Chương 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu Trong chương này, tác giả đã tổng hợp công trình nghiên cứu của các tác giả trong nước và ngoài nước có nội dung liên quan đến luận án. Trên cơ sở đó tác giả nhận xét, đánh giá kết quả nghiên cứu về ĐĐNN của NLLT trong các công trình nghiên cứu trước, từ đó chỉ ra các khoảng trống và những nội dung cần tiếp tục nghiên cứu và làm rõ trong luận án. Cơ sở lý luận về xây dựng và hoàn thiện tiêu chuẩn đạo đức nghề nghiệp của người làm lưu trữ Chương này tác giả đã làm rõ các khái niệm đạo đức, đạo đức nghề nghiệp, đạo đức công vụ và TCĐĐNN của NLLT; Những yếu tố cấu thành, tác động, ảnh hưởng đến đạo đức nghề nghiệp và quá trình hình thành ĐĐNN của NLLT; tính chất, đặc điểm của công tác lưu trữ và sự cần thiết phải xây dựng TCĐĐNN của NLLT; trách nhiệm xây dựng; nguyên tắc, yêu cầu và quy trình, phương pháp xây dựng, tổ chức thực hiện TCĐĐNN của NLLT, sự cần thiết, trách nhiệm và các biện pháp hoàn thiện TCDDNN của NLLT.
Cơ sở thực tiễn xây dựng và tô chức thực hiện tiêu chuẩn đạo đức nghề nghiệp của người làm lưu trữ ở Việt Nam. Trong chương này tác giả hệ thống các quy định của pháp luật về ĐĐNN và TCĐĐNN của Việt Nam; khảo sát việc xây dựng, tô chức thực hiện TCĐĐNN của NLLT. Từ đó, tác giả đưa ra nhận xét, đánh giá, chỉ ra ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế, đề xuất quy trình, phương pháp xây dựng và hoàn thiện TCDDNN của NLLT. Dinh hướng, giải pháp xây dựng và hoàn thiện tiêu chuẩn dao đức nghề nghiệp của người làm lưu trữ Trong chương này, tác giả phân tích chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước; bối cảnh, yêu cầu đặt ra trong quá trình hội nhập và phát triển; kinh nghiệm của số quốc gia trên thé giới về xây dựng TCĐĐNN của NLLT.
Trên cơ sở đó, luận án đề xuất các nhóm giải pháp dé tiếp tục hoàn thiện việc xây dựng, tổ chức thực hiện tiêu chuẩn đạo đức nghề nghiệp của NLLT ở Việt Nam trong bối cảnh cải cách hành chính và hội nhập quốc tế. TONG QUAN TINH HÌNH NGHIÊN CUU 1. Nguồn tư liệu, tài liệu phục vu nghiên cứu tổng quan Từ tên luận án: “Cơ sở khoa học xây dựng và hoàn thiện tiêu chuẩn đạo đức nghé nghiệp của người làm lưu trữ”, tác giả tiễn hành tông quan tình hình nghiên cứu trên cơ sở các từ khóa sau đây: Đạo đức, đạo đức nghé nghiệp, đạo đức công vụ, xây dung và hoàn thiện TCDPNN của NLLT. Tác giả đã tra tìm, khảo cứu nhiều công trình khoa học ở trong và ngoài nước có liên quan đến vấn đề nghiên cứu qua nhiều kênh thông tin khác nhau như: thông qua hệ thống mạng Internet, tìm và ở các thư viện nước ngoài được dịch ra tiếng Việt và hiện có tại bộ phận tư liệu của Trung tâm Khoa học kỹ thuật Văn thư - Lưu trữ, thuộc Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước.
Tác giả đã khảo cứu các công trình nghiên cứu khoa học thông qua danh mục các công trình nghiên cứu khoa học tại Tư liệu Khoa Lưu trữ và Quản trị Văn phòng - Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội; Thư viện Quốc gia; Thư viện Học viện Hành chính Quốc gia; Thư viện Trường Đại học Nội vụ Hà Nội; Tạp chí Quản lý Nhà nước; Tạp chí Lưu trữ và Thời đại; Tạp chí Khoa học Nội vụ; Tạp chí Triết học; Tạp chí Văn thư - Lưu trữ, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước, Phòng Lưu trữ - Bộ Nội vụ, Lưu trữ Lịch sử - Cục Lưu trữ Văn phòng Trung ương Đảng, Trung tâm Lưu trữ Quốc gia III. Ngoài ra, tác giả tiếp cận, sử dụng một số bài viết của các nhà khoa học được đăng trên các Kỷ yếu Hội thảo quốc gia, Hội thảo Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Hội thảo của Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước; các bài viết được đăng tải trên mạng internet, các trang website như: tapchicongsan. Thống kê và nhận xét về nguồn tư liệu được sử dụng trong tổng quan 1. Thống kê số lượng và loại hình nghiên cứu 1.
Nguồn tư liệu nước ngoài Qua nhiều kênh thông tin khác nhau tác giả tìm hiểu được 14 công trình nghiên cứu có đề cập đến ĐĐNN và TCĐĐNNở một số nước trên thế giới. Các công trình này dé cập đến các quy tắc đạo đức, chuân mực dao đức, vai trò của DDNN và TCDDNN của NLLT. Nguồn tư liệu trong nước Qua khai thác tài liệu ở các thư viện và nhiều nguồn khác nhau tác giả đã thu thập được 18 giáo trình, sách chuyên khảo, Ky yếu hội thảo, tạp chi, đề tài nghiên cứu khoa học, luận án có liên quan (Chi tiết về tên các công trình xin xem thêm tại phụ lục số 02). Nội dung các công trình nghiên cứu đã đề cập đến lý luận đạo đức, đạo đức nghề nghiệp, đạo đức công vụ, yêu cầu tiêu chuẩn đạo đức của cán bộ, đạo đức trong quản lý hành chính công, các quy định về tiêu chuẩn đạo đức của NLLT.
Trong số các bài viết nêu trên chiếm phan lớn là các bài viết có liên quan đến đạo đức, dao đức nghé nghiệp, đạo đức công vụ nhưng lại có ít bài viết liên quan đến việc xây dựng TCĐĐNN của NLLT. Thời gian công bé các công trình nghiên cứu Qua khảo cứu cho thấy công trình được công bố sớm nhất là vào năm 1990 và muộn nhất là năm 2022. Các công trình này phần lớn được nghiên cứu vào khoảng những năm 2004 trở lại đây. Các bài viết này đều đề cập đến đạo đức công vụ, đạo đức nghề nghiệp, liên quan trực tiếp đến van đề TCĐĐNN của NLLT, chỉ có một số bài viết của tác giả Trần Việt Hoa (2014), “Xây dựng tiêu chuẩn, chức danh ngạch công chức và nghề nghiệp viên chức ngành văn thư, lưu trữ - nhiệm vụ cần thiết trong bối cảnh triển khai Luật Lưu trữ” Tạp chí Văn thư Lưu trữ số 01/2014; Trần Việt Hoa (2014), “Quy định mới về tiêu chuẩn chức danh ngạch công chức văn thư và chức danh nghề nghiệp viên chức ngành lưu trữ", Tạp chí Văn thu Lưu trữ số 12/2014.
Ngoài ra vấn đề đặc điểm của nghề lưu trữ còn được trình bày trong một số giáo trình như: “Lý luận và thực tiễn công tác lưu trữ” [14]; “Nghiệp vụ lưu trữ cơ bản” [76]. Qua nghiên cứu, tác giả nhận thấy chưa có bài viết nào đề cập đến việc xây dựng tiêu chuẩn đạo đức nghề nghiệp của người làm lưu trữ, chưa có bài viết liên quan đến việc cần hoàn thiện các TCĐĐNN của NLLT. Góc độ tiếp cận của các công trình nghiên cứu - Một số công trình nghiên cứu dưới góc độ Triết học: Các công trình nghiên cứu liên quan đến vấn đề về đạo đức và ĐĐNN như: luận án, bài viết đăng trên các tạp chí và hội thảo khoa học quốc gia đã đề cập đến 18 các van đề về xây dựng dao đức và ĐĐNN trong công tác trên mọi lĩnh vực của đời sông. Các đề tài đã chỉ rõ đây là vấn đề cần được đi sâu nghiên cứu, bởi đạo đức có khả năng điều chỉnh tất cả các mối quan hệ xã hội, từ đó hình thành những hành vi ứng xử.
Chuẩn mực về ĐĐNN ở các lĩnh vực khác nhau cũng được các tác giả đề cập đến và coi đó là nền tảng cho sự hình thành và phát triển của ĐĐNN. Đề thực hiện tốt chức trách, nhiệm vụ mỗi người phải chủ động, tích cực rèn luyện những phẩm chat và những chuân mực dao đức gắn liền với nghề nghiệp, với công việc chuyên môn nghiệp vụ của mình. Đảng, Nhà nước đã đặc biệt quan tâm đến vấn đề xây dựng đạo đức trong quá trình thực thi công vụ. Hội thảo khoa học Quốc gia năm 2017 với chủ đề “Xây dựng Đảng về đạo đức - những vấn đề lý luận và thực tiên” đã thu hút được sự quan tâm của các nhà khoa học và các nhà quản lý của các cơ quan Đảng, Nhà nước và lực lượng vũ trang.
Từ diễn đàn này các quan điểm về đạo đức và ĐĐNN đã được đặc biệt quan tâm và nhắn mạnh tại hội thao thê hiện qua 127 bài viết. - Một số công trình nghiên cứu dưới góc độ Khoa học Quản lý: Vũ Gia Hién và Nguyễn Hữu Hoạt (2007), trong cuốn “Đạo đức trong quản lý hành chính công”, NXB Chính trị Quốc gia đã nghiên cứu về đạo đức, từ đó chỉ ra chủ thể và đối tượng của đạo đức và đưa ra định hướng giá trị đạo đức hành chính quốc gia. Tác giả xác định rõ mục tiêu đạo đức trong quản lý hành chính công gắn liền với nghề nghiệp công chức, tránh và ngăn ngừa hành động và tư tưởng làm quan nhân dân. Cuốn “Về chế độ công vụ Việt Nam” [27], tác giả Nguyễn Trọng Điều đã chỉ rõ thực trạng và làm rõ các vấn đề công vụ ở Việt Nam, từ đó đề xuất xây dựng Luật Công vụ Việt Nam.
Trong đó quy định các vấn đề về quyền, nghĩa vụ, tuyển dụng, sử dụng, quản lý công chức và đặc biệt là quy định về đạo đức công vụ. Theo tác gia đạo đức công vụ là hệ thống các chuẩn mực quy định những nhận thức và hành vi của công chức trong hoạt động công vụ. Một số công trình khác như: Ngô Thanh Can (chủ biên), “Dao đức công chức trong thực thi công vụ” [15], đã đề cập đến những van dé chung về đạo đức công chức và tính tât yêu của việc xây dựng đạo đức công chức trong điêu kiện hiện nay. 19 Ngoài ra còn đề cập đến đạo đức công chức trong quá trình thực thi công vụ; vị trí, ý nghĩa của đạo đức công vụ của một số nước trên thế giới; xây dựng đạo đức công chức ở Việt Nam, những chuẩn mực và nguyên tắc xây dựng đạo đức ở Việt Nam.
Tô Tử Hạ (2002), “Đạo đức trong nên công vu’ [31]. Cuốn sách đề cập đến đạo đức trong nên công vụ, trong đó đề cập đến đạo đức; cơ sở của sự phát triển các tiêu chuẩn đạo đức trong nền công vụ, các quy tắc đạo đức của một số nước, luật pháp về đạo đức công vụ ở Việt nam. Giáo trình “Đạo đức công vụ” của tác giả Nguyễn Đăng Thành (chủ biên) đề cập đến lý luận về đạo đức, đạo đức công vụ, đạo đức nghề nghiệp, pháp luật về đạo đức công vụ, chuẩn mực của dao đức công vụ, phân tích so sánh với pháp luật công vụ của một số nước điển hình (liên bang Nga, Thái Lan, Hàn Quốc, Pháp, New Zealand.