Năng Lực Cạnh Tranh Của Các Doanh Nghiệp Đầu Tư Trực Tiếp Nước Ngoài (FDI) Tại Tỉnh Hưng Yên

Luận văn thạc sĩ phân tích năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp FDI tại tỉnh Hưng Yên, cung cấp cái nhìn sâu sắc về thị trường đầu tư.

• Tác giả: Bùi Như Khoa
• Người hướng dẫn: TS. Phan Hữu Thắng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế - Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Kinh Tế Đối Ngoại
• Đề tài: Năng Lực Cạnh Tranh Của Các Doanh Nghiệp Đầu Tư Trực Tiếp Nước Ngoài (FDI) Trên Địa Bàn Tỉnh Hưng Yên
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA DOANH NGHIỆP
• 1.1. Khái niệm cơ bản về năng lực cạnh tranh của Doanh nghiệp và sự cần thiết nâng cao năng lực cạnh tranh
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP FDI Ở TỈNH HƯNG YÊN
• 2.1. Tổng quan về FDI vào Hưng Yên
• 2.2. Môi trường thu hút FDI ở Hưng Yên
• 2.3. Tác động của FDI đối với phát triển kinh tế - xã hội của Hưng Yên
• 2.4. Năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp FDI tỉnh Hưng Yên
• 2.4.1. Vốn của doanh nghiệp FDI Hưng Yên
• 2.4.2. Hiệu quả sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp FDI ở Hưng Yên
• 2.4.3. Hoạt động nghiên cứu thị trường và lựa chọn thị trường mục tiêu
• 2.4.4. Năng lực quản lý và điều hành
• 2.4.5. Nguồn nhân lực (Lao động)
• 2.4.6. Công nghệ và bí quyết công nghệ
• 2.4.7. Chi phí nghiên cứu và phát triển sản phẩm mới (R&D)
• 2.4.8. Đánh giá thực trạng năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp FDI tỉnh Hưng Yên
• 2.4.8.1. Những thành tựu đã đạt được
• 2.4.8.2. Những mặt còn tồn tại
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CHO CÁC DOANH NGHIỆP FDI TẠI HƯNG YÊN VÀ MỘT SỐ GỢI Ý ĐỂ NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CHO CÁC DOANH NGHIỆP NỘI ĐỊA CỦA TỈNH
• 3.1. Giải pháp để nâng cao năng lực cạnh tranh cho các doanh nghiệp FDI
• 3.2. Các cơ chế - chính sách của tỉnh Hưng Yên
• 3.3. Các giải pháp từ doanh nghiệp FDI của Hưng Yên
• 3.4. Gợi ý đối với việc nâng cao năng lực cạnh tranh cho các doanh nghiệp nội địa của tỉnh Hưng Yên
• 3.4.1. Các giải pháp thuộc về doanh nghiệp
• 3.4.2. Các giải pháp thuộc về Nhà nước (giải pháp vĩ mô)
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp FDI tại Hưng Yên

Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp FDI tại Hưng Yên đang trở thành một chủ đề nóng trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu. Các doanh nghiệp này không chỉ đóng góp vào sự phát triển kinh tế của tỉnh mà còn tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người dân địa phương. Tuy nhiên, để duy trì và nâng cao năng lực cạnh tranh, các doanh nghiệp FDI cần phải đối mặt với nhiều thách thức từ thị trường và chính sách.

1.1. Khái niệm năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp FDI

Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp FDI được hiểu là khả năng của doanh nghiệp trong việc duy trì và phát triển vị thế của mình trên thị trường. Điều này bao gồm việc tối ưu hóa quy trình sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm và dịch vụ, cũng như cải thiện khả năng quản lý.

1.2. Tầm quan trọng của doanh nghiệp FDI tại Hưng Yên

Doanh nghiệp FDI đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của Hưng Yên. Chúng không chỉ mang lại nguồn vốn đầu tư mà còn chuyển giao công nghệ và kỹ năng cho lực lượng lao động địa phương.

II. Thách thức đối với năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp FDI tại Hưng Yên

Mặc dù có nhiều lợi thế, doanh nghiệp FDI tại Hưng Yên cũng phải đối mặt với nhiều thách thức. Các yếu tố như cạnh tranh từ doanh nghiệp nội địa, sự thay đổi trong chính sách đầu tư và môi trường kinh doanh có thể ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của họ.

2.1. Cạnh tranh từ doanh nghiệp nội địa

Doanh nghiệp nội địa ngày càng phát triển và cải thiện năng lực cạnh tranh, điều này tạo ra áp lực lớn cho các doanh nghiệp FDI. Họ cần phải tìm ra những chiến lược phù hợp để duy trì vị thế của mình.

2.2. Sự thay đổi trong chính sách đầu tư

Chính sách đầu tư của tỉnh Hưng Yên có thể thay đổi theo thời gian, điều này có thể tạo ra những rào cản cho doanh nghiệp FDI trong việc mở rộng hoạt động kinh doanh.

III. Phương pháp nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp FDI tại Hưng Yên

Để nâng cao năng lực cạnh tranh, doanh nghiệp FDI cần áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Việc cải tiến quy trình sản xuất, đầu tư vào công nghệ mới và phát triển nguồn nhân lực là những yếu tố quan trọng.

3.1. Đầu tư vào công nghệ và đổi mới sáng tạo

Đầu tư vào công nghệ mới giúp doanh nghiệp FDI cải thiện hiệu suất sản xuất và giảm chi phí. Đổi mới sáng tạo cũng là yếu tố then chốt để tạo ra sản phẩm và dịch vụ khác biệt.

3.2. Phát triển nguồn nhân lực

Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực là rất quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh. Doanh nghiệp cần chú trọng đến việc nâng cao kỹ năng và trình độ của nhân viên.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về doanh nghiệp FDI tại Hưng Yên

Nghiên cứu cho thấy rằng các doanh nghiệp FDI tại Hưng Yên đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết để tối ưu hóa hiệu quả hoạt động.

4.1. Thành tựu đạt được từ doanh nghiệp FDI

Các doanh nghiệp FDI đã đóng góp vào sự phát triển kinh tế của tỉnh thông qua việc tạo ra việc làm và tăng trưởng xuất khẩu. Họ cũng đã giúp nâng cao chất lượng sản phẩm và dịch vụ.

4.2. Những vấn đề còn tồn tại

Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu, doanh nghiệp FDI vẫn gặp phải một số vấn đề như thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao và khó khăn trong việc tiếp cận thị trường.

V. Kết luận và tương lai của năng lực cạnh tranh doanh nghiệp FDI tại Hưng Yên

Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp FDI tại Hưng Yên có thể được cải thiện thông qua việc áp dụng các giải pháp đồng bộ. Tương lai của các doanh nghiệp này phụ thuộc vào khả năng thích ứng với thị trường và chính sách đầu tư.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

Doanh nghiệp FDI cần có chiến lược phát triển bền vững, tập trung vào đổi mới công nghệ và nâng cao chất lượng sản phẩm để duy trì vị thế cạnh tranh.

5.2. Khuyến nghị cho các doanh nghiệp nội địa

Các doanh nghiệp nội địa cũng cần học hỏi từ kinh nghiệm của doanh nghiệp FDI để nâng cao năng lực cạnh tranh của mình, từ đó tạo ra một môi trường kinh doanh lành mạnh hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế và công nghiệp hóa đất nước, thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) giữ vai trò động lực then chốt đối với sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế địa phương. Sau 15 năm tái lập tỉnh (1997 - 2011), tỉnh Hưng Yên đã đạt được những bước tiến vượt bậc: giá trị sản xuất công nghiệp tăng hơn 50 lần, kim ngạch xuất khẩu tăng gần 30 lần từ 21 triệu USD lên 620 triệu USD, và thu ngân sách địa phương tăng gấp 48 lần từ mức 84 tỷ đồng lên hơn 4.000 tỷ đồng. Tính đến hết năm 2011, toàn tỉnh đã thu hút 907 dự án đầu tư với tổng vốn đăng ký tương đương 3,6 tỷ USD, trong đó có 214 dự án FDI đang trực tiếp giải quyết việc làm cho hơn 11 vạn lao động.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là làm rõ thực trạng năng lực cạnh tranh của khối doanh nghiệp FDI trên địa bàn tỉnh Hưng Yên, từ đó chỉ ra các thế mạnh vượt trội về tài chính, công nghệ, quản trị cũng như những mặt hạn chế cố hữu. Mục tiêu cụ thể nhằm đánh giá toàn diện các nhân tố cấu thành sức cạnh tranh của doanh nghiệp FDI trong giai đoạn then chốt 2006 - 2011, xác định mức độ tác động của khu vực này đến tăng trưởng kinh tế xã hội địa phương, đồng thời đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh cho cả khối doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp nội địa.

Ý nghĩa thực tiễn của đề tài được lượng hóa rõ nét qua các chỉ số tăng trưởng: khu vực FDI đóng góp 8,71% tổng sản phẩm trên địa bàn (GDP) toàn tỉnh và chiếm 20% giá trị sản xuất toàn ngành công nghiệp vào năm 2011. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở luận cứ khoa học vững chắc giúp các nhà quản lý hoạch định chính sách thu hút FDI có chọn lọc và hỗ trợ doanh nghiệp trong nước nâng cao vị thế trên thương trường.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng lý thuyết cạnh tranh kinh điển và hiện đại. Đầu tiên là quan điểm của Fafchamps về năng lực cạnh tranh, theo đó sức mạnh cạnh tranh của doanh nghiệp được đo lường bằng khả năng tối ưu hóa chi phí biến đổi trung bình thấp hơn mức giá bình quân của thị trường nhằm duy trì tỷ suất sinh lời vượt trội. Thứ hai là khung lý thuyết của PGS.TS Nguyễn Thị Quy, định nghĩa năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp là khả năng kiến tạo, duy trì và phát triển những lợi thế khác biệt nhằm mở rộng thị phần, đạt mức lợi nhuận cao hơn trung bình ngành và thích ứng an toàn trước các biến động bất lợi từ môi trường kinh doanh.

Khung phân tích của luận văn tích hợp 3 cấp độ cạnh tranh có mối quan hệ biện chứng: năng lực cạnh tranh quốc gia, năng lực cạnh tranh doanh nghiệp và năng lực cạnh tranh của sản phẩm, dịch vụ. Hệ thống đánh giá năng lực cạnh tranh nội bộ được xác lập thông qua 10 tiêu chí cốt lõi:

1. Cơ cấu tổ chức và phân công trách nhiệm.
2. Trình độ và năng lực điều hành của ban lãnh đạo.
3. Tỷ lệ lao động và công nhân lành nghề.
4. Số lượng sáng kiến, cải tiến kỹ thuật ứng dụng thực tiễn.
5. Chất lượng cơ sở vật chất và công nghệ quản lý.
6. Năng lực tài chính và hiệu suất sử dụng vốn.
7. Tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm.
8. Thị phần và độ phủ kênh phân phối.
9. Năng suất lao động tổng hợp.
10. Giá trị tài sản vô hình và uy tín thương hiệu.

Bên cạnh đó, nghiên cứu cũng phân tích nhóm tác động ngoại cảnh từ môi trường kinh tế vĩ mô, chuỗi cung ứng đầu vào, sản phẩm thay thế và hệ thống hạ tầng logistics.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn kết hợp chặt chẽ giữa dữ liệu thứ cấp và sơ cấp trong giai đoạn 2006 - 2011. Dữ liệu thứ cấp được thu thập chính thức từ Niên giám thống kê tỉnh Hưng Yên, báo cáo tổng kết của Ủy ban nhân dân tỉnh, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Ban Quản lý các Khu công nghiệp tỉnh Hưng Yên và Tổng cục Thống kê.

Dữ liệu sơ cấp được thực hiện thông qua cuộc khảo sát điều tra với quy mô mẫu 120 doanh nghiệp FDI đang hoạt động sản xuất kinh doanh tại các khu công nghiệp trọng điểm như Phố Nối A, Phố Nối B, Như Quỳnh và khu vực dọc trục Quốc lộ 5A. Phương pháp chọn mẫu là phân tầng ngẫu nhiên (stratified random sampling) dựa trên các tiêu chí: ngành nghề kinh doanh, quy mô vốn đầu tư và quốc gia đầu tư. Lý do lựa chọn phương pháp này nhằm đảm bảo tính đại diện cao cho hơn 200 dự án FDI trên địa bàn, phản ánh chân thực các đặc trưng của nhóm ngành sản xuất chế tạo chủ lực.

Phương pháp phân tích dữ liệu áp dụng bao gồm: phương pháp thống kê mô tả, phân tích tổng hợp chỉ số tài chính, phương pháp so sánh tăng trưởng qua các chu kỳ và phương pháp chuyên gia Delphi với sự tham vấn sâu từ 15 chuyên gia kinh tế đối ngoại và các nhà quản lý thực tiễn. Việc phối hợp các phương pháp định tính và định lượng giúp nhận diện chính xác các nhân tố chi phối năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp FDI.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, về quy mô vốn và cơ cấu ngành nghề, dòng vốn FDI vào Hưng Yên có sự tập trung cao vào các ngành kỹ thuật chế tạo. Đến năm 2011, nhóm ngành điện tử, cơ khí và hóa chất chiếm tỷ trọng áp đảo với 48,28% tổng số dự án được cấp phép và chiếm 52,31% tổng vốn đầu tư đăng ký toàn tỉnh. Ngược lại, nhóm ngành dệt may, da giày và gốm sứ chiếm tỷ trọng nhỏ hơn về vốn đăng ký khi chỉ đạt 13,156 triệu USD trên tổng số 389,080 triệu USD của 29 dự án khảo sát trọng điểm.

Thứ hai, về đóng góp vào cơ cấu kinh tế và xuất khẩu, khu vực FDI là nhân tố dẫn dắt quá trình công nghiệp hóa địa phương. Tỷ trọng đóng góp của doanh nghiệp FDI vào GDP toàn tỉnh tăng từ mức 0,53% năm 1996 lên 10,34% năm 2006, đạt đỉnh 11,63% năm 2008 và duy trì ở mức ổn định 8,71% vào năm 2011. Trong cơ cấu ngành công nghiệp, khối FDI đóng góp 25,72% giá trị sản xuất vào năm 2006 và giữ vững tỷ lệ khoảng 20% vào năm 2011. Kim ngạch xuất khẩu của các doanh nghiệp FDI chiếm tỷ trọng áp đảo trong tổng giá trị 620 triệu USD xuất khẩu của toàn tỉnh Hưng Yên năm 2011.

Thứ ba, về năng lực quản trị, công nghệ và nguồn nhân lực, các doanh nghiệp FDI thể hiện ưu thế vượt trội về dây chuyền sản xuất hiện đại và quy trình kiểm soát chất lượng đạt chuẩn quốc tế ISO. Tuy nhiên, tỷ lệ chi tiêu cho hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D) tại chỗ của các doanh nghiệp FDI còn rất khiêm tốn, ước tính dưới 1% tổng doanh thu hàng năm. Đội ngũ nhân sự cấp cao đa phần do chuyên gia nước ngoài nắm giữ, trong khi lực lượng lao động địa phương chủ yếu là lao động phổ thông thực hiện gia công, lắp ráp đơn thuần, với tỷ lệ lao động kỹ thuật cao chỉ dao động trong khoảng 15% đến 20%.

Thảo luận kết quả

Diễn biến dịch chuyển cơ cấu kinh tế được thể hiện rõ ràng qua hệ thống bảng biểu thống kê giai đoạn 2006 - 2011. Bảng cơ cấu kinh tế chứng minh tỷ trọng ngành nông nghiệp của tỉnh giảm mạnh từ 27,70% năm 2006 xuống còn 23,00% năm 2011, nhường chỗ cho sự tăng trưởng vượt bậc của ngành công nghiệp - xây dựng từ 40,20% lên 45,86% và dịch vụ đạt 31,14%. Các biểu đồ trực quan hóa dữ liệu tăng trưởng GDP khẳng định vai trò trụ cột của khu vực FDI trong việc thúc đẩy công nghiệp địa phương bứt phá.

Nguyên nhân cốt lõi tạo nên sức cạnh tranh vượt bậc của khối FDI xuất phát từ lợi thế địa lý nằm trong vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, cách trung tâm Hà Nội 64 km và cách cảng biển Hải Phòng 90 km, kết hợp cùng hệ thống giao thông huyết mạch Quốc lộ 5A, Quốc lộ 39A và Quốc lộ 38. Các nhà đầu tư FDI đã tận dụng triệt để chính sách ưu đãi tiền thuê đất và chi phí nhân công thấp để tối ưu hóa giá thành sản phẩm.

Tuy nhiên, khi so sánh với các nghiên cứu kinh tế đối ngoại tại các tỉnh lân cận như Bắc Ninh hay Hải Dương, tác động lan tỏa (spillover effect) của doanh nghiệp FDI tại Hưng Yên sang khối doanh nghiệp nội địa còn nhiều hạn chế. Mối liên kết chuỗi cung ứng giữa hai khu vực rất lỏng lẻo, tỷ lệ nội địa hóa sản phẩm của các doanh nghiệp FDI duy trì ở mức thấp dưới 25%. Hầu hết các linh kiện và nguyên vật liệu đầu vào cao cấp đều được nhập khẩu trực tiếp từ công ty mẹ hoặc từ các nhà cung ứng ngoại quốc, khiến doanh nghiệp tư nhân Hưng Yên chưa thể tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả phân tích thực trạng, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp mang tính chiến lược và đồng bộ:

Thứ nhất, cải cách triệt để thủ tục hành chính và cơ chế giải phóng mặt bằng. Ủy ban nhân dân tỉnh Hưng Yên cần chuẩn hóa và công khai minh bạch quy trình tiếp nhận dự án theo Quyết định số 12/2003/QĐ-UBND và Quyết định số 13/2003/QĐ-UB, rút ngắn thời gian thẩm định hồ sơ xuống dưới 5 ngày làm việc. Tỉnh cần ban hành khung đơn giá đền bù giải phóng mặt bằng thống nhất trên toàn địa bàn theo tinh thần Nghị quyết số 09-NQ/TU, chấm dứt triệt để tình trạng thỏa thuận tự phát gây kéo dài thời gian bàn giao đất cho nhà đầu tư. Mục tiêu giai đoạn 2013 - 2015 hoàn thành 100% việc bàn giao mặt bằng sạch đúng tiến độ cam kết.

Thứ hai, đầu tư đồng bộ và hiện đại hóa kết cấu hạ tầng kỹ thuật. Ban Quản lý các Khu công nghiệp tỉnh phối hợp với các chủ đầu tư hạ tầng đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện hệ thống đường nội bộ, trạm xử lý nước thải tập trung tại Khu công nghiệp Phố Nối A (390 ha), Phố Nối B (250 ha) và Minh Đức (200 ha). Đảm bảo vận hành ổn định trạm biến áp 110kV - 220kV và hệ thống cấp nước công nghiệp Phố Nối công suất 10.000 m3/ngày đêm, đáp ứng tiêu chuẩn sản xuất công nghệ cao liên tục.

Thứ ba, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và gia tăng hàm lượng R&D. Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh Hưng Yên cần phối hợp với các trường cao đẳng, đại học trên địa bàn đẩy mạnh chương trình đào tạo theo đơn đặt hàng của doanh nghiệp. Thực hiện hiệu quả chính sách hỗ trợ kinh phí đào tạo nghề từ 400.000 đến 1.000.000 đồng/lao động theo quy định của tỉnh, phấn đấu nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo kỹ thuật đạt trên 55% vào năm 2015. Khuyến khích các doanh nghiệp FDI thành lập trung tâm R&D thông qua chính sách khấu trừ thuế phụ trội.

Thứ tư, thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp nội địa. Sở Công Thương tỉnh chủ trì thiết lập cơ sở dữ liệu năng lực nhà cung cấp địa phương, tổ chức các hội nghị kết nối cung - cầu công nghiệp hỗ trợ thường niên. Mục tiêu đến năm 2020 nâng tỷ lệ nội địa hóa của các ngành cơ khí, điện tử trên địa bàn tỉnh lên mức 35% - 40%, tạo điều kiện để doanh nghiệp trong nước chuyển giao công nghệ và nâng tầm năng lực quản trị.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu học thuật và cẩm nang ứng dụng chuyên sâu, đặc biệt giá trị đối với 4 nhóm đối tượng:

1. Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách tại tỉnh Hưng Yên: Lãnh đạo Ủy ban nhân dân tỉnh, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Công Thương và Ban Quản lý các Khu công nghiệp có thể sử dụng luận văn làm căn cứ xây dựng chiến lược xúc tiến đầu tư FDI thế hệ mới, điều chỉnh chính sách ưu đãi và hoàn thiện quy hoạch 14 khu công nghiệp tập trung.
2. Ban lãnh đạo các doanh nghiệp FDI đang và sẽ đầu tư tại Hưng Yên: Cung cấp bức tranh toàn cảnh về môi trường pháp lý, cơ sở hạ tầng, đặc điểm nguồn nhân lực và chuỗi cung ứng địa phương, hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng chiến lược quản trị rủi ro, tuyển dụng lao động và tối ưu hóa chi phí sản xuất.
3. Cộng đồng doanh nghiệp nội địa tỉnh Hưng Yên: Giúp các chủ doanh nghiệp tư nhân nhận diện chính xác khoảng cách về năng lực cạnh tranh, từ đó chủ động tái cấu trúc mô hình quản lý, đầu tư đổi mới công nghệ và tìm kiếm cơ hội tham gia chuỗi cung ứng cho các tập đoàn FDI.
4. Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên cao học ngành Kinh tế quốc tế: Tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp luận nghiên cứu kinh tế đối ngoại, cung cấp bộ dữ liệu thứ cấp và sơ cấp phong phú giai đoạn 2006 - 2011 phục vụ các công trình nghiên cứu về năng lực cạnh tranh cấp tỉnh và cấp doanh nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

Khu vực FDI đóng vai trò như thế nào trong sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế tỉnh Hưng Yên giai đoạn 2006 - 2011? Khu vực FDI đóng vai trò động lực cốt lõi, nâng tỷ trọng sản xuất công nghiệp - xây dựng từ 40,20% năm 2006 lên 45,86% năm 2011 và kéo giảm tỷ trọng nông nghiệp xuống còn 23,00%. Khối FDI trực tiếp đóng góp 8,71% GDP toàn tỉnh và chiếm 20% giá trị sản xuất toàn ngành công nghiệp vào năm 2011.

Ngành nghề nào thu hút tỷ trọng vốn FDI lớn nhất tại Hưng Yên? Nhóm ngành điện tử, cơ khí và hóa chất thu hút dòng vốn lớn nhất, chiếm 48,28% tổng số dự án được cấp phép và chiếm 52,31% tổng vốn đăng ký đến năm 2011. Nhóm ngành dệt may, da giày tuy giải quyết nhiều việc làm nhưng quy mô vốn chỉ chiếm tỷ trọng khiêm tốn với 13,156 triệu USD trên 389,080 triệu USD của nhóm khảo sát.

Đâu là rào cản lớn nhất đối với môi trường đầu tư FDI tại Hưng Yên theo kết quả nghiên cứu? Rào cản lớn nhất nằm ở công tác giải phóng mặt bằng và sự thiếu nhất quán trong thỏa thuận đơn giá đền bù giữa các cấp chính quyền địa phương. Nhiều dự án bị chậm tiến độ do vướng mắc cơ chế hỗ trợ việc làm cho người mất đất theo định mức 350 - 360 m2/lao động, gây tâm lý e ngại cho nhà đầu tư.

Tại sao hiệu ứng lan tỏa công nghệ từ doanh nghiệp FDI sang doanh nghiệp nội địa Hưng Yên còn thấp? Hiệu ứng lan tỏa còn hạn chế do tỷ lệ nội địa hóa của khối FDI dưới mức 25% và các doanh nghiệp FDI chủ yếu duy trì các khâu lắp ráp gia công. Doanh nghiệp nội địa Hưng Yên phần lớn có quy mô vừa và nhỏ, thiếu vốn và trình độ kỹ thuật chưa đáp ứng được các tiêu chuẩn kiểm định khắt khe của tập đoàn đa quốc gia.

Doanh nghiệp FDI tại Hưng Yên cần ưu tiên giải pháp nào để nâng cao năng lực cạnh tranh dài hạn? Doanh nghiệp FDI cần chủ động nâng mức chi tiêu cho hoạt động R&D tại chỗ lên trên 2% - 3% doanh thu, đồng thời đầu tư đào tạo nâng cao tay nghề cho đội ngũ kỹ sư Việt Nam. Việc chủ động liên kết xây dựng mạng lưới nhà cung cấp linh kiện phụ trợ tại địa phương sẽ giúp giảm chi phí logistics và gia tăng tính bền vững của chuỗi cung ứng.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp FDI và các cấp độ cạnh tranh kinh tế trong bối cảnh hội nhập quốc tế.
• Khẳng định vai trò trụ cột của 214 dự án FDI với 3,6 tỷ USD vốn đăng ký, đóng góp 8,71% GDP và giải quyết việc làm cho hơn 11 vạn lao động tại Hưng Yên giai đoạn 2006 - 2011.
• Chỉ rõ những hạn chế cốt tử về chi tiêu R&D thấp dưới 1% doanh thu, tỷ lệ lao động kỹ thuật cao hạn chế và sự lỏng lẻo trong liên kết chuỗi cung ứng nội địa.
• Đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ từ cải cách hành chính theo Quyết định 12/2003/QĐ-UBND, hoàn thiện hạ tầng KCN Phố Nối đến hỗ trợ đào tạo nghề 400.000 - 1.000.000 đồng/lao động.
• Xác lập định hướng chiến lược nâng cao năng lực cạnh tranh cho cả khối doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp nội địa của tỉnh Hưng Yên tầm nhìn đến năm 2020.

Lộ trình hành động tiếp theo đòi hỏi chính quyền địa phương cần triển khai ngay việc rà soát thủ tục đất đai trong giai đoạn 2013 - 2015 và hoàn thiện đề án phát triển công nghiệp hỗ trợ trong giai đoạn 2015 - 2020. Hãy khai thác ngay các dữ liệu và phân tích chuyên sâu trong toàn văn công trình nghiên cứu để tối ưu hóa chiến lược đầu tư và phát triển kinh tế bền vững tại địa phương!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Lý luận cơ bản về năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Chương 2: Thưc̣ trang̣ năng lưc̣ canḥ tranh của các doanh nghiêp̣ FDI ởtinh̉ Hưng Yên. Chương 3: Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh cho các doanh nghiệp FDI tại Hưng Yên và một số gợi ý để nâng cao năng lực cạnh tranh cho các doanh nghiệp nội địa của Tỉnh. -5- Chƣơng 1 LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA DOANH NGHIỆP 1.

Khái niệm cơ bản về năng lực cạnh tranh của Do anh nghiêp̣ vàsƣ ̣cần thiết nâng cao năng lƣc̣ canḥ tranh. Khái niệm năng lƣc̣ cạnh tranh 1.Các quan niệm về cạnh tranh Theo từ điển trực tuyến định nghĩa: Cạnh tranh là hành động ganh đua, đấu tranh chống lại các cá nhân hay các nhóm, các loài vì mục đích giành được sự tồn tại, sống còn, giành được lợi nhuận, địa vị, sự kiêu hãnh, các phần thưởng hay những thứ khác. Thuật ngữ cạnh tranh được sử dụng cho nhiều lĩnh vực khác nhau như lĩnh vực kinh tế, thương mại, luật, chính trị, sinh thái, thể thao. Cạnh tranh có thể là giữa hai hay nhiều lực lượng, hệ thống, cá nhân, nhóm, loài, tùy theo nội dung mà thuật ngữ này được sử dụng.

Cạnh tranh có thể dẫn đến các kết quả khác nhau. Một vài kết quả, ví dụ như trong cạnh tranh về tài nguyên, nguồn sống hay lãnh thổ, có thể thúc đẩy sự phát triển về mặt sinh học, tiến hoá, vì chúng có cơ hội, được cung cấp lợi thế cho sự sống sót, tồn tại. Theo quan điểm triết học: Cạnh tranh là hiện tượng tự nhiên, là mâu thuẫn quan hệ giữa các cá thể có chung một môi trường sống đối với điều kiện nào đó mà các cá thể cùng quan tâm. Trong hoạt động kinh tế, đó là sự ganh đua giữa các chủ thể kinh tế (nhà sản xuất, người tiêu dùng) nhằm giành lấy những vị thế tương đối trong sản xuất, tiêu thụ hay tiêu dùng hàng hóa để thu được nhiều lợi ích nhất cho mình.

Cạnh tranh có thể xảy ra giữa những nhà sản xuất với nhau hoặc có thể xảy ra giữa người sản xuất với người tiêu dùng khi người sản xuất muốn bán hàng hóa với giá cao, người tiêu dùng lại muốn mua được với giá thấp. Theo quan điểm kinh tế chính trị: Cạnh tranh là sự ganh đua về kinh tế giữa những chủ thể trong nền sản xuất hàng hoá nhằm giành giật những điều kiện thuận lợi trong sản xuất, tiêu thụ hoặc -6- tiêu dùng hàng hoá để từ đó thu được nhiều lợi ích nhất cho mình. Cạnh tranh có thể xảy ra giữa người sản xuất với người tiêu dùng (Người sản xuất muốn bán đắt, người tiêu dùng muốn mua rẻ); giữa người tiêu dùng với nhau để mua được hàng rẻ hơn, tốt hơn; giữa những người sản xuất để có những điều kiện tốt hơn trong sản xuất và tiêu thụ. Có các biện pháp cạnh tranh chủ yếu: cạnh tranh giá cả (giảm giá.) hoặc phi giá cả (quảng cáo.

Tóm lại: Có nhiều quan điểm khác nhau về cạnh tranh, nó phụ thuộc vào phạm vi, đối tượng, và cách tiếp cận khái niệm: từ phạm vi vĩ mô đến phạm vi từng yếu tố, từ lĩnh vực kinh doanh đến lĩnh vực chính trị, xã hội,tự nhiên….Tuy nhiên ở đây chúng ta chỉ chú trọng đến khái niệm cạnh tranh trong lĩnh vực kinh tế. Trong lĩnh vực kinh tế thì cạnh tranh có vai trò rất quan trọng và là một trong những động lực mạnh mẽ nhất thúc đẩy sản xuất phát triển. Nó buộc người sản xuất phải năng động, nhạy bén, tích cực nâng cao tay nghề, cải tiến kỹ thuật, áp dụng khoa học kỹ thuật, hoàn thiện tổ chức quản lý để nâng cao năng suất lao động, hiệu quả kinh tế. Đó chính là cạnh tranh lành mạnh.

Ở đâu thiếu cạnh tranh hoặc có biểu hiện độc quyền thì thường trì trệ, kém phát triển. Bên cạnh mặt tích cực, cạnh tranh cũng có những tác dụng tiêu cực thể hiện ở cạnh tranh không lành mạnh như những hành động vi phạm đạo đức hay vi phạm pháp luật (buôn lậu, trốn thuế, tung tin phá hoại.) hoặc những hành vi cạnh tranh làm phân hoá giàu nghèo, tổn hại môi trường sinh thái. Khái niệm về năng lực cạnh tranh. Theo Fafchamps, sức cạnh tranh của doanh nghiệp là khả năng doanh nghiệp đó có thể sản xuất sản phẩm với chi phí biến đổi trung bình thấp hơn giá của nó trên thị trường, có nghĩa là doanh nghiệp nào có khả năng sản xuất ra những sản phẩm có chất lượng tương tự như sản phẩm của doanh nghiệp khác nhưng có chi phí thấp hơn thì được coi là có năng lực cạnh tranh Một quan niệm khác cho rằng: “Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp được hiểu là tích hợp các khả năng và nguồn nội lực để duy trì và phát triển thị phần, lợi -7- nhuận và định vị những ưu thế cạnh tranh của doanh nghiệp đó trong mối quan hệ với đối thủ cạnh tranh trực tiếp và tiềm tàng trên một thị trường mục tiêu xác định” Theo PGS.Nguyễn Thị Quy, “năng lực cạnh tranh của một doanh nghiệp là khả năng doanh nghiệp đó tạo ra, duy trì và phát triển những lợi thế nhằm duy trì và mở rộng thị phần; đạt được mức lợi nhuận cao hơn mức trung bình của ngành và liên tục tăng đồng thời đảm bảo sự hoạt động an toàn và lành mạnh, có khả năng chống đỡ và vượt qua những biến động bất lợi của môi trường kinh doanh.” Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp thể hiện qua hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp, được đo thông qua lợi nhuận, thị phần của doanh nghiệp, thể hiện qua chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp.

Đồng thời năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp cũng thể hiện qua năng lực cạnh tranh của các sản phẩm và dịch vụ mà doanh nghiệp kinh doanh [18, tr. Các quan niệm về các cấp độ năng lực cạnh tranh a) Năng lực cạnh tranh quốc gia Là năng lực của một nền kinh tế đạt được tăng trưởng bền vững, thu hút được đầu tư, bảo đảm ổn định kinh tế, xã hội, nâng cao đời sống người dân. b) Năng lực cạnh tranh doanh nghiệp Được đo bằng khả năng duy trì và mở rộng thị phần, thu lợi nhuận của doanh nghiệp trong môi trường cạnh tranh trong và ngoài nước. Một doanh nghiệp có thể kinh doanh một hay nhiều sản phẩm dịch vụ.

Vì vậy, người ta còn phân biệt năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp với năng lực cạnh tranh của sản phẩm dịch vụ. c) Năng lực cạnh tranh của sản phẩm, dịch vụ Năng lực cạnh tranh của sản phẩm dịch vụ được đo bằng thị phần của sản phẩm hay dịch vụ trên thị trường. Ba cấp độ năng lực cạnh tranh có mối quan hệ qua lại mật thiết với nhau, tạo điều kiện cho nhau, chế định và phụ thuộc lẫn nhau. Mỗi nền kinh tế có năng lực cạnh tranh thì phải có nhiều doanh nghiệp cạnh tranh.

Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp thể hiện qua hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp được đo thông qua lợi nhuận, thị phần của doanh nghiệp, thể hiện qua chiến lược kinh doanh của -8- doanh nghiệp. Là tế bào của nền kinh tế, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp tạo cơ sở cho năng lực cạnh tranh quốc gia. Đồng thời, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp cũng thể hiện qua năng lực cạnh tranh của các sản phẩm và dịch vụ mà doanh nghiệp kinh doanh. Doanh nghiệp có thể kinh doanh một hoặc một số sản phẩm dịch vụ có năng lực cạnh tranh.

Sƣ ̣cần thiết của viê ̣c nâng cao năng lƣc̣ canḥ tranh của các doanh nghiêp̣ trong quátrinh̀ phát triển kinh tếvàhôịnhâp̣ Năng lực cạnh tranh của một doanh nghiệp sẽ xác định nguyên nhân tại sao các công ty trong cùng một ngành nhưng lại có một số công ty thì thành công còn một số khác lại thất bại. Như là một quy luật đào thải tự nhiên, những doanh nghiệp nào không thích nghi được với cơ chế kinh doanh, không đủ năng lực cạnh tranh với các doanh nghiệp khác thì sẽ cầm chắc sự thất bại. Ngược lại, sự cạnh tranh lại giúp thúc đẩy sự phát triển của những doanh nghiệp có khả năng nắm bắt thời cơ, phát huy những thế mạnh của mình và hạn chế những bất lợi để giành thắng lợi trong cạnh tranh. Toàn cầu hoá và hội nhập kinh tế đã làm cho môi trường toàn cầu trở nên năng động hơn, bản chất của sự cạnh tranh giữa các quốc gia, các ngành và các doanh nghiệp cũng có sự thay đổi nhanh chóng: - Các doanh nghiệp giờ đây không còn cạnh tranh trong phạm vi một nước mà thậm chí khi hoạt động tại một quốc gia thì công ty cũng phải đối mặt với sự cạnh tranh toàn cầu với nhiều các đối thủ mạnh hơn.

- Cạnh tranh dựa vào quy mô đã không còn có hiệu quả như trước đây, ngược lại những doanh nghiệp với quy mô nhỏ có sự linh hoạt và năng động hơn trước sự thay đổi của môi trường kinh doanh sẽ hoạt động mang lại hiệu quả hơn. - Nếu như trước đây các doanh nghiệp có thể cạnh tranh dựa vào các yếu tố công nghệ hiện đại, dựa vào khả năng tiếp cận với các nguồn vốn lớn hay nguồn nguyên vật liệu thì giờ đây toàn cầu hoá đã làm cho những yếu tố tạo nên lợi thế cạnh tranh truyền thống của doanh nghiệp cũng phải thay đổi theo. -9- - Ngày nay, các doanh nghiệp có xu hướng tạo ra lợi thế cạnh tranh của mình trên cơ sở nguồn nhân lực chiến lược, mang tính độc đáo, khó có khả năng bị sao chép như các yếu tố cạnh tranh khác. Nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp sẽ giúp cho bản thân các doanh nghiệp trở nên tốt hơn, hoàn thiện hơn trong việc thực hiện các chức năng, vai trò của mình: phục vụ tốt hơn nhu cầu của khách hàng, kích thích sản xuất phát triển, v.v… Doanh nghiệp nào luôn hài lòng với vị thế đang có trên thương trường sẽ rơi vào tình trạng tụt hậu và sẽ bị đào thải với tốc độ nhanh không thể ngờ trong một thị trường toàn cầu luôn có sự biến động, thay đổi.

Ngược lại, những doanh nghiệp thường xuyên nâng cấp các lợi thế cạnh tranh theo thời gian thì những doanh nghiệp đó sẽ đạt được những lợi thế cạnh tranh lâu dài với những chiến lược kinh doanh của mình. Dù tất cả các công ty có làm bất cứ điều gì để tạo ra lợi thế đi nữa thì rồi nó cũng sẽ không còn là lợi thế. Và vì vậy thường xuyên đánh giá và nâng cấp các lợi thế cạnh tranh, tạo ra những lợi thế mới phù hợp với điều kiện cạnh tranh hiện tại sẽ mang lại hiệu quả cao.