Lý do chän ®Ò tµi Mét trong nh÷ng KN quyÕt ®Þnh chÊt lîng häc tËp cña häc sinh TH lµ KN ®äc tiÕng ViÖt. §äc tiÕng ViÖt lµ ph¬ng tiÖn ®Ó häc sinh lÜnh héi vµ tiÕp thu ®îc c¸c m«n häc kh¸c. Häc sinh tiÓu häc chØ cã thÓ häc vµ häc tèt c¸c m«n kh¸c khi c¸c em biÕt ®äc thµnh th¹o tiÕng ViÖt. ViÖt Nam lµ quèc gia ®a d©n téc (54 d©n téc anh em), sù ph¸t triÓn vÒ c¸c lÜnh vùc kinh tÕ - x· héi, v¨n ho¸, vµ nhÊt lµ lÜnh vùc gi¸o dôc, cã sù chªnh lÖch lín gi÷a miÒn ®ång b»ng vµ miÒn nói.
S¬n La lµ tØnh miÒn nói nghÌo nµn, l¹c hËu vµ chËm ph¸t triÓn nhÊt vÒ mäi mÆt so víi c¶ níc, n¬i tËp trung sinh sèng cña nhiÒu d©n téc thiÓu sè (ngêi Th¸i, ngêi H’M«ng, ngêi Mêng, ngêi Kh¬ mó.) vµ mçi d©n téc cã mét tiÕng nãi vµ ch÷ viÕt riªng cña m×nh. Do ®ã, ®èi víi ngêi d©n téc thiÓu sè nãi chung vµ häc sinh tiÓu häc lµ ngêi d©n téc nãi riªng, tiÕng ViÖt lµ ng«n ng÷ thø hai nªn hä cã Ýt nhiÒu h¹n chÕ trong qu¸ tr×nh häc vµ sö dông tiÕng ViÖt, nhÊt lµ KN§TV. Qua quan s¸t cho thÊy, häc sinh líp 2 d©n téc vïng miÒn nói S¬n La khi ®äc tiÕng ViÖt gÆp nhiÒu khã kh¨n nhÊt lµ trong c¸ch ph¸t ©m vµ hiÓu nghÜa. Nh÷ng khã kh¨n nµy cña c¸c em cã thÓ lµ do sù ¶nh hëng cña tiÕng mÑ ®Î, do sù h¹n chÕ vÒ ®iÒu kiÖn sö dông tiÕng ViÖt (chñ yÕu sö dông ë trêng), ®Æc biÖt lµ nh÷ng HSDT Th¸i 1 sinh sèng ë nh÷ng vïng s©u, vïng xa, Ýt cã sù giao lu víi ngêi Kinh.
Muèn kh¾c phôc nh÷ng h¹n chÕ nµy, ®ßi hái chóng ta ph¶i hiÓu mét c¸ch ®Çy ®ñ, s©u s¾c vµ ®¸nh gi¸ ®îc mét c¸ch chÝnh x¸c KN§TV cña häc sinh tiÓu häc lµ ngêi d©n téc ®Ó tõ ®ã cã híng kh¾c phôc. §äc tiÕng ViÖt kh«ng ph¶i lµ vÊn ®Ò míi, ®· cã nhiÒu c«ng tr×nh nghiªn cøu ë ViÖt Nam. Nhng vÉn cßn qu¸ Ýt c«ng tr×nh nghiªn cøu vÒ vÊn ®Ò ®äc tiÕng ViÖt cña häc sinh d©n téc thiÓu sè, ®Æc biÖt lµ vÊn ®Ò KN§TV cña häc sinh tiÓu häc lµ ngêi d©n téc cho ®Õn nay vÉn cha cã c«ng tr×nh nghiªn cøu nµo ®Ò cËp mét c¸ch cã hÖ thèng vµ triÖt ®Ó. Tõ nh÷ng lÝ do trªn, t«i lùa chän ®Ò tµi nghiªn cøu: KÜ n¨ng ®äc tiÕng ViÖt cña häc sinh líp 2 d©n téc Th¸i huyÖn ThuËn Ch©u - S¬n La.
Môc ®Ých nghiªn cøu Ph¸t hiÖn ®îc thùc tr¹ng KN§TV cña häc sinh líp 2 d©n téc Th¸i huyÖn ThuËn Ch©u - S¬n La. Tõ ®ã ®a ra nh÷ng ®Ò xuÊt nh»m gãp phÇn hoµn thiÖn KN§TV cho c¸c em. NhiÖm vô nghiªn cøu 3. HÖ thèng ho¸ c¸c kh¸i niÖm c¬ b¶n lµm c¬ së lÝ luËn cho ®Ò tµi: KN, KN§TV.
T×m hiÓu thùc tr¹ng KN ®äc tiÕng ViÖt cña häc sinh líp 2 d©n téc Th¸i huyÖn ThuËn Ch©u - S¬n La. KÕt luËn vµ ®Ò xuÊt s ph¹m.Gi¶ thuyÕt khoa häc Häc sinh líp 2 d©n téc Th¸i huyÖn ThuËn Ch©u - S¬n La cã KN§TV ë møc ®é cha cao. Trong ®ã, tèc ®é ®äc TV cßn chËm, ®äc cha ®óng ng÷ ®iÖu TV, m¾c nhiÒu lçi trong ph¸t ©m; nhËn d¹ng chi tiÕt bµi trong ®äc TV cha ®Çy ®ñ, hiÓu ®îc ý chÝnh cña ®o¹n trong bµi ®äc TV, nhng kh«ng cã kh¶ n¨ng øng dông còng nh kh¶ n¨ng s¸ng t¹o bµi ®äc TV. Cã sù kh¸c biÖt gi÷a HS c¸c vïng vÒ tr×nh ®é KN§TV.
Thùc tr¹ng KN trªn lµ do sù h¹n chÕ vÒ m«i trêng giao tiÕp TV vµ sù giao thoa gi÷a tiÕng mÑ ®Î cña c¸c em víi tiÕng ViÖt. §èi tîng vµ kh¸ch thÓ nghiªn cøu 5. §èi tîng nghiªn cøu: KN§TV. Kh¸ch thÓ nghiªn cøu: Nghiªn cøu 69 HS líp 2 DT Th¸i t¹i c¸c trêng tiÓu häc thuéc c¸c vïng kh¸c nhau trong huyÖn ThuËn Ch©u – S¬n La: + Trêng TiÓu häc ChiÒng B«m : 29 häc sinh (Vïng III) + Trêng TiÓu häc ChiÒng Ly : 26 häc sinh (Vïng II) + Trêng TiÓu häc ThÞ trÊn ThuËn Ch©u: 14 häc sinh (Vïng I) 6.
Ph¬ng ph¸p nghiªn cøu Chóng t«i sö dông mét sè ph¬ng ph¸p nghiªn cøu sau: 6. Nhãm ph¬ng ph¸p ph©n tÝch tµi liÖu. 3 Nhãm ph¬ng ph¸p ®äc vµ ph©n tÝch tµi liÖu ®îc chóng t«i sö dông ®Ó thùc hiÖn nhiÖm vô thø nhÊt cña ®Ò tµi. Chóng t«i ®äc vµ ph©n tÝch nh÷ng tµi liÖu lÝ luËn liªn quan ®Õn ®Ò tµi: t©m lÝ häc, ng«n ng÷ häc, s¸ch gi¸o khoa tiÕng ViÖt líp 2., nh»m hÖ thèng ho¸ ®îc hÖ thèng lÝ luËn lµm c¬ së cña ®Ò tµi.
Nhãm ph¬ng ph¸p nghiªn cøu thùc tiÔn: §Ó thùc hiÖn nhiÖm vô thø hai cña ®Ò tµi, chóng t«i sö dông c¸c ph¬ng ph¸p nghiªn cøu thùc tiÔn sau: + Ph¬ng ph¸p tr¾c nghiÖm. Chóng t«i sö dông ph¬ng ph¸p tr¾c nghiÖm lµm ph¬ng ph¸p nghiªn cøu chÝnh trong viÖc thùc hiÖn nhiÖm vô thø hai. Ph¬ng ph¸p tr¾c nghiÖm ®îc sö dông víi môc ®Ých ®o vÒ mÆt ®Þnh lîng kÜ thuËt ®äc (tèc ®é ®äc TV, ng÷ ®iÖu ®äc TV, kh¶ n¨ng vÒ ph¸t ©m) vµ kh¶ n¨ng th«ng hiÓu bµi ®äc TV (KN nhËn d¹ng chi tiÕt bµi ®äc TV, KN hiÓu néi dung bµi ®äc TV, KN øng dông bµi ®äc TV, KN s¸ng t¹o bµi ®äc TV). + Ph¬ng ph¸p quan s¸t ViÖc quan s¸t qu¸ tr×nh ®äc TV vµ häc TV cña häc sinh ë trªn líp, møc ®é sö dông tiÕng ViÖt vµ tiÕng DT cña c¸c em trong c¸c giê ra ch¬i ë trêng, còng nh ë nhµ., lµ nh÷ng th«ng sè gióp chóng t«i lÝ gi¶i nhiÒu vÊn ®Ò trong qu¸ tr×nh nghiªn cøu.
+ Ph¬ng ph¸p trß chuyÖn. Chóng t«i trao ®æi, trß chuyÖn trùc tiÕp víi gi¸o viªn, häc sinh, 4 cha mÑ häc sinh vµ mét sè ngêi d¹y tiÕng DT, nh»m lÊy ý kiÕn ®¸nh gi¸ cña c¸c ®èi tîng trªn vÒ nh÷ng vÊn ®Ò cã liªn quan ®Õn viÖc ®äc TV cña HSDT Th¸i vµ nguyªn nh©n m¾c lçi khi ®äc TV cña HSDT Th¸i. + Ph¬ng ph¸p ®iÒu tra viÕt Nh»m thu thËp nh÷ng th«ng tin vÒ c¸ nh©n HS , gia ®×nh HS vµ nh÷ng quan ®iÓm cña GV trùc tiÕp gi¶ng d¹y HS líp 2 vÒ thùc tr¹ng KN§TV cña HSDT Th¸i. Nhãm ph¬ng ph¸p to¸n thèng kª.
C¸c ph¬ng ph¸p to¸n thèng kª sö dông c¸c ®¹i lîng: sè trung b×nh céng, ®é lÖch chuÈn, hÖ sè t¬ng quan, kiÓm ®Þnh ®¸nh gi¸ c¸c kÕt qu¶ nghiªn cøu. ®îc chóng t«i sö dông ®Ó xö lÝ c¸c sè liÖu, th«ng tin mµ chóng t«i thu thËp ®îc. Trªn c¬ së c¸c sè liÖu ®ã, chóng t«i rót ra ®îc c¸c kÕt luËn khoa häc vÒ nh÷ng th«ng tin thu ®îc. Giíi h¹n vµ ph¹m vi nghiªn cøu 7.
Giíi h¹n nghiªn cøu: -VÒ néi dung: KN§TV gåm c¸c h×nh thøc: ®äc thµnh tiÕng vµ ®äc thÇm. Trong khu«n khæ luËn v¨n tèt nghiÖp, t«i chØ nghiªn cøu thùc tr¹ng KN§TV thµnh tiÕng cña häc sinh d©n téc líp 2 - VÒ ®Þa bµn vµ kh¸ch thÓ nghiªn cøu: HuyÖn ThuËn Ch©u – S¬n La lµ ®Þa bµn chñ yÕu tËp trung 5 sinh sèng cña ngêi DT Th¸i nªn trong khu«n khæ luËn v¨n tèt nghiÖp nµy, t«i chØ nghiªn cøu trªn nh÷ng kh¸ch thÓ lµ HSDT Th¸i. Ph¹m vi nghiªn cøu: §Ò tµi ®îc thùc hiÖn t¹i ba trêng tiÓu häc lµm ®¹i diÖn ë c¸c vïng kh¸c nhau thuéc ®Þa bµn huyÖn ThuËn Ch©u - S¬n La. §ãng gãp cña ®Ò tµi T×m hiÓu thùc tr¹ng KN§TV cña häc sinh líp 2 d©n téc Th¸i huyÖn ThuËn Ch©u – S¬n La, qua ®ã cã nh÷ng ®Ò xuÊt nh»m n©ng cao chÊt lîng d¹y vµ häc TV cña HSDT Th¸i.
C¬ së lÝ luËn cña ®Ò tµi 1. S¬ lîc lÞch sö nghiªn cøu vÊn ®Ò Tõ l©u, vÊn ®Ò KN ®äc vµ KN§TV ®· ®îc nghiªn cøu díi nhiÒu lÜnh vùc nh ng«n ng÷ häc, t©m lÝ häc, t©m lÝ häc ng«n ng÷ vµ cho ra ®êi nhiÒu c«ng tr×nh nghiªn cøu cña nhiÒu t¸c gi¶ kh¸c nhau. Trong ®Ò tµi cña nµy, chóng t«i sÏ ®Ò cËp vÊn ®Ò nµy theo hai b×nh diÖn chÝnh nh sau: + LÞch sö nghiªn cøu KN. + LÞch sö nghiªn cøu KN ®äc vµ KN ®äc hiÓu TV.
VÊn ®Ò KN ®· ®îc c¸c nhµ t©m lÝ häc nghiªn cøu tõ l©u díi 6 nhiÒu gãc ®é kh¸c nhau. Nhng nh×n chung theo hai híng chÝnh: * Híng nghiªn cøu kÜ n¨ng ë møc ®é kh¸i qu¸t §¹i diÖn cña híng nghiªn cøu nµy cã: P.Galperin, trong c¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu cña m×nh [33] [Theo 28] chñ yÕu ®i s©u vµo vÊn ®Ò h×nh thµnh tri thøc, KN theo lÝ thuyÕt h×nh thµnh hµnh ®éng trÝ tuÖ theo giai ®o¹n (xem môc 1.Plat«nov trong bµi “VÒ c¸c tri thøc, kÜ x¶o vµ KN” ®· tr×nh bµy kh¸i qu¸t ba kh¸i niÖm: tri thøc, kÜ x¶o, KN vµ mèi quan hÖ gi÷a chóng theo quan niÖm cña «ng vµ c¸c nhµ t©m lÝ kh¸c. [Theo 4] * Híng nghiªn cøu kÜ n¨ng ë møc ®é cô thÓ §©y lµ híng nghiªn cøu lín vÒ KN, g¾n liÒn víi nhiÒu nhµ t©m lÝ lín vµ trong nhiÒu lÜnh vùc lÜnh vùc ho¹t ®éng cô thÓ nh: KN ho¹t ®éng s ph¹m (A.Kixegof…), KN lao ®éng (V.Milerian…), KN häc tËp (G. KN ®äc vµ KN§TV ®îc nhiÒu t¸c gi¶ kh¸c nhau trong vµ ngoµi níc nghiªn cøu tõ l©u víi c¸c c«ng tr×nh nh sau: * Níc ngoµi 7 N¨m 1905, t¸c gi¶ E.Javal (Ph¸p)víi t¸c phÈm “Sinh lÝ häc cña viÖc d¹y ®äc vµ d¹y viÕt” NhiÒu t¸c gi¶ chñ yÕu ®i s©u vµo nghiªn cøu liªn quan tíi vÊn ®Ò KN ®äc ë c¸c khÝa c¹nh kh¸c nhau trong ph¬ng diÖn gi¸o häc ph¸p nh: vÒ nguyªn t¾c d¹y häc ®äc, vÒ ph¬ng ph¸p d¹y ®äc, vÒ c¸c giai ®o¹n vµ con ®êng vµ h×nh thµnh KN ®äc, vÊn ®Ò kiÓm tra - ®¸nh gi¸ KN ®äc… víi c¸c ®¹i biÓu nh: F.
KN ®äc còng ®îc c¸c nhµ t©m lÝ häc nghiªn cøu nh: A.£gor«v cã c«ng tr×nh “T©m lÝ häc n¾m v÷ng kÜ x¶o ®äc” vµ “Nh÷ng kh¶o luËn cña t©m lÝ d¹y trÎ em ®äc”, ®· ®Ò cËp tíi c¸c cÊp ®é ®äc hiÓu kh¸c nhau vµ quan hÖ gi÷a chóng trong viÖc h×nh thµnh kÜ x¶o ®äc.Dechant cã c«ng tr×nh “Psychology in teaching of reading” (1961), tr×nh bµy c¸c vÊn ®Ò: kh¸i niÖm ®äc, c¸c c¬ së cña ®äc, c¸c yÕu tè c¸ nh©n trong qu¸ tr×nh ®äc…[Theo 4]. * Trong níc C¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu trong níc thêng tËp trung chÝnh vµo hai híng chÝnh sau: + Nghiªn cøu vÒ KN ®äc hiÓu cã luËn ¸n TiÕn sÜ cña §ç ThÞ 8 Ch©u “Nghiªn cøu KN ®äc hiÓu tiÕng Anh cña häc sinh líp 6. + Nghiªn cøu vÒ ph¬ng ph¸p d¹y ®äc TV nh: Ph¹m Toµn - NguyÔn Trêng cã c¸c c«ng tr×nh “Ph¬ng ph¸p d¹y tiÕng ViÖt cho häc sinh d©n téc” (1978) vµ “D¹y ®äc vµ häc ®äc” (1982). T¸c gi¶ Phan ThiÒu víi c¸c c«ng tr×nh “D¹y nãi cho trÎ em tríc tuæi cÊp mét”(1979) vµ “§äc vµ d¹y ®äc ë cÊp1”(1990).