Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học tăng cường tiếng Việt cho học sinh người dân tộc thiểu số tại các trường Tiểu học trên địa bàn huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam; Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động dạy học tăng cường tiếng Việt cho học sinh người dân tộc thiểu số tại các trường Tiểu học trên địa bàn huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam; Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động dạy học tăng cường tiếng Việt cho học sinh người dân tộc thiểu số tại các trường Tiểu học trên địa bàn huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam. Phần 3: Kết luận và khuyến nghị - Tài liệu tham khảo - Phụ lục 4 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TĂNG CƢỜNG TIẾNG VIỆT CHO HỌC SINH TIỂU HỌC NGƢỜI DÂN TỘC THIỂU SỐ 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Ở nước ngoài Thực tiễn QL hoạt động DH luôn tồn tại và sôi động.
Tuy nhiên, việc tổng kết lý luận về vấn đề này còn khá chậm so với thực tiễn. Đầu những năm 50 của thế kỷ XX, trong hàng loạt những công trình nghiên cứu có tính hàn lâm của các nhà khoa học Liên Xô cũ, đã xuất hiện các đề tài về những khía cạnh khác nhau của QL GD. Năm 1956, lần đầu xuất hiện cuốn “QL trường học” (Skolovedenie) của tác giả A.Pôpốp, một nhà sư phạm và QLGD của Liên Xô cũ. Cuốn sách này, về thực chất, không phải là một công trình khoa học về QLGD, mà là cả một tập hợp khá hoàn chỉnh các chỉ dẫn cho hoạt động thực tiễn của những người làm công tác QLGD, đặc biệt là QL trường học; trong đó có QL hoạt động DH.
Trong quá trình phát triển GD Xô Viết (cũ), nhiều nhà nghiên cứu khoa học GD đã lần lượt cho ra đời những tài liệu vừa có tính khoa học, vừa có tính thực tiễn về QL hai quá trình sư phạm chủ yếu diễn ra trong nhà trường: QL quá trình DH (trong đó có QL hoạt động DH) và QL quá trình GD. Sự tập trung của những kiến giải đó được thể hiện cụ thể trong các tác phẩm xuất bản vào giữa những năm 70.I Kôndakốp, nhà lý luận và hoạt động thực tiễn xuất sắc của Liên Xô (cũ) đã dày công nghiên cứu những vấn đề về QLGD. Năm 1987, Viện QL và Kinh tế GD thuộc Viện Hàn lâm sư phạm (Liên Xô cũ) đã tổng kết những thành tựu nghiên cứu về QL trường học qua nhiều năm, trình bày những quan điểm mới nhất về QLGD nói chung và QL hoạt động DH nói riêng của các học giả Xô Viết (cũ) tính đến thời điểm đó. Như vậy, trong những công trình nghiên cứu của mình, các nhà nghiên cứu QLGD Xô Viết cho rằng: “Kết quả toàn bộ hoạt động của nhà trường phụ thuộc rất nhiều vào việc tổ chức đúng đắn và hợp lý công tác hoạt động của đội ngũ GV”.
Đó chính là QL hoạt động DH. Tại các nước Phương Tây, việc nghiên cứu lý luận và thực tiễn QLGD nói chung và QL hoạt động DH nói riêng cũng rất sôi động. Campbell đã cho ra đời công trình đầu tiên nghiên cứu khá hoàn chỉnh các vấn đề QL GD dưới ánh sáng của các học thuyết QL 5 chung, đặc biệt là thuyết hành vi (quan hệ con người) trong QL. UNESCO suốt chiều dài lịch sử tồn tại của mình đã tập hợp nhiều học giả trên thế giới để nghiên cứu những vấn đề QLGD trên quy mô toàn cầu cũng như trong phạm vi khu vực hoặc quốc gia.
Từ năm 1964, trong loạt sách về kế hoạch hóa GD đã tập hợp những khuynh hướng nghiên cứu khác nhau về một trong những vấn đề quan trọng của QLGD: Kế hoạch hóa GD. Đầu những năm 90, UNESCO PROAP đã xuất bản cuốn sách có tính cẩm nang về kĩ năng QL GD mang tựa đề “Kế hoạch hóa và QLGD vi mô”. Trong những năm cuối của thế kỉ XX, sách báo về QLGD đã xuất hiện rất nhiều. Điển hình là các công trình đề cập những quan điểm mới về QLGD nói chung và QL hoạt động DH nói riêng.
Tuy nhiên, những nghiên cứu về QL hoạt động DH ở nước ngoài vẫn chưa có công trình nào bàn luận, nghiên cứu sâu đến QL hoạt động DH trong nhà trường TH nói chung và QL hoạt động DH cho học sinh dân tộc ở tiểu học. Ở Việt Nam Trong xu thế toàn cầu hóa kinh tế, Việt Nam đã và đang bước vào hội nhập với khu vực và quốc tế. Trong bối cảnh đó, nền GD Việt Nam cần đẩy nhanh tiến trình đổi mới để rút ngắn khoảng cách về trình độ phát triển GD với các nước trong khu vực và trên thế giới. Các thành tựu nghiên cứu GD đã thừa nhận QLGD là nhân tố then chốt đảm bảo cho sự thành công của phát triển GD.
Vấn đề này đặt ra cho các nhà QLGD phải hết sức nỗ lực trong công tác QL của mình. Đảng và Nhà nước ta đã khẳng định “GD là quốc sách hàng đầu, toàn xã hội đều có ý thức chăm lo GD vì GD tạo nên nguồn lực con người phục vụ cho sự phát triển Kinh tế - Xã hội”. Ở nước ta, nhiều nhà sư phạm QL đã tiến hành nghiên cứu một cách toàn diện các vấn đề về vị trí, vai trò của việc QL quá trình DH, ý nghĩa của việc nâng cao chất lượng DH trên lớp đối với việc nâng cao chất lượng GD. Những ưu điểm và nhược điểm của việc QL hoạt động DH trên lớp, bản chất và mối quan hệ giữa QL hoạt động dạy và hoạt động học, QL vai trò của người dạy và người học, QL đổi mới nội dung và cách thức tổ chức tiến hành các hình thức tổ chức DH trên lớp, điển hình là các tác giả: Đặng Quốc Bảo [2], Trần Kiểm [22],.
Trong những năm gần đây đứng trước nhiệm vụ đổi mới GD - ĐT nói chung và đổi mới hoạt động DH nói riêng, nhiều nhà nghiên cứu trong đó có những nhà GD, tâm lý học đã đi sâu nghiên cứu vấn đề đổi mới QL hoạt động DH nhằm nâng cao tính hiện đại, gắn khoa học với thực tiễn sản xuất và đời sống, vấn đề lấy HS làm trung tâm trong hoạt động DH như: Phạm Minh Hạc [18], Phạm Viết Vượng [38]. 6 Như vậy, vấn đề QLGD nói chung và QL hoạt động DH từ lâu đã được các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước quan tâm. Ngày nay, vấn đề này càng được quan tâm nhiều hơn và trở thành mối quan tâm của toàn xã hội, đặc biệt của các nhà nghiên cứu GD, ý kiến của các nhà nghiên cứu có thể khác nhau nhưng điểm chung mà ta thấy trong các công trình nghiên cứu của họ là: Khẳng định vai trò quan trọng của công tác QL trong dạy và học ở các cấp học, bậc học. Đây cũng là tư tưởng mang tính chiến lược về phát triển GD của Đảng ta: “Đổi mới mạnh mẽ nội dung, PP và QLGD, ĐT”.
Hiện nay, QL hoạt động DH là một vấn đề mang tính thời sự đã được quan tâm nghiên cứu và tiếp tục được nghiên cứu để đổi mới nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy trong nhà trường. QL hoạt động DH là QL cơ bản, quan trọng nhất trong công tác QL trường học. Chính vì lẽ đó, vấn đề QL hoạt động DH luôn được các nhà nghiên cứu, các nhà QLGD đề cập trong các công trình nghiên cứu khoa học. Giáo trình giảng dạy của trường Đại học Sư phạm Hà Nội, Viện Khoa học GD Việt Nam, Học viện QLGD, Đại học GD, Viện Chiến lược GD,.cũng đã có những công trình nghiên cứu và giảng dạy về chuyên đề QLGD nói chung và QL hoạt động DH nói riêng.
Bên cạnh những tác giả nghiên cứu sâu sắc về các hoạt động của nhà trường kể trên, còn có một số công trình nghiên cứu cũng đã đề cập đến vấn đề tăng cường QL hoạt động DH, phổ biến kinh nghiệm QL chung cho CBQL, như: Đặng Minh Hằng [20]; Lê Quang Sơn [30]; tác giả đã nhấn mạnh: Nhà QL cần có những quan điểm mới phù hợp và có hệ thống nhằm chuyển đổi thành công từ hoạt động DH lấy kiến thức sang lấy năng lực của người học làm mục tiêu DH. Các đề tài, luận án cũng bàn luận về vấn đề QL hoạt động DH như: Biện pháp Quản lý hoạt động giảng dạy ở trường tiểu học huyện Thuận Thành - tỉnh Bắc Ninh [35]. Một số tạp chí chuyên ngành cũng đăng tải các kết quả nghiên cứu bàn đến một số vấn đề có liên quan QL hoạt động DH, đã đi sâu làm rõ quan niệm về tổ chức hoạt động DH nhằm phát huy tính tích cực của HS. Đánh giá chất lượng giáo dục qua sự phát triển, qua kết quả học tập mà HS đạt được là việc làm khó, đòi hỏi kinh nghiệm và hiểu biết của GV, sự kết hợp giữa kết quả đánh giá của GV với kết quả đánh giá của các bậc cha mẹ và tự đánh giá của HS theo những nguyên tắc thống nhất.
Trong hệ thống giáo dục đại trà với quy mô đào tạo mở rộng, nhiều người cho rằng nên dùng khái niệm chất lượng với nghĩa tương đối, tức là chất lượng liên quan đến việc đáp ứng mục tiêu và gắn với điều kiện thực tiễn của địa phương, của xã hội ở từng giai đoạn nhất định. Tiếng Việt là một môn học bên cạnh các môn học khác trong nhà trường. Vì vậy, đánh giá chất lượng dạy học môn 7 Tiếng Việt cùng với việc phải căn cứ vào những đặc thù riêng biệt của bộ môn, nó tất yếu phải chịu sự quy định của đánh giá chung. Chất lượng là vấn đề luôn được quan tâm hàng đầu.
Từ các năm 2006, 2007, 2008, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Chuẩn kiến thức kỹ năng, Chuẩn nghề nghiệp GV Tiểu học, quy định về tiêu chuẩn đánh giá chất lượng giáo dục trường Tiểu học, hướng dẫn thực hiện Chuẩn kiến thức, kĩ năng các môn học ở Tiểu học, Lớp 5,. Những quy định trên đã được đúc kết từ thực tiễn quản lý giảng dạy và giáo dục nên có thể nói tuy đấy là văn bản pháp quy nhưng người nghiên cứu cũng có thể tìm thấy ở đấy các luận điểm khoa học, các cơ sở lý luận của hoạt động quản lý. Ngoài ra các tác giả như: Đặng Quốc Bảo – Bùi Việt Phú [3], Hồ Văn Liên [23] qua các giáo trình, các tập bài giảng dành cho các lớp Cao học Quản lý Giáo dục cũng đã đi sâu vào phân tích những vấn đề, lĩnh vực cơ bản trong quản lý nhà trường, trong đó có QL HĐDH.