Luận văn: Hoàn thiện công tác quản lý rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Dầu khí Toàn cầu GPBank

Luận văn phân tích và đề xuất giải pháp hoàn thiện quản lý rủi ro tín dụng tại GPBank, ngân hàng thương mại một thành viên dầu khí toàn cầu.

• Tác giả: Lê Thu Hương
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Hoa
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế Quốc dân
• Chuyên ngành: Kinh tế phát triển
• Đề tài: Hoàn thiện công tác quản lý rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Thương mại Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Dầu khí Toàn cầu (GPBank)
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: KHUNG LÝ THUYẾT VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Giới thiệu chung về Ngân hàng Thương mại và hoạt động tín dụng tại Ngân hàng Thương mại
• 1.2. Rủi ro tín dụng tại Ngân hàng thương mại. Khái niệm, phân loại và đặc trưng
• 1.2.1. Khái niệm rủi ro tín dụng
• 1.2.2. Phân loại rủi ro tín dụng
• 1.2.3. Đặc trưng của rủi ro tín dụng
• 1.2.4. Hậu quả của rủi ro tín dụng
• 1.3. Nội dung công tác quản lý rủi ro tín dụng tại các ngân hàng thương mại
• 1.3.1. Khái niệm và nội dung công tác quản lý rủi ro tín dụng
• 1.3.2. Nội dung công tác quản lý rủi ro tín dụng
• 1.3.3. Tiêu chí đánh giá công tác quản lý rủi ro tín dụng. Nhóm tiêu chí đánh giá kết quả công tác quản lý rủi ro tín dụng
• 1.3.4. Nhóm tiêu chí đánh giá về nội dung công tác quản lý rủi ro tín dụng
• 1.4. Nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý rủi ro tín dụng
• 1.4.1. Nhóm nhân tố môi trường, chính sách
• 1.4.2. Tình hình kinh tế xã hội, khoa học kỹ thuật
• 1.4.3. Các nhân tố về cơ chế, chính sách
• 1.4.4. Nhóm nhân tố từ phía Ngân hàng thương mại
• 1.4.4.1. Các quy định của ngân hàng
• 1.4.4.2. Năng lực nhân sự
• 1.4.4.3. Hệ thống thông tin nội bộ
• 1.4.4.4. Tiềm lực tài chính của ngân hàng thương mại
• 1.4.4.5. Sự đa dạng của tín dụng
• 1.4.4.6. Quy mô và chất lượng khách hàng
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI TRÁCH NHIỆM HỮU HẠN MỘT THÀNH VIÊN DẦU KHÍ TOÀN CẦU (GPBANK)
• 2.1. Tổng quan rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Thương mại Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Dầu khí Toàn Cầu
• 2.2. Thực trạng rủi ro tín dụng của GPBank sau ngày 07/07/2015
• 2.3. Thực trạng công tác quản lý rủi ro tín dụng của Ngân hàng thương mại trách nhiệm hữu hạn một thành viên Dầu khí Toàn cầu
• 2.3.1. Nội dung và qui trình quản lý rủi ro tín dụng
• 2.3.2. Nhận biết rủi ro tín dụng
• 2.3.3. Kiểm soát rủi ro tín dụng
• 2.3.4. Quản lý rủi ro tín dụng. Phương pháp quản lý
• 2.3.5. Tổ chức bộ máy quản lý rủi ro tại GPBank
• 2.3.6. Thực trạng các nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý rủi ro tín dụng tại Ngân hàng thương mại TNHH MTV Dầu khí toàn cầu (GPBank)
• 2.3.6.1. Nhóm nhân tố môi trường, chính sách
• 2.3.6.2. Tình hình kinh tế xã hội, khoa học công nghệ
• 2.3.6.3. Các nhân tố về cơ chế, chính sách
• 2.3.6.4. Các quy định của NHNN. Về phía pháp lý
• 2.3.6.5. Nhóm nhân tố từ phía Ngân hàng thương mại
• 2.3.6.5.1. Các quy định của ngân hàng
• 2.3.6.5.2. Năng lực nhân sự
• 2.3.6.5.3. Hệ thống thông tin nội bộ
• 2.3.6.5.4. Tình hình tài chính của ngân hàng
• 2.3.6.5.5. Quy mô và chất lượng khách hàng tín dụng
• 2.3.7. Đánh giá chung về công tác quản lý rủi ro tín dụng tại Ngân hàng thương mại một thành viên Dầu khí Toàn Cầu (GPBank)
• 2.3.7.1. Mặt được trong công tác quản lý rủi ro tín dụng
• 2.3.7.2. Hạn chế trong công tác quản lý rủi ro tín dụng và nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI TRÁCH NHIỆM HỮU HẠN MỘT THÀNH VIÊN DẦU KHÍ TOÀN CẦU (GPBANK)
• 3.1. Định hướng hoàn thiện công tác quản lý rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TNHH MTV Dầu khí Toàn cầu (GPBank)
• 3.2. Định hướng phát triển của Ngân hàng TNHH MTV Dầu khí Toàn cầu (GPBank)
• 3.2.1. Định hướng phát triển chung
• 3.2.2. Định hướng hoạt động tín dụng trong thời gian tới của GPBank
• 3.3. Định hướng hoàn thiện công tác quản lý rủi ro tín dụng tại ngân hàng thương mại Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên dầu khí Toàn Cầu
• 3.4. Nội dung hoàn thiện công tác quản lý rủi ro tín dụng
• 3.5. Lộ trình hoàn thiện công tác quản lý rủi ro tín dụng
• 3.6. Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Thương mại Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Dầu khi Toàn cầu
• 3.6.1. Nhóm giải pháp nhằm hoàn thiện cơ chế, tổ chức thực hiện trong công tác quản lý rủi ro tại Ngân hàng TNHH MTV Dầu khí Toàn cầu
• 3.6.2. Hoàn thiện cơ sở quản lý rủi ro tín dụng
• 3.6.3. Xây dựng chính sách cho vay hợp lý, hiệu quả và khoa học
• 3.6.4. Nhóm giải pháp hoàn thiện bộ máy tổ chức quản lý rủi ro tín dụng
• 3.6.5. Xây dựng đội ngũ cán bộ có trình độ chuyên môn và đạo đức nghề nghiệp
• 3.6.6. Đẩy mạnh truyền thông nhằm nâng cao nhận thức quản lý rủi ro trên toàn hệ thống, phát triển hệ thống cảnh báo sớm
• 3.6.7. Đa dạng hóa danh mục tín dụng qua việc mở rộng khách hàng, đa dạng hoá sản phẩm tín dụng và sử dụng các nghiệp vụ phát sinh tín dụng để phòng ngừa rủi ro
• 3.6.8. Kiến nghị với Ngân hàng Nhà nước
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC BỐI CẢNH TRƯỚC CHUYỂN ĐỔI CỦA GPBANK

Tóm tắt

I. Quản lý rủi ro tín dụng tại GPBank

Quản lý rủi ro tín dụng là một trong những hoạt động quan trọng nhất tại GPBank, đặc biệt sau khi ngân hàng này chuyển đổi mô hình hoạt động từ ngân hàng thương mại cổ phần sang ngân hàng thương mại trách nhiệm hữu hạn một thành viên. Rủi ro tín dụng tại GPBank được nhận diện, đo lường, kiểm soát và quản lý thông qua các quy trình chặt chẽ. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại những hạn chế như thiếu quy trình đồng bộ và hệ thống giám sát hiệu quả. Điều này đòi hỏi GPBank cần hoàn thiện hơn nữa công tác quản lý rủi ro tín dụng để đảm bảo sự phát triển bền vững.

1.1. Nhận diện rủi ro tín dụng

Nhận diện rủi ro tín dụng là bước đầu tiên trong quy trình quản lý rủi ro tại GPBank. Ngân hàng sử dụng các công cụ định lượng như hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ và hệ thống thông tin tín dụng quốc gia (CIC) để đánh giá rủi ro từng khoản vay và danh mục tín dụng. Tuy nhiên, việc áp dụng các công cụ này còn hạn chế do thiếu sự linh hoạt và đồng bộ trong hệ thống.

1.2. Kiểm soát rủi ro tín dụng

Kiểm soát rủi ro tín dụng tại GPBank được thực hiện thông qua các văn bản nội bộ và phân cấp ủy quyền rõ ràng. Ngân hàng áp dụng các công cụ giảm thiểu rủi ro như miễn/giảm lãi và bán nợ khi khách hàng chuyển nợ xấu. Tuy nhiên, quy trình kiểm soát còn cứng nhắc, thiếu sự linh hoạt trong việc kết hợp các công cụ quản lý rủi ro.

II. Giải pháp hoàn thiện quản lý rủi ro tín dụng

Để hoàn thiện quản lý rủi ro tín dụng, GPBank cần tập trung vào việc xây dựng các giải pháp hiệu quả như hoàn thiện cơ chế tổ chức, nâng cao năng lực nhân sự và đa dạng hóa danh mục tín dụng. Các giải pháp quản lý này không chỉ giúp GPBank giảm thiểu rủi ro mà còn tăng cường hiệu quả hoạt động kinh doanh.

2.1. Hoàn thiện cơ chế tổ chức

Hoàn thiện cơ chế tổ chức là một trong những giải pháp hiệu quả giúp GPBank quản lý rủi ro tốt hơn. Ngân hàng cần xây dựng các chính sách cho vay hợp lý và khoa học, đồng thời thiết lập hệ thống cảnh báo sớm để phát hiện và xử lý rủi ro kịp thời.

2.2. Nâng cao năng lực nhân sự

Nâng cao năng lực nhân sự là yếu tố then chốt trong việc hoàn thiện quản lý rủi ro tín dụng. GPBank cần đào tạo đội ngũ cán bộ có trình độ chuyên môn cao và đạo đức nghề nghiệp tốt, đồng thời tăng cường truyền thông nội bộ để nâng cao nhận thức về quản lý rủi ro.

III. Định hướng phát triển quản lý rủi ro tín dụng

Định hướng phát triển của GPBank trong công tác quản lý rủi ro tín dụng tập trung vào việc tăng cường hiệu quả quản lý và đảm bảo sự phát triển bền vững. Ngân hàng cần xây dựng lộ trình hoàn thiện công tác quản lý rủi ro, đồng thời áp dụng các giải pháp tín dụng hiện đại để giảm thiểu rủi ro và tăng cường lợi nhuận.

3.1. Tăng cường hiệu quả quản lý

Tăng cường hiệu quả quản lý là mục tiêu chính trong định hướng phát triển của GPBank. Ngân hàng cần áp dụng các công cụ quản lý rủi ro hiện đại và xây dựng hệ thống giám sát chặt chẽ để đảm bảo hiệu quả hoạt động.

3.2. Đa dạng hóa danh mục tín dụng

Đa dạng hóa danh mục tín dụng là một trong những giải pháp tín dụng quan trọng giúp GPBank giảm thiểu rủi ro. Ngân hàng cần mở rộng khách hàng và đa dạng hóa sản phẩm tín dụng để phân tán rủi ro và tăng cường nguồn thu.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động tín dụng chiếm tỷ trọng cao nhất trong tổng tài sản của các ngân hàng thương mại, đồng thời cũng là lĩnh vực tiềm ẩn nhiều rủi ro nhất, ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập và uy tín của ngân hàng. Theo báo cáo của World Bank, tính đến quý I/2018, tổng tín dụng khu vực ngân hàng Việt Nam tăng khoảng 3,6% so với đầu năm, tương đương 14% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, tỷ lệ nợ xấu chính thức vào cuối năm 2017 là 2,3% tổng tài sản, chưa phản ánh đầy đủ tài sản xấu do VAMC nắm giữ, ước tính tổng tài sản xấu thực tế có thể lên tới khoảng 7,36%. Tình trạng nợ xấu cao nếu không được kiểm soát sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến tiềm lực tài chính và sự ổn định của hệ thống ngân hàng, từ đó tác động tiêu cực đến nền kinh tế.

Ngân hàng Thương mại Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Dầu khí Toàn cầu (GPBank) từng là ngân hàng thương mại cổ phần nhưng do hoạt động yếu kém, thua lỗ kéo dài và tỷ lệ nợ xấu vượt 60% năm 2012, đã bị Ngân hàng Nhà nước mua bắt buộc toàn bộ cổ phần với giá 0 đồng vào ngày 07/07/2015 và đặt dưới sự kiểm soát đặc biệt. Từ đó đến cuối năm 2017, GPBank tập trung hoàn thiện công tác quản lý rủi ro tín dụng nhằm giảm thiểu tổn thất, nâng cao chất lượng tín dụng và từng bước thoát khỏi diện kiểm soát đặc biệt. Mặc dù đã đạt được một số kết quả tích cực như kiểm soát nợ xấu mới phát sinh ở mức 0,57% dư nợ mới, công tác quản lý rủi ro tín dụng tại GPBank vẫn còn nhiều hạn chế về quy trình, chính sách và năng lực nhân sự.

Luận văn nhằm mục tiêu xây dựng khung lý thuyết, đánh giá thực trạng và đề xuất các giải pháp hoàn thiện công tác quản lý rủi ro tín dụng tại GPBank trong giai đoạn từ 07/2015 đến 12/2017, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro, đảm bảo an toàn hoạt động tín dụng và hỗ trợ ngân hàng phát triển bền vững trong môi trường cạnh tranh ngày càng khốc liệt.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình quản lý rủi ro tín dụng trong ngân hàng thương mại, trong đó nổi bật là:

• Lý thuyết quản lý rủi ro tín dụng theo Basel II: Định nghĩa rủi ro tín dụng là khả năng khách hàng không thực hiện nghĩa vụ trả nợ theo thỏa thuận, yêu cầu các ngân hàng xây dựng hệ thống nhận diện, đo lường, kiểm soát và giám sát rủi ro tín dụng nhằm duy trì mức rủi ro trong phạm vi chấp nhận được.

• Mô hình quản lý rủi ro tín dụng ba tuyến phòng thủ: Bao gồm tuyến phòng thủ thứ nhất là đơn vị kinh doanh trực tiếp nhận diện và kiểm soát rủi ro; tuyến thứ hai là khối quản lý rủi ro và tuân thủ giám sát, xây dựng chính sách; tuyến thứ ba là bộ phận kiểm toán nội bộ thực hiện kiểm tra, đánh giá độc lập.

• Khái niệm và phân loại rủi ro tín dụng: Rủi ro tín dụng được phân loại theo nguyên nhân phát sinh (rủi ro giao dịch, rủi ro danh mục), theo mức độ tổn thất (rủi ro đọng vốn, rủi ro mất vốn) và theo giai đoạn phát sinh (trước, trong và sau khi cho vay). Rủi ro tín dụng có đặc trưng bị động, đa dạng, phức tạp và tất yếu tồn tại song hành với hoạt động tín dụng.

• Quy trình quản lý rủi ro tín dụng 4 bước: Nhận diện rủi ro, đo lường rủi ro, kiểm soát rủi ro và theo dõi, giám sát rủi ro. Mỗi bước đều có vai trò quan trọng trong việc giảm thiểu tổn thất và nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng kết hợp hai phương pháp chính:

• Phương pháp nghiên cứu tại bàn: Tổng hợp, phân tích các tài liệu, báo cáo, quy định pháp luật, các chuẩn mực quốc tế và nội bộ liên quan đến quản lý rủi ro tín dụng, đồng thời xây dựng khung lý thuyết và tiêu chí đánh giá công tác quản lý rủi ro tín dụng.

• Phương pháp phỏng vấn sâu: Tiến hành phỏng vấn các cán bộ quản lý và nhân viên có liên quan trực tiếp đến công tác quản lý rủi ro tín dụng tại GPBank nhằm thu thập thông tin thực tiễn, đánh giá hiệu quả và những khó khăn trong công tác quản lý.

Nguồn dữ liệu chính bao gồm báo cáo tài chính, báo cáo quản lý rủi ro, quy trình, quy định nội bộ của GPBank giai đoạn 2015-2017. Cỡ mẫu phỏng vấn gồm 5 cán bộ quản lý và nhân viên phòng quản lý rủi ro, được lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu phi xác suất nhằm đảm bảo tính đại diện cho các bộ phận liên quan. Phân tích dữ liệu sử dụng phương pháp mô tả, so sánh tỷ lệ nợ xấu, dư nợ tín dụng và đánh giá định tính về quy trình, tổ chức quản lý.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tình hình tín dụng và nợ xấu tại GPBank: Tổng tài sản của GPBank giảm từ hơn 20 nghìn tỷ đồng năm 2014 xuống còn hơn 9 nghìn tỷ đồng năm 2017. Dư nợ tín dụng chiếm khoảng 57% tổng tài sản vào cuối năm 2017, trong đó tỷ lệ nợ xấu chiếm tới 40,94% tổng dư nợ. Tuy nhiên, tín dụng mới phát sinh sau 07/07/2015 được kiểm soát tốt với tỷ lệ nợ quá hạn 3,64% và nợ xấu 0,57%.

2. Quy trình và công cụ quản lý rủi ro tín dụng: GPBank đã áp dụng quy trình quản lý rủi ro tín dụng theo vòng lặp 4 bước, sử dụng hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ, thông tin tín dụng quốc gia CIC và bộ chỉ tiêu giám sát từ xa. Tuy nhiên, công tác kiểm soát rủi ro còn thiếu linh hoạt do chưa kết hợp đa dạng các công cụ kiểm soát.

3. Tổ chức bộ máy quản lý rủi ro: Sau tái cơ cấu, GPBank thiết lập mô hình phân cấp ủy quyền rõ ràng, xây dựng bộ máy quản lý rủi ro theo mô hình ba tuyến phòng thủ, tăng cường kiểm soát và giám sát. Tuy nhiên, năng lực nhân sự còn hạn chế do biến động lớn, thiếu cán bộ kinh nghiệm và hệ thống công nghệ thông tin chưa được đầu tư đầy đủ.

4. Nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý rủi ro: GPBank chịu áp lực từ môi trường kinh tế, chính sách, đặc biệt là yêu cầu tuân thủ Thông tư 13/2018/TT-NHNN về hệ thống kiểm soát nội bộ. Quy định pháp lý về xử lý nợ xấu còn bất cập, gây khó khăn trong xử lý tài sản bảo đảm và thu hồi nợ. Chất lượng khách hàng tín dụng chưa cao, tập trung nhiều vào khách hàng cá nhân.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy GPBank đã có những bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện công tác quản lý rủi ro tín dụng sau khi chuyển đổi mô hình hoạt động và được Ngân hàng Nhà nước mua lại. Việc áp dụng hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ và giám sát từ xa giúp ngân hàng kiểm soát tốt nợ xấu mới phát sinh, góp phần nâng cao chất lượng tín dụng. Tuy nhiên, tỷ lệ nợ xấu tổng thể vẫn còn cao, phản ánh những tồn tại trong quá khứ và hạn chế về năng lực quản lý.

So với các nghiên cứu về quản lý rủi ro tín dụng tại các ngân hàng thương mại khác, GPBank gặp nhiều khó khăn hơn do đặc thù là ngân hàng bị kiểm soát đặc biệt, phải vừa tái cơ cấu vừa hoàn thiện hệ thống quản lý rủi ro theo chuẩn mực quốc tế và quy định pháp luật mới. Hạn chế về nhân sự và công nghệ thông tin làm giảm hiệu quả kiểm soát rủi ro, đồng thời quy trình và chính sách quản lý còn chưa đồng bộ, thiếu cập nhật theo chuẩn Basel II.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ nợ xấu theo từng năm, bảng phân tích cơ cấu dư nợ tín dụng theo nhóm nợ và sản phẩm, cũng như sơ đồ mô hình tổ chức quản lý rủi ro ba tuyến phòng thủ tại GPBank để minh họa rõ hơn về thực trạng và cấu trúc quản lý.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện cơ sở quản lý rủi ro tín dụng: Nghiên cứu, xây dựng và ban hành hệ thống văn bản quản lý rủi ro tín dụng đầy đủ, phù hợp với Thông tư 13/2018/TT-NHNN, đảm bảo tính khả thi và dễ hiểu. Thời gian thực hiện: trong vòng 12 tháng. Chủ thể thực hiện: Ban lãnh đạo GPBank phối hợp với phòng pháp chế và quản lý rủi ro.

2. Xây dựng chính sách cho vay hợp lý, hiệu quả: Điều chỉnh chính sách cho vay theo hướng tăng cường kiểm soát chất lượng khách hàng, đa dạng hóa sản phẩm tín dụng, hạn chế tập trung tín dụng vào nhóm khách hàng rủi ro cao. Thời gian: 6-12 tháng. Chủ thể: Phòng tín dụng và quản lý rủi ro.

3. Hoàn thiện bộ máy tổ chức quản lý rủi ro tín dụng: Tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát nội bộ, nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin, đầu tư phần mềm quản lý rủi ro hiện đại. Thời gian: 18 tháng. Chủ thể: Ban điều hành, phòng công nghệ thông tin và quản lý rủi ro.

4. Đào tạo và phát triển đội ngũ cán bộ: Tổ chức các khóa đào tạo nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng phân tích rủi ro và đạo đức nghề nghiệp cho cán bộ tín dụng và quản lý rủi ro. Xây dựng cơ chế đãi ngộ để giữ chân nhân sự chất lượng. Thời gian: liên tục, ưu tiên trong 12 tháng đầu. Chủ thể: Phòng nhân sự và đào tạo.

5. Đẩy mạnh truyền thông và phát triển hệ thống cảnh báo sớm: Xây dựng hệ thống cảnh báo rủi ro tín dụng tự động, nâng cao nhận thức quản lý rủi ro trên toàn hệ thống ngân hàng. Thời gian: 12 tháng. Chủ thể: Phòng quản lý rủi ro và công nghệ thông tin.

6. Kiến nghị với Ngân hàng Nhà nước: Đề nghị xem xét phê duyệt đề án tái cơ cấu GPBank, hỗ trợ miễn thuế thu nhập doanh nghiệp cho đến khi hết lỗ lũy kế, ban hành hướng dẫn áp dụng Basel II phù hợp với điều kiện ngân hàng kiểm soát đặc biệt. Chủ thể: Ban lãnh đạo GPBank phối hợp với các cơ quan quản lý nhà nước.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo và quản lý ngân hàng: Giúp hiểu rõ về công tác quản lý rủi ro tín dụng, từ đó xây dựng chiến lược, chính sách và quy trình quản lý phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng và giảm thiểu rủi ro.

2. Phòng quản lý rủi ro và tín dụng: Cung cấp cơ sở lý thuyết và thực tiễn để cải tiến quy trình nhận diện, đo lường, kiểm soát và giám sát rủi ro tín dụng, áp dụng các công cụ quản lý hiện đại và nâng cao năng lực chuyên môn.

3. Cơ quan quản lý nhà nước và thanh tra ngân hàng: Tham khảo để đánh giá thực trạng công tác quản lý rủi ro tín dụng tại các ngân hàng chịu sự kiểm soát đặc biệt, từ đó xây dựng chính sách, quy định và hướng dẫn phù hợp nhằm đảm bảo an toàn hệ thống tài chính.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành kinh tế, tài chính ngân hàng: Tài liệu tham khảo hữu ích cho việc nghiên cứu, học tập về quản lý rủi ro tín dụng, mô hình tổ chức quản lý rủi ro và các giải pháp hoàn thiện công tác quản lý rủi ro trong ngân hàng thương mại.

Câu hỏi thường gặp

1. Rủi ro tín dụng là gì và tại sao nó quan trọng đối với ngân hàng?
   Rủi ro tín dụng là khả năng khách hàng không trả được nợ hoặc trả nợ không đúng hạn, gây tổn thất cho ngân hàng. Đây là rủi ro lớn nhất trong hoạt động ngân hàng vì ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận, uy tín và sự tồn tại của ngân hàng.

2. GPBank đã áp dụng những công cụ nào để quản lý rủi ro tín dụng?
   GPBank sử dụng hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ, thông tin tín dụng quốc gia CIC, bộ chỉ tiêu giám sát từ xa và quy trình kiểm soát chặt chẽ nhằm nhận diện, đo lường và kiểm soát rủi ro tín dụng.

3. Những khó khăn chính trong công tác quản lý rủi ro tín dụng tại GPBank là gì?
   Khó khăn gồm tỷ lệ nợ xấu cao trong quá khứ, năng lực nhân sự hạn chế, hệ thống công nghệ thông tin chưa hiện đại, quy trình và chính sách quản lý chưa đồng bộ, cùng với các quy định pháp lý về xử lý nợ xấu còn bất cập.

4. Mô hình quản lý rủi ro tín dụng ba tuyến phòng thủ hoạt động như thế nào?
   Tuyến thứ nhất là đơn vị kinh doanh nhận diện và kiểm soát rủi ro; tuyến thứ hai là khối quản lý rủi ro giám sát và xây dựng chính sách; tuyến thứ ba là kiểm toán nội bộ thực hiện kiểm tra độc lập nhằm đảm bảo hiệu quả quản lý rủi ro.

5. Các giải pháp đề xuất có thể giúp GPBank cải thiện công tác quản lý rủi ro tín dụng ra sao?
   Các giải pháp bao gồm hoàn thiện hệ thống văn bản quản lý, xây dựng chính sách cho vay hợp lý, nâng cấp bộ máy tổ chức và công nghệ, đào tạo nhân sự, phát triển hệ thống cảnh báo sớm và kiến nghị hỗ trợ từ Ngân hàng Nhà nước, giúp giảm thiểu rủi ro và nâng cao chất lượng tín dụng.

Kết luận

• Công tác quản lý rủi ro tín dụng là yếu tố quyết định sự phát triển bền vững và khả năng thoát khỏi kiểm soát đặc biệt của GPBank.
• GPBank đã áp dụng quy trình quản lý rủi ro tín dụng theo chuẩn quốc tế và xây dựng mô hình tổ chức ba tuyến phòng thủ, đạt được kết quả kiểm soát nợ xấu mới phát sinh ở mức thấp.
• Hạn chế về chính sách, quy trình, năng lực nhân sự và công nghệ thông tin vẫn còn tồn tại, ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý rủi ro tín dụng.
• Đề xuất các giải pháp hoàn thiện cơ sở quản lý, chính sách cho vay, tổ chức bộ máy, đào tạo nhân sự và phát triển hệ thống cảnh báo nhằm nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro tín dụng.
• Tiếp tục triển khai các bước hoàn thiện trong vòng 12-18 tháng, đồng thời kiến nghị Ngân hàng Nhà nước hỗ trợ để GPBank phát triển ổn định và bền vững.

Hành động tiếp theo là triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời theo dõi, đánh giá hiệu quả để điều chỉnh kịp thời, góp phần nâng cao năng lực quản lý rủi ro tín dụng và phát triển kinh doanh của GPBank.

Trích đoạn nội dung tài liệu

LỜI MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Ngân hàng Thương Mại (NHTM) là tổ chức tài chính trung gian có vai trò quan trọng của nền kinh tế với các hoạt động rất kinh doanh đa dạng. Ngân hàng vừa là tổ chức thu hút tiền tiết kiệm lớn nhất của nền kinh tế, vừa là tổ chức cho vay chủ yếu đối với các doanh nghiệp, cá nhân, hộ gia đình và một phần đối với Nhà nước. Trong môi trường cạnh tranh gay gắt giữa các NHTM trong và ngoài nước, dưới sức ép của tiến trình hội nhập quốc tế, hoạt động kinh doanh của ngân hàng đặc biệt là hoạt động tín dụng đã và đang diễn ra phức tạp và chứa đựng nhiều rủi ro.

Trong các hoạt động của ngân hàng thương mại, hoạt động tín dụng là hoạt động chiếm tỷ trọng cao nhất trong tổng tài sản của ngân hàng, được đánh giá là hoạt động tạo ra thu nhập cao nhất. Cũng vì lẽ đó mà tín dụng là hoạt động rủi ro nhất ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập của ngân hàng. Theo báo cáo “Điểm lại tình hình kinh tế Việt Nam kỳ tháng 6 năm 2018” của World Bank, mặc dù đã giảm tốc đôi chút vào quý đầu năm 2018, nhưng tăng trưởng tín dụng Việt Nam vẫn ở mức khá cao. Tổng tín dụng khu vực ngân hàng ước tăng 3,6% (so với đầu năm) tính đến hết quý I/2018 - tương đương 14 phần trăm so với cùng kỳ và thấp hơn ước tính mức tăng 18,2% cả năm 2017.

Ưu tiên hiện nay vẫn là xử lý các vấn đề tồn tại về chất lượng tài sản trong khu vực ngân hàng. Nợ xấu trong hệ thống ngân hàng theo báo cáo chính thức tương đương 2,3% tổng tài sản của ngân hàng vào tháng 12/2017. Tuy nhiên, số đó chỉ phản ánh được một phần những thách thức về chất lượng tài sản trong hệ thống ngân hàng vì chỉ tiêu này chưa bao gồm tài sản xấu do VAMC nắm giữ. Nếu gộp cả nợ xấu của VAMC và nợ xấu tiềm năng, tổng tài sản xấu trong khu vực ngân hàng theo ước tính rơi vào khoảng 7,36%.

Tỷ lệ nợ xấu tăng cao không được kiểm soát sẽ ảnh hưởng đến tiềm lực tài chính của ngân hàng, gây bất ổn trong hệ thống tài chính và có thể tạo ra hiệu ứng dây chuyền ảnh hưởng lớn tới nền kinh tế. Chính vì vậy, để hạn chế tối đa tổn thất có thể xảy ra, giúp các ngân hàng tăng trưởng bền vững, ổn định vị thế vững chắc trong môi trường cạnh 2 tranh ngày càng khốc liệt, các ngân hàng cần có giải pháp quản lý và kiểm soát rủi ro tín dụng trong giới hạn cho phép. Ngân hàng Thương mại Trách nhiệm Hữu hạn Một thành viên Dầu khí Toàn cầu (GPBank) trước đây là Ngân hàng Thương mại cổ phần Dầu khí Toàn cầu. Tuy nhiên do hoạt động yếu kém, kinh doanh thua lỗ, tỷ lệ nợ xấu cao trong thời gian dài từ năm 2010 đến 2015, nên ngày 07/07/2015 Ngân hàng Nhà nước đã quyết định mua bắt buộc toàn bộ cổ phần hiện hữu tại GPBank với giá 0 đồng/cổ phần và áp dụng kiểm soát đặc biệt hoạt động kinh doanh của GPBank.

Một trong những nguyên nhân chính khiến GPBank bị mua bắt buộc là do ngân hàng có tỷ lệ nợ xấu quá cao trong thời gian dài >60 % tại thời điểm năm 2012. Trong bối cảnh bị NHNN thu mua 0 đồng, yêu cầu đặt ra cho GPBank đặt ra là bên cạnh tăng trưởng tín dụng cần bảo đảm an toàn trong kinh doanh tín dụng. Từng bước giảm tỷ lệ nợ xấu, kiểm soát tín dụng mới phát sinh, tiến tới tái cơ cấu để hoạt động kinh doanh độc lập thoát khỏi tình trạng kiểm soát đặc biệt của Ngân hàng Nhà nước. Thời gian này, GPBank đã thực sự chú trọng đến quản lý rủi ro đặc biệt là công tác quản lý rủi ro tín dụng.

Thời gian qua, GP Bank đã thực hiện theo dõi diễn biễn danh mục tín dụng hàng ngày nhằm phát hiện và cảnh báo sớm các khách hàng có dấu hiệu chuyển nhóm nợ, quản lý giải ngân các món vay giá trị lớn, ban hành quy chế về thẩm quyền tín dụng đối với từng cấp. Với các biện pháp quản lý trên tổng dư tín dụng của GPBank đã có xu hướng tăng, tỷ lệ nợ xấu giảm dần. Tuy GPBank đạt được nhiều kết quả tích cực trong hoạt động tín dụng cũng như có nhiều quan tâm đến quản lý rủi ro tín dụng nhưng công tác quản lý rủi ro tín dụng cũng còn bộc lộ những hạn chế như vẫn còn thiếu cơ sở về quản lý rủi ro tín dụng như chính sách, chiến lược,… để làm căn cứ quản lý, cơ chế giám sát rủi ro chưa đầy đủ trong khi đây là một nội dung quan trong của quản lý rủi ro tín dụng. Từ thực tiễn này, đòi hỏi có các nghiên cứu sâu về công tác quản lý rủi ro tín dụng tại GPBank qua đó phát hiện ra những điểm còn bất cập trong công tác quản lý, từ đó đề xuất định hướng và lộ trình hoàn thiện cũng như đưa ra các giải pháp hoàn thiện công tác này tại GPBank.

Tổng quan nghiên cứu 2. Tổng quan các tài liệu liên quan đề tài “Quản trị rủi ro tại các ngân hàng thương mại Việt Nam và những vấn đề đặt ra” của Nguyễn Thường Lạng (2017). Bài viết khái quát thực tế quản trị rủi ro hiện nay và nhận diện cụ thể những vấn đề đặt trong thời gian tới đối với hệ thống ngân hàng thương mại của Việt Nam. Nội dung bài viết cho cái nhìn tổng thể về rủi ro và quản trị rủi ro trong ngân hàng, đề cấp cái nhìn chung về các loại rủi ro và mô hình quản trị rủi ro trong các ngân hàng thương mại.

Nguyễn Xuân Doanh (2016) trong “Hoàn thiện công tác quản lý rủi ro tín dụng tại Ngân hàng thương mại cổ phần đầu tư và phát triển Việt Nam - chi nhánh Đông Đô” tập trung nghiên cứu về quản lý rủi ro tín dụng tại NHTM Cổ phần đầu tư và phát triển Việt Nam – chi nhánh Đông Đô. Luận văn nghiên cứu quản lý trên góc độ tại công tác quản lý tại chi nhánh và từ đó đưa ra các giải pháp hoàn thiện công tác này. Tuy nhiên, nghiên cứu chưa đề cập đến nội dung quản lý rủi ro trên cấp độ toàn bộ ngân hàng – đặc biệt là vai trò của Trụ sở chính. Chính vì vậy nghiên cứu chưa tiếp cận khía cạnh nội dung quản lý rủi ro tín dụng theo góc độ toàn bộ ngân hàng.

Nguyễn Đức Tú (2012) trong “Quản lý rủi ro tín dụng tại ngân hàng thương mại cổ phần Công thương Việt Nam” tập trung chủ yếu nghiên cứu việc áp dụng các mô hình quản lý rủi ro tín dụng mới phù hợp với giai đoạn chuyển đổi cơ cấu hoạt động sang hình thức Cổ phần tại Ngân hàng thương mại Công thương Việt Nam. Khoảng trống nghiên cứu: nội dung nghiên cứu của luận án tiến sĩ trên thực tế nghiên cứu quản lý rủi ro từ Ngân hàng của Nhà nước chuyển đỏi sang mô hình Ngân hàng Cổ phần không áp dụng được với điều kiện của Ngân hành thương mại Dầu khí Toàn cầu. Vương Thanh Huấn (2011) trong “Quản trị rủi ro tín dụng trong Ngân hàng thương mại Cổ Phần Dầu khí Toàn cầu” nghiên cứu về thực trạng quản trị rủi ro tín dụng tại NHTM Cổ phần Dầu khí Toàn cầu giai đoạn 2008 -2010 và đưa ra các biện pháp tăng cường quản trị rủi ro tín dụng tại đây. Tuy nhiên với thực trang hiện nay 4 của Ngân hàng thương mại Dầu khí Toàn cầu đã chuyển đổi mô mình hoạt động từ Ngân hàng thương mại cổ phần sang Ngân hàng thương mại Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên thì nội dung của luận văn đã không còn phù hợp.

Đánh giá chung về các tài liệu tổng quan Qua tìm hiểu các tài liệu nghiên cứu về công tác quản lý rủi ro tín dụng tại các ngân hàng thương mại đến thời điểm này, các đề tài chủ yếu tập trung nghiên cứu về quản trị rủi ro, chưa có đề tài nghiên cứu về công tác quản lý rủi ro. Trong khi Quản trị rủi ro và Công tác quản lý rủi ro là hai vấn đề khác nhau, quản trị rủi ro mang nhiều tính tác nghiệp, là những hoạt động mang tính ra quyết định, định hướng hoạt động. Còn công tác quản lý rủi ro là sự cụ thể hóa các quyết định quản trị ra thành các hành động trên cơ sở có sự phân chia chức năng nhiệm vụ giữa các cá nhân trong tổ chức. Ngoài ra, một số đề tài chỉ nghiên cứu quản lý rủi ro trên góc độ chi nhánh chưa tiếp cận đến góc độ toàn bộ ngân hàng nên còn các khoảng trống về nội dung công tác quản lý rủi ro, một số đề tài nghiên cứu trên thực trạng các Ngân hàng thời điểm trước không còn phú hợp với thực tiến hiện tại.

Đặc biệt chưa có đề tài nào nghiên cứu về công tác quản lý rủi ro tại Ngân hàng thương mại Dầu khí Toàn cầu sau khi chuyển đổi mô hình hoạt động từ Ngân hàng Thương mại Cổ phần sang hình thức Ngân hàng Thương mại Trách nhiệm hữu hạn, cũng như chưa có đề tài nào nghiên cứu riêng về công tác quản lý rủi ro tín dụng tại một ngân hàng chịu sự kiểm soát đặc biệt của NHNN. Xuất phát từ tính cấp thiết của đề tài cũng như khoảng trống nghiên cứu của các tài liệu liên quan, đề tài: “Hoàn thiện công tác quản lý rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Thương mại Trách nhiệm hữu hạn một thành viên Dầu khí toàn cầu (GPBank)” đã được tác giả lựa chọn làm chủ đề nghiên cứu của luận văn cao học. * Mục tiêu nghiên cứu Mục tiêu chung: Luận văn được thực hiện với mục tiêu hoàn thiện công tác quản lý rủi ro tín dụng tại GPBank tạo điều kiện giúp đưa Ngân hàng ra khỏi diện kiểm soát đặc biệt của NHNN. 5 Để thực hiện được mục tiêu chính này, luận văn cần đạt được ba mục tiêu cụ thể sau đây: (1) Xây dựng khung lý thuyết về công tác quản lý rủi ro tín dụng trong Ngân hàng thương mại.

(2) Vận dụng khung lý thuyết để đánh giá thực trạng công tác quản lý rủi ro tín dụng tại GPBank giai đoạn từ tháng 07/2015 (giai đoạn sau tái cơ cấu) đến tháng 12/2017 nhằm phát hiện những hạn chế và nguyên nhân của hạn chế trong công tác quản lý. (3) Đề xuất định hướng và nội dung cần hoàn thiện của công tác quản lý rủi ro tín dụng tại GPBank, cũng như các giải pháp hoàn thiện.