PHẦN MỞ ĐẦU 1. Sự cần thiết của đề tài Hoạt động của hệ thống Tài chính - Ngân hàng luôn chiếm vị trí quan trọng trong nền kinh tế quốc gia. Điều này thể hiện bằng kết quả hoạt động kinh doanh của ngành ngân hàng trong hơn một thập kỷ qua đã đóng góp một phần rất đáng kể cho sự nghiệp phát triển nền kinh tế chung của đất nƣớc. Đặc biệt, hiện nay xu hƣớng toàn cầu hóa ngày càng trở nên mạnh mẽ.
Muốn theo kịp nhịp phát triển đấy, tất cả mọi lĩnh vực nói chung và ngành ngân hàng nói riêng cần phải đổi mới hoạt động, mở rộng phạm vi và đối tƣợng phục vụ cũng nhƣ đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ. Do vậy mà chủ đề nâng cao năng lực cạnh tranh của ngân hàng thƣơng mại (NHTM) tại Việt Nam đã, đang và tiếp tục là một vấn đề mang tính chất thời sự, thu hút đƣợc sự quan tâm cả từ góc độ nghiên cứu, xây dựng, quản trị và điều hành kinh doanh ngân hàng. Tại thị trƣờng Việt Nam hiện nay có hơn 100 ngân hàng lớn - nhỏ đang hoạt động. Trong đó có sự góp mặt của hơn 60 ngân hàng 100% vốn nƣớc ngoài.
Điều này cho thấy, hoạt động ngân hàng càng ngày càng sôi động trong môi trƣờng cạnh tranh gay gắt của các loại hình tổ chức tín dụng. Để tồn tại và phát triển đƣợc, các tổ chức tín dụng không còn cách nào khác ngoài việc không ngừng nâng cao năng lực cạnh tranh trong quá trình hoạt động tại giai đoạn hội nhập kinh tế quốc tế. Năng lực cạnh tranh của một NHTM đƣợc xem xét đánh giá dựa trên rất nhiều lĩnh vực nhƣ: quy mô hoạt động, tiềm lực về vốn, trình độ kỹ thuật công nghệ, trình độ quản lý, tiềm lực sản phẩm dịch vụ, cơ chế quản trị rủi ro, chính sách quản lý nhân sự… Để đánh giá đƣợc năng lực cạnh tranh của một NHTM cần có một nghiên cứu tổng hợp về rất nhiều khía cạnh nhƣ kể trên. Tuy nhiên do giới hạn nghiên cứu của luận văn tác giả không có đủ điều kiện 1 để tìm hiểu và nghiên cứu sâu, rộng về nhiều khía cạnh cùng một lúc.
Mà chỉ có thể đầu tƣ nghiên cứu về một khía cạnh trong các yếu tố đánh giá năng lực cạnh tranh của một NHTM. Thẻ là một dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt phổ biến ở trên thế giới và Việt Nam hiện nay. Khái niệm thẻ thanh toán thƣờng đi cùng với các ngân hàng thƣơng mại, trở thành một dịch vụ không thể thiếu của các NHTM. Đồng thời, khi mà doanh số từ hoạt động tín dụng sẽ giảm dần thì việc tập trung khai thác các dịch vụ phi tín dụng càng trở nên cấp thiết đối với các NHTM.
Trong đó, việc khai thác dịch vụ thẻ và nâng cao chất lƣợng thẻ đang trở nên vấn đề hết sức cấp thiết. Xu hƣớng mở cửa thị trƣờng tài chính theo cam kết gia nhập tổ chức thƣơng mại quốc tế - WTO đặt ra những cơ hội lớn nhƣng cũng có những thách thức không nhỏ đối với các NHTM trong việc phát triển, nâng cao chất lƣợng dịch vụ thẻ. Do đó việc tìm ra giải pháp chung nâng cao năng lực cạnh tranh các sản phẩm thẻ càng trở nên cấp bách và cần thiết trong giai đoạn hiện nay. Dựa trên những kiến thức thực tế trong công tác, tôi lựa chọn vấn đề về tiềm lực sản phẩm dịch vụ để thực hiện luận văn của mình.
Trong đó, nội dung chính sẽ tập trung nghiên cứu về một loại sản phẩm đƣợc đánh giá rất quan trọng, đóng góp một phần lớn doanh thu và lợi nhuận cho ngân hàng đó là sản phẩm thẻ thanh toán, với đề tài là “Nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm thẻ tại ngân hàng thương mại cổ phần Kỹ thương Việt Nam”. Câu hỏi nghiên cứu - Năng lực cạnh tranh về sản phẩm thẻ của Techcombank đang gặp phải những vấn đề gì? - Giải pháp nào để giúp cải thiện năng lực cạnh tranh về sản phẩm thẻ tại Techcombank? 2 3. Mục tiêu nghiên cứu - Dựa trên việc hệ thống hoá, phân tích và đánh giá lý luận, thực tiễn, khóa luận sẽ đƣa ra những nhận định, phân tích đánh giá về những điểm mạnh, điểm yếu, những thách thức và lợi thế cạnh tranh trong hoạt động phát triển sản phẩm thẻ tại các ngân hàng thƣơng mại cổ phần tại Việt Nam. - Từ các nghiên cứu lý thuyết vận dụng với thực tiễn, khóa luận sẽ đƣa ra các giải pháp nhằm mục tiêu củng cố và nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm thẻ của Techcombank để đáp ứng mục tiêu chiến lƣợc của Techcombank giai đoạn 2015 – 2020.
Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu 4. Đối tƣợng nghiên cứu - Sản phẩm thẻ và năng lực cạnh tranh của sản phẩm thẻ tại ngân hàng thƣơng mại; - Các điều kiện, nhân tố ảnh hƣởng đến quá trình nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm thẻ tại Techcombank. Phạm vi nghiên cứu - Về không gian: khóa luận chỉ tập trung vào nghiên cứu thực trạng và đề ra giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm thẻ của Techcombank trên thị trƣờng tài chính ngân hàng tại Việt Nam. - Về thời gian: khóa luận xem xét thực trạng năng lực cạnh tranh sản phẩm thẻ của Techcombank giai đoạn 2010 - 2015.
Cấu trúc của luận văn - Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu đề tài và những vấn đề lý luận chung về năng lực cạnh tranh sản phẩm thẻ của ngân hàng thƣơng mại - Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu và thiết kế đề tài 3 - Chƣơng 3: Phân tích thực trạng năng lực cạnh tranh sản phẩm thẻ tại ngân hàng thƣơng mại cổ phần Kỹ thƣơng Việt Nam giai đoạn 2010 - 2015 - Chƣơng 4: Một số giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm thẻ của ngân hàng thƣơng mại cổ phần Kỹ thƣơng Việt Nam trên thị trƣờng 4 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH SẢN PHẨM THẺ CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu về vấn đề nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm thẻ tại ngân hàng thƣơng mại 1. Các nghiên cứu đã được công bố Liên quan tới nội dung nâng cao năng lực cạnh tranh để phát triển sản phẩm, dịch vụ thẻ của ngân hàng thƣơng mại đã có rất nhiều tác giả, đề tài nghiên cứu, các cuộc hội thảo, chuyên đề,… với nội dung hệ thống hóa các lý luận cơ bản về vai trò, lợi ích hoạt động phát triển dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt, nâng cao năng lực cạnh tranh của NHTM. Có thể kể đến một số nghiên cứu sau: - Nghiên cứu về phát triển dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt cho khu vực dân cƣ ở Việt Nam, do TS.
Đặng Công Hoàn – Trƣờng đại học Kinh tế - Đại học quốc gia Hà Nội thực hiện năm 2015. Dựa trên việc hệ thống hoá, phân tích và đánh giá lý luận, thực tiễn, luận án đã đƣa ra những nhận định, phân tích đánh giá về vai trò, lợi ích của hoạt động phát triển dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt trong nền kinh tế và các tác động lan tỏa của phát triển dịch vụ này cho khu vực dân cƣ đối với nền kinh tế. Tuy nhiên, đề tài này chuyên sâu nghiên cứu về khía cạnh phát triển dịch vụ thanh toán qua thẻ hoặc qua dịch vụ thanh toán điện tử, chứ không đề cập đến năng lực cạnh tranh cũng nhƣ phƣơng pháp để nâng cao đƣợc năng lực cạnh tranh của sản phẩm thẻ. - Nghiên cứu về “Chiến lƣợc cạnh tranh của các ngân hàng theo mô hình cạnh tranh của Micheal Porter” đăng trên tạp chí ngân hàng (11), từ trang 18 – 20 của tác giả Đặng Công Hoàn thực hiện năm 2004.
5 - Nghiên cứu về nâng cao năng lực cạnh tranh dịch vụ thanh toán thẻ tự động (ATM) của ngân hàng TMCP nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam, do Ths. Trƣơng Minh Hoàng – Trƣờng ĐH KTQD thực hiện năm 2010. Luận văn này đã phân tích khá chi tiết về khái niệm năng lực cạnh tranh, sự cần thiết phải nâng cao năng lực cạnh tranh. Đồng thời tác giả cũng nêu lên một số kiến nghị đề xuất với các tổ chức quản lý nhằm hoàn thiện và phát triển hơn dịch vụ thanh toán thẻ tự động.
Song, đề tài này cũng chỉ đang chú trọng vào khía cạnh dịch vụ thanh toán của thẻ không đề cập tới các yếu tố làm gia tăng tính cạnh tranh của sản phẩm thẻ giữa các NHTM trên thị trƣờng Việt Nam hiện nay. - Nghiên cứu về đầu tƣ nâng cao năng lực cạnh tranh của ngân hàng thƣơng mại cổ phần Ngoại thƣơng Việt Nam do TS. Đỗ Thị Tố Quyên - Đại học Kinh tế quốc dân thực hiện năm 2012. Luận văn đã hệ thống hóa các vấn đề lý luận về đầu tƣ nâng cao năng lực cạnh tranh của các ngân hàng thƣơng mại.
Tuy nhiên, đó là những vấn đề rất chung về năng lực cạnh tranh về các tiêu chí năng lực tài chính, năng lực quản tri điều hành, năng lực hoạt động, năng lực công nghệ, năng lực của đội ngũ cán bộ, năng lực hệ thống phân phối. Những nội dung còn trống để thực hiện nghiên cứu Có thể nói đề tài về nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm thẻ không mới, tuy nhiên, tại mỗi một tổ chức tín dụng lại có những đặc trƣng, chính sách đầu tƣ khác nhau. Trong không gian và thời gian khác nhau nên việc đƣa ra giải pháp để áp dụng hiệu quả việc nâng cao năng lực cạnh tranh cũng là không giống nhau. Qua tham khảo nội dung những nghiên cứu trên, tôi đã phần nào có những định hƣớng căn bản và góc nhìn mới để bổ sung nhằm hoàn thiện hơn cho luận văn của mình.
Vì vậy qua luận văn nghiên cứu này, tôi hy vọng sẽ nêu lên đƣợc thực trạng tổng thể về các điểm mạnh, điểm yếu trong công tác quản trị và phát triển sản phẩm thẻ, cũng nhƣ đƣa ra đƣợc một 6 số giải pháp thích hợp để góp phần nâng cao năng lƣc cạnh tranh sản phẩm thẻ tại Techcombank trên thị trƣờng. Cơ sở lý luận chung về năng lực cạnh tranh sản phẩm thẻ của ngân hàng thƣơng mại 1. Một số vấn đề cơ bản liên quan đến đề tài thẻ ngân hàng 1.
