MỞ ĐẦU 1.1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI Ở bất kỳ xã hội nào nông nghiệp cũng là ngành sản xuất vô cùng quan trọng. Bởi đây là ngành cung cấp những sản phẩm lương thực - thực phẩm cho người tiêu dùng và nguyên liệu đầu vào cho công nghiệp chế biến. Mà lương thực - thực phẩm được coi là sản phẩm thiết yếu, không thể thiếu được cho đời sống con người. Mặt khác, với một nước nông nghiệp như nước ta hiện nay khi mà hơn 70% dân số của chúng ta vẫn còn sống ở khu vực nông thôn, và sống dựa chủ yếu vào sản xuất nông nghiệp thì nông nghiệp càng có vai trò to lớn trong sự phồn vinh, ổn định của xã hội.
Chính sự phát triển của ngành nông nghiệp đã thúc đẩy sự ra đời và phát triển của thị trường cung ứng vật tư nông nghiệp để đáp ứng nhu cầu của sản xuất nông nghiệp. Là những sản phẩm phục vụ sản xuất nông nghiệp, vật tư nông nghiệp không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm mà còn tác động đến sức khỏe cộng đồng. Với thị trường vật tư nông nghiệp phong phú, nhiều mẫu mã, chủng loại, xuất xứ,… như hiện nay, việc quản lý chất lượng các sản phẩm này là một khó khăn lớn của ngành nông nghiệp và Yên Mỹ - Hưng Yên cũng không nằm ngoài số đó. Trước những biến động khó lường về kinh tế thế giới cũng như khó khăn trong nền kinh tế nước nhà, hơn thế nữa là những biến đổi về khí hậu, các loại dịch bệnh tràn lan đã ảnh hưởng không nhỏ tới sự phát triển của ngành nông nghiệp và phát triển nông thôn.
Năm 2011, Ngành Nông nghiệp và PTNT đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách được cụ thể hóa bằng các văn bản quy phạm pháp luật về công tác quản lý chất lượng VTNN và đã nhận được sự đồng tình ủng hộ của địa phương, doanh nghiệp, người dân; các đơn vị thuộc Bộ và các tỉnh/thành phố đã nỗ lực triển khai tạo sự chuyển biến quan trọng ban đầu về chất lượng vật tư nông nghiệp. Tuy nhiên, công tác quản lý chất lượng vật tư nông 1 nghiệp ở nhiều địa phương chưa có sự chuyển biến rõ rệt so với các năm trước. Trong năm 2012, công tác quản lý chất lượng vật tư nông nghiệp tiếp tục là nhiệm vụ trọng tâm của Bộ Nông nghiệp và PTNT cũng như nhiệm vụ lâu dài của ngành nông nghiệp. Huyện Yên Mỹ được tái lập từ 01/9/1999, là một trong những huyện có dân số đông, có vị trí địa lý thuận lợi cho sự phát triển kinh tế của huyện nói chung và góp phần thúc đẩy kinh tế toàn tỉnh Hưng Yên nói riêng.
Giai đoạn 2006 – 2010, Yên Mỹ là một trong những địa phương có tốc độ tăng trưởng kinh tế - xã hội nhanh nhất của tỉnh Hưng Yên, bình quân đạt 19,9% trong đó sản xuất công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp tăng trưởng mạnh đạt 30,2%. Mặc dù công tác quản lý hoạt động kinh doanh vật tư nông nghiệp thời gian qua đã được các ngành chức năng chú trọng, tuy nhiên, hiệu quả của việc quản lý này vẫn chưa phù hợp với tình hình thực tế. Công tác quản lý chất lượng hầu hết các loại vật tư nông nghiệp hiện đều gặp lúng túng. Trong quản lý thuốc thú y thì công tác thanh, kiểm tra lấy mẫu thuốc thú y tiêu thụ trên thị trường của các cơ sở sản xuất, buôn bán thuốc thú y để kiểm tra chất lượng được duy trì nên nhiều vụ việc được phát hiện sớm và xử lý kịp thời.Bên cạnh những thành tựu đó thì trong quản lý thức ăn chăn nuôi cũng có những kết quả đáng kể.
Đến nay, về cơ bản tình trạng đưa chất kích thích tăng trưởng vào thức ăn đã giảm. Trong kiểm nghiệm chất lượng phân bón bổ sung danh mục phân bón được phép sản xuất, kinh doanh và sử dụng ở Việt Nam được thực hiện đúng quy định của pháp luật. Trong công tác quản lý thuốc bảo vệ thực vật thì công tác thanh, kiểm tra, lấy mẫu thuốc bảo vệ thực vật để kiểm tra chất lượng cũng được thực hiện thường xuyên, việc giết mổ gia súc tập trung được quan tâm hơn bước đầu được tổ chức lại. Bên cạnh những kết quả đã đạt được đó góp phần hạn chế những vi phạm trong hoạt động kinh doanh vật tư nông nghiệp thì trong công tác quản lý vẫn còn nhiều điểm bất cập.
Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, văn bản quy chuẩn kỹ thuật phục 2 vụ công tác quản lý chất lượng vật tư nông nghiệp chưa đầy đủ, đồng bộ, chưa theo kịp thực tiễn sản xuất và nhu cầu của người tiêu dùng. Bên cạnh đó thì đội ngũ cán bộ quản lý thiếu kinh nghiệm, chưa được đào tạo nâng cao trình độ chuyên môn, chưa có phòng xét nghiệm hiện đại, chế tài xử phạt chưa đủ sức răn đe khiến việc kiểm tra chất lượng vật tư nông nghiệp còn gặp nhiều khó khăn, hiệu quả còn thấp. Vậy vai trò của các ngành chức năng ở đâu trong việc để ra tình trạng này? Huyện cần làm gì để hạn chế tình trạng vi phạm trên? Những giải pháp cụ thể nhằm nâng cao năng lực quản lý chất lượng vật tư nông nghiệp của huyện là gì? Xuất phát từ thực tiễn trên đồng thời nhận thức rõ yêu cầu cấp bách, cần thiết phải tìm hiểu, đánh giá một cách chi tiết công tác quản lý chất lượng vật tư nông nghiệp ở các cấp có thẩm quyền phục vụ công tác quản lý Nhà nước về chất lượng sản phẩm này, dưới sự hướng dẫn của thầy giáo Th.s Trần Mạnh Hải - Giảng viên bộ môn Phát Triển Nông Thôn- Khoa Kinh Tế và Phát Triển Nông Thôn- Trường Đại học Nông Nghiệp Hà Nội em tiến hành nghiên cứu đề tài: “Nâng cao năng lực quản lý chất lượng vật tư nông nghiệp trên địa bàn Huyện Yên Mỹ, tỉnh Hưng Yên”.2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 1.1 Mục tiêu chung Đánh giá thực trạng của công tác quản lý chất lượng vật tư nông nghiệp trên địa bàn huyện Yên Mỹ, tìm ra những thuận lợi, khó khăn và nguyên nhân trong công tác kiểm tra, quản lý chất lượng vật tư nông nghiệp, từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao năng lực quản lý chất lượng vật tư nông nghiệp của huyện.2 Mục tiêu cụ thể - Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn trong công tác quản lý chất lượng vật tư nông nghiệp. 3 - Đánh giá thực trạng công tác quản lý chất lượng vật tư nông nghiệp của huyện Yên Mỹ.
- Đánh giá những thuận lợi, khó khăn và những yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý chất lượng vật tư nông nghiệp của huyện. - Đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao năng lực quản lý chất lượng vật tư nông nghiệp của huyện.3 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU Đối tượng nghiên cứu: các cơ sở sản xuất kinh doanh vật tư nông nghiệp, hộ sản xuất nông nghiệp, nhà quản lý.4 PHẠM VI NGHIÊN CỨU - Phạm vi về nội dung: đánh giá thực trạng công tác quản lý chất lượng vật tư nông nghiệp và đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao năng lực quản lý chất lượng vật tư nông nghiệp của huyện. Đề tài tập trung nghiên cứu một số sản phẩm chính như: phân bón, thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật, thức ăn chăn nuôi. - Phạm vị về không gian: đề tài được nghiên cứu tại huyện Yên Mỹ, tỉnh Hưng Yên.
- Phạm vi về thời gian: - Thời gian nghiên cứu đề tài: nghiên cứu trong khoảng thời gian 2010 – 2011 - Thời gian thực hiện đề tài: 02/2012 – 06/2012 PHẦN II. TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 4 2.1 Một số khái niệm: 2.1 khái niệm về vật tư nông nghiệp Vật tư nông nghiệp được quy định là các sản phẩm thuộc các lĩnh vực: giống, nuôi trồng thủy sản; thú y, thức ăn chăn nuôi gia súc, gia cầm và thủy sản; bảo vệ thực vật, chất lượng nông-lâm sản và thủy sản. Vật tư nông nghiệp rất quan trọng trong việc bảo đảm chất lượng sản phẩm nông nghiệp. Vật tư tốt, chất lượng sẽ cho ra sản phẩm nông nghiệp tốt, có lợi cho sức khỏe và ngược lại.
Chất lượng được đảm bảo không chỉ góp phần đạt hiệu quả cao trong sản xuất mà còn góp phần nâng cao vị thế các sản phẩm nông nghiệp trên thị trường quốc tế.2 Chất lượng vật tư nông nghiệp * Quan niệm về chất lượng: Chất lượng là một khái niệm quen thuộc với tất cả mọi người. Tuy nhiên, quan niệm về chất lượng lại rất đa dạng. Chất lượng là sự phù hợp với yêu cầu và mục đích của người tiêu dùng. Hay chất lượng là sự phù hợp với yêu cầu.
Chất lượng là tập hợp các đặc tính của một thực thể tạo cho thực thể đó có khả năng thỏa mãn những nhu cầu đã nêu ra và nhu cầu tiềm ẩn. Theo tiêu chuẩn thuật ngữ ISO 9000: 2000 đã đưa ra định nghĩa mà nó được đa số các nước thành viên ISO chấp nhận. “ Chất lượng là mức độ của tập hợp các đặc tính vốn có của sản phẩm đáp ứng các yêu cầu đã công bố, ngầm hiểu chung hay bắt buộc”. Trong luật chất lượng sản phẩm, hàng hóa thì đưa ra khái niệm: “ Chất lượng sản phẩm hàng hóa là mức độ của các đặc tính của sản phẩm, hàng hóa đáp ứng yêu cầu trong tiêu chuẩn công bố áp dụng, quy chuẩn kỹ thuật tương ứng.
5 Dưới quan điểm của người tiêu dùng, chất lượng sản phẩm phải thể hiện các khía cạnh sau: - Chất lượng sản phẩm là tập hợp các chỉ tiêu, các đặc trưng thể hiện tính năng kỹ thuật hay tính hữu dụng của nó. - Chất lượng sản phẩm phải được gắn liền với điều kiện tiêu dùng cụ thể của từng người, từng địa phương. Phong tục tập quán của một cộng đồng có thể phủ định hoàn toàn những thứ thông thường người ta xem là có chất lượng. Để sản xuất một sản phẩm có chất lượng, chi phí để có được chất lượng đó phải được quản lý một cách có hiệu quả.
Những chi phí đó chính là thước đo sự cố gắng về chất lượng, và sự cân bằng giữa hai nhân tố chất lượng và chi phí là mục tiêu chủ yếu của một ban lãnh đạo có trách nhiệm. Chúng ta có thể thấy được quan điểm về chất lượng tuy đa dạng nhưng vẫn có những nét chung. Tiêu biểu nét đó là: mức độ của sự phù hợp với những yêu cầu, mục đích khác nhau theo một tiêu chuẩn nào đó. Theo đó thì chất lượng vật tư nông nghiệp là chất lượng phù hợp với yêu cầu và mục đích của người tiêu dùng trong lĩnh vực nêu trên.