân hàng, đặc biệt là VIB, xây dựng các chiến lược marketing và phát triển sản phẩm phù hợp, đáp ứng kỳ vọng của khách hàng trong kỷ nguyên tài chính bền vững.

5.1. Phân tích hồi quy Mức độ tác động của từng nhân tố

Phân tích hồi quy tuyến tính đa bội trong nghiên cứu đã lượng hóa mức độ tác động của từng yếu tố. Việc Cảm nhận sự hữu ích đứng đầu danh sách cho thấy khách hàng Việt Nam vẫn mang tính thực dụng cao khi lựa chọn dịch vụ ngân hàng. Họ quan tâm đến lợi ích trực tiếp như tốc độ, chi phí và sự tiện lợi. Niềm tin xếp thứ hai, nhấn mạnh tầm quan trọng của an toàn và uy tín trong một ngành dịch vụ nhạy cảm như tài chính. Cảm nhận dễ sử dụng, Chuẩn chủ quan và Sự quan tâm môi trường có tác động kế tiếp, cho thấy sau khi các nhu cầu cơ bản về chức năng và an toàn được đáp ứng, các yếu tố về trải nghiệm, ảnh hưởng xã hội và giá trị đạo đức sẽ trở nên quan trọng hơn. Bảng xếp hạng này là một kim chỉ nam để phân bổ nguồn lực phát triển sản phẩm và truyền thông một cách hiệu quả.

5.2. Hàm ý quản trị Gia tăng lòng trung thành của khách hàng

Từ kết quả nghiên cứu, các hàm ý quản trị quan trọng được đề xuất. Thứ nhất, ngân hàng cần liên tục đổi mới, tích hợp công nghệ để nâng cao tính hữu ích và đơn giản hóa dịch vụ ngân hàng số. Thứ hai, cần đầu tư không ngừng vào hệ thống bảo mật và truyền thông minh bạch về các cam kết ESG để xây dựng niềm tin. Thứ ba, cần triển khai các chiến dịch truyền thông nhắm vào cộng đồng, tận dụng sức ảnh hưởng của xã hội để bình thường hóa việc sử dụng ngân hàng xanh. Cuối cùng, việc lồng ghép các thông điệp về môi trường một cách tinh tế và nhất quán trong mọi hoạt động sẽ giúp nâng cao nhận thức và thu hút phân khúc khách hàng quan tâm đến phát triển bền vững. Thực hiện đồng bộ các giải pháp này sẽ giúp gia tăng tỷ lệ chấp nhận dịch vụ và củng cố lòng trung thành của khách hàng.

VI. Tương lai của ngân hàng xanh và xu hướng tài chính bền vững

Xu hướng ngân hàng xanh và tài chính bền vững không phải là một trào lưu ngắn hạn mà là một sự chuyển dịch mang tính cấu trúc của ngành tài chính toàn cầu. Trong tương lai, ranh giới giữa ngân hàng truyền thống và ngân hàng xanh sẽ dần bị xóa nhòa, khi các tiêu chuẩn về môi trường, xã hội và quản trị (ESG) trở thành yêu cầu bắt buộc thay vì là một lợi thế cạnh tranh. Các ngân hàng sẽ phải tích hợp toàn diện việc đánh giá rủi ro khí hậu và tác động xã hội vào mô hình kinh doanh cốt lõi. Công nghệ, đặc biệt là Trí tuệ nhân tạo (AI) và Dữ liệu lớn (Big Data), sẽ đóng vai trò then chốt trong việc phân tích, đo lường và báo cáo các chỉ số ESG một cách chính xác. Hành vi khách hàng cũng sẽ tiếp tục tiến hóa. Thế hệ người tiêu dùng mới, với nhận thức về môi trường cao hơn, sẽ yêu cầu sự minh bạch tuyệt đối về dòng vốn đầu tư của ngân hàng. Họ sẽ không chỉ là người sử dụng dịch vụ mà còn là những nhà giám sát, đòi hỏi các ngân hàng phải thực sự thực hiện trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp. Do đó, các ngân hàng cần chuẩn bị cho một tương lai nơi mà sự thành công không chỉ được đo bằng lợi nhuận tài chính, mà còn bằng những đóng góp tích cực cho một thế giới bền vững và công bằng hơn. Đây là một hành trình dài, đòi hỏi sự cam kết và nỗ lực không ngừng từ toàn bộ hệ thống.

6.1. Tích hợp tiêu chuẩn ESG vào chiến lược kinh doanh cốt lõi

Trong tương lai, việc tuân thủ các tiêu chuẩn ESG sẽ không còn là một lựa chọn. Các quy định của chính phủ và yêu cầu từ các nhà đầu tư quốc tế sẽ ngày càng khắt khe hơn. Các ngân hàng cần chủ động xây dựng một lộ trình tích hợp ESG toàn diện, từ việc đào tạo nhân sự, điều chỉnh quy trình thẩm định tín dụng xanh, đến việc phát triển các sản phẩm tài chính xanh đa dạng và báo cáo minh bạch về tác động. Việc tích hợp này không chỉ giúp quản lý rủi ro tốt hơn mà còn mở ra những cơ hội kinh doanh mới trong nền kinh tế xanh, đảm bảo sự phát triển bền vững của chính ngân hàng.

6.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo về hành vi người tiêu dùng xanh

Nghiên cứu của Tạ Bùi Tuyết Hương (2024) đã mở ra nhiều hướng đi mới cho các nghiên cứu trong tương lai. Các đề tài tiếp theo có thể đi sâu vào việc phân tích hành vi khách hàng theo từng phân khúc nhân khẩu học khác nhau (ví dụ: thế hệ Gen Z so với các thế hệ lớn tuổi hơn), hoặc so sánh hành vi giữa khu vực thành thị và nông thôn. Ngoài ra, việc nghiên cứu vai trò của các yếu tố mới như "cảm xúc tích cực" (niềm tự hào khi sử dụng sản phẩm xanh) hoặc "ảnh hưởng của chính sách công" đến quyết định sử dụng ngân hàng xanh cũng là những hướng đi đầy tiềm năng. Những nghiên cứu này sẽ cung cấp thêm bằng chứng khoa học, giúp các ngân hàng và nhà hoạch định chính sách có những chiến lược hiệu quả hơn để thúc đẩy tài chính bền vững tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan về đề tài nghiên cứu - Chương 2: Tổng quan về cơ sở lý thuyết và mô hình nghiên cứu - Chương 3: Thiết kế nghiên cứu - Chương 4: Kết quả nghiên cứu - Chương 5: Kết luận và hàm ý quản trị 7 CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VỀ CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU Chương 2 sẽ tập trung vào việc xây dựng cơ sở lý thuyết cho đề tài, bao gồm việc trình bày các lý thuyết quan trọng liên quan đến hành vi chấp nhận sử dụng dịch vụ. Nội dung chương này sẽ bao gồm các lý thuyết như lý thuyết về dịch vụ ngân hàng xanh, TRA, IDT và TAM. Bên cạnh đó, tác giả sẽ thực hiện một số lược khảo về các nghiên cứu liên quan, đồng thời phát triển các giả thuyết nghiên cứu và đề xuất mô hình phù hợp cho đề tài này. Khái niệm hành vi chấp nhận sử dụng “Hành vi của người tiêu dùng là những hành vi mà người tiêu dùng thể hiện trong việc tìm kiếm, mua, sử dụng, đánh giá sản phẩm/ dịch vụ mà họ mong đợi sẽ thoả mãn nhu cầu cá nhân của họ” (Hồ Huy Tựu và cộng sự, 2018).

Theo Hà Nam Khánh Giao (2015), chấp nhận sử dụng là việc chấp nhận và tiếp tục sử dụng sản phẩm/dịch vụ hay một ý tưởng. Người tiêu dùng đi qua “một quá trình nhận thức, thuyết phục, quyết định và xác nhận” trước khi họ sẵn sàng để chấp nhận sử dụng một sản phẩm hay dịch vụ. Tóm lại, hành vi chấp nhận sử dụng là quá trình người tiêu dùng tìm hiểu thông tin sản phẩm/dịch vụ, tiếp thu ý kiến rồi từ đó ra quyết định chấp nhận sử dụng sản phẩm/dịch vụ mới hoặc tiếp tục sử dụng sản phẩm/dịch vụ sau khi được nâng cấp, cải tiến. Khái niệm dịch vụ ngân hàng xanh Ngân hàng xanh tuy hoạt động tương tự như các ngân hàng truyền thống nhưng có một sự khác biệt đáng kể, đó là sự tập trung mạnh mẽ vào các yếu tố môi trường và xã hội.

Mục tiêu chính của ngân hàng xanh là bảo vệ môi trường và duy trì các nguồn 8 tài nguyên thiên nhiên. Bên cạnh việc cung cấp các dịch vụ ngân hàng thông thường, ngân hàng xanh còn tham gia tích cực vào các chương trình và hoạt động có lợi cho cộng đồng và môi trường (Trần Thị Thanh Tú và cộng sự, 2020). Ngân hàng xanh gắn liền với các hoạt động và quy trình nhằm khuyến khích bảo vệ môi trường và giảm lượng khí thải cac – bon (Nguyễn Thị Đoan Trang, 2018). Ở một phạm vi hẹp hơn, ngân hàng xanh bao gồm những hoạt động hàng ngày mà trong đó, việc tối ưu hóa nguồn lực và giảm thiểu sử dụng giấy tờ được ưu tiên.

Ngân hàng khuyến khích khách hàng sử dụng các dịch vụ như ngân hàng trực tuyến, áp dụng các tiêu chuẩn bảo vệ môi trường trong quá trình xét duyệt khoản vay và cung cấp các khoản tín dụng ưu đãi cho những dự án liên quan đến năng lượng tái tạo và giảm phát thải cac – bon. Một ngân hàng có thể được coi là ngân hàng xanh khi cung cấp các sản phẩm và dịch vụ kèm theo cam kết bảo vệ môi trường hoặc đầu tư vào các dự án sản xuất bền vững và thân thiện với môi trường. Ở một góc nhìn rộng hơn, ngân hàng xanh cũng được xem là một ngân hàng bền vững, bởi vì các quyết định của nó không chỉ dựa trên yếu tố kinh tế mà còn xem xét cả các khía cạnh xã hội và môi trường. Quá trình phát triển ngân hàng xanh phải đi đôi với việc cân nhắc lợi ích xã hội, kinh tế và môi trường, tạo ra một sự liên kết chặt chẽ giữa ngân hàng xanh và các yếu tố này (Trần Thị Thanh Tú và cộng sự, 2020).

Theo PappuRajan và Saranya (2018), “Ngân hàng số là thuật ngữ chỉ việc cung ứng dịch vụ dựa trên sự hỗ trợ của công nghệ kỹ thuật số, ứng dụng di động và mạng internet trong một cuộc chuyển đổi mang tính cách mạng, qua đó mang lại những tính năng mới cho trải nghiệm khách hàng, không bị giới hạn bởi thời gian và không gian giao dịch. Việc cung ứng dịch vụ ngân hàng số có tốc độ nhanh hơn dịch vụ truyền thống”. Ngân hàng số là việc thực hiện toàn bộ hoạt động cung ứng dịch vụ và giao dịch với khách hàng thông qua các ứng dụng công nghệ. Trong khi đó, ngân hàng điện tử là một dạng sản phẩm bổ sung của ngân hàng, có sự ứng dụng công nghệ, internet nhưng đều xuất phát từ các dịch vụ truyền thống, cách thức cung ứng dịch vụ về cơ bản vẫn mang tính chất của một ngân hàng truyền thống.2 Các dịch vụ ngân hàng xanh cung cấp cho KHCN Theo Diệu Nhi (2019), với mục tiêu thực hiện trách nhiệm xã hội và bảo vệ môi trường, các ngân hàng phải tạo ra các hệ thống quản lí và cung cấp các sản phẩm/dịch vụ ngân hàng xanh, thân thiện với môi trường như: - Dịch vụ trực tuyến: thanh toán hoá đơn điện, nước, cước viễn thông, chuyển khoản nhanh 24/7, sao kê tài khoản thanh toán, gửi tiết kiệm trực tuyến, chuyển tiền quốc tế, nhận tiền kiều hối, chuyển tiền theo lô… Hiện nay nghiệp vụ chuyển tiền quốc tế được ngân hàng TMCP Quốc tế thúc đẩy mạnh khi khách hàng có thể thao tác nhanh gọn trên ứng dụng ngân hàng My VIB (My VIB là ứng dụng ngân hàng số của VIB cung cấp cho KHCN) mà không cần phải đến quầy giao dịch với hơn 110 loại ngoại tệ.

- Các tài khoản kiểm tra xanh. Khách hàng có thể kiểm tra số dư tài khoản trên máy ATM và dịch vụ tin nhắn thông báo biến động số dư SMS. - Các khoản vay xanh như vay có tài sản thế chấp xanh, vay xây dựng thương mại xanh, vay mua xe xanh và thẻ xanh. • Cho vay có tài sản thế chấp xanh: Ngân hàng khuyến khích khách hàng mua sắm các sản phẩm, máy móc và thiết bị thân thiện với môi trường bằng cách cung cấp các khoản vay với lãi suất ưu đãi, thấp hơn so với mức lãi suất trên thị trường.

• Cho vay xây dựng thương mại xanh: Các dự án xây dựng công trình xanh, tiết kiệm năng lượng và giảm thiểu khí thải được ưu tiên vay vốn với điều kiện ưu đãi, nhằm khuyến khích phát triển công trình bền vững thay thế cho các phương thức xây dựng truyền thống. • Vay mua xe tiết kiệm nhiên liệu: Ngân hàng thúc đẩy việc mua sắm các loại xe có hiệu quả năng lượng cao bằng cách áp dụng mức lãi suất thấp hơn so với lãi suất thông thường. • Thẻ xanh: Các loại thẻ tín dụng và thẻ thanh toán liên quan đến hoạt động bảo vệ môi trường, như thẻ tín dụng xanh, được phát hành để hỗ 10 trợ các tổ chức phi chính phủ. Các công ty thẻ tín dụng thường đóng góp khoảng 1.5% từ mỗi giao dịch mua hàng cho các quỹ môi trường.3 Các khía cạnh chính của ngân hàng xanh Nguyễn Minh Loan (2019) chỉ ra rằng hoạt động ngân hàng xanh được thể hiện theo 3 khía cạnh chính là phát triển các sản phẩm/dịch vụ xanh, phát triển tín dụng xanh và giảm thiểu lượng khí cac – bon trong hoạt động nội bộ của ngân hàng.

- Tín dụng xanh được hiểu là việc các tổ chức tín dụng cho vay đối với các nhu cầu tiêu dùng, đầu tư, sản xuất kinh doanh mà không gây rủi ro đến môi trường, góp phần bảo vệ hệ sinh thái chung. Ngân hàng TMCP Nam Á đã ký kết với Quỹ Hợp tác khí hậu toàn cầu về việc triển khai chương trình tín dụng xanh tại Việt Nam. Với lãi suất ưu đãi từ 5 – 6%/ năm, ngân hàng sẽ cấp tín dụng trung và dài hạn cho các dự án thúc đẩy giảm khí CO2 và các dự án tiết kiệm 20% nhu cầu năng lượng. Ngân hàng TMCP Phát triển triển khai gói tín dụng 10.000 tỷ đồng dành cho các doanh nghiệp đang hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp sạch trên cả nước.

- Để giảm thiểu lượng cac – bon phát thải ra môi trường, khách hàng cần thay đổi thói quen bằng cách sử dụng các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt và thực hiện giao dịch thông qua các kênh ngân hàng điện tử. - Các sản phẩm và dịch vụ ngân hàng xanh mà ngân hàng cung cấp cho khách hàng bao gồm dịch vụ ngân hàng trực tuyến, tài khoản xanh và các khoản vay hỗ trợ cho các dự án thân thiện với môi trường.4 Các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển của ngân hàng xanh Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra các nhân tố bên trong và bên ngoài ngân hàng có ảnh hưởng đến sự phát triển ngân hàng xanh như sau: Bảng 2.1: Các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển của ngân hàng xanh Các nghiên cứu Nhân tố Nhóm nhân tố UNEP (2009), Hoen Quy định của pháp luật (2014) và Fukuhara về sở hữu trí tuệ, về môi Chính sách hỗ trợ của (2016) trường… nhà nước về phát triển Hoen (2014) và Fukuhara Công cụ quản lý tài chính ngân hàng xanh (2016) trong nước UNEP (2009), Hoen (2014) và Fukuhara Rủi ro chính trị (2016) Eyraud và các cộng sự GDP bình quân đầu (2013), Romano và các người/ USD cộng sự (2017) Các yếu tố vĩ mô ảnh Lãi suất danh nghĩa dài hưởng tới mức độ phát hạn triển của ngân hàng Giá tương đối của dầu xanh Eyraud và các cộng sự thô quốc tế (2013) Giá ưu đãi năng lượng sạch Cơ chế định giá coupon Dân số Nhu cầu hay chiến lược Nhu cầu đầu tư xanh Adelphi (2016) đầu tư xanh của doanh của các tổ chức kinh nghiệp doanh Fukuhara (2016) Nguồn tài chính dài hạn 12 Chi phí đầu tư, quy mô, Peter và cộng sự (2015) thời gian hoàn vốn dự án Barner và Han (2013) Quy mô ngân hàng Năng lực tài chính của Barner và Han (2013) Sở hữu ngân hàng ngân hàng Nhận thức của lãnh đạo Ritu (2014) Chiến lược ngân hàng ngân hàng về phát triển ngân hàng xanh Peter và các cộng sự Năng lực đánh giá dự án Năng lực của cán bộ, (2005), Adelphi (2016) tài chính xanh nhân viên Nguồn: Trần Thị Thanh Tú và các cộng sự tổng hợp (2020) 2.5 Lý thuyết lan truyền sự đổi mới (IDT) Giáo sư xã hội học và lý luận truyền thông Everett Rogers (1962) đã đề xuất lý thuyết về lan truyền sự đổi mới. Lý thuyết được ứng dụng lần đầu trong nghiên cứu về đổi mới công nghệ tại môi trường giáo dục. Rogers cho rằng khuyếch tán hay lan truyền sự đổi mới là một quá trình mà trong đó cái mới được phổ biến thông qua các kênh truyền thông, theo thời gian và trong một hệ thống xã hội.