Năng lực quản lý và hiệu quả hoạt động của hợp tác xã nông nghiệp tại Đồng bằng sông Cửu Long

Luận án tiến sĩ nông nghiệp nghiên cứu năng lực quản lý và hiệu quả hoạt động của hợp tác xã nông nghiệp tại đồng bằng sông cửu long, phân tích chuyên sâu, xây dựng mô hình lý

• Người hướng dẫn: Ts. Thái Anh Hòa
• Trường học: Trường Đại Học Cần Thơ
• Chuyên ngành: Kinh Tế Nông Nghiệp
• Đề tài: Năng Lực Quản Lý Và Hiệu Quả Hợp Tác Xã Nông Nghiệp Tại Đồng Bằng Sông Cửu Long
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Cần Thơ

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Bối cảnh nghiên cứu
• 1.2. Vấn đề nghiên cứu
• 1.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.4. Các giả thuyết nghiên cứu
• 1.5. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.6. Ý nghĩa của nghiên cứu
• 1.7. Kết cấu của luận án
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Các nghiên cứu tiếp cận mô hình năng lực
• 2.2. Tổng quan các loại hình năng lực được tiếp cận nghiên cứu
• 2.3. Tổng quan các năng lực đóng góp cho sự thành công của tổ chức
• 2.4. Tổng quan các cách tiếp cận năng lực
• 2.5. Tổng quan nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của HTX
• 2.5.1. Các yếu tố bên trong của HTX
• 2.5.2. Các yếu tố bên ngoài
• 2.6. Khe hổng nghiên cứu
• 2.7. Những đóng góp cho nghiên cứu từ tổng quan tài liệu
• 2.8. Phương pháp tiếp cận nghiên cứu của luận án
• 3. CHƯƠNG 3: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Cơ sở lý luận về năng lực
• 3.2. Cơ sở lý luận về HTX
• 3.3. Cơ sở lý luận về hiệu quả hoạt động
• 3.4. Ảnh hưởng của năng lực quản lý với hiệu quả hoạt động của hợp tác xã nông nghiệp
• 3.5. Phương pháp nghiên cứu
• 3.5.1. Phương pháp thu thập số liệu
• 3.5.2. Phương pháp phân tích số liệu
• 3.6. Quy trình nghiên cứu
• 3.7. Tiến trình nghiên cứu của luận án
• 3.8. Mô hình nghiên cứu
• 3.8.1. Xây dựng mô hình năng lực đội ngũ quản lý HTXNN
• 3.8.2. Xây dựng mô hình nghiên cứu xác định mối tương quan giữa năng lực đội ngũ quản lý với hiệu quả hoạt động của HTXNN tại ĐBSCL
• 4. CHƯƠNG 4: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CỦA HTXNN TẠI ĐBSCL
• 4.1. Nhận định chung
• 4.2. Phát triển về số lượng HTXNN tại ĐBSCL
• 4.3. Kết quả xếp loại HTXNN giai đoạn 2014 – 2016
• 4.4. Thực trạng năng lực của đội ngũ quản lý HTXNN
• 4.4.1. Độ tuổi của đội ngũ quản lý HTXNN
• 4.4.2. Trình độ học vấn
• 4.4.3. Trình độ chuyên môn
• 4.4.4. Thâm niên công tác
• 4.4.5. Trình độ học vấn giữa HTX lúa gạo và HTX cây ăn trái
• 4.4.6. Trình độ chuyên môn giữa HTX lúa gạo và HTX cây ăn trái
• 4.5. Hiệu quả kinh doanh của HTXNN tại ĐBSCL
• 4.5.1. Tổng doanh thu của HTXNN
• 4.5.2. Tổng chi phí của HTXNN
• 4.5.3. Tổng lợi nhuận của HTXNN
• 4.5.4. Các chỉ số hiệu quả tài chính của HTXNN
• 4.5.5. Các chỉ số hiệu quả xã hội của HTXNN
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 5.1. Thang đo nghiên cứu
• 5.2. Mô tả mẫu nghiên cứu
• 5.3. Đánh giá sơ bộ thang đo
• 5.4. Mô hình năng lực đội ngũ quản lý HTXNN tại ĐBSCL
• 5.5. Kết quả kiểm định các giả thuyết liên quan đến mô hình năng lực
• 5.5.1. Kiểm định giả thuyết về sự khác biệt theo thâm niên công tác
• 5.5.2. Kiểm định giả thuyết về sự khác biệt theo địa bàn hoạt động
• 5.5.3. Kiểm định giả thuyết về sự khác biệt theo vị trí công tác
• 5.6. Kết quả kiểm định mô hình nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của HTXNN
• 5.6.1. Mô tả mẫu nghiên cứu
• 5.6.2. Thống kê mô tả
• 5.6.3. Kết quả kiểm định mô hình xác định mối tương quan giữa năng lực quản lý và hiệu quả hoạt động của HTXNN tại ĐBSCL
• 5.7. Kết quả kiểm chứng các giả thuyết
• 6. CHƯƠNG 6: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 6.1. Đối với các cơ quan quản lý HTX tại ĐBSCL
• 6.2. Đối với các HTXNN tại ĐBSCL
• 6.3. Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo
• 6.3.1. Hạn chế của đề tài nghiên cứu
• 6.3.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo
• CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu

Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích năng lực quản lý và hiệu quả hợp tác xã nông nghiệp tại Đồng bằng sông Cửu Long. Mục tiêu chính là xây dựng một mô hình năng lực quản lý và đánh giá ảnh hưởng của nó đến hiệu quả hoạt động của các hợp tác xã nông nghiệp. Đặc biệt, nghiên cứu sẽ xem xét các yếu tố như kinh tế hợp tác, phát triển nông nghiệp, và chính sách nông nghiệp để hiểu rõ hơn về bối cảnh hoạt động của các hợp tác xã trong khu vực này.

1.1 Bối cảnh nghiên cứu

Đồng bằng sông Cửu Long là một trong những vùng nông nghiệp trọng điểm của Việt Nam, nơi có nhiều hợp tác xã nông nghiệp hoạt động. Tuy nhiên, hiệu quả hoạt động của các hợp tác xã này vẫn còn hạn chế. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả nông nghiệp và quản lý hợp tác xã, từ đó đưa ra các khuyến nghị nhằm nâng cao năng lực quản lý và hiệu quả hoạt động của các hợp tác xã.

II. Tổng quan tài liệu

Nghiên cứu đã tổng hợp các tài liệu liên quan đến năng lực quản lý và hiệu quả hoạt động của hợp tác xã nông nghiệp. Các nghiên cứu trước đây cho thấy rằng năng lực quản lý có ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả nông nghiệp. Việc xây dựng mô hình năng lực quản lý là cần thiết để đánh giá chính xác các yếu tố tác động đến hoạt động của hợp tác xã. Các khái niệm như mô hình hợp tác xã, đổi mới hợp tác xã, và phát triển bền vững cũng được xem xét trong bối cảnh này.

2.1 Các nghiên cứu trước đây

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng năng lực quản lý là yếu tố quyết định đến sự thành công của các hợp tác xã. Các yếu tố như trình độ học vấn, kinh nghiệm làm việc, và khả năng lãnh đạo đều có tác động lớn đến hiệu quả hoạt động. Nghiên cứu này sẽ tiếp tục khai thác các yếu tố này để xây dựng một mô hình năng lực quản lý phù hợp với thực tiễn tại Đồng bằng sông Cửu Long.

III. Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu được sử dụng trong nghiên cứu này bao gồm phân tích định tính và định lượng. Dữ liệu được thu thập từ 400 hợp tác xã nông nghiệp tại Đồng bằng sông Cửu Long thông qua khảo sát và phỏng vấn. Các thang đo năng lực quản lý được kiểm định bằng phương pháp Cronbach’s Alpha và phân tích nhân tố khám phá (EFA). Kết quả cho thấy các thang đo đạt yêu cầu về độ tin cậy và giá trị hội tụ, từ đó khẳng định tính chính xác của mô hình năng lực.

3.1 Xây dựng mô hình năng lực

Mô hình năng lực được xây dựng dựa trên 6 khái niệm chính, bao gồm kiến thức chung, hoạt động nhóm, quan hệ con người, định hướng hiệu quả, quản lý điều hành, và tinh thần sáng tạo. Mỗi khái niệm này được đo lường thông qua các hành vi cụ thể, giúp đánh giá chính xác năng lực của đội ngũ quản lý tại các hợp tác xã nông nghiệp.

IV. Kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy năng lực quản lý có ảnh hưởng tích cực đến hiệu quả hoạt động của các hợp tác xã nông nghiệp. Các mô hình hồi quy đa biến đã xác định được các yếu tố độc lập như năng lực, vốn góp, và quy mô đều có tác động thuận chiều đến hiệu quả hoạt động. Đặc biệt, năng lực quản lý của đội ngũ này hiện tại còn thấp, với mức trung bình chỉ đạt 61,60%. Điều này cho thấy cần có những biện pháp cải thiện năng lực quản lý để nâng cao hiệu quả hoạt động của hợp tác xã.

4.1 Đánh giá hiệu quả hoạt động

Hiệu quả hoạt động của hợp tác xã được đo lường qua các chỉ số tài chính như chỉ số sinh lợi trên doanh thu (ROS), chỉ số sinh lợi trên tài sản (ROA), và chỉ số sinh lợi trên vốn chủ sở hữu (ROE). Kết quả cho thấy các hợp tác xã có năng lực quản lý tốt hơn thường đạt được các chỉ số tài chính cao hơn, từ đó khẳng định vai trò quan trọng của năng lực quản lý trong việc nâng cao hiệu quả nông nghiệp.

V. Khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, một số khuyến nghị được đưa ra nhằm nâng cao năng lực quản lý và hiệu quả hoạt động của các hợp tác xã nông nghiệp tại Đồng bằng sông Cửu Long. Các cơ quan quản lý cần thường xuyên đánh giá năng lực của Ban quản trị hợp tác xã và thiết lập các chương trình đào tạo phù hợp. Đồng thời, các hợp tác xã cũng cần chủ động nâng cao năng lực của đội ngũ quản lý thông qua việc tuyển chọn đúng người cho các vị trí quan trọng.

5.1 Đối với các cơ quan quản lý

Các cơ quan quản lý cần xây dựng các tiêu chí đánh giá năng lực và hiệu quả hoạt động của hợp tác xã. Việc áp dụng các tiêu chí này sẽ giúp nâng cao chất lượng quản lý và thúc đẩy sự phát triển bền vững của các hợp tác xã nông nghiệp trong khu vực.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Trong bối cảnh tái cơ cấu ngành nông nghiệp và hội nhập kinh tế quốc tế, mô hình kinh tế tập thể – nòng cốt là hợp tác xã nông nghiệp (HTXNN) kiểu mới theo Luật Hợp tác xã năm 2012 – đóng vai trò chiến lược đối với chuỗi giá trị nông sản và sinh kế nông hộ tại Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL). Mặc dù khu vực kinh tế tập thể đóng góp ổn định khoảng 4,15% vào GDP cả nước (giai đoạn 2014 – 2016) và toàn vùng ĐBSCL có 1.251 HTXNN (chiếm tỷ trọng lớn trong 19.216 HTX toàn quốc năm 2016), thực tiễn hoạt động vẫn bộc lộ điểm nghẽn nghiêm trọng về năng lực nội tại. "Theo số liệu thống kê của Liên minh HTX năm 2016 cho thấy Ban quản trị HTX ĐBSCL có trình độ cao đẳng, đại học trở lên chỉ chiếm 14,48%, trình độ sơ cấp, trung cấp chiếm 40,89%, chưa qua đào tạo là 42,63%." Nút thắt cốt lõi nằm ở sự thiếu hụt khung chuẩn hóa năng lực quản trị chuyên nghiệp, công tác đào tạo còn nặng tính hình thức và thiếu các bằng chứng thực nghiệm lượng hóa tác động của năng lực quản lý đến hiệu quả vận hành.

Nghiên cứu giải quyết khoảng trống khoa học (research gap) trọng yếu: Sự thiếu vắng một thang đo năng lực quản lý đa chiều được kiểm định thực nghiệm dành riêng cho khu vực HTXNN, đồng thời làm rõ cơ chế tương tác giữa năng lực quản trị với quy mô, vốn góp và mức độ tham gia của thành viên lên hiệu quả tài chính và xã hội. Luận án xác lập hai câu hỏi và hai giả thuyết nghiên cứu trung tâm:

• Giả thuyết H1: Năng lực chung của đội ngũ quản lý HTXNN tại ĐBSCL không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê theo thâm niên công tác, địa bàn hoạt động hay vị trí công tác (kiểm chứng tính phổ quát của mô hình năng lực chung).
• Giả thuyết H2: Tồn tại mối tương quan thuận chiều và có ý nghĩa thống kê giữa năng lực quản lý với hiệu quả hoạt động của HTXNN tại ĐBSCL.

Khung lý thuyết tích hợp dựa trên Lý thuyết Năng lực (Competency Theory), Lý thuyết Dựa trên Nguồn lực (Resource-Based View - RBV), Lý thuyết Cơ quan (Agency Theory) và Lý thuyết Quản lý (Stewardship Theory). Đóng góp đột phá của công trình là lượng hóa thực trạng "năng lực thực tế của đội ngũ này tương đối thấp, năng lực trung bình chỉ đạt 61,60%", đồng thời xác lập mô hình năng lực bậc 2 gồm 4 thành phần, 6 khái niệm và 26 chỉ báo hành vi. Phạm vi khảo sát trải rộng trên 09 tỉnh trọng điểm ĐBSCL (Đồng Tháp, An Giang, Kiên Giang, Hậu Giang, Vĩnh Long, Cần Thơ, Trà Vinh, Tiền Giang, Sóc Trăng) với cỡ mẫu 745 cán bộ quản lý (xây dựng thang đo) và 308 HTXNN thuộc hai ngành hàng chủ lực lúa gạo và cây ăn trái (giai đoạn 2014 – 2016).

Literature Review và Positioning

Tổng quan y văn quốc tế và trong nước về quản trị tổ chức kinh tế hợp tác ghi nhận hai trường phái tiếp cận đối lập sâu sắc. Trường phái thứ nhất, dẫn dắt bởi Stewart (1967, 1976, 1979) và Kotter (1982), lập luận rằng năng lực quản trị mang tính đặc thù cao theo bối cảnh, chức năng và cơ cấu tổ chức, do đó không tồn tại một tập hợp năng lực chung có thể chuyển giao liên thông. Ngược lại, trường phái thứ hai – với các công trình tiên phong của Dulewicz (1989), Spencer & Spencer (1993) và Siu (1998) – chứng minh rằng các năng lực đặc thù riêng biệt chỉ chiếm khoảng 30%, trong khi 70% còn lại là các yêu cầu năng lực chung phổ quát giữa các tổ chức. Siu (1998) khẳng định năng lực chung của nhà quản trị cấp trung tồn tại vững chắc bất chấp sự khác biệt về quy mô, nền tảng giáo dục hay hệ thống khách hàng.

Về mối quan hệ giữa năng lực quản lý và hiệu quả HTX, các nghiên cứu quốc tế chỉ ra những phát hiện đa chiều:

• Maghsoudi et al. (2013) tại Khuzestan (Iran) nhận diện 5 nhóm năng lực cốt lõi cho giám đốc HTX nông nghiệp (luật lệ, quản lý rủi ro, sáng tạo, tiếp thị, sở hữu trí tuệ) nhưng dừng lại ở khảo sát mô tả nhu cầu đào tạo mà chưa kiểm định mô hình cấu trúc tác động đến hiệu quả kinh doanh.
• Pavão & Rossetto (2015) khảo sát HTX tại 27 bang ở Brazil, chứng minh năng lực quản lý thành viên (giao tiếp, hoạch định, phục vụ) tác động thuận chiều đến hiệu quả tổ chức. Tuy nhiên, nghiên cứu này chưa xây dựng được thang đo hành vi chi tiết phù hợp với khu vực nông nghiệp đang chuyển đổi.
• Thuvachote & Phetphong (2014) khi nghiên cứu 255 HTX tại Thái Lan chỉ ra kinh nghiệm và kiến thức nguyên tắc HTX thúc đẩy tỷ suất sinh lợi trên tổng tài sản (ROA), song biến số nhận thức chức năng quản lý lại có tác động rất yếu.
• Banaszak (2008) tại Ba Lan và Bhuyan (2007) tại Hoa Kỳ nhấn mạnh vai trò của niềm tin, sự tham gia quản trị và tính kinh tế theo quy mô, nhưng chưa tích hợp các biến tương tác giữa năng lực cá nhân với nguồn lực tài chính nội tại.

Luận án định vị chính xác khoảng trống học thuật: Kết hợp phương pháp tiếp cận năng lực đa chiều (multi-dimensional approach) của Sandberg (2000) và Boyatzis (1982) để xây dựng thang đo chuẩn hóa KSAO cho HTXNN, sau đó đưa thang đo này vào mô hình kinh tế lượng nhằm kiểm định đồng thời các chỉ số hiệu quả tài chính và xã hội trong bối cảnh nền nông nghiệp nhiệt đới đang chuyển đổi mô hình tăng trưởng.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án mở rộng và làm phong phú ba nền tảng lý thuyết kinh điển:

1. Lý thuyết Năng lực (Competency Theory của Boyatzis, 1982; Spencer & Spencer, 1993): Mở rộng phạm vi ứng dụng từ khu vực doanh nghiệp tư nhân sang mô hình kinh tế tập thể nông nghiệp. Nghiên cứu chứng minh cấu trúc năng lực quản lý HTXNN không chỉ bao gồm tri thức kỹ thuật đơn thuần mà là một cấu trúc bậc cao tích hợp phẩm chất cá nhân, kỹ năng tương tác và định hướng kết quả.
2. Lý thuyết Quản lý (Stewardship Theory) và Lý thuyết Cơ quan (Agency Theory của Cornforth, 2004): Luận án giải quyết xung đột kinh điển giữa "vai trò tuân thủ" (compliance role - đại diện bảo vệ lợi ích xã hội của thành viên) và "vai trò hiệu suất" (performance role - tối đa hóa hiệu quả kinh tế). Bằng chứng thực nghiệm khẳng định năng lực định hướng hiệu quả và quan hệ con người giúp dung hòa hai vai trò này mà không triệt tiêu bản chất dân chủ của HTX.
3. Lý thuyết Dựa trên Nguồn lực (Resource-Based View - RBV của Barney, 1991): Xác lập năng lực quản trị như một dạng tài nguyên vô hình đặc thù, có tính chất hiếm, khó sao chép, tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững cho HTXNN trước áp lực cơ chế thị trường.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án tích hợp đa tầng (Multi-level integration):

• Cấp độ cá nhân (Micro-level): Năng lực quản lý cấu thành từ khung KSAO (Kiến thức - Knowledge, Kỹ năng - Skills, Thái độ - Attitude, Phẩm chất khác - Other traits).
• Cấp độ tổ chức (Meso-level): Hiệu quả hoạt động toàn diện (Cooperative Performance) được đo lường đồng thời qua 03 chỉ số tài chính (Tỷ suất sinh lợi trên doanh thu - ROS, Tỷ suất sinh lợi trên vốn chủ sở hữu - ROE, Tỷ suất sinh lợi trên tài sản - ROA) và 02 chỉ số xã hội (Chỉ số đáp ứng nhu cầu dịch vụ - DVCU, Chỉ số giải quyết việc làm - GQVL).
• Biến trung gian và tương tác: Đưa vào mô hình các biến nguồn vốn góp của thành viên, quy mô thành viên, mức độ tham gia của thành viên và các biến tương tác chéo (Năng lực × Vốn góp, Năng lực × Quy mô) cùng các biến giả phân loại ngành hàng (Lúa gạo vs. Cây ăn trái) và địa bàn.

Điều kiện biên (boundary conditions) của khung phân tích được xác lập rõ: Áp dụng đối với các HTX nông nghiệp hoạt động theo Luật HTX 2012 trong các chuỗi giá trị nông sản nhiệt đới có tính chu kỳ và mức độ liên kết thành viên cao.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Nghiên cứu vận hành theo hệ hình thực chứng (Positivism) kết hợp chủ nghĩa hiện thực phản biện (Critical Realism) thông qua thiết kế nghiên cứu hỗn hợp tuần tự (Exploratory Sequential Mixed Methods Design):

• Giai đoạn định tính tiền trạm: Lược khảo hệ thống tài liệu, phân tích bảng mô tả công việc, phỏng vấn sâu chuyên gia quản lý HTX và tổ chức thảo luận nhóm tập trung (FGD) nhằm hiệu chỉnh 13 năng lực ban đầu thành khung thang đo sơ bộ phù hợp với văn hóa nông thôn ĐBSCL.
• Giai đoạn định lượng thực chứng: Tiến hành điều tra diện rộng 2 đợt độc lập để thu thập dữ liệu sơ cấp phục vụ kiểm định thang đo và ước lượng mô hình hồi quy.

Quy trình nghiên cứu rigorous

Quy trình thu thập dữ liệu tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn phương pháp luận:

• Khảo sát Giai đoạn 1 (06/2017 – 09/2017): Khảo sát 745 cán bộ quản lý (Chủ tịch HĐQT, Giám đốc, thành viên Ban Kiểm soát/Ban Quản trị) từ 400 HTXNN tại 09 tỉnh ĐBSCL. Thu thập thông tin kiểm định mô hình đo lường KSAO qua thang đo Likert 5 điểm.
• Khảo sát Giai đoạn 2 (12/2017 – 01/2018): Sử dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng không theo tỷ lệ (Non-proportional stratified sampling), sàng lọc được 308 HTXNN hoàn chỉnh dữ liệu tài chính - xã hội (trong tổng số 350 HTX được tiếp cận) thuộc 02 ngành hàng lúa gạo và cây ăn trái giai đoạn 2014 – 2016.
• Quy trình kiểm soát độ tin cậy và giá trị:
  • Đánh giá sơ bộ thang đo bằng hệ số Cronbach's Alpha (ngưỡng chấp nhận $\alpha \ge 0,70$; tương quan biến - tổng $\ge 0,30$).
  • Phân tích nhân tố khám phá (EFA) trích xuất nhân tố với hệ số Eigenvalue $> 1$, tổng phương sai trích $> 50%$.
  • Phân tích nhân tố khẳng định (CFA) bậc 1 và bậc 2 để thẩm định giá trị hội tụ (Convergent Validity), độ tin cậy tổng hợp ($CR > 0,70$), phương sai trích trung bình ($AVE > 0,50$) và giá trị phân biệt (Discriminant Validity).
  • Sử dụng kỹ thuật Bootstrap với số lượng lặp lại $N = 1.000$ quan sát để kiểm tra tính vững (robustness) và phân phối chuẩn của các ước lượng tham số.

Data và phân tích

"Mô hình năng lực của đội ngũ này được đo lường bởi 04 thành phần cấu thành năng lực, gồm 06 khái niệm năng lực với 26 hành vi kèm theo: (1) Kiến thức chung (05 hành vi); (2) Hoạt động nhóm (03 hành vi); (3) Quan hệ con người (04 hành vi); (4) Định hướng hiệu quả (06 hành vi); (5) Quản lý điều hành (05 hành vi); (6) Tinh thần sáng tạo (03 hành vi)."

Phân tích cấu trúc đa nhóm (Multi-group SEM) được thực hiện trên phần mềm AMOS để so sánh mô hình khả biến và mô hình bất biến giữa các nhóm thâm niên công tác, địa bàn hoạt động và vị trí công tác. Phân tích hồi quy tuyến tính đa biến và kiểm định đa cộng tuyến (VIF), phương sai sai số thay đổi (White test/Breusch-Pagan) và tự tương quan được xử lý triệt để trên phần mềm SPSS/Stata.

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

"Với 308 quan sát thu thập từ 350 HTXNN (chọn từ 400 HTXNN) thuộc lĩnh vực lúa gạo và cây ăn trái tại 09 tỉnh thuộc ĐBSCL theo phương pháp phân tầng không theo tỷ lệ, kết quả xác định được 03 mô hình có ý nghĩa thống kê: (1) Mô hình các yếu tố ảnh hưởng đến chỉ số ROS: xác định được 04 biến độc lập (năng lực, vốn góp, quy mô, tham gia của thành viên), 02 biến tương tác và 03 biến giả; (2) Mô hình các yếu tố ảnh hưởng đến chỉ số ROE: xác định được 03 biến độc lập (năng lực, vốn góp, quy mô), 01 biến tương tác và 03 biến giả; (3) Mô hình các yếu tố tác động đến chỉ số Giải quyết việc làm: xác định được 02 biến độc lập (năng lực, quy mô), 02 biến tương tác và 02 biến giả."

Các phát hiện cụ thể gồm:

1. Kiểm định tính phổ quát của năng lực chung (Ủng hộ H1): Phân tích cấu trúc đa nhóm xác nhận giá trị $p > 0,05$ khi so sánh giữa các mô hình ràng buộc từng phần và bất biến hoàn toàn. Điều này khẳng định nhu cầu chuẩn năng lực quản lý HTXNN là thống nhất, không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê theo thâm niên, địa bàn hay chức danh quản lý.
2. Tác động đồng biến của năng lực quản lý (Ủng hộ H2): Biến năng lực quản lý có hệ số hồi quy dương và đạt mức ý nghĩa thống kê cao ($p < 0,01$) trong cả 3 phương trình hồi quy ROS, ROE và Giải quyết việc làm.
3. Phát hiện tương tác phi tuyến tính giữa Năng lực và Vốn/Quy mô: Năng lực quản lý đóng vai trò đòn bẩy kích hoạt hiệu quả nguồn vốn góp và quy mô thành viên. Nếu HTX mở rộng vốn hoặc tăng quy mô thành viên nhưng năng lực quản trị không tương thích, hiệu quả biên tài chính sẽ sụt giảm.
4. Sự vượt trội của HTX cây ăn trái so với HTX lúa gạo: Yếu tố năng lực quản lý tại các HTX cây ăn trái tác động mạnh hơn đến ROS và ROE so với các HTX lúa gạo, do tính chất hàng hóa giá trị cao, yêu cầu khắt khe về bảo quản sau thu hoạch và kết nối chuỗi cung ứng xuất khẩu.
5. Phát hiện phủ định (Negative/Non-significant finding): Mô hình kiểm định tác động của năng lực quản lý lên chỉ số ROA và chỉ số Đáp ứng dịch vụ thành viên (DVCU) không đạt mức ý nghĩa thống kê như kỳ vọng, phản ánh thực trạng tài sản của HTXNN phần lớn là công trình công cộng giá trị nhỏ, khấu hao chậm, và các dịch vụ nội bộ vẫn nghèo nàn (chủ yếu là bơm tưới, làm đất đơn thuần).

Implications đa chiều

• Về mặt học thuật: Cung cấp một bộ công cụ đo lường chuẩn hóa 26 chỉ báo hành vi có độ tin cậy và giá trị hội tụ cao, làm nền tảng tham chiếu cho các nghiên cứu kinh tế hợp tác tại các quốc gia đang phát triển.
• Về phương pháp luận: Minh chứng tính khả thi của việc lồng ghép phân tích nhân tố khẳng định đa tầng (CFA bậc 2) với các mô hình kinh tế lượng đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội.
• Về thực tiễn quản trị HTX: Ban quản trị HTXNN cần áp dụng khung 26 hành vi để tái cấu trúc nhân sự, phân công đúng người đúng việc, đồng thời phát triển dịch vụ tín dụng nội bộ và cung ứng đầu ra nhằm nâng cao tỷ suất sinh lợi.
• Về chính sách công: Các cơ quan quản lý nhà nước (Sở NN&PTNT, Liên minh HTX) cần chuyển từ cơ chế đào tạo bồi dưỡng thụ động, dàn trải sang thiết kế chương trình đào tạo theo mô hình năng lực (Competency-Based Training - CBT), lấy tiêu chí năng lực làm chỉ số đánh giá, xếp loại HTX hằng năm thay cho các tiêu chí định tính cảm tính.

Limitations và Future Research

Luận án thẳng thắn thừa nhận 4 hạn chế nghiên cứu chính:

1. Giới hạn không gian và ngành hàng: Nghiên cứu tập trung tại ĐBSCL trên 02 lĩnh vực lúa gạo và cây ăn trái, chưa mở rộng sang lĩnh vực thủy sản, chăn nuôi hoặc các vùng sinh thái nông nghiệp khác như Tây Nguyên hay Đồng bằng sông Hồng.
2. Dữ liệu chéo (Cross-sectional Data): Dữ liệu tài chính thu thập trong giai đoạn 3 năm (2014 – 2016) mang tính cắt ngang, chưa phản ánh được tác động trễ (time-lag effects) dài hạn của đào tạo năng lực đến hiệu quả HTX.
3. Đo lường hiệu quả xã hội: Các chỉ số xã hội mới chỉ lượng hóa qua mức độ giải quyết việc làm và tỷ lệ cung ứng dịch vụ, chưa đo lường đầy đủ các giá trị vốn xã hội (social capital), tính bền vững môi trường hay phúc lợi hộ thành viên.
4. Phương pháp đánh giá năng lực: Dữ liệu năng lực thu thập qua hình thức tự đánh giá và đánh giá chéo của cán bộ quản lý, có thể tiềm ẩn sai lệch do tâm lý tự đề cao (social desirability bias).

Chương trình nghiên cứu tương lai (Future Research Agenda):

• Mở rộng kiểm định thang đo KSAO trên các loại hình HTX phi nông nghiệp (tiểu thủ công nghiệp, tín dụng nhân dân).
• Áp dụng thiết kế nghiên cứu dữ liệu bảng (Panel Data) theo dõi sự thay đổi năng lực và hiệu quả hoạt động trong chu kỳ 5 – 10 năm.
• Ứng dụng mô hình cấu trúc tuyến tính bình phương nhỏ nhất từng phần (PLS-SEM) hoặc phân tích so sánh định tính tập mờ (fsQCA) để khám phá các cấu hình phức hợp dẫn đến sự thành công của HTX.

Tác động và ảnh hưởng

• Ảnh hưởng học thuật: Dự báo trở thành tài liệu tham khảo cốt lõi cho các nghiên cứu sinh, học viên cao học chuyên ngành Kinh tế Nông nghiệp, Quản trị Kinh doanh và Phát triển Nông thôn tại Việt Nam; có tiềm năng trích dẫn cao trong các phân tích về thể chế kinh tế tập thể tại Đông Nam Á.
• Chuyển đổi khu vực kinh tế hợp tác: Cung cấp công cụ tự chẩn đoán năng lực cho hơn 1.200 HTXNN vùng ĐBSCL, định hình lộ trình chuyển đổi từ HTX nông nghiệp truyền thống sang mô hình doanh nghiệp hợp tác hiện đại.
• Tác động chính sách: Cung cấp căn cứ khoa học trực tiếp cho Bộ Nông nghiệp và PTNT, Bộ Kế hoạch và Đầu tư trong việc triển khai Quyết định số 445/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về thí điểm hoàn thiện mô hình HTX kiểu mới, cũng như đổi mới Thông tư hướng dẫn phân loại, đánh giá HTX hàng năm.
• Lợi ích xã hội: Nâng cao năng lực điều hành của HTX giúp gia tăng thu nhập cho hàng trăm ngàn hộ nông dân thành viên, giải quyết việc làm nông nhàn và thúc đẩy chuỗi liên kết nông sản bền vững thích ứng với biến đổi khí hậu.

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh và Giới nghiên cứu: Thừa hưởng bộ công cụ thang đo năng lực KSAO 26 hành vi đã được kiểm định độ tin cậy bằng Bootstrap và CFA bậc 2, tiết kiệm thời gian phát triển thang đo sơ cấp.
• Giảng viên và Chuyên gia đào tạo: Khung tham chiếu chuẩn để thiết kế giáo trình bồi dưỡng Giám đốc HTX nông nghiệp theo chuẩn năng lực thực hành thay vì lý thuyết hàn lâm.
• Cán bộ quản trị HTXNN: Công cụ tự đánh giá điểm mạnh, điểm yếu về kiến thức, kỹ năng, thái độ để lập kế hoạch tự học tập và hoàn thiện năng lực cá nhân.
• Nhà hoạch định chính sách và Quản lý ngành: Cơ sở lượng hóa để phân bổ nguồn ngân sách hỗ trợ đào tạo cán bộ HTX một cách có mục tiêu, kiểm soát lãng phí công quỹ.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì? Luận án đã mở rộng Lý thuyết Năng lực (Spencer & Spencer, 1993; Boyatzis, 1982) vào khu vực kinh tế tập thể đang chuyển đổi bằng cách chứng minh cấu trúc năng lực quản lý HTXNN là một mô hình bậc cao gồm 4 thành phần KSAO với 6 khái niệm và 26 hành vi chuẩn hóa, đồng thời chứng minh năng lực này đóng vai trò cơ chế điều tiết (moderating role) tương tác với vốn góp và quy mô tổ chức để tối ưu hóa hiệu quả tài chính (ROS, ROE).

2. Phương pháp nghiên cứu có điểm gì cải tiến so với các nghiên cứu quốc tế trước đây? So với nghiên cứu của Maghsoudi et al. (2013) (chỉ dừng ở thống kê mô tả nhu cầu đào tạo) và Pavão & Rossetto (2015) (sử dụng thang đo quản lý thành viên đơn biến), luận án đã: (1) Ứng dụng quy trình tiếp cận đa chiều kết hợp BEI và chuyên gia; (2) Kiểm định thang đo qua hai cấp độ CFA bậc 1 và CFA bậc 2 kèm kỹ thuật ước lượng Bootstrap ($N=1.000$); (3) Sử dụng phân tích đa nhóm (Multi-group) chứng minh tính phổ quát của năng lực chung; (4) Tích hợp đồng thời hiệu quả tài chính và xã hội trong mô hình hồi quy kiểm soát tương tác chéo.

3. Phát hiện nào gây bất ngờ nhất và được giải thích lý thuyết như thế nào? Phát hiện bất ngờ nhất là năng lực quản lý không có tác động có ý nghĩa thống kê lên chỉ số sinh lợi trên tài sản (ROA) và chỉ số đáp ứng dịch vụ thành viên (DVCU). Về mặt lý thuyết, điều này được giải thích bởi thực trạng tài sản của HTXNN tại ĐBSCL chủ yếu là tài sản cố hữu giá trị thấp (trạm bơm, kênh mương nội đồng), năng lực quản lý hiện tại (trung bình 61,60%) chưa đủ tầm để tạo ra giá trị gia tăng đột biến trên quy mô tài sản cố định đó; đồng thời danh mục dịch vụ còn nghèo nàn khiến mức độ bao phủ dịch vụ thành viên chưa thể hiện rõ tác động của năng lực.

4. Nghiên cứu có cung cấp quy trình nhân bản (Replication Protocol) rõ ràng không? Luận án cung cấp bảng hỏi chi tiết, bảng mã hóa 26 hành vi, ma trận hệ số tải nhân tố, các chỉ số $CR$, $AVE$ và cú pháp phân tích đa biến, cho phép các nhà nghiên cứu độc lập dễ dàng lặp lại quy trình thực nghiệm trên các địa bàn hoặc ngành hàng nông nghiệp khác.

5. Chương trình nghiên cứu 10 năm tới được phác thảo ra sao? Định hướng xây dựng hệ thống theo dõi dọc (Longitudinal panel) đánh giá sự chuyển dịch năng lực quản lý HTXNN trong bối cảnh nông nghiệp số, chuyển đổi xanh và kinh tế tuần hoàn; tích hợp các biến số về năng lực thích ứng với biến đổi khí hậu tại vùng đồng bằng vào mô hình KSAO mở rộng.

Kết luận

1. Xác lập thành công mô hình năng lực quản lý chuẩn hóa cho HTXNN gồm 04 thành phần, 06 khái niệm và 26 hành vi chỉ báo hành vi có độ tin cậy và giá trị hội tụ cao.
2. Kiểm định và khẳng định tính phổ quát của năng lực chung: không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về cấu trúc nhu cầu năng lực theo thâm niên, địa bàn hay chức danh quản lý.
3. Lượng hóa chính xác thực trạng năng lực quản lý HTXNN tại ĐBSCL đạt mức trung bình 61,60%, chỉ ra điểm nghẽn nghiêm trọng về trình độ học vấn và độ tuổi của Ban quản trị.
4. Chứng minh thực nghiệm mối quan hệ tác động đồng biến của năng lực quản lý đến 03 chỉ số hiệu quả trọng yếu: Tỷ suất sinh lợi trên doanh thu (ROS), Tỷ suất sinh lợi trên vốn chủ sở hữu (ROE) và Chỉ số giải quyết việc làm (GQVL).
5. Phát hiện cơ chế tương tác đòn bẩy giữa năng lực quản trị với quy mô thành viên và vốn góp nội lực, khẳng định nâng cao năng lực là điều kiện tiên quyết trước khi mở rộng quy mô vốn và nhân sự HTX.
6. Mở ra 3 hướng nghiên cứu mới về năng lực kinh tế tập thể: Đánh giá dữ liệu bảng dài hạn, chuẩn hóa năng lực thích ứng chuyển đổi số trong nông nghiệp, và mô hình hóa năng lực quản trị rủi ro khí hậu chuỗi giá trị nông sản.

Trích đoạn nội dung tài liệu

i TRƢỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ KHOA KINH TẾ PHẠM MINH TRÍ NĂNG LỰC QUẢN LÝ VÀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP TẠI ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH KINH TẾ NÔNG NGHIỆP M n n 962015 Cần T ơ, năm 2020 luan an ii TRƢỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ KHOA KINH TẾ PHẠM MINH TRÍ NĂNG LỰC QUẢN LÝ VÀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP TẠI ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH KINH TẾ NÔNG NGHIỆP M n n 9620115 CÁN BỘ HƢỚNG DẪN Ts. THÁI ANH HÒA Ts. LÊ QUANG THÔNG Cần T ơ, năm 2020 luan an i LỜI CẢM ƠN Trước tiên, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Thầy Ts. Thái Anh Hoà và Ts.

Lê Quang Thông, người hướng dẫn khoa học của luận án, đã tận tình hướng dẫn, nhận xét, góp ý, khuyến khích và động viên tôi rất nhiều trong suốt quá trình nghiên cứu và thực hiện hoàn thành luận án này. Tôi đã học được rất nhiều từ Thầy về kiến thức chuyên môn, tác phong làm việc và những điều bổ ích khác. Xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến quý Thầy, Cô trong Khoa Kinh tế nói riêng và quý Thầy, Cô trong Trường Đại học Cần Thơ nói chung, nơi tôi học tập và nghiên cứu. Quý Thầy, Cô đã giảng dạy, giúp đỡ tôi trong suốt khoá học tại trường.

Đặc biệt là Thầy PGs. Võ Thành Danh, PGs. Lê Khương Ninh, PGs. Bùi Văn Trịnh, PGs.

Phạm Lê Thông, Ts. Huỳnh Văn Khải đã đem đến cho tôi những kiến thức và kinh nghiệm vô giá. Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến các anh/chị đang công tác tại Liên minh hợp tác xã tỉnh, Sở Nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh, Phòng Nông nghiệp, Phòng Kinh tế hạ tầng, Trạm Khuyến nông huyện/thị xã tại đồng bằng sông Cửu Long đã nhiệt tình hỗ trợ, giúp đỡ tôi trong thời gian khảo sát thực tế, thu thập số liệu để thực hiện hoàn thành luận án. Sau cùng, tôi xin chân thành cảm ơn đến những người bạn, đồng nghiệp và người thân đã tận tình hỗ trợ, chia sẻ, động viên và giúp đỡ tôi trong suốt thời gian nghiên cứu.

Tôi xin chân thành cảm ơn. luan an ii TÓM TẮT Nghiên cứu này nhằm mục đích xây dựng thang đo năng lực quản lý thông qua mô hình năng lực và đánh giá ảnh hưởng của năng lực quản lý đối với hiệu quả hoạt động của hợp tác xã nông nghiệp (HTXNN). Tổng hợp từ các công trình nghiên cứu trước đây về năng lực, kết hợp với phỏng vấn chuyên gia, phân tích bảng mô tả công việc và thảo luận nhóm. Mô hình năng lực ban đầu được thiết lập theo cách tiếp cận đa chiều.

Các thang đo tiếp tục được kiểm định với 745 quan sát, từ 400 HTXNN thuộc lĩnh vực lúa gạo và cây ăn trái tại đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) được chọn khảo sát. Kết quả đánh giá các thang đo khái niệm thông qua phân tích hệ số Cronbach’s Alpha và phân tích nhân tố khám phá (EFA) cho thấy các thang đo đạt yêu cầu về độ tin cậy và giá trị hội tụ. Các thang đo tiếp tục được đánh giá bằng phương pháp phân tích nhân tố khẳng định (CFA) bậc 1, bậc 2 và phương pháp ước lượng Bootstrap, cho thấy mô hình phù hợp với dữ liệu thực tiễn, khẳng định mô hình năng lực của đội ngũ này được đo lường bởi 04 thành phần cấu thành năng lực, gồm 06 khái niệm năng lực với 26 hành vi kèm theo: (1) Kiến thức chung (05 hành vi); (2) Hoạt động nhóm (03 hành vi); (3) Quan hệ con người (04 hành vi); (4) Định hướng hiệu quả (06 hành vi); (5) Quản lý điều hành (05 hành vi); (6) Tinh thần sáng tạo (03 hành vi). Bên cạnh đó, kết quả phân tích cấu trúc đa nhóm cho thấy không có sự khác biệt về nhu cầu năng lực chung của đội ngũ quản lý HTXNN tại ĐBSCL theo thâm niên công tác, địa bàn hoạt động hay vị trí công tác.

Ảnh hưởng của năng lực quản lý đối với hiệu quả hoạt động của HTXNN tại ĐBSCL được đánh giá thông qua việc kiểm định mô hình các yếu tố tác động đến hiệu quả hoạt động của HTXNN. Hiệu quả hoạt động của hợp tác xã đo lường theo 03 chỉ số tài chính (chỉ số sinh lợi trên doanh thu (ROS), chỉ số sinh lợi trên tài sản (ROA), chỉ số sinh lợi trên vốn chủ sở hữu (ROE)) và 02 chỉ số xã hội (chỉ số đáp ứng nhu cầu dịch vụ của thành viên và chỉ số giải quyết việc làm). Với 308 quan sát thu thập từ 350 HTXNN (chọn từ 400 HTXNN) thuộc lĩnh vực lúa gạo và cây ăn trái tại 09 tỉnh thuộc ĐBSCL theo phương pháp phân tầng không theo tỷ lệ, kết quả xác định được 03 mô hình có ý nghĩa thống kê: (1) Mô hình các yếu tố ảnh hưởng đến chỉ số ROS: xác định được 04 biến độc lập (năng lực, vốn góp, quy mô, tham gia của thành viên), 02 biến tương tác và 03 biến giả; (2) Mô hình các yếu tố ảnh hưởng đến chỉ số ROE: xác định được 03 biến độc lập (năng lực, vốn góp, quy mô), 01 biến tương tác và 03 biến giả; (3) Mô hình các yếu tố tác động đến chỉ số Giải luan an iii quyết việc làm: xác định được 02 biến độc lập (năng lực, quy mô), 02 biến tương tác và 02 biến giả. Các biến độc lập đều ảnh hưởng thuận chiều đến hiệu quả hoạt động của HTXNN.

Kết quả kiểm định mô hình hồi quy đa biến cho thấy năng lực quản lý ảnh hưởng đồng biến với hiệu quả hoạt động của HTXNN và có sự tương tác với các biến độc lập khác. Nghiên cứu đã ứng dụng hiệu quả mô hình năng lực trong việc đo lường năng lực và đánh giá ảnh hướng của năng lực quản lý đối với hiệu quả hoạt động của HTXNN. Ngoài ra, kết quả nghiên cứu cũng chỉ ra năng lực thực tế của đội ngũ này tương đối thấp, năng lực trung bình chỉ đạt 61,60%. Độ tuổi của Ban quản lý HTXNN đang ở mức khá cao, không có sự tương đồng về tuổi tác, đặc biệt là thâm niên công tác của đội ngũ này tương đối thấp.

Số lượng thành viên tham gia vào HTXNN còn khiêm tốn, sức thu hút chưa cao. Dịch vụ cung ứng cho các thành viên chưa đa dạng, nhiều nhất là dịch vụ bơm tưới, làm đất. Từ kết quả nghiên cứu, một số khuyến nghị được đưa ra đối với các nhà quản lý hợp tác xã và ngay cả đối với HTXNN để góp phần nâng cao năng lực quản lý và hiệu quả hoạt động của HTXNN tại ĐBSCL. Đối với các cơ quan quản lý HTXNN: (1) Hằng năm đo lường năng lực Ban quản trị HTXNN dựa trên thang đo năng lực đã xây dựng để có hướng thiết lập các chương trình đào tạo, bồi dưỡng hợp lý và xem thang đo năng lực như là một tiêu chí đo lường hiệu quả hoạt động của HTXNN; (2) Trình độ học vấn của đội ngũ này tuy thấp nhưng có kinh nghiệm thực tiễn.

Cần vận dụng, điều hướng kinh nghiệm thực tiễn vào phát triển hành vi năng lực theo từng mức độ; (3) Phát triển toàn diện các thành phần năng lực, cần quan tâm đặc biệt đến thành phần thái độ và phẩm chất cá nhân khác, vì các thành phần này đóng góp rất lớn cho việc xây dựng văn hóa và nâng cao năng lực cạnh tranh của HTX; (4) Các tiêu chí đánh giá, phân loại HTXNN hằng năm còn định tính và khó nhận diện để đánh giá. Do vậy, cần lồng ghép 05 tiêu chí đo lường hiệu quả hoạt động HTXNN để đánh giá, phân loại chính xác hơn; (5) Kết quả nghiên cứu cho thấy yếu tố năng lực của HTX lĩnh vực cây ăn trái ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của HTXNN mạnh hơn so với lĩnh vực lúa gạo, kết quả này phù hợp với tình hình thực tế là năng lực quản lý và hiệu quả hoạt động của HTX cây ăn trái luôn cao hơn so với HTX lúa gạo. Điều này chỉ ra tầm quan trọng của năng lực quản lý đối với kết quả đầu ra. Do đó, cần xem việc nâng cao năng lực quản lý là chiến lược quan trọng để thúc đẩy HTXNN phát triển bền vững.

Đối với HTXNN: (1) Kết quả nghiên cứu là cơ sở quan trọng để xây dựng tiêu chí đánh giá năng lực, tiêu chí tuyển chọn hoặc thuê mướn người quản trị. HTXNN cần phải có sự thay đổi về công tác nhân sự, chọn lựa đúng người cho từng vị trí trong Ban quản trị HTX; (2) HTXNN cần chủ động, quan tâm luan an iv hơn đến việc nâng cao năng lực Ban quản trị HTXNN. Đặc biệt là xác định được đối tượng cần đào tạo, bồi dưỡng, khuyến khích tự phát triển năng lực cá nhân; (3) Song song với việc nâng cao năng lực quản lý, HTXNN cần phát huy hiệu quả vai trò của từng thành viên, tham gia đóng góp các giải pháp cho HTXNN; (4) HTXNN cần đa dạng dịch vụ cung ứng, đặc biệt là cung cấp dịch vụ đầu ra và tín dụng nội bộ; (5) Khai thác hiệu quả mối tương tác giữa vốn góp, quy mô với năng lực quản lý. Năng lực quản lý đạt đến đâu thì cần có nguồn vốn, quy mô hoạt động tương ứng, không nên áp đặt, nôn nóng, chạy theo chỉ tiêu, thành tích.

Từ khoá: Năng lực; Mô hình năng lực; Hợp tác xã; Hiệu quả hoạt động. luan an v ABSTRACT This study aims to construct a competency model for the managers of the agricultural cooperatives in Mekong Delta and to assess the impact of management competency on the performance of agricultural cooperatives. Based on previous studies on competency, combined with expert interviews, job descriptions analysis and group discussions. The initial competency model is constructed in a multi-dimensional approach.

These scales are tested and verified by using 745 observations from agricultural cooperatives in the fields of rice and fruit in Mekong Delta. The results from the assessment of conceptual scales by using the Cronbach's Alpha analysis and the exploratory factor analysis (EFA) shows that the scales and indicators have hight reliability and convergence values. The scales and indicators are then reconfirmed with confirmatory factor analysis (CFA) level 1, level 2, and Bootstrap method. The results show that the analysis model is consistent with empirical data and confirm that the competency model for the agricultural cooperative managers is measured by 04 components, in which include 06 competency concepts with 26 behaviors: (1) General Knowledge (05 behaviors); (2) Group Work (03 behaviors); (3) Interpersonal Relations (04 behaviors); (4) Effective Directions (06 behaviors); (5) Management and administration (05 behaviors); (6) Creative Spirit (03 behaviors).

Besides, the results from multigroup analysis show that there is no difference in the overall competency needs of the agricultural cooperative managers in Mekong Delta based on seniority, operation area or job position.