Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh Của Sản Phẩm Da Giày Việt Nam Trong Quá Trình Hội Nhập Kinh Tế Quốc Tế

Nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm da giầy Việt Nam trong hội nhập kinh tế quốc tế, thúc đẩy phát triển bền vững và mở rộng thị trường.

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Kinh Tế Chính Trị
• Đề tài: Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh Sản Phẩm Da Giày Việt Nam Trong Thời Kỳ Hội Nhập Kinh Tế Quốc Tế
• Loại tài liệu: Tóm Tắt Luận Văn Thạc Sỹ
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA SẢN PHẨM DA GIÀY VIỆT NAM TRONG QUÁ TRÌNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ
• 1.1. Những vấn đề lý luận cơ bản về cạnh tranh và năng lực cạnh tranh của sản phẩm da giày
• 1.2. Khái niệm cạnh tranh và năng lực cạnh tranh
• 1.3. Các quan điểm về cạnh tranh
• 1.4. Đặc điểm sản phẩm da giày, năng lực cạnh tranh sản phẩm và các tiêu chí cơ bản của năng lực cạnh tranh sản phẩm
• 1.5. Nội dung, nhân tố ảnh hưởng và sự cần thiết nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm da giày Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế
• 1.5.1. Nội dung nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm da giày Việt Nam
• 1.5.2. Nhân tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của sản phẩm da giày Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế
• 1.5.2.1. Nhân tố bên ngoài
• 1.5.2.2. Nhân tố bên trong
• 1.5.3. Sự cần thiết phải nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm da giày Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế
• 1.6. Kinh nghiệm các nước trong khu vực và quốc tế về nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm da giày. Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam
• 1.6.1. Tổng quan kinh nghiệm các nước trong khu vực và quốc tế về nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm da giày
• 1.6.2. Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA SẢN PHẨM DA GIÀY VIỆT NAM
• 2.1. Tổng quan về sự hình thành và phát triển của ngành da giày Việt Nam
• 2.2. Thực trạng năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp ngành da giày Việt Nam
• 2.2.1. Hiện trạng năng lực cạnh tranh của sản phẩm da giày Việt Nam
• 2.2.1.1. Đa dạng thị trường
• 2.2.1.2. Thị trường nội địa
• 2.2.1.3. Thị trường xuất khẩu
• 2.2.2. Hiện trạng nâng cao chất lượng sản phẩm và đa dạng hóa sản phẩm
• 2.2.2.1. Về màu mã
• 2.2.2.2. Về chất lượng sản phẩm
• 2.2.2.3. Giá thành sản phẩm
• 2.2.2.4. Hệ thống phân phối sản phẩm và xúc tiến thương mại
• 2.2.3. Đánh giá chung về năng lực cạnh tranh của sản phẩm da giày Việt Nam thời gian qua
• 2.2.3.1. Thành công và hạn chế trong quá trình nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm da giày Việt Nam
• 2.2.3.2. Nguyên nhân của những hạn chế trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm da giày Việt Nam
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA SẢN PHẨM DA GIÀY VIỆT NAM TRONG QUÁ TRÌNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ
• 3.1. Cơ hội và thách thức đối với ngành da giày Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế
• 3.2. Định hướng nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm da giày Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế
• 3.2.1. Thị trường nội địa
• 3.2.2. Thị trường xuất khẩu
• 3.3. Hiện trạng nâng cao chất lượng sản phẩm và đa dạng hóa sản phẩm
• 3.3.1. Về màu mã
• 3.3.2. Về chất lượng sản phẩm
• 3.3.3. Giá thành sản phẩm
• 3.3.4. Hệ thống phân phối sản phẩm và xúc tiến thương mại
• 3.4. Đánh giá chung về năng lực cạnh tranh của sản phẩm da giày Việt Nam thời gian qua
• 3.4.1. Thành công và hạn chế trong quá trình nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm da giày Việt Nam
• 3.4.2. Nguyên nhân của những hạn chế trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm da giày Việt Nam
• 3.5. Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm da giày Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế
• 3.5.1. Nhóm giải pháp về cơ chế chính sách
• 3.5.2. Nhóm giải pháp nâng cao chất lượng sản phẩm, đa dạng hóa mẫu mã, giảm giá thành sản phẩm
• 3.5.3. Nhóm giải pháp về tăng cường công tác dự báo thị trường, xúc tiến thương mại, quảng bá sản phẩm và xây dựng thương hiệu
• 3.5.4. Nhóm đổi mới cơ cấu tổ chức quản lý, hoàn thiện kỹ năng quản lý hiện đại của đội ngũ lãnh đạo, quản trị trong các doanh nghiệp
• 3.6. Một số kiến nghị với Nhà nước và Hiệp hội da giày Việt Nam
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC TÊ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Năng Lực Cạnh Tranh Da Giày Trong Hội Nhập

Ngành da giày Việt Nam là một trong những ngành xuất khẩu chủ lực, đóng góp đáng kể vào tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước. Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, việc nâng cao năng lực cạnh tranh da giày trở nên vô cùng quan trọng. Điều này không chỉ giúp ngành da giày Việt Nam duy trì và mở rộng thị phần trên thị trường da giày thế giới, mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế. Theo tài liệu gốc, ngành da giày luôn được đánh giá là một trong ba ngành hàng có giá trị xuất khẩu cao nhất, chỉ sau dầu khí và dệt may.

1.1. Khái Niệm Cạnh Tranh và Năng Lực Cạnh Tranh Sản Phẩm Da Giày

Cạnh tranh trong lĩnh vực kinh tế là sự ganh đua giữa các chủ thể để đạt được mục tiêu kinh tế, thường là chiếm lĩnh thị trường da giày, giành lấy khách hàng và các điều kiện sản xuất có lợi nhất. Năng lực cạnh tranh sản phẩm da giày thể hiện khả năng của sản phẩm đáp ứng nhu cầu thị trường tốt hơn so với các đối thủ. Điều này bao gồm các yếu tố như chất lượng, giá cả, thiết kế, và dịch vụ. Theo tài liệu, cạnh tranh là quan niệm kinh tế mà ở đó các chủ thể kinh tế ganh đua nhau tìm mọi biện pháp, có nghệ thuật lẫn thủ đoạn để đạt mục tiêu kinh tế của mình.

1.2. Các Tiêu Chí Đánh Giá Năng Lực Cạnh Tranh Sản Phẩm Da Giày Việt Nam

Để đánh giá năng lực cạnh tranh sản phẩm da giày Việt Nam, cần xem xét các tiêu chí như doanh thu, tốc độ tăng trưởng, thị phần trên thị trường da giày toàn cầu, mức độ hấp dẫn về mẫu mã, chất lượng sản phẩm so với đối thủ, và sức mạnh thương hiệu da giày Việt Nam. Các yếu tố này phản ánh khả năng của ngành da giày Việt Nam trong việc đáp ứng nhu cầu và yêu cầu ngày càng cao của thị trường da giày quốc tế. Theo tài liệu, các tiêu chí đánh giá bao gồm doanh thu, tốc độ tăng trưởng, thị phần sản phẩm, mức độ hấp dẫn về mẫu mã, chất lượng sản phẩm và thương hiệu.

II. Thách Thức Của Sản Phẩm Da Giày Việt Nam Trong Hội Nhập

Mặc dù có nhiều tiềm năng, sản phẩm da giày Việt Nam vẫn đối mặt với nhiều thách thức trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế. Các thách thức này bao gồm áp lực cạnh tranh từ các đối thủ mạnh, sự phụ thuộc vào nguyên liệu da giày nhập khẩu, hạn chế về công nghệ và thiết kế, cũng như các rào cản thương mại từ các thị trường lớn. Việc vượt qua những thách thức này là yếu tố then chốt để nâng cao năng lực cạnh tranh da giày và đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành. Theo tài liệu, ngành da giày phải đối mặt với những khó khăn thách thức như năng lực cạnh tranh của sản phẩm còn ở vị trí khiêm tốn, các công đoạn sản xuất có giá trị gia tăng cao chưa đảm nhiệm được.

2.1. Sự Phụ Thuộc Vào Nguyên Liệu Da Giày Nhập Khẩu

Một trong những điểm yếu lớn nhất của ngành da giày Việt Nam là sự phụ thuộc vào nguyên liệu da giày nhập khẩu. Điều này khiến các doanh nghiệp khó chủ động trong việc kiểm soát chi phí và chất lượng sản phẩm, đồng thời làm giảm tính cạnh tranh về giá. Việc phát triển ngành công nghiệp hỗ trợ, đặc biệt là sản xuất nguyên liệu da giày trong nước, là một giải pháp quan trọng để giảm sự phụ thuộc này. Theo tài liệu, ngành công nghiệp hỗ trợ phát triển chậm và còn nhiều hạn chế, nguồn nguyên liệu da phần phải nhập khẩu.

2.2. Hạn Chế Về Công Nghệ Sản Xuất Da Giày và Thiết Kế Da Giày

Trình độ công nghệ sản xuất da giày và thiết kế da giày của Việt Nam còn nhiều hạn chế so với các nước phát triển. Điều này ảnh hưởng đến khả năng tạo ra các sản phẩm có chất lượng cao, mẫu mã đa dạng và đáp ứng được yêu cầu khắt khe của thị trường da giày quốc tế. Đầu tư vào nghiên cứu và phát triển, chuyển giao công nghệ, và đào tạo nguồn nhân lực là những giải pháp cần thiết để nâng cao năng lực công nghệ sản xuất da giày và thiết kế da giày. Theo tài liệu, các doanh nghiệp thực hiện phương thức tự sản xuất chưa nắm đầy đủ và kịp thời thông tin về thị trường, ra quyết định theo kinh nghiệm và theo xu hướng chung là chủ yếu.

III. Giải Pháp Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh Da Giày Hiệu Quả

Để nâng cao năng lực cạnh tranh da giày, cần có một chiến lược toàn diện, bao gồm các giải pháp về chính sách, công nghệ, nguồn nhân lực, và xúc tiến thương mại. Các giải pháp này cần được triển khai đồng bộ và hiệu quả để tạo ra sự thay đổi thực sự trong ngành da giày Việt Nam. Mục tiêu là xây dựng một ngành da giày phát triển bền vững, có khả năng cạnh tranh mạnh mẽ trên thị trường da giày quốc tế. Theo tài liệu, cần tìm ra những biện pháp tác động vào quá trình sản xuất và lưu thông sản phẩm, làm cho nó có tính vượt trội so với sản phẩm cùng loại của đối thủ cạnh tranh.

3.1. Chính Sách Hỗ Trợ Phát Triển Ngành Da Giày Việt Nam

Nhà nước cần có các chính sách hỗ trợ da giày phù hợp để tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp phát triển. Các chính sách này có thể bao gồm ưu đãi về thuế, tín dụng, hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực, và khuyến khích đầu tư vào nghiên cứu và phát triển. Đồng thời, cần tạo ra một môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng và cạnh tranh để thúc đẩy sự sáng tạo và đổi mới trong ngành. Theo tài liệu, Đảng và Nhà nước cần phải có định hướng và các cơ chế chính sách.

3.2. Đầu Tư Vào Công Nghệ Sản Xuất Da Giày Hiện Đại

Việc đầu tư vào công nghệ sản xuất da giày hiện đại là yếu tố then chốt để nâng cao năng suất, chất lượng và giảm chi phí sản xuất. Các doanh nghiệp cần chủ động tiếp cận và ứng dụng các công nghệ mới, như tự động hóa, số hóa, và sử dụng vật liệu mới. Đồng thời, cần tăng cường hợp tác với các đối tác nước ngoài để chuyển giao công nghệ và học hỏi kinh nghiệm. Theo tài liệu, tăng cường đầu tư là giải pháp chủ yếu để nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm.

3.3. Phát Triển Thương Hiệu Da Giày Việt Nam

Xây dựng và phát triển thương hiệu da giày Việt Nam là một nhiệm vụ quan trọng để nâng cao giá trị gia tăng và khẳng định vị thế của ngành trên thị trường da giày quốc tế. Các doanh nghiệp cần chú trọng đến việc xây dựng hình ảnh thương hiệu, nâng cao chất lượng sản phẩm, và tăng cường hoạt động marketing và quảng bá. Đồng thời, cần bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và chống hàng giả, hàng nhái để bảo vệ uy tín của thương hiệu da giày Việt Nam. Theo tài liệu, cần chú trọng chiến lược phát triển sản phẩm da giày hướng vào xuất khẩu.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Case Study Về Doanh Nghiệp Da Giày Thành Công

Phân tích một case study cụ thể về một doanh nghiệp da giày Việt Nam thành công trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh da giày có thể cung cấp những bài học kinh nghiệm quý báu cho các doanh nghiệp khác. Case study này sẽ tập trung vào các yếu tố như chiến lược kinh doanh, quản lý sản xuất, marketing, và xây dựng thương hiệu. Từ đó, rút ra những kết luận và khuyến nghị có giá trị thực tiễn cho ngành da giày Việt Nam.

4.1. Phân Tích Chiến Lược Kinh Doanh Của Doanh Nghiệp Da Giày

Chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp da giày thành công thường tập trung vào việc xác định thị trường mục tiêu, phân khúc khách hàng, và xây dựng lợi thế cạnh tranh. Các yếu tố quan trọng bao gồm định vị thương hiệu, phát triển sản phẩm, và xây dựng kênh phân phối hiệu quả. Phân tích chiến lược kinh doanh sẽ giúp hiểu rõ cách doanh nghiệp da giày tạo ra giá trị và đáp ứng nhu cầu của khách hàng.

4.2. Quản Lý Sản Xuất và Chất Lượng Sản Phẩm Của Doanh Nghiệp Da Giày

Quản lý sản xuất và chất lượng sản phẩm là yếu tố then chốt để đảm bảo năng lực cạnh tranh da giày. Doanh nghiệp da giày thành công thường áp dụng các quy trình sản xuất tiên tiến, kiểm soát chất lượng chặt chẽ, và đầu tư vào công nghệ hiện đại. Đồng thời, cần chú trọng đến việc đào tạo nguồn nhân lực và xây dựng văn hóa chất lượng trong toàn doanh nghiệp da giày.

V. Tương Lai Của Ngành Da Giày Việt Nam Trong Bối Cảnh Mới

Với những nỗ lực không ngừng, ngành da giày Việt Nam có nhiều cơ hội để phát triển mạnh mẽ trong tương lai. Bối cảnh mới với các hiệp định thương mại tự do, sự phát triển của công nghệ, và sự thay đổi trong xu hướng tiêu dùng sẽ tạo ra những cơ hội và thách thức mới. Việc nắm bắt cơ hội và vượt qua thách thức sẽ giúp ngành da giày Việt Nam khẳng định vị thế trên thị trường da giày thế giới.

5.1. Cơ Hội Từ Các Hiệp Định Thương Mại Tự Do Cho Da Giày Việt Nam

Các hiệp định thương mại tự do (FTA) mang lại nhiều cơ hội cho da giày Việt Nam, bao gồm giảm thuế, mở rộng thị trường, và tăng cường hợp tác kinh tế. Tuy nhiên, để tận dụng được những cơ hội này, các doanh nghiệp cần chủ động tìm hiểu thông tin, nâng cao năng lực cạnh tranh, và đáp ứng các tiêu chuẩn và quy định của các thị trường FTA.

5.2. Xu Hướng Tiêu Dùng Mới Ảnh Hưởng Đến Thị Trường Da Giày

Xu hướng tiêu dùng mới, như sự quan tâm đến sản phẩm bền vững, thân thiện với môi trường, và có thiết kế độc đáo, đang ảnh hưởng đến thị trường da giày. Các doanh nghiệp cần nắm bắt những xu hướng này để phát triển các sản phẩm đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng và tạo ra lợi thế cạnh tranh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành công nghiệp da giày giữ vị trí then chốt trong nền kinh tế Việt Nam, liên tục duy trì vị thế là một trong 3 ngành hàng xuất khẩu mũi nhọn lớn nhất cả nước, chỉ đứng sau dầu khí và dệt may. Đóng góp trung bình khoảng 10% vào tổng kim ngạch xuất khẩu quốc gia, ngành da giày tạo việc làm trực tiếp cho hơn 550.000 lao động có tay nghề và xếp thứ 4 trong nhóm 10 quốc gia xuất khẩu hàng đầu vào hai thị trường tiêu thụ khổng lồ là Mỹ và 25 nước thành viên Liên minh Châu Âu (EU).

Tuy nhiên, bước vào giai đoạn hậu gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), ngành phải đối diện với bài toán nan giải: giá trị gia tăng thu về trên mỗi sản phẩm xuất khẩu còn dưới 10%, phụ thuộc nặng nề vào hình thức gia công xuất khẩu đơn thuần và bỏ ngỏ thị trường nội địa đầy tiềm năng với hơn 80 triệu dân.

Mục tiêu nghiên cứu trọng tâm của luận văn là hệ thống hóa cơ sở lý luận về cạnh tranh, đánh giá toàn diện thực trạng năng lực cạnh tranh của sản phẩm da giày Việt Nam giai đoạn 1999 - 2007, từ đó xây dựng hệ thống định hướng và giải pháp chiến lược nhằm bứt phá năng lực cạnh tranh sản phẩm trên trường quốc tế. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào cấp độ cạnh tranh sản phẩm của các nhà sản xuất Việt Nam so với các đối thủ toàn cầu, đặt trong bối cảnh thực thi các cam kết hội nhập quốc tế sâu rộng.

Ý nghĩa của công trình thể hiện ở việc lượng hóa các chỉ số cạnh tranh cốt lõi, cung cấp luận cứ khoa học để toàn ngành phấn đấu đạt mục tiêu kim ngạch xuất khẩu 6,2 tỷ USD, cung ứng 720 triệu đôi giày dép và giải quyết việc làm cho 820.000 lao động vào năm 2010.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng có chọn lọc lý thuyết lợi thế so sánh cổ điển, lý thuyết lợi thế cạnh tranh quốc gia của Michael Porter cùng các học thuyết kinh tế học hiện đại của Paul Samuelson và chủ nghĩa Mác - Lênin về quy luật giá trị và quy luật cung - cầu. Khái niệm cạnh tranh được tiếp cận đa chiều ở 3 cấp độ liên kết hữu cơ: năng lực cạnh tranh quốc gia, năng lực cạnh tranh doanh nghiệp và năng lực cạnh tranh sản phẩm.

Khung phân tích tập trung vào 4 khái niệm then chốt: Năng lực cạnh tranh sản phẩm (sức hút và khả năng duy trì thị phần dựa trên chi phí, chất lượng, mẫu mã và thương hiệu); Lợi thế so sánh (lợi thế chi phí nhân công và tài nguyên sẵn có); Chuỗi giá trị toàn cầu (các nấc thang từ gia công CMP, FOB đến ODM và OBM); Rào cản thương mại kỹ thuật (các sắc thuế và quy chế ưu đãi quan thuế).

Mô hình đánh giá năng lực cạnh tranh sản phẩm da giày được thiết lập dựa trên 5 tiêu chí lượng hóa chuẩn mực:

• Doanh thu và tốc độ tăng trưởng sản phẩm theo chuỗi thời gian.
• Thị phần sản phẩm trên thị trường thế giới và các thị trường trọng điểm.
• Mức độ đa dạng, hấp dẫn về kiểu dáng, mẫu mã theo xu hướng thời trang.
• Sự vượt trội về chất lượng kỹ thuật theo chuẩn ISO và độ an toàn khi sử dụng.
• Sức mạnh nhận diện thương hiệu sản phẩm trên thị trường trong nước và quốc tế.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng, duy vật lịch sử kết hợp phương pháp trừu tượng hóa khoa học - công cụ nghiên cứu đặc trưng của kinh tế chính trị học. Dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ số liệu của Tổng cục Thống kê, Bộ Công Thương, Trung tâm Thông tin và Dự báo Kinh tế - Xã hội Quốc gia (CIEM) và Hiệp hội Da giày Việt Nam trong giai đoạn 1999 - 2007.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao quát tổng thể 410 doanh nghiệp toàn ngành, gồm 375 cơ sở sản xuất giày dép, túi xách, nguyên phụ liệu và 35 cơ sở thuộc da tập trung tại các vùng kinh tế trọng điểm phía Nam và phía Bắc. Phương pháp chọn mẫu kết hợp khảo sát đại diện nhóm doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) và doanh nghiệp tư nhân theo tiêu chí quy mô xuất khẩu. Luận văn áp dụng phương pháp phân tích thống kê mô tả, phân tích so sánh định lượng liên hoàn và cố định gốc nhằm làm rõ xu thế biến động của năng lực cạnh tranh quốc gia giai đoạn 1999 - 2005 (xếp hạng của Việt Nam biến động từ 48/59 lên 81/104 quốc gia). Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này nhằm đảm bảo tính khách quan, vừa phản ánh đúng bản chất kinh tế vừa chỉ ra các quy luật vận động thực tiễn của sản phẩm da giày Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã chỉ ra 4 phát hiện căn bản về thực trạng năng lực cạnh tranh của sản phẩm da giày Việt Nam:

Thứ nhất, quy mô xuất khẩu tăng trưởng nhanh nhưng phân bố thị trường mất cân đối nghiêm trọng. Thị trường EU chiếm hơn 60% tổng kim ngạch xuất khẩu toàn ngành, đưa Việt Nam thành nước xuất khẩu giày dép lớn thứ 2 sang EU (chỉ sau Trung Quốc). Thị trường Mỹ tăng trưởng vượt bậc sau khi ký Hiệp định Thương mại Song phương (BTA) và gia nhập WTO, đưa Việt Nam vào top 4 nước xuất khẩu hàng đầu tại đây.

Thứ hai, mô hình sản xuất chủ yếu là gia công xuất khẩu đơn thuần, khiến biên độ giá trị gia tăng cực thấp. Khoảng 70% - 80% nguyên phụ liệu da, vải, hóa chất và phụ kiện phải nhập khẩu theo chỉ định của khách hàng ngoại quốc. Do đó, tỷ suất giá trị mà doanh nghiệp Việt Nam nhận được chỉ chiếm dưới 10% trong cơ cấu giá thành xuất xưởng mỗi đôi giày sang thị trường châu Âu.

Thứ ba, điểm nghẽn nghiêm trọng về thiết kế mẫu mã và xây dựng thương hiệu. Hầu như 100% sản phẩm xuất khẩu thực hiện theo thiết kế sẵn của đối tác, thiếu hoàn toàn bộ phận sáng tạo kiểu dáng theo mùa. Doanh nghiệp Việt Nam chưa sở hữu bất kỳ mạng lưới phân phối trực tiếp nào ở nước ngoài mà phụ thuộc hoàn toàn vào các trung gian thương mại quốc tế.

Thứ tư, tổn thương nặng nề trước các rào cản thương mại quốc tế. Điển hình từ ngày 06/10/2006, Ủy ban Châu Âu (EC) chính thức áp thuế chống bán phá giá 10% đối với giày mũ da xuất khẩu từ Việt Nam, làm giảm đáng kể sức cạnh tranh về giá so với các đối thủ trong khu vực.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của tình trạng trên bắt nguồn từ việc ngành công nghiệp hỗ trợ trong nước phát triển chậm, nguồn cung da thuộc nội địa không đáp ứng đủ 20% nhu cầu do ngành chăn nuôi gia súc lấy da chưa được quy hoạch tập trung. Khi so sánh với Trung Quốc - quốc gia sản xuất 9 tỷ đôi giày/năm (chiếm 50% sản lượng toàn cầu), họ đã chủ động hoàn toàn chuỗi cung ứng từ da thuộc, hóa chất đến thiết kế và xây dựng thương hiệu quốc tế. Brazil cũng vươn lên vị trí top 3 thế giới nhờ chiến lược tự chủ nguồn nguyên liệu nội địa kết hợp sản phẩm truyền thống có giá trị gia tăng cao.

Dữ liệu nghiên cứu phản ánh trực quan qua biểu đồ cơ cấu giá trị sản phẩm da giày: khâu gia công lắp ráp chỉ chiếm 10% giá trị, trong khi khâu thiết kế mẫu mã chiếm 30% và hệ thống thương hiệu - phân phối chiếm tới 60% giá trị toàn chuỗi. Nếu không tái cấu trúc, sản phẩm da giày Việt Nam sẽ mãi kẹt lại ở phân khúc đáy của chuỗi giá trị toàn cầu.

Đề xuất và khuyến nghị

Để nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm da giày Việt Nam giai đoạn 2008 - 2015, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược:

Thứ nhất, hoàn thiện chính sách phát triển công nghiệp hỗ trợ và nguồn vốn. Chính phủ và Bộ Công Thương cần ban hành cơ chế ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp, miễn giảm thuế nhập khẩu máy móc thiết bị hiện đại và hỗ trợ tiếp cận vốn vay ưu đãi dài hạn nhằm nâng tỷ lệ nội địa hóa nguyên phụ liệu từ mức 25% lên 50% - 60% trước năm 2015. Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cần quy hoạch vùng chăn nuôi đại gia súc tập trung nhằm đảm bảo nguồn cung da sống ổn định cho 35 nhà máy thuộc da hiện có.

Thứ hai, chuyển dịch mạnh mẽ phương thức sản xuất và nâng cấp công nghệ. Các doanh nghiệp da giày phải chủ động chuyển đổi từ gia công đơn thuần sang phương thức FOB (tự mua nguyên liệu, sản xuất) và tiến tới ODM (tự thiết kế, sản xuất). Đầu tư đổi mới dây chuyền may mũ giày, gò giày tự động, thành lập phòng R&D thiết kế thời trang để giảm 10% - 15% chi phí sản xuất, hướng tới mục tiêu xuất khẩu 6,2 tỷ USD vào năm 2010.

Thứ ba, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Nhà nước hỗ trợ thành lập Trường đào tạo chuyên ngành Da giày quốc gia để cung ứng kỹ sư công nghệ, nhà thiết kế tạo mẫu và cán bộ quản trị hiện đại. Toàn ngành cần đào tạo nâng cao tay nghề cho 820.000 lao động vào năm 2010, nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo bài bản từ 30% lên trên 70%.

Thứ tư, củng cố xúc tiến thương mại, thương mại điện tử và chiếm lĩnh thị trường nội địa. Doanh nghiệp cần chủ động ứng dụng thương mại điện tử, tham gia hội chợ quốc tế, thiết lập kênh phân phối trực tiếp tại Mỹ và EU, đồng thời phát triển mạng lưới đại lý phủ kín thị trường hơn 80 triệu dân trong nước để giảm thiểu rủi ro khi thị trường thế giới biến động.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị ứng dụng cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách (Bộ Công Thương, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, CIEM): Sử dụng các luận cứ trong luận văn để xây dựng quy hoạch phát triển ngành da giày Việt Nam đến năm 2020 và ban hành các gói kích cầu công nghiệp hỗ trợ.
• Lãnh đạo và nhà quản trị doanh nghiệp sản xuất da giày: Ứng dụng mô hình đánh giá 5 tiêu chí cạnh tranh để rà soát chi phí, định hình chiến lược chuyển dịch từ gia công sang OBM và cắt giảm tối thiểu 10% giá thành sản phẩm.
• Hiệp hội Da giày Việt Nam (LEFASO) và các tổ chức xúc tiến thương mại: Tham khảo phương pháp xây dựng hệ thống cảnh báo sớm rủi ro kiện chống bán phá giá và tổ chức các chương trình đào tạo thiết kế mẫu mã theo thị hiếu quốc tế.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên chuyên ngành Kinh tế chính trị, Thương mại quốc tế: Nguồn tài liệu học thuật giá trị về lý luận cạnh tranh sản phẩm, phân tích chuỗi giá trị và giải pháp hội nhập kinh tế quốc tế trong bối cảnh WTO.

Câu hỏi thường gặp

Điểm nghẽn lớn nhất kìm hãm năng lực cạnh tranh của sản phẩm da giày Việt Nam là gì? Điểm nghẽn lớn nhất là sự phụ thuộc tới 70% - 80% vào nguyên phụ liệu nhập khẩu và phương thức gia công đơn thuần. Doanh nghiệp Việt Nam thiếu khả năng thiết kế mẫu mã độc lập, chỉ thu về dưới 10% giá trị trong mỗi đôi giày xuất khẩu sang EU và Mỹ.

Quyết định áp thuế chống bán phá giá 10% từ EU năm 2006 tác động thế nào tới ngành da giày? Mức thuế 10% áp dụng từ ngày 06/10/2006 đối với giày mũ da Việt Nam đã làm xói mòn lợi thế giá rẻ, làm giảm sản lượng xuất khẩu sang EU (thị trường chiếm trên 60% kim ngạch toàn ngành) và buộc các nhà máy phải tái cấu trúc chuỗi cung ứng.

Tại sao phát triển công nghiệp hỗ trợ là yếu tố sống còn để nâng cao sức cạnh tranh? Công nghiệp hỗ trợ tự chủ giúp giảm chi phí lưu kho vận chuyển, rút ngắn thời gian giao hàng và loại bỏ rủi ro biến động tỷ giá. Nâng tỷ lệ nội địa hóa lên trên 50% là điều kiện tiên quyết để đáp ứng quy tắc xuất xứ hưởng thuế suất 0% khi hội nhập.

Việt Nam có thể học hỏi bài học kinh nghiệm cụ thể nào từ Trung Quốc và Brazil? Trung Quốc thành công nhờ chiến lược trợ giá công nghệ, quy hoạch vùng nguyên liệu tập trung sản xuất 9 tỷ đôi giày/năm. Brazil thành công nhờ tận dụng thế mạnh thuộc da nội địa kết hợp xây dựng thương hiệu sản phẩm có giá trị gia tăng cao.

Mục tiêu tăng trưởng cụ thể của ngành da giày Việt Nam đến năm 2010 là gì? Theo định hướng của ngành, mục tiêu đến năm 2010 là đạt kim ngạch xuất khẩu 6,2 tỷ USD, nâng sản lượng giày dép các loại lên 720 triệu đôi và tạo việc làm ổn định cho hơn 820.000 lao động trên phạm vi toàn quốc.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện lý luận về năng lực cạnh tranh sản phẩm trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế hậu gia nhập WTO.
• Khảo sát thực chứng 410 doanh nghiệp toàn ngành, chỉ rõ nghịch lý tăng trưởng xuất khẩu cao (chiếm 10% kim ngạch cả nước) nhưng giá trị nội địa thu về dưới 10%.
• Định vị chính xác các điểm nghẽn cốt lõi: thiếu công nghiệp hỗ trợ (nhập khẩu 70% - 80% nguyên liệu), mẫu mã đơn điệu và rào cản thuế chống bán phá giá 10% từ EU.
• Đề xuất đồng bộ 4 nhóm giải pháp đột phá về cơ chế chính sách, đổi mới công nghệ, phát triển nguồn nhân lực và xây dựng kênh phân phối để đạt mục tiêu 6,2 tỷ USD năm 2010.
• Đây là tài liệu tham khảo hữu ích cho các nhà hoạch định chính sách và lãnh đạo doanh nghiệp da giày trong việc hoạch định chiến lược kinh doanh bền vững. Các doanh nghiệp da giày cần nhanh chóng áp dụng khung giải pháp này để nâng cao vị thế sản phẩm Việt Nam trên trường quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MUC LUC • • DANH MUC CAC CHET VIET TAT JANH MUC BANG, BIEU TOM TAT LUAN VAN PHAN MO DAU. 1 Chirong 1 r > a Nhfrng van de ly luan va thuc tien ve nang cao nang luc canh tranh cua san pham da giay Viet Nam trong dieu kien hoi nhap kinh te quoc te.1 Nhirng van de ly luan co’ ban ve canh tranh va nang lye canh tranh cua san pham da giay.1 Canh tranh va phan loai canh tranh.1 Quan niem ve canh tranh.2 Phan loai canh tranh.2 Dac diem san pham da giay, nang lire canh tranh san pham va cac tieu chi co ban cua nang lire canh tranh san pham.1 Dac diem san pham da giay.2 Nang luc canh tranh va nang lire canh tranh san pham.3 Cac chi tieu co ban danh gia nang luc canh tranh cua san pham.2 Noi dung, nhan to anh hirong va sy can thiet nang cao nang lyc canh quoc te.1 Noi dung nang cao nang lire canh tranh san pham da giay Viet Nam .2 Nhan to anh huong den nang luc canh tranh cua san pham da giay Viet Nam trong dieu kien hoi nhap kinh te quoc te.1 Nhan to ben ngoai.2 Nhan to ben trong.3 Su can thiet phai nang cao nang lire canh tranh cua san pham da giay Viet Nam trong dieu kien hoi nhap kinh te quoc te.1 Canh tranh san pham da giay cua cac quoc gia ngay cang gay gat trong qua trinh hoi nhap kinh te quoc te.2 Nang luc canh tranh han che cua san pham da giay Viet Nam.3 Tang truemg nganh da giay tac dong den phat trien kinhte va thuc hien cac muc tieu kinh te, xa hoi cua chinh phu.3 Kinh nghiem cac nuoc trong khu vu*c va quoc te ve nang cao nang lire canh tranh cua san pham da giay. Bai hoc kinh nghiem cho Viet Nam.1 Tong quan kinh nghiem cac nude trong khu vuc va quoc te ve nang cao nang luc canh tranh cua san pham da giay.2 Bai hoc kinh nghiem cho Viet Nam. 35 Chuong 2 Thirc trang nang luc canh tranh cua san pham da giay Viet Nam.1 Tong quan ve sir hinh thanh va phat trien cua nganh da giay Viet Nam.1 Khai luge qua trinh phat trien nganh da giay.2 Thuc trang nang luc canh tranh cua cac doanh nghiep nganh da giay Viet Nam.2 Hien trang nang luc canh tranh cua san pham da giay Viet Nam.1 Da dang thi truemg.1 Thi truang noi dia.2 Thi truang xuat khau.2 Hien trang nang cao chat lucmg san pham va da dang hoa san pham.1 Ve mau ma.2 Ve chat luong san pham.3 Gia thanh san pham.5 He thong phan phoi san pham va xuc tien thucmg mni.3 Dann gia chuug ve nang lire cann tranli cca san ppam da giay Viet Nam thai gian qua.1 Thanh cong va han che trong qua trinh nang cao nang lec cnnh tranh caa san pham da giay Viet Nam.2 Nguyen nhan caa nhung han che trong viec nang cao nnng lec cnnh tranh caa san pham da giay Viet Nam.

62 Chuong3 Dinh hwong va gini phnp nang cao nang lec cnnh tranh *? r san pham da giay Viet Nam trong qua trinh hoi nhap kinh te quoc te. Co hoi va thnch thuc doi vni hgyhh da giay Viet Nam trong dieu kien hoi nhap kinh te quoc te. Dinh hunng nang cao nang lec cnhh tranh san pham da giay Viet Nam trong dieu kien hoi nhap kinh te quoc te. Dan huunn ppht trirn nna^ dd gna Vkitt4a^.1 Thi truang noi dia.2 Thi truang xuat khau.2 Hien trang nang cao chat lucmg san pham va da dang hoa san pham.1 Ve mau ma.2 Ve chat luong san pham.3 Gia thanh san pham.5 He thong phan phoi san pham va xuc tien thucmg mni.3 Dann gia chuug ve nang lire cann tranli cca san ppam da giay Viet Nam thai gian qua.