LỜI MỞ ĐẦU Trong nền kinh tế quốc dân, Khu vực Doanh nghiệp giữ một vị trí đặc biệt quan trọng, là bộ phận chủ yếu tạo ra tổng sản phẩm trong nước (GDP). Những năm gần đây, hoạt động của khu vực doanh nghiệp đã có bước phát triển đột biến, góp phần giải phóng và phát triển sức sản xuất, huy động và phát huy nội lực vào phát triển kinh tế xã hội, góp phần quyết định vào phục hồi và tăng trưởng kinh tế, tăng kim ngạch xuất khẩu, tăng thu ngân sách và tham gia giải quyết có hiệu quả các vấn đề xã hội như: Tạo việc làm, xoá đói, giảm nghèo. Trong xu thế hội nhập và toàn cầu hóa, các doanh nghiệp Việt Nam càng có nhiều cơ hội được phát huy các thế mạnh mở rộng thị trường, tranh thủ nắm bắt được công nghệ và tiến bộ kỹ thuật hiện đại của thế giới để phát triển nhanh và bền vững, tạo ra thế mạnh về chất lượng sản phẩm dịch vụ thực hiện cạnh tranh, đặc biệt với sự gia nhập của Việt Nam vào Tổ chức thương mại thế giới (WTO) Việt Nam càng có thêm nhiều cơ hội hợp tác quốc tế. Tuy nhiên, đứng trước thời cơ và thử thách mới, các doanh nghiệp cần phải có chiến lược để tự khẳng định mình, nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường nội địa và thị trường quốc tế.
Trong điều kiện tự do hóa thương mại toàn cầu thì vị thế cạnh tranh là một yếu tố tiên quyết để doanh nghiệp tồn tại và phát triển. Do vậy các doanh nghiệp cần phải nâng cao khả năng cạnh tranh của mình để tồn tại và phát triển trong nền kinh tế nói chung. Nhận thức được tầm quan trọng của việc nâng cao năng lực cạnh tranh đối với sự phát triển bền vững của doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường cũng như mong muốn được tìm hiểu sâu hơn về hoạt động đầu tư nâng cao năng lực cạnh tranh của công ty CP Thiết bị Tân Phát, tôi đã lựa chọn đề tài: “Đầu tư nâng cao năng lực cạnh tranh của Công ty Cổ phần Thiết bị Tân Phát giai đoạn 2008 - 2020” làm đề tài nghiên cứu luận văn thạc sỹ. TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU 1.
Tính cấp thiết của đề tài Nền kinh tế Việt Nam trong giai đoạn hiện nay đang có những bước tăng trưởng và phát triển khó khăn hòa chung với những khó khăn chung của nền kinh tế toàn cầu. Tuy nhiên nền kinh tế Việt Nam đang từng bước hội nhập sâu và rộng vào nền kinh tế thế giới. Tiến trình này đã mang lại cho các doanh nghiệp Việt Nam nhiều cơ hội nhưng mặt khác cũng đặt ra cho các doanh nghiệp trong nước vô vàn khó khăn thách thức, trong đó có sự cạnh tranh gay gắt từ các doanh nghiệp trong và ngoài nước. Trong xu hướng hội nhập quốc tế cộng thêm những khó khăn chung của nền kinh tế trong nước, rất nhiều các doanh nghiệp đã đứng trên bờ vực thẳm với nguy cơ phá sản, chỉ doanh nghiệp nào phát huy được lợi thế và năng lực cạnh tranh của mình trong bối cảnh nền kinh tế khó khăn mới có thể tồn tại và phát triển.
Theo phát biểu tại Diễn đàn Đầu tư và Phát triển doanh nghiệp Việt Nam diễn ra ngày 11/12/2012 do Tạp chí Kinh tế và Dự báo tổ chức của ông Bùi Anh Tuấn, Cục phó Cục Quản lý đăng ký kinh doanh thuộc Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho biết, đến hết năm 2012 sẽ có khoảng 55.000 doanh nghiệp giải thể. Do môi trường kinh doanh ngày càng khó khăn, những ảnh hưởng của bối cảnh kinh tế chung của toàn cầu và quốc gia đã tác động đến tất cả các doanh nghiệp trong nước. Trong cơ chế thị trường, Cạnh tranh là một quy luật tất yếu khách quan chi phối sự vận động của cơ chế này. Các chủ thể kinh tế nói chung, các doanh nghiệp nói riêng, đều phải chấp nhận cạnh tranh.
Chính vì điều đó mà việc nâng cao năng lực cạnh tranh đối với mỗi doanh nghiệp có ý nghĩa rất lớn. Trước hết các doanh nghiệp muốn tồn tại trong nền kinh tế thị trường cần phải biết rõ được lợi thế của mình, nhận thức được đối thủ, và đặc biết phải biết rõ năng lực cạnh tranh của mình so với các đối thủ để phát triển các thế mạnh, để tồn tại và phát triển. Muốn vậy các doanh nghiệp cần phải nhận thức được vai trò của hoạt động đầu tư nâng cao năng lực cạnh tranh. Hiệu quả của việc đầu tư nâng cao năng lực cạnh tranh đối với mỗi 3 doanh nghiệp khẳng định sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp, mặt khác nó còn xác định vị thế cho mỗi doanh nghiệp.
Ngoài ra việc đầu tư nâng cao năng lực cạnh tranh sẽ đồng nghĩa với quá trình xây dựng doanh nghiệp cả về vật chất lẫn tinh thần, vô hình tạo cho doanh nghiệp những ưu thế riêng mà doanh nghiệp khác không có được. Các điều kiện này có thể bao gồm các cơ sở vật chất kỹ thuật, khả năng tài chính, nguồn nhân lực, uy tín cơ cấu tổ chức …. Một trong những ưu thế này sẽ tạo cho doanh nghiệp những lợi thế trong cuộc cạnh tranh đầy cam go. Cùng với việc nâng cao năng lực cạnh tranh là việc doanh nghiệp mở rộng thị trường, mở rộng khách hàng, hội nhập chung với thị trường quốc tế, từ đó tạo cho doanh nghiệp nhiều cơ hội kinh doanh.
Công ty Cổ phần Thiết bị Tân Phát là một doanh nghiệp đang trên đà phát triển lớn mạnh cả về chiều rộng và chiều sâu với thời gian đi vào hoạt động 15 năm qua, đi đầu trong lĩnh vực kinh doanh thiết bị công nghiệp ô tô trong nước. Tuy nhiên dưới sức ép cạnh tranh gay gắt cũng như những khó khăn chung của nền kinh tế trong nước và quốc tế, Công ty cổ phần Thiết bị Tân Phát cũng đang phải đối mặt với những vấn đề khó khăn trong kinh doanh. Số lượng đối thủ gia tăng trong khi khách hàng ngày càng khắt khe hơn, thị phần có nguy cơ giảm mạnh, đặt ra cho doanh nghiệp bài toán nan giải đặc biệt trong thời kỳ kinh tế khó khăn. Qua quá trình nghiên cứu xu hướng phát triển của ngành công nghiệp ôtô tương lai cũng như khả năng phát triển của doanh nghiệp, xét thấy một vấn đề nổi cộm là làm thế nào để nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường mà cốt lõi ở đây là hoạt động đầu tư như thế nào để nâng cao năng lực cạnh tranh và vị thế của doanh nghiệp trên thị trường.
Đây thực sự là một vấn đề được Ban lãnh đạo công ty quan tâm sâu sắc hàng đầu. Bài toán đặt ra làm thế nào để doanh nghiệp tăng trưởng doanh thu, lợi nhuận, duy trì lợi ích cho người lao động. Doanh nghiệp cần tìm ra biện pháp để nâng cao năng lực cạnh tranh của mình so với các đối thủ, cần tìm ra hướng đi khác biệt. Cụ thể doanh nghiệp cần phải biết đầu tư như thế nào, đầu tư vào đâu để nâng cao năng lực cạnh tranh của mình hiện nay.
Đây là vấn đề đặt ra cho các nhà quản lý nghiên cứu giải quyết, do đó tác giả chọn đề tài nghiên cứu: 4 “Đầu tư nâng cao năng lực cạnh tranh của Công ty Cổ phần Thiết bị Tân Phát giai đoạn 2008-2020” là đề tài có tính cấp thiết làm cơ sở quan trọng để xây dựng, khái quát mô hình quản lý, nâng cao hiệu quả đầu tư, tăng khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp trong thời kỳ bối cảnh kinh tế, môi trường kinh doanh ngày càng trở nên khó khăn và cạnh tranh gay gắt. Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan Trong điều kiện hội nhập kinh tế với khu vực và thế giới, để tồn tại và đứng vững trên thị trường, các doanh nghiệp cần phải cạnh tranh gay gắt với không chỉ với các doanh nghiệp trong nước mà còn phải cạnh tranh với các Công ty tập đoàn xuyên quốc gia. Đối với các doanh nghiệp, cạnh tranh luôn là con dao hai lưỡi. Quá trình cạnh tranh sẽ đào thải các doanh nghiệp không đủ năng lực cạnh tranh để đứng vững trên thị trường.
Mặt khác cạnh tranh buộc các doanh nghiệp phải không ngừng cố gắng trong hoạt động tổ chức sản xuất kinh doanh của mình để tồn tại và phát triển. Đặc biệt trong giai đoạn hiện nay, cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật công nghệ đang phát triển nhanh nhiều công trình khoa học công nghệ tiên tiến ra đời tạo ra các sản phẩm tốt, đáp ứng nhu cầu mọi mặt của con người. Người tiêu dùng đòi hỏi ngày càng cao về sản phẩm mà nhu cầu của con người thì vô tận, luôn có "ngách thị trường" đang chờ các doanh nghiệp tìm ra và thoả mãn. Do vậy các doanh nghiệp phải đi sâu nghiên cứu thị trường, đáp ứng được những nhu cầu mới của khách hàng để qua đó có thể lựa chọn phương án phù hợp với năng lực kinh doanh của doanh nghiệp mình để đáp ứng nhu cầu khách hàng.
Trong cuộc cạnh tranh này doanh nghiệp nào nhạy bén hơn thì doanh nghiệp đó sẽ thành công. Ở Việt Nam, trong thời kỳ hội nhập kinh tế phát triển, vấn đề đầu tư nâng cao năng lực cạnh tranh tại các doanh nghiệp luôn là đề tài được chú trọng không chỉ đối với các nhà nghiên cứu mà đối với chính các doanh nghiệp – các đối tượng tham gia cạnh tranh trực tiếp trong nền kinh tế. Đã có rất nhiều các hội thảo, đề tài nghiên cứu, luận văn, bài viết của các tạp chí liên quan đến vấn đề này. 5 Một số luận văn thạc sỹ về đề tài đầu tư nâng cao năng lực cạnh tranh như: Luận văn thạc sĩ của tác giả Triệu Thị Hồng Na (2007) về đề tài “Đầu tư nâng cao năng lực cạnh tranh mạng Mobifone - Công ty thông tin di động (VSM) giai đoạn 2001 – 2010”.
Luận văn này đã chỉ ra thực trạng tình hình cạnh tranh khốc liệt trong ngành viễn thông di động của Việt Nam những năm đầu thế kỷ 21, dẫn chứng cụ thể các kinh nghiệm đầu tư nâng cao năng lực cạnh tranh của một số nước như Đức, Hàn Quốc và Trung Quốc. Đây được coi là điểm mới của luận văn này khi các luận văn với đề tài tương tự chưa khai thác được các căn cứ này. Luận văn đã nêu được những đặc điểm cạnh tranh trong ngành ngành viễn thông di động, căn cứ vào các công cụ cạnh tranh, phân tích các nhân tố tác động đến đầu tư, cạnh tranh và thực trạng đầu tư nâng cao năng lực cạnh tranh mạng Mobifone – Công ty thông tin di động VSM.