Luận văn nâng cao năng lực cạnh tranh tại ngân hàng thương mại cổ phần sài gòn hà nội chi nhánh hàn thuyên

Tài liệu nghiên cứu Luận văn nâng cao năng lực cạnh tranh tại ngân hàng thương mại cổ phần sài gòn hà nội chi nhánh hàn, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Trường học: Đại học Kinh tế và Quản trị kinh doanh - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Ngân hàng
• Đề tài: Nâng cao năng lực cạnh tranh tại Ngân hàng Sài Gòn - Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Tổng quan về cạnh tranh của Ngân hàng thương mại
• 1.2. Các loại hình cạnh tranh của ngân hàng thương mại
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN SÀI GÒN – HÀ NỘI CHI NHÁNH HÀN THUYÊN
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN SÀI GÒN – HÀ NỘI CHI NHÁNH HÀN THUYÊN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về nâng cao năng lực cạnh tranh tại Ngân hàng Sài Gòn Hà Nội

Nâng cao năng lực cạnh tranh ngân hàng là một trong những yếu tố quyết định sự tồn tại và phát triển của Ngân hàng Sài Gòn - Hà Nội (SHB). Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, SHB cần phải cải thiện khả năng cạnh tranh để đáp ứng yêu cầu của thị trường. Việc này không chỉ giúp ngân hàng tồn tại mà còn phát triển bền vững trong môi trường cạnh tranh khốc liệt.

1.1. Tầm quan trọng của năng lực cạnh tranh trong ngành ngân hàng

Năng lực cạnh tranh của ngân hàng không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh mà còn quyết định vị thế của ngân hàng trên thị trường. Các ngân hàng cần có chiến lược rõ ràng để nâng cao năng lực cạnh tranh ngân hàng của mình.

1.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của SHB

Năng lực cạnh tranh của SHB bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như công nghệ, chất lượng dịch vụ, và quản lý rủi ro. Việc cải thiện các yếu tố này sẽ giúp SHB nâng cao vị thế trên thị trường.

II. Những thách thức trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh tại SHB

SHB đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh ngân hàng. Sự gia tăng của các ngân hàng nước ngoài với tiềm lực mạnh mẽ là một trong những thách thức lớn nhất. Ngoài ra, việc thiếu hụt nguồn nhân lực có trình độ cao cũng là một vấn đề cần được giải quyết.

2.1. Cạnh tranh từ ngân hàng nước ngoài

Sự xuất hiện của các ngân hàng nước ngoài với công nghệ tiên tiến và dịch vụ chất lượng cao đã tạo ra áp lực lớn cho SHB. Ngân hàng cần có chiến lược để cạnh tranh hiệu quả hơn.

2.2. Thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng

Nguồn nhân lực tại SHB hiện nay còn yếu kém về chuyên môn và kỹ năng. Việc đào tạo và phát triển nguồn nhân lực là cần thiết để nâng cao năng lực cạnh tranh ngân hàng.

III. Phương pháp nâng cao năng lực cạnh tranh tại SHB

Để nâng cao năng lực cạnh tranh ngân hàng, SHB cần áp dụng các phương pháp hiệu quả. Việc đổi mới công nghệ và cải thiện dịch vụ khách hàng là những yếu tố quan trọng trong chiến lược này.

3.1. Đổi mới công nghệ ngân hàng

Công nghệ hiện đại giúp SHB cải thiện quy trình làm việc và nâng cao chất lượng dịch vụ. Việc đầu tư vào công nghệ sẽ giúp ngân hàng cạnh tranh tốt hơn.

3.2. Cải thiện dịch vụ khách hàng

Dịch vụ khách hàng tốt sẽ tạo ra sự khác biệt cho SHB. Ngân hàng cần chú trọng đến việc nâng cao trải nghiệm của khách hàng để giữ chân họ.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại SHB

Nghiên cứu về năng lực cạnh tranh ngân hàng tại SHB đã chỉ ra nhiều kết quả tích cực. Việc áp dụng các giải pháp đã giúp ngân hàng cải thiện vị thế trên thị trường và thu hút thêm khách hàng.

4.1. Kết quả từ việc áp dụng công nghệ mới

Việc áp dụng công nghệ mới đã giúp SHB tăng cường hiệu quả hoạt động và giảm thiểu rủi ro. Điều này đã tạo ra lợi thế cạnh tranh cho ngân hàng.

4.2. Phản hồi từ khách hàng

Khách hàng đã có những phản hồi tích cực về dịch vụ của SHB. Sự hài lòng của khách hàng là một chỉ số quan trọng cho năng lực cạnh tranh ngân hàng.

V. Kết luận và tương lai của năng lực cạnh tranh tại SHB

Nâng cao năng lực cạnh tranh ngân hàng là một quá trình liên tục. SHB cần tiếp tục cải thiện và đổi mới để đáp ứng yêu cầu của thị trường. Tương lai của ngân hàng phụ thuộc vào khả năng thích ứng và phát triển của nó.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

SHB cần xác định rõ định hướng phát triển để nâng cao năng lực cạnh tranh ngân hàng. Việc này sẽ giúp ngân hàng duy trì vị thế trên thị trường.

5.2. Tầm quan trọng của việc duy trì sự đổi mới

Đổi mới là yếu tố sống còn để SHB có thể cạnh tranh hiệu quả. Ngân hàng cần thường xuyên cập nhật công nghệ và cải tiến dịch vụ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quá trình hội nhập quốc tế sâu rộng và sự tham gia vào các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới như CPTPP đã mở ra cơ hội lớn nhưng cũng tạo nên sức ép cạnh tranh khốc liệt cho hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam. Thị trường tài chính chứng kiến sự thâm nhập mạnh mẽ của các định chế tài chính nước ngoài cùng sự trỗi dậy của các ngân hàng thương mại cổ phần có tiềm lực công nghệ vượt trội. Trong bối cảnh đó, Ngân hàng Thương mại Cổ phần Sài Gòn – Hà Nội (SHB) với quy mô hơn 8.200 cán bộ nhân viên, 530 điểm giao dịch và tổng tài sản đạt 366.000 tỷ đồng tính đến cuối năm 2019, đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải củng cố vị thế cạnh tranh tại từng đơn vị thành viên.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm xuất phát từ thực tế kinh doanh tại SHB Chi nhánh Hàn Thuyên trên địa bàn thành phố Hà Nội. Dù quy mô huy động vốn tăng trưởng đạt mức 2.060 tỷ đồng và tổng dư nợ đạt 2.175 tỷ đồng vào năm 2019, thị phần của chi nhánh lại có xu hướng suy giảm rõ rệt. Cụ thể, thị phần huy động vốn giảm từ 24,3% năm 2017 xuống 19,6% năm 2019, và thị phần tín dụng giảm từ 20,9% xuống 17,4%. Mục tiêu của nghiên cứu là đánh giá toàn diện thực trạng năng lực cạnh tranh của SHB Chi nhánh Hàn Thuyên giai đoạn 2017 - 2019, bóc tách các yếu tố nội lực và ngoại cảnh, từ đó xây dựng hệ thống giải pháp đồng bộ định hướng đến năm 2023. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, cung cấp căn cứ định lượng giúp chi nhánh chặn đà sụt giảm thị phần, kiểm soát tỷ lệ nợ xấu dưới 2,0% và tối ưu hóa hiệu quả kinh doanh bán lẻ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng mô hình Năm lực lượng cạnh tranh của Michael Porter (Porter's Five Forces), bao gồm: áp lực từ đối thủ cạnh tranh hiện tại, nguy cơ từ đối thủ tiềm ẩn, quyền lực thương lượng của khách hàng, áp lực từ nhà cung ứng và đe dọa từ sản phẩm thay thế. Trong lĩnh vực ngân hàng, mô hình này được vận dụng linh hoạt để đánh giá tương quan sức mạnh giữa các ngân hàng thương mại nhà nước, ngân hàng thương mại cổ phần và các định chế tài chính phi ngân hàng.

Bên cạnh đó, nghiên cứu kế thừa quan điểm của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD, 1996) và các học giả trong nước về năng lực cạnh tranh ngân hàng thương mại. Năng lực cạnh tranh được định nghĩa là khả năng nội tại của ngân hàng trong việc duy trì, mở rộng thị phần, gia tăng lợi nhuận và thích ứng linh hoạt trước những biến động của thị trường. Khung đánh giá được lượng hóa thông qua 5 nhóm tiêu chí cốt lõi:

• Tiềm lực tài chính và quy mô hoạt động (thị phần huy động, thị phần tín dụng, chất lượng tài sản).
• Năng lực phát triển và cung ứng sản phẩm, dịch vụ (tính đa dạng, tiện ích, chính sách lãi suất và phí).
• Hệ thống kênh phân phối và mạng lưới giao dịch (kênh truyền thống và kênh số hóa).
• Năng lực công nghệ thông tin và mức độ tự động hóa tác nghiệp.
• Chất lượng nguồn nhân lực, năng lực quản trị điều hành và uy tín thương hiệu.

Phương pháp nghiên cứu

Để bảo đảm tính khách quan và khoa học, nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa phương pháp phân tích định tính và định lượng:

• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Tác giả thực hiện khảo sát sơ cấp với tổng số 200 phiếu phát ra tới các đối tượng khách hàng cá nhân và doanh nghiệp đang giao dịch tại chi nhánh. Số phiếu hợp lệ thu về đạt 192 phiếu (tỷ lệ phản hồi hợp lệ đạt 96%). Phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng được áp dụng nhằm bảo đảm tính đại diện cao cho các phân khúc khách hàng khác nhau.
• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu thứ cấp được thu thập chính thức từ báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh của SHB Chi nhánh Hàn Thuyên giai đoạn 2017 - 2019, báo cáo thống kê của Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh thành phố Hà Nội và các công trình khoa học chuyên ngành.
• Phương pháp phân tích và lý do lựa chọn: Nghiên cứu sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích chuỗi thời gian so sánh dọc (theo năm) và so sánh chéo (giữa các chỉ tiêu) trên phần mềm Microsoft Excel. Lý do lựa chọn phương pháp này là nhằm phản ánh trung thực biến động tăng trưởng tuyệt đối và tương đối, làm sáng tỏ mối liên hệ nhân quả giữa chính sách lãi suất, quy mô mạng lưới và mức độ sụt giảm thị phần thực tế. Timeline nghiên cứu tập trung bóc tách dữ liệu 3 năm (2017 - 2019) và đề xuất lộ trình triển khai giải pháp đến năm 2023.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích số liệu thực tế tại SHB Chi nhánh Hàn Thuyên giai đoạn 2017 - 2019 chỉ ra những kết quả cụ thể sau:

• Tăng trưởng quy mô đi đôi với suy giảm thị phần: Tổng nguồn vốn huy động của chi nhánh tăng từ 1.550 tỷ đồng (năm 2017) lên 2.060 tỷ đồng (năm 2019), đạt mức tăng trưởng 15,1% trong năm 2019. Trong đó, tiền gửi dân cư chiếm ưu thế với 1.205 tỷ đồng (tỷ trọng 58,5%), tiền gửi VNĐ đạt 1.864 tỷ đồng (chiếm 90,5%). Tổng dư nợ tín dụng tăng trưởng bình quân 8,9%/năm, đạt 2.175 tỷ đồng vào năm 2019. Tuy nhiên, thị phần huy động vốn trên địa bàn lại giảm từ 24,3% năm 2017 xuống còn 19,6% năm 2019 (mức giảm bình quân 10,2%/năm). Tương tự, thị phần tín dụng giảm từ 20,9% xuống 17,4% (giảm bình quân 8,7%/năm).
• Sự phân hóa trong cơ cấu thu dịch vụ: Thu dịch vụ ròng năm 2019 đạt 11,57 tỷ đồng, duy trì tốc độ tăng trưởng bình quân 11,6%/năm. Dịch vụ bảo lãnh ghi nhận bước bứt phá với mức tăng bình quân 63,7%, đạt 2,8 tỷ đồng. Doanh số thanh toán quốc tế năm 2019 đạt 145,6 triệu USD, tăng 39% so với 2018. Ngược lại, thu thuần từ hoạt động kinh doanh ngoại tệ và phái sinh sụt giảm mạnh, bình quân giảm 40,4%/năm, năm 2019 giảm 45,5% so với năm 2018 (chỉ đạt 0,6 tỷ đồng).
• Áp lực nợ xấu gia tăng: Dư nợ xấu của chi nhánh có xu hướng tăng từ 34,72 tỷ đồng (tỷ lệ 3,20% năm 2017) lên 50,21 tỷ đồng (tỷ lệ 3,25% năm 2019). Sự gia tăng nợ xấu đặt ra thách thức lớn đối với công tác trích lập dự phòng và kiểm soát chất lượng tín dụng.
• Đánh giá của khách hàng về chất lượng dịch vụ: Kết quả khảo sát 192 khách hàng cho thấy mức độ hài lòng cao nhất thuộc về không gian giao dịch với điểm trung bình 4,02/5 điểm và mức độ đáp ứng nhu cầu đạt 3,88/5 điểm (với 48,43% đánh giá mức cao). Tuy nhiên, mức độ hài lòng về chính sách lãi suất và phí chỉ đạt 3,45/5 điểm, trong khi hồ sơ thủ tục đạt 3,72/5 điểm (vẫn còn 2,08% khách hàng nhận định thủ tục phức tạp).

Thảo luận kết quả

Thực trạng suy giảm thị phần của SHB Chi nhánh Hàn Thuyên bắt nguồn từ áp lực cạnh tranh gay gắt của các ngân hàng thương mại nhà nước như Agribank (sở hữu 14 điểm giao dịch trên địa bàn), Vietinbank (11 điểm giao dịch) và sự vươn lên mạnh mẽ của Vietcombank Đông Hà Nội. Mạng lưới phân phối của SHB Hàn Thuyên hiện tại gồm 1 trụ sở và 8 phòng giao dịch, 8 máy ATM và 13 máy POS (chiếm 11,6% thị phần thiết bị thanh toán trên địa bàn), dù đứng thứ 3 thị trường nhưng mật độ còn tương đối mỏng so với nhu cầu mở rộng tệp khách hàng bán lẻ.

Dữ liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa qua biểu đồ kết hợp cột và đường: cột thể hiện quy mô huy động vốn tăng từ 1.550 tỷ lên 2.060 tỷ đồng, đường thể hiện xu hướng giảm của thị phần huy động từ 24,3% xuống 19,6%. Sự tương phản này minh chứng rằng tốc độ mở rộng của chi nhánh đang chậm hơn tốc độ tăng trưởng chung của toàn địa bàn. So sánh với nghiên cứu của Đỗ Toàn Thắng (2018) về Agribank và Nguyễn Thị Quý (2018) về hệ thống NHTM, kết quả thảo luận khẳng định cạnh tranh ngân hàng hiện đại không còn thuần túy dựa trên mạng lưới vật lý mà chuyển dịch sang tối ưu hóa trải nghiệm khách hàng, tốc độ xử lý giao dịch điện tử và chính sách định giá linh hoạt.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả phân tích định lượng, 4 nhóm giải pháp chiến lược được đề xuất nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh cho SHB Chi nhánh Hàn Thuyên đến năm 2023:

• Tối ưu hóa chính sách lãi suất và đa dạng hóa gói sản phẩm: Xây dựng biểu phí và lãi suất linh hoạt theo từng phân khúc khách hàng mục tiêu, đặc biệt là nhóm khách hàng doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) và khách hàng cá nhân có số dư tiền gửi không kỳ hạn (CASA) cao. Ban Giám đốc chi nhánh phối hợp với Phòng Khách hàng Doanh nghiệp và Phòng Khách hàng Cá nhân triển khai gói ưu đãi tín dụng lãi suất cạnh tranh, hướng tới mục tiêu nâng điểm hài lòng về giá phí từ 3,45 lên mức trên 4,2/5 điểm và tăng tỷ trọng nguồn vốn không kỳ hạn lên mức 25% trong giai đoạn 2021 - 2022.
• Đẩy mạnh chuyển đổi số và hiện đại hóa kênh phân phối: Tăng cường tự động hóa quy trình tín dụng, rút ngắn 40% thời gian phê duyệt hồ sơ vay vốn thông qua hệ thống chấm điểm tín dụng tự động. Bộ phận Tin học và Kế toán dịch vụ khách hàng chủ trì lắp đặt thêm 5 máy ATM/POS tại các địa bàn kinh tế trọng điểm, nâng thị phần thiết bị thanh toán từ 11,6% lên 18% trước năm 2023, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng ngân hàng số Mobile Banking.
• Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và chuẩn hóa quy trình phục vụ: Tổ chức các khóa đào tạo định kỳ hàng quý về kỹ năng tư vấn, văn hóa giao tiếp và nghiệp vụ tài trợ thương mại chuyên sâu. Bộ phận Quản trị nội bộ và Nhân sự đặt mục tiêu 100% cán bộ quan hệ khách hàng đạt chuẩn nghiệp vụ theo khung Basel II, nâng tỷ lệ hài lòng về không gian và thái độ phục vụ lên trên 4,5/5 điểm trong giai đoạn 2021 - 2023.
• Tăng cường quản trị rủi ro và kiểm soát nợ xấu: Tái cơ cấu danh mục cho vay, kiểm soát chặt chẽ các khoản cấp tín dụng trung và dài hạn (hiện chiếm 796 tỷ đồng năm 2019). Phòng Thẩm định và Quản lý rủi ro thiết lập cơ chế cảnh báo sớm, xử lý quyết liệt các khoản nợ chuyển nhóm, phấn đấu kéo giảm tỷ lệ nợ xấu từ mức 3,25% năm 2019 xuống dưới 1,5% vào năm 2023.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và khung phân tích của luận văn mang lại giá trị thực tiễn và học thuật cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Ban Lãnh đạo và Giám đốc chi nhánh các ngân hàng thương mại: Cung cấp phương pháp luận thực chứng và các chỉ số đo lường cụ thể để đánh giá chính xác vị thế cạnh tranh cấp chi nhánh, từ đó xây dựng kế hoạch kinh doanh và phân bổ nguồn lực hiệu quả.
• Chuyên viên phân tích chiến lược và phát triển sản phẩm ngân hàng: Sử dụng hệ thống dữ liệu khảo sát 192 mẫu và các mô hình phân tích dịch vụ (thanh toán quốc tế, bảo lãnh, CASA) để thiết kế các gói sản phẩm tài chính bám sát thị hiếu khách hàng đô thị.
• Học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Quản trị kinh doanh: Làm tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp nghiên cứu kết hợp định tính - định lượng, quy trình thu thập và xử lý số liệu sơ cấp, thứ cấp trong luận văn thạc sĩ.
• Cơ quan quản lý và các tổ chức tư vấn tài chính: Cung cấp góc nhìn thực tiễn về bức tranh cạnh tranh cục bộ giữa các ngân hàng thương mại cổ phần và ngân hàng thương mại nhà nước trên địa bàn Hà Nội, phục vụ công tác hoạch định chính sách tiền tệ và tín dụng vi mô.

Câu hỏi thường gặp

Năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại khác gì so với doanh nghiệp sản xuất thông thường? Sản phẩm ngân hàng có tính đồng nhất cao vì cốt lõi là quyền sử dụng tiền tệ, khiến việc tạo sự khác biệt về sản phẩm gặp nhiều khó khăn. Ngân hàng cạnh tranh chủ yếu dựa trên chất lượng quy trình dịch vụ, hàm lượng công nghệ số, uy tín thương hiệu và mạng lưới giao dịch, đồng thời phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định an toàn hệ thống của Ngân hàng Nhà nước.

Vì sao quy mô huy động vốn của SHB Hàn Thuyên tăng nhưng thị phần trên địa bàn lại suy giảm? Dù nguồn vốn huy động của chi nhánh tăng từ 1.550 tỷ lên 2.060 tỷ đồng trong giai đoạn 2017 - 2019, thị phần vẫn giảm từ 24,3% xuống 19,6%. Nguyên nhân là do tốc độ gia nhập và mở rộng mạng lưới của các ngân hàng đối thủ trên địa bàn tăng nhanh hơn, làm phân tán dòng tiền nhàn rỗi trong dân cư và tổ chức kinh tế.

Dịch vụ bảo lãnh có vai trò như thế nào trong cơ cấu thu dịch vụ của SHB Hàn Thuyên? Dịch vụ bảo lãnh là động lực tăng trưởng mũi nhọn trong hoạt động dịch vụ phi tín dụng của chi nhánh. Thu từ dịch vụ bảo lãnh đạt tốc độ tăng trưởng bình quân ấn tượng 63,7%/năm, tăng từ 1,1 tỷ đồng năm 2017 lên 2,8 tỷ đồng năm 2019, đóng góp tỷ trọng lớn vào việc gia tăng lợi nhuận thuần dịch vụ.

Phương pháp chọn mẫu 192 phiếu có bảo đảm độ tin cậy khoa học không? Cỡ mẫu 192 phiếu hợp lệ trên tổng số 200 phiếu phát ra (tỷ lệ 96%) bảo đảm độ tin cậy và tính đại diện cao. Mẫu được chọn ngẫu nhiên phân tầng theo nhóm khách hàng cá nhân và khách hàng doanh nghiệp, phản ánh đa chiều từ mức độ đáp ứng nhu cầu, thời gian giải quyết thủ tục đến sự hài lòng về biểu phí và lãi suất.

Làm thế nào để chi nhánh vừa đẩy mạnh tăng trưởng tín dụng vừa kiểm soát tỷ lệ nợ xấu? Chi nhánh cần chuyển dịch cơ cấu tín dụng sang phân khúc bán lẻ an toàn, tăng tỷ trọng cho vay ngắn hạn có tài sản bảo đảm thanh khoản cao. Đồng thời, việc ứng dụng công nghệ chấm điểm tín dụng và tăng cường kiểm tra sau giải ngân sẽ giúp kiểm soát tỷ lệ nợ xấu dưới ngưỡng mục tiêu 1,5%.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại trong kỷ nguyên hội nhập kinh tế quốc tế và chuyển đổi số.
• Phân tích thực chứng bức tranh kinh doanh tại SHB Chi nhánh Hàn Thuyên giai đoạn 2017 - 2019, chỉ rõ mâu thuẫn giữa tăng trưởng quy mô tài sản và suy giảm thị phần địa bàn.
• Lượng hóa mức độ hài lòng của 192 khách hàng, xác định chính xác các điểm nghẽn về chính sách giá phí (3,45 điểm) và quy trình thủ tục (3,72 điểm).
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đột phá gắn liền với mục tiêu định lượng và chủ thể thực hiện rõ ràng cho từng phòng ban chuyên môn.
• Thiết lập lộ trình thực thi giai đoạn 2021 - 2023 nhằm giúp chi nhánh phục hồi thị phần, giảm nợ xấu về dưới 1,5% và phát triển bền vững.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là cung cấp mô hình đánh giá năng lực cạnh tranh thực chứng cấp chi nhánh, kết hợp hài hòa giữa phân tích báo cáo tài chính và điều tra xã hội học. Lộ trình triển khai giải pháp được chia làm 3 giai đoạn: Giai đoạn 1 (2021) tập trung chuẩn hóa quy trình và đào tạo nhân sự; Giai đoạn 2 (2022) đẩy mạnh số hóa và mở rộng thiết bị thanh toán; Giai đoạn 3 (2023) hoàn thiện hệ sinh thái bán lẻ đa năng và tái định vị thị phần. Độc giả quan tâm và các nhà quản trị ngân hàng có thể ứng dụng trực tiếp các đề xuất trong luận văn để nâng cao hiệu quả kinh doanh tại đơn vị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1 luận văn đã nêu rõ, thuật ngữ “năng lực cạnh tranh” được sử dụng rất phổ biến nhưng vẫn chưa có sự thống nhất, thể hiện ở một số điểm: Một là, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp là khả năng tiêu thụ sản phẩm, dịch vụ, duy trì và mở rộng thị phần so với các đối thủ và khả năng “thu lợi” của doanh nghiệp. Hai là, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp là khả năng chống chịu trước sự tấn công của doanh nghiệp khác. Chẳng hạn, từ điển thuật ngữ chính sách thương mại (1997) định nghĩa năng lực cạnh tranh là năng lực của một doanh nghiệp “không bị doanh nghiệp khác đánh bại về năng lực kinh tế”. Quan niệm này mang tính chất định tính, khó có thể định lượng.

Ba là, năng lực cạnh tranh đồng nghĩa với năng suất lao động. Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế OECD (Organization for Economic Cooperation and Development) đưa ra định nghĩa như sau: “Năng lực cạnh tranh là sức sản xuất ra thu nhập tương đối cao trên cơ sở sử dụng các yếu tố sản xuất có hiệu quả làm cho các doanh nghiệp, các ngành, các địa phương, các quốc gia và khu vực phát triển bền vững trong điều kiện cạnh tranh quốc tế" (1996). Ở đây năng lực canh trạnh đồng nghĩa với năng suất các yếu tố đầu vào. Bốn là, năng lực cạnh tranh đồng nghĩa với duy trì và nâng cao lợi thế cạnh tranh là sự sở hữu những giá trị đặc thù, có thể sử dụng được để “nắm bắt cơ hội”, để kinh doanh có lãi.

Nhà kinh tế học người Mỹ Michael E_Porter cho rằng đối với doanh nghiệp sức cạnh tranh có nghĩa là năng lực cạnh tranh trên thị trường thế giới nhờ áp dụng chiến lược toàn cầu mà có được. Theo đó thì sức cạnh tranh của doanh nghiệp chính là khả năng chiếm lĩnh và mở rộng thị trường ở quy mô thế giới. 17 Trong luận văn này, năng lực cạnh tranh được tiếp cận theo khía cạnh sức mạnh nội tại của bản thân doanh nghiệp khiến nó mạnh hơn đối thủ cả về mặt tuyệt đối (có tiềm lực mọi mặt cao hơn), lẫn mặt tương đối (tận dụng tốt hơn cơ hội thị trường, thích ứng tốt hơn với điều kiện môi trường). Với quan niệm như vậy, kế thừa có chọn lọc các điểm hợp lý trong các quan niệm nêu trên, có thể định nghĩa năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp như sau: “Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp là khả năng duy trì và nâng cao các ưu thế của doanh nghiệp so với doanh nghiệp khác trong sản xuất, tiêu thụ sản phẩm và dịch vụ của doanh nghiệp và thích ứng với môi trường nhằm gia tăng lợi nhuận, mở rộng thị phần, phát triển bền vững”.

Bản thân ngân hàng thương mại cũng là một doanh nghiệp, tuy nhiên là doanh nghiệp đặc biệt (thể hiện ở lĩnh vực kinh doanh, điều kiện hoạt động, cơ quan quản lý,v. Do vậy năng lực cạnh tranh của NHTM có thể định nghĩa: “Năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại là khả năng do chính ngân hàng tạo ra trên cơ sở nắm bắt kịp thời các cơ hội để duy trì và phát triển những lợi thế vốn có nhằm củng cố và mở rộng thị phần, gia tăng lợi nhuận, chống đỡ và vượt qua những biến động bất lợi của môi trường kinh doanh hoặc sức ép của các lực lượng cạnh tranh”. Hay một cách diễn đạt khác, năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại là sức mạnh nội tại của bản thân ngân hàng đó để có thể đưa ra các sản phẩm (dịch vụ) đáp ứng tốt nhất nhu cầu của khách hàng và duy trì, thu hút khách hàng, mở rộng thị phần nhằm gia tăng lợi nhuận. Tính tất yếu của việc nâng cao năng lực cạnh tranh đối với ngân hàng thương mại Để tồn tại và phát triển trong môi trường kinh doanh ngày càng mở rộng, sôi động, hội nhập kinh tế quốc tế của các quốc gia, thì các ngân hàng thương mại tất yếu phải không ngừng nâng cao năng lực cạnh tranh.

Kinh tế càng phát triển thì các nhu cầu về tài chính càng trở nên đa dạng hơn. Đây chính là động lực để ngày càng có nhiều ngân hàng được thành lập, mở rộng chi nhánh, phát triển màng lưới giao dịch, đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ ngân hàng hiện đại và tiện ích, hiện đại hóa công nghệ,. Trong môi trường cạnh tranh như vậy, các ngân hàng phải nỗ lực hết sức mình để có thể tồn tại và phát triển, nếu không sẽ rơi vào tình trạng khó khăn, thậm chí bị phá sản hoặc bị rút giấy phép kinh doanh. Không chỉ ở các nền kinh tế mới nổi mà ngay cả tại Mỹ, những ngân hàng có năng lực cạnh tranh thấp kém cũng sẽ bị đào thải một cách tự nhiên.

Tập đoàn Bảo 18 hiểm tiền gửi Mỹ dự đoán số lượng các ngân hàng Mỹ sụp đổ sẽ lên mức đỉnh điểm trong quý 3/2010. Ngoài ra, tập đoàn này còn cảnh báo rủi ro kinh tế có thể ảnh hưởng xấu đến ngành ngân hàng. Nhân tố khác cũng tiềm ẩn khả năng ảnh hưởng không nhỏ là sự cố tràn dầu của BP và cuộc khủng hoảng nợ tại Châu Âu. Năm 2009, 140 ngân hàng Mỹ đóng cửa, trong khi đó con số này năm 2008 chỉ là 25 và năm 2007 là 3 ngân hàng.

Những ngân hàng bị buộc đóng cửa là những ngân hàng có năng lực cạnh tranh thấp hơn những ngân hàng tiếp tục duy trì được hoạt động của mình. Nguyên nhân của những vụ sụp đổ này là cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới trong đó Mỹ là nước chịu ảnh hưởng lớn nhất do có sự hội nhập sâu với nền kinh tế thế giới, trong khi các ngân hàng thương mại Việt nam (NHTMVN) ít chịu ảnh hưởng hơn. Qua đây chúng ta càng nhận thấy rõ một điều Việt Nam đang hội nhập quốc tế sâu rộng hơn nữa thì ảnh hưởng từ những cuộc khủng hoảng như thế này càng lớn và năng lực cạnh tranh khi đó càng trở thành vấn đề sống còn đối với các NHTM. Các tiêu chí đo lường năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại 1.

Thị phần Thị phần là kết quả của sự cạnh tranh trong quá khứ nhưng nó lại có tác động đến khả năng cạnh tranh trong tương lai của NHTM. Thị phần biểu hiện vị thế và sức cạnh tranh của ngân hàng. Thông qua thị phần của NHTM, các nhà đầu tư, các khách hàng có thể đánh giá được quy mô hoạt động của ngân hàng, đánh giá được chất lượng dịch vụ, uy tín của ngân hàng để từ đó quyết định có đầu tư, giao dịch hay sử dụng dịch vụ của ngân hàng không. Một NHTM được đánh giá là có sức cạnh tranh cao khi nó có thị phần hoạt động lớn và đang được mở rộng.

Thị phần hoạt động của NHTM thường được đánh giá thông qua các chỉ tiêu chính là thị phần huy động vốn và thị phần cho vay. Thị phần huy động vốn (HĐV): Thị phần HĐV của ngân hàng cho biết nguồn vốn huy động được của ngân hàng trong tổng nguồn vốn huy động của các TCTD. Chỉ tiêu này được tính toán như sau: Nguồn vốn huy động của ngân hàng Thị phần HĐV = x 100% Tổng nguồn vốn huy động của các TCTD Chỉ tiêu này cho biết NHTM này chiếm vị trí nào trên thị trường trong hoạt động HĐV. Chỉ tiêu này cao thể hiện uy tín của ngân hàng cao và được sự chọn lựa của nhiều khách hàng.

Thường những ngân hàng có thâm niên hoạt động, có mạng lưới rộng lớn, có uy tín và vốn tự có lớn thì khả năng HĐV lớn. 19 Thị phần tín dụng: Cũng như hoạt động HĐV, để đánh giá mức độ cấp tín dụng của một NHTM người ta thường xem xét chỉ tiêu thị phần tín dụng của ngân hàng thông qua việc so sánh dư nợ của ngân hàng với tổng dư nợ nền kinh tế. Dư nợ của ngân hàng Thị phần tín dụng = x 100% Tổng dư nợ của nền kinh tế Chỉ tiêu này cho biết vị trí, quy mô của ngân hàng trong hoạt động cho vay. Chỉ tiêu này lớn thể hiện khả năng tiếp cận đối tượng khách hàng để cho vay và đầu tư của ngân hàng tốt.

Nếu ngân hàng có qui mô cho vay lớn đồng thời hoạt động quản lý rủi ro tín dụng tốt thì hiệu quả hoạt động chắc chắn sẽ cao. Năng lực phát triển và cung cấp sản phẩm, dịch vụ Phát triển các sản phẩm, dịch vụ ngân hàng là một xu huớng tất yếu của quá trình hội nhập và đây cũng là chiến lược phát triển của các ngân hàng Việt Nam đang hướng đến để hình thành các ngân hàng đa năng, có thể cung cấp đa dạng các dịch vụ cho khách hàng với chất lượng và độ tiện ích cao nhất. Hiện nay, khi mà khoa học công nghệ đang không ngừng phát triển, sản phẩm dịch vụ ra đời ngày càng phong phú và đa dạng, mang đến cho người tiêu dùng nhiều lựa chọn với chất lượng và giá cả tương đồng thì áp lực cạnh tranh đối với các NHTM ngày càng lớn. Để tạo lợi thế cạnh tranh, buộc các NHTM phải đẩy mạnh nghiên cứu, sử dụng nhiều công cụ cạnh tranh khác nhau để xây dựng chiến lược kinh doanh cho mình.

Ngoài các sản phẩm, dịch vụ ngân hàng truyền thống, việc nghiên cứu và cho ra đời các sản phẩm, dịch vụ khác biệt nhằm định hướng hoặc thỏa mãn nhu cầu của khách hàng sẽ mang lại khả năng cạnh tranh lớn hơn cho mỗi NHTM trên thị trường, nhất là các sản phẩm, dịch vụ mang hàm lượng công nghệ cao. Cùng với việc đáp ứng nhu cầu đòi hỏi của khách hàng bằng nhiều sản phẩm mới tiện ích, giá cả cũng là mối quan tâm hàng đầu của ngân hàng. Giá của sản phẩm, dịch vụ ngân hàng là lãi huy động, lãi cho vay và phí sử dụng dịch vụ. NHTM nào trả lãi huy động cao, thu lãi cho vay và phí dịch vụ thấp sẽ có khả năng thu hút khách hàng lớn hơn.

Vì thế, giá cả của sản phẩm, dịch vụ là một trong những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực cạnh tranh của các NHTM. Trong quá trình thực hiện mục tiêu cạnh tranh về giá, mỗi NHTM cần phải cân bằng được giữa việc duy trì mức lợi nhuận cao trong khi vẫn tạo lập được giá sản phẩm dịch vụ đủ sức cạnh tranh và tuân thủ theo đúng sự quản lý của NHNN. 20 Để nâng cao năng lực cạnh tranh, các ngân hàng không ngừng nghiên cứu và cho ra đời nhiều sản phẩm dịch vụ với nhiều tiện ích để thu hút khách hàng.