ĐẶT VẤN ĐỀ Từ lâu, người làm vườn ở nước ta đã hiểu rõ trồng cây ăn quả là một nghề kinh doanh mang lại hiệu quả kinh tế cao, vừa có thu nhập ổn định, vừa có thể bảo vệ môi trường, đặc biệt là ở các vùng núi cao, đất dốc không thuận lợi cho việc trồng cây lương thực và các cây ngắn ngày khác. Phát triển cây ăn quả mang tính chất hàng hóa nhằm tăng sản phẩm nông nghiệp, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội và xuất khẩu là định hướng chiến lược được Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đặt biệt quan tâm với mục tiêu đạt 11.000 tấn quả vào năm 2005. Nghề trồng cây ăn quả giữ vị trí quan trọng trong nền kinh tế quốc dân, là một trong bảy mặt hàng cây trồng có giá trị xuất khẩu cao Việt Nam, bao gồm lúa, cà phê, cao su, hạt điều, mía và rau quả. Trồng cây ăn quả mang lại thu nhập cao hơn nhiều so với cây trồng khác.
Kết quả thu được từ nhiều công trình điều tra cho thấy trên cùng một đơn vị diện tích, cây ăn quả đem lại thu nhập cao gấp từ 2-6 lần so với cây lương thực. Hiện nay, phong trào trồng cây ăn quả tăng nhanh và có chiều hướng phát triển mạnh. Với điều kiện phát triển kinh tế xã hội hiện nay của nước ta, khi vấn đề về nhu cầu lương thực cho xã hội đã được giải quyết một cách cơ bản, đời sống của mọi tầng lớp nhân dân được cải thiện thì nhu cầu về chất lượng bữa ăn đảm bảo đủ dinh dưỡng và độ an toàn cao đang là sự quan tâm của mọi tầng lớp xã hội. Cây hồng được trồng chủ yếu ở các tỉnh trung du miền núi phía Bắc như: Bắc Giang, Hòa Bình, Lạng Sơn, Yên Bái, Thái Nguyên, Bắc Kạn,…và một số địa phương ở Tây Nguyên như Đà Lạt, Đăk Nông….Mai Xuân Lương (1994).
Cây hồng (Diospiros kaki.L) là một trong những cây ăn quả á nhiệt đới có giá trị dinh dưỡng cao. Quả hồng chứa 10 - 16% đường tổng số, chủ yếu là đường glucose và fructose, hàm lượng đường saccarose có rất ít nên có thể sử dụng cho người ăn kiêng,lượng axit thấp khoảng 0,1%, ít khi đạt 0,2%. Ngoài ra, trong quá trình chín, quả hồng còn chứa vitamin C, PP, B1, B2, caroten, hợp chất hữu cơ có chứa sắt và chất tanin. Quả hồng có hương vị thơm ngon được dùng rộng rãi để ăn tươi hoặc chế biến.
RHS Dictionary of Plants plus Supplement (1956). Wenhenim 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Sau khi phơi khô, bề mặt quả được phủ một lớp đường và lượng đường có thể tăng lên đến 60 - 62%. Chế biến như sấy khô, làm mứt, làm bánh nướng, bánh ngọt, bánh mì, vỏ quả có thể được nghiền thành bột và sử dụng làm viên ngọt Facciola.
Cornucopia – A Sourcs book of Edible Plants. Kampong Publications ISBN 0-9628087-0-9. Ở nhiều nước châu Á người ta đánh giá hồng có giá trị dinh dưỡng và phẩm vị ngon hơn nhiều loại quả khác. Ở Trung Quốc và Nhật Bản, hồng là một trong những thứ quả chính trong khẩu phần ăn hàng ngày.
Người châu Âu và vùng Địa Trung Hải quen với cây hồng và đánh giá nó khá cao, họ cho rằng hồng ăn ngọt, hương vị rất đậm đà. Ngoài giá trị cung cấp dinh dưỡng cho cơ thể con người, quả hồng và các bộ phận của cây hồng còn là những vị thuốc quí điều trị một số bệnh thường gặp. Quả chín dùng để ăn tươi, chữa bệnh táo bón, bệnh trĩ, giảm sốt, chống say rượu, bớt căng thẳng, khi qua chế biến được sử dụng để chữa bệnh tiêu chảy. Đặc biệt quả hồng còn chứa hàm lượng Iốt đáng kể có tác dụng phòng ngừa bệnh bướu cổ Vũ Công Hậu (1996), Đỗ Tất Lợi (1986), Trần Thế Tục và cs.
Hồng khô được sử dụng chữa bệnh viêm phế quản, bệnh ho khan, trừ giun sán, chống chảy máu, chữa long đờm và phục hồi sức khỏe. Cuống và đài hoa dùng để chữa ho và nấc rất tốt. Dịch quả xanh dùng để chữa bệnh cao huyết áp Bown. Thân gỗ cứng, bền với thớ gỗ đẹp, được sử dụng làm đồ nội thất bền chắc Simmous.
Drowing Unusual Fruit David and Chales (1972). Lá có thể sử dụng để tăng hương vị cho củ cải muối (như dưa chua) Facciola. Theo Kotami và et al. (2000) cho biết: Chất tanin và các hợp chất của nó có nhiều tác dụng sinh lý như kháng khuẩn, chống dị ứng, làm giảm chứng cao huyết áp.
Quả hồng còn được dùng làm thuốc bổ chống suy nhược, chữa ho, nấc, đầy bụng. Khi làm mứt, đường tiết ra dùng chữa đau và khô cổ họng. Nước ép từ quả hồng chưa chín phơi hay sấy khô dùng chữa huyết áp cao. Thân gỗ cứng, bền với thớ gỗ đẹp, được sử dụng làm đồ nội thất bền chắc.
Lá có thể để tăng hương vị cho củ cải muối (muối dưa chua). Ở Việt Nam, kết quả của quá trình canh tác lâu đời tại các vùng và tiểu vùng sinh thái khác nhau đã hình thành nên phức hệ nguồn gen hồng tương đối 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com phong phú, nhiều giống đã trở thành nổi tiếng như: Hồng Hạc Trì, Hồng Lục Yên, Hồng Quản Bạ, Hồng Đoàn Kết, Hồng Đà Lạt, Hồng Bắc Kạn. Theo đó, tùy theo từng tiểu vùng khí hậu, mỗi loại hồng ở mỗi địa phương đều có những đặc điểm quý riêng biệt khác nhau. Điện Biên là một tỉnh miền núi biên giới Tây Bắc.
Có nhiều diện tích nằm trong địa phận biên giới của Tổ quốc, người dân nhìn chung vẫn chưa có ý thức cao về sản xuất hàng hóa các loại cây ăn quả. Mặt khác, do những năm trước đây, tình hình xã hội ở các thôn, bản. còn tồn tại nhiều vấn đề phức tạp, cũng là nguyên nhân góp phần làm cho việc trồng và mở rộng sản xuất loại cây ăn quả ở đây khó phát triển. Vì vậy, cũng giống như nhiều loại cây ăn quả khác, người dân trong vùng chỉ trồng hồng mang tính tự phát với số lượng và diện tích nhỏ hẹp.
Tuy nhiên, vài năm trở lại đây, do điều kiện giao thông thuận lợi, du lịch phát triển mạnh, hàng hóa lưu thông ngày càng nhiều. từ đó, điều kiện kinh tế trong tỉnh phát triển theo, nhu cầu sử dụng các sản phẩm quả trong tỉnh ngày càng cao. Song song với đó, là các chính sách kinh tế, xã hội mới của Đảng, Nhà nước, cũng như chính quyền địa phương, các tổ chức xã hội. được đưa ra nhằm thay đổi phương thức sản xuất, thúc đẩy kinh tế xã hội trong tỉnh ngày càng cụ thể và hiệu quả.
Đồng thời, do hiệu quả kinh tế mang lại từ việc bán sản phẩm quả ngày càng cao, nên nhận thức của người dân trong vùng về giá trị kinh tế của các loại quả cũng ngày càng được nâng lên rõ rệt. Vì vậy, diện tích cây ăn quả nói chung hay cây hồng nói riêng trong tỉnh ngày càng được mở rộng. Điện Biên có diện tích tự nhiên 956.290 ha, chiếm 2,89 % diện tích của cả nước. Diện tích đất nông nghiệp 721.858ha trong đó diện tích trồng cây ăn quả 2168,4 ha, diện tích trồng hồng khoảng 50ha.
Giống hồng được trồng ở Điện Biên, là một giống có nhiều đặc điểm quý, khác với các giống hồng ở các địa phương khác (quả lớn, mã đẹp, vị ngọt, chín muộn, khả năng cho năng suất, có giá trị kính tế cao; giá bán trên thị trường từ 30.000đ/kg), được nhiều người tiêu dùng ưa chuộng. Tuy nhiên, hiện tại người dân vẫn chưa chú trọng đầu tư thâm canh, không bón phân hoặc bón với lượng rất ít. Và cũng chưa có những nghiên cứu đầy đủ làm cơ sở cho việc bổ sung hoàn thiện quy trình chăm sóc phù hợp cho giống cây ăn quả này tại địa phương. Xuất phát từ thực tế đó, chúng tôi tiến hành thực hiện đề tài: “Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật nhằm tăng năng suất cây hồng (Diospyros kaki.
L) tại Điện Biên”. 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. MỤC ĐÍCH VÀ YÊU CÂU 1. Mục đích nghiên cứu Trên cơ sở điều tra hiện trạng sản xuất và nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật mà bổ sung hoàn thiện quy trình canh tác phù hợp, góp phần nâng cao năng suất và hiệu quả kinh tế của cây hồng trên địa bàn tỉnh Điện Biên.
Yêu cầu - Điều tra, đánh giá khách quan hiện trạng sản xuất cây hồng tại Điện Biên; - Nghiên cứu đặc điểm nông sinh học giống hồng Điện Biên tại Điện Biên; - Nghiên cứu ảnh hưởng của một số biện pháp kỹ thuật nhằm tăng năng suất cây hồng Điện Biên tại Điện Biên. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 1. Ý nghĩa khoa học Đề tài bổ sung thêm những dẫn liệu khoa học về các đặc tính nông sinh học của cây hồng trong điều kiện sinh thái tỉnh Điện Biên, làm cơ sở cho việc bổ sung hoàn thiện quy trình thâm canh tăng năng suất tại địa phương; Các kết quả nghiên cứu từ đề tài này, ngoài ý nghĩa bảo vệ nguồn gen cây ăn quả đặc sản bản địa của Điện Biên, còn góp phần cải thiện thực trạng trồng hồng quảng canh, dựa vào tự nhiên, năng suất thấp, sản phẩm thu hoạch kém chất lượng, có nguy cơ thoái hóa giống nhanh, hiệu quả sản xuất thấp, gây khó khăn cho chủ vườn; Đề tài mở ra một giải pháp mới trong công tác thâm canh tăng năng suất, chất lượng sản phẩm quả hồng, mà lâu nay chưa được áp dụng rộng rãi trong sản xuất ở Điện Biên, giúp người làm vườn thấy được hiệu quả của việc áp dụng khoa học kỹ thuật trong thâm canh hồng. Ý nghĩa thực tiễn Đề tài góp phần hoàn thiện qui trình trồng và chăm sóc hồng góp phần tăng năng suất, chất lượng quả, tăng thu nhập cho người làm vườn.
Những kết quả của đề tài có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo cho các nhà làm vườn, các hộ gia đình, các cán bộ Khuyến nông và các nhà khoa học nông nghiệp nghiên cứu những vấn đề liên quan đến đặc điểm nông - sinh học, chăm sóc cây hồng. Ứng dụng các biện pháp kỹ thuật nhằm tăng năng suất, chất lượng quả vào sản xuất. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.
CƠ SỞ KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 2. Cơ sở khoa học, lý luận của việc điều tra, khảo sát cây hồng ở Điện Biên Cây hồng là cây ăn quả lâu năm chịu ảnh hưởng rất rõ bởi các điều kiện ngoại cảnh và kỹ thuật chăm sóc, quản lý vườn thể hiện qua sinh trưởng, phát triển, khả năng cho năng suất và phẩm chất quả.