Chương 1. TONG QUAN TINH HÌNH NGHIÊN CỨU VE THẺ CHE VÀ HOÀN THIỆN THẺ CHÉ VỀ SỬ DỤNG TÀI LIỆU LƯU TRỮ Chương này hệ thống và tổng quan các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước có liên quan đến đề tài, chỉ ra những khoảng trống và xác định những vấn đề cân nghiên cứu, giải quyêt trong luận án. CƠ SỞ LÝ LUẬN, PHAP LÝ VE THE CHE VÀ HOÀN THIỆN THE CHE SỬ DỤNG TÀI LIEU LƯU TRU Ở VIỆT NAM Trong chương này, tác giả làm rõ khái niệm, các vấn đề cụ thể về nội dung, vai trò và yêu cầu đối với thê chế SDTLLT; trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước trong việc ban hành, tổ chức thực hiện và hoàn thiện thé chế SDTLLT Chương 3. THỰC TRẠNG BAN HANH THE CHE SỬ DỤNG TAI LIEU LƯU TRỮ Ở VIỆT NAM Chương 3 tập trung khảo sát, phân tích kết quả, chỉ ra ưu, nhược điểm và nguyên nhân của những hạn chế, những vấn đề cần hoàn thiện trong hoạt động ban hành thê chế SDTLLT.
CAC BIEN PHAP VA KET QUA TO CHỨC THỰC HIỆN THE CHE SU DUNG TAI LIEU LƯU TRU Ở VIỆT NAM Thông qua việc khảo sát, phân tích kết quả của việc thực hiện thé chế SDTLLT, chương 4 tiếp tục chỉ ra ưu, nhược điểm và nguyên nhân của những hạn chế, những van dé cần hoàn thiện trong hoạt động tổ chức thực hiện thé chế SDTLLT ở Việt Nam. ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN THE CHE SỬ DỤNG TÀI LIỆU LƯU TRỮ Ở VIỆT NAM HIỆN NAY Day là chương thé hiện mục đích cuối cùng của luận án. Từ các kết quả nghiên cứu nêu trên, tác giả đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện thé chế SDTLLT ở Việt Nam, đáp ứng yêu câu của tình hình mới. TONG QUAN TINH HÌNH NGHIÊN CỨU VE THE CHE VÀ HOÀN THIỆN THE CHE SU DỤNG TAI LIEU LƯU TRU’ 1.
Giới thiệu khái quát các công trình nghiên cứu liên quan đến luận án SDTLLT là một trong những nhiệm vụ của công tác lưu trữ, nên đề tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến dé tài, tác giả tiễn hành khảo sát, hệ thống các nghiên cứu trong và ngoài nước đã công bố về thể chế liên quan đến công tác lưu trữ nói chung và đi sâu vào các nghiên cứu về thé chế SDTLLT nói riêng. Với định hướng trên, tác giả đã tiến hành sưu tầm, hệ thống các công trình nghiên cứu hiện đang được lưu giữ tại: Thư viện Quốc gia, Thư viện Đại học Quốc gia Hà Nội, Thư viện Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước, Thư viện Trường Đại học Nội vụ Hà Nội, Thư viện Học viện Hành chính quốc gia, Tư liệu Khoa Lưu trữ học và Quản trị văn phòng (Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội); Trung tâm Tin học - Văn phòng Quốc hội; các bài viết liên quan đến nội dung của luận án đã đăng trên các tạp chí khoa học trong và ngoài nước hoặc trên internet, google, website Viện nghiên cứu lập pháp của Quốc hội, Cổng thông tin điện tử: quochoi. Về số lượng các công trình đã công bố liên quan đến nội dung luận án Dưới đây là kết quả khảo sát về số lượng các công trình đã công bố liên quan đến luận án được tác giả cập nhật đến năm 2020”. * Ở trong nước DANH MỤC TÀI LIỆU ĐÃ CÔNG BÓ TT Tên thể loại tài liệu Số lượng tài liệu | Thờigian | Ghi chú 1 | Giáo trình 05 1990- 2016 2 | Sách chuyên khảo 08 1987-2021 3 | Dé tài nghiên cứu khoa học 05 1991-2008 4 | Bai báo, tap chí 30 1990-2022 5 | Các kỷ yếu hội thảo 13 2006-2022 6 | Luận văn, Luận án có liên quan 09 2007-2019 Nguôn: Tác giả thong kê năm 2022 (Chỉ tiết về tên các công trình xin xem thêm tại phụ lục số 01) 3 Một số công trình nghiên cứu của năm 2021 cũng đã được bé sung, nhưng có thé chưa đầy đủ 19 * O nước ngoài TT Tên thể loại tài liệu Số lượng tài liệu | Thờigian | Ghi chú 1 | Sách chuyên khảo 09 1993-2010 2 | Các bài viết đăng trên kỷ yêu, 14 2008-2010 tạp chí Nguôn: Tác giả thông kê năm 2022 (Chỉ tiết về tên các công trình xin xem thêm tại phụ lục số 02) Qua bảng thống kê trên, có thể thấy, các công trình nghiên cứu liên quan đến nội dung của luận án ở trong nước có số lượng không nhiều, chủ yếu được đề cập đến như là một phần, một nội dung trong tông thể chung, ít công trình chuyên sâu và độc lập.
Điều này có thé lý giải được, bởi vi, thể chế SDTLLT là một trong những van đề thuộc thé chế lưu trữ, nên thường được dé cập đến trong tổng thé chung. Trong khi đó, van dé thé chế về lưu trữ lại thường được đề cập đến như là một trong những nội dung của công tác lưu trữ. Tuy không nhiều, nhưng với số lượng như trên, có thé thấy, van dé thé chế lưu trữ nói chung, SDTLLT nói riêng đã được quan tâm nghiên cứu và nhiều vấn đề đã được làm sáng tỏ. Bên cạnh đó, còn nhiều vấn đề cần tiếp tục được nghiên cứu sâu thêm (nội dung này sẽ được tổng quan cụ thé ở mục 1.
Về thể loại các công trình đã công bố liên quan đến nội dung luận án * Ở trong nước: Qua bảng thống kê nêu trên có thé thấy, van dé thể chế SDTLLT đã được dé cập đến trong nhiều thể loại công trình nghiên cứu, từ các giáo trình, sách chuyên khảo đến các đề tài, bài viết đăng trên tạp chí khoa học và các luận văn, luận án. Về sách chuyên khảo và giáo trình, tác giả nhận thấy, tuy vẫn đề SDTLLT và một số quy định liên quan đã được trình bảy trong một sé chương, mục của các giáo trình và sách chuyên khảo về lưu trữ (ví dụ, trong các giáo trình về lưu trữ đều có một chương về tổ chức SDTLLT), nhưng cho đến nay chưa có cuốn sách chuyên khảo hoặc giáo trình riêng, độc lập và chuyên sâu về SDTLLT và thể chế liên quan. Gần đây, cuốn sách tham khảo về “Phát huy giá trị tài liệu lưu trữ ở Việt Nam” của TS Trần Hoàng mới được xuất bản (năm 2020), trong đó có đề cập 20 đến một số quan điểm, nhận thức của các cơ quan quản lý nhà nước và giới thiệu một số quy định của pháp luật Việt Nam cũng như một số nước liên quan đến sử dụng và phát huy giá trị TLLT. Về các dé tài và hội thảo khoa hoc, trong thời gian qua, các Trường Dai học có đào tạo về lưu trữ và Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước đã triển khai thực hiện một số đề tài nghiên cứu va tổ chức một số hội thảo khoa học liên quan đến sử dụng và phát huy giá trị TLLT, trong đó, van dé thé chế cũng đã được đề cập đến ở một phạm vi nhất định.
Ví dụ: - Đề tài “Nghiên cứu đổi mới công tác khai thác và SDTLLT ở các Trung tâm Lưu trữ Quốc gia” (2002) do tác giả Nguyễn Cảnh Đương làm chủ nhiệm. - Kỷ yếu Hội thảo, Hội nghị khoa học: “45 năm tổ chức và sử dụng tài liệu tại Trung tâm Lưu trữ Quốc gia I, 1962-2007” (2007). - Kỷ yếu Hội thảo khoa học “Khai thác và phát huy giá trị TLLT trong nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn (2010) của Trường Dai hoc Khoa học Xã hội va Nhân văn thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội. - Hội thảo khoa học quốc tế “Phát huy giá trị TLLT phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc” (2008) [51] của Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước.
Về luận án, trong những năm gần đây, khi chủ trương và các hoạt động phát huy giá trị TLLT ở Việt Nam được đây mạnh, nhiều học viên cao học, nghiên cứu sinh đã lựa chọn vấn đề SDTLLT làm dé tai luận án, tiêu biểu như: Luận án “Sử dung tài liệu lưu trữ trong hoạt động của cơ quan hành chính Nhà nước Việt Nam”, của tác giả Nguyễn Thị Lan Anh; Luận án “Chính sách sử dụng tài lưu trữ ở Việt Nam”, của tác giả Nguyễn Kim Dung. Một trong những thé loại có số lượng nhiều nhất là các bài nghiên cứu được đăng trên tạp chí khoa học (trên 50 bài), trong đó đáng chú ý là các bài viết trực tiếp hoặc gián tiếp bàn về vấn đề thể chế SDTLLT. Vi dụ: - Bài viết “Văn bản pháp luật và sự phát triển ngành Lưu trữ Việt Nam” của tác giả Dương Văn Khảm, đăng trên tạp chí Văn thư Lưu trữ Việt Nam, số 08 /2017. 21 - Bài viết “Pháp luật về lưu trữ và vai trò của nó trong việc xây dựng nên lưu trữ quốc gia” của tac giả Nguyễn Văn Ham, đăng trên tạp chí Van thư Lưu trữ Việt Nam, số 02 /2014.
- Bài viết “Một số suy nghĩ về van dé tổ chức SDTLLT ở nước ta” của tác giả Vũ Thị Phụng, Tạp chí Lưu trữ Việt Nam số 2/1990. * O nước ngoài: Theo khảo sát của tác giả (đến năm 2020), van dé thé chế SDTLLT đã được đề cập đến một cách gián tiếp hoặc trực tiếp trong một số cuốn sách và giáo trình về lưu trữ, tiêu biểu là: Cuốn “Ly luận và thực tiễn công tác lưu trữ ở Liên Xổ” NXB Đại học, tái bản năm 1990 do Cục Văn thư Lưu trữ Nhà nước dịch; “7c tiễn Lưu trữ Pháp” (1993) của tác giả Jean Favier, Cục Văn thư Lưu trữ Nha nước dich; “Những nguyên tắc và thủ tục về lưu trữ của Lưu trữ quốc gia”, Quebec 1992 (tài liệu dịch), Tổng cục quản lí lưu trữ Liên Xô (1984); Những nguyên tắc công tác cơ ban trong các Viện lưu trữ nhà nước ở Liên Xô, bản dich từ tiếng Nga. Ngoài ra, van dé này cũng được bàn luận trong một số bài viết, tham luận đăng trên các tạp chí hoặc trong một 36 hội thảo khoa hoc quốc tế. Về thời gian công bố của các công trình nghiên cứu liên quan Trong các công trình đã được khảo sát, những công trình có thời gian công bố xa nhất là vào những năm 80, 90 của thé kỷ trước, vi dụ như: cuén “Công tác Lưu trữ Viêt Nam” của tác giả Vũ Dương Hoan, xuất bản năm 1987; Cuốn “ Lý luận và thực tiễn công tác Luu trữ” của nhóm tác giả Đào Xuân Chúc, Nguyễn Văn Ham, Vương Đình Quyền, Nguyễn Văn Thâm, xuất bản năm 1990; Cục lưu trữ Pháp (1993), Thực tiễn lưu trữ Pháp - Tập 1, Tài liệu dich từ tiếng Pháp (Tư liệu Khoa Lưu trữ học và Quản tri văn phòng, Trường Dai học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội).