CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ ĐÁNH GIÁ TRONG KIỂM ĐỊNH CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC TRƯỜNG MẦM NON 1. Khái quát lịch sử nghiên cứu vấn đề Chất lượng thực sự đã và đang trở thành nhân tố quyết định năng lực cạnh tranh trong quá trình phi tập trung hóa và đại chúng hóa nền giáo dục, các chuẩn mực giáo dục bị thay đổi chuyển từ nền giáo dục theo định hướng của Nhà nước hay theo định hướng học thuật của cơ sở giáo dục sang nền giáo dục theo định hướng của thị trường. Bước sang thế kỷ XXI, xã hội loài người đã và đang chuyển sang một giai đoạn phát triển mới với yêu cầu ngày càng cao về chất lượng trong tất cả các lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội. Nước ta, đổi mới quản lý giáo dục nhằm phát triển và nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực đã và đang là một nhiệm vụ mang tính chiến lược trong quá trình đổi mới Giáo dục và Đào tạo.
Kiểm định chất lượng giáo dục là một thuật ngữ không còn mới mẻ với hầu hết các nền giáo dục tiên tiến. Xuất phát từ KĐCL GDĐH ở Hoa Kỳ, KĐCLGD đã và đang trở thành đòn bảy thúc đẩy sự phát triển của các nền giáo dục hiện đại. Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm đầu tư cho giáo dục nhằm nâng cao chất lượng đặc biệt công tác KĐCL đòi hỏi việc thực hiện phải nghiêm túc và theo một quy trình khoa học. Đối với bậc học mầm non, công tác KĐCL được triển khai muộn hơn các cấp học khác.
Việt Nam cũng chịu ảnh hưởng của các nước trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương do có nhiều nét tương đồng trong văn hóa nên dễ chia sẻ, trao đổi kinh nghiệm thực tiễn. Những ảnh hưởng của các nước khác đến mô hình đảm bảo chất lượng của Việt Nam chủ yếu thông qua sự hợp tác song phương và sự hỗ trợ của các tổ chức quốc tế, đặc biệt là Ngân hàng thế giới, Ngân hàng phát triển châu Á, UNESCO, mạng lưới quốc tế các tổ chức đảm bảo chất lượng giáo dục đại học (INQAAHE), mạng lưới chất lượng châu Á-Thái Bình Dương (APQN), mạng lưới đảm bảo chất lượng ASEAN (AQAN), SEAMEO và của một số nước khác như Hoa Kỳ, Australia. Với cách tiếp cận nhiều mô hình KĐCLGD khác nhau trên thế giới, chất lượng giáo dục của Việt Nam đang từng bước được ổn định, phù hợp với các nước châu Âu, châu Á-Thái Bình Dương. Mô hình KĐCLGD được tiếp tục phát triển trên mô hình chung của châu Âu.
Mô hình này có nguồn gốc từ hệ thống đảm bảo chất lượng châu Âu, được Mạng lưới chất lượng châu Á-Thái Bình Dương (APQN) phát triển và khuyến khích áp dụng cho các nước trong khu vực. Đã có nhiều tác giả nước ngoài đề cập tới khái niệm chất lượng, chất lượng dạy học, chất lượng giáo dục, đại học, quản lý chất lượng. Trong đó có thể kể đến những tác phẩm như: “Quality Assurance in Teaching at James Cook University of North Queensland” của Annesley F. And Harte J (1994);“Quality Assurance 5 Standard Requirements for Teaching and Learning units” của trường Đại học Chulalongkorn (2001) “Quality Assurance for University teaching: Issues and approaches” của Ellis R ( 1993) “ Total quality management in education”của Mukhopadhyay M, (2005) “Quality Management in Universities” của Warren Piper D (1993) “ Capacity Buiding in Higher Education and Quality Assurance in theAsia Pacific Region của Len M.
Sự thay đổi trong cách tiếp cận này được các Hiệp hội KĐCL các vùng chấp nhận và trở thành triết lí quan trọng trong hoạt động KĐCL ở Hoa Kỳ. Cuối những năm 1940, một số Hiệp hội vùng bắt đầu có chức năng chính thức KĐCL các trường đại học và cao đẳng. Hiệp hội các trường đại học và cao đẳng miền Tây với các thành viên ở California và Hawaii bắt đầu hoạt động KĐCL vào năm 1948. Hiệp hội New England (NEACS) có chức năng kiểm định từ năm 1952.
Xuất phát trong thực tiễn về nhận thức và sự quan tâm còn hạn chế đến KĐCLGD, nhằm nhanh chóng định hình và khẳng định vị trí của công tác KĐCLGD đảm bảo sự phát triển bền vững trong hệ thống giáo dục quốc dân. Công tác đảm bảo và KĐCLGD cũng được quy định cụ thể trong các văn bản quan trọng khác của Chính phủ như Chiến lược phát triển giáo dục 2011-2020 với yêu cầu “xây dựng hệ thống kiểm định độc lập về chất lượng giáo dục, thực hiện kiểm định chất lượng cơ sở giáo dục của các cấp học, trình độ đào tạo và kiểm định các chương trình giáo dục nghề nghiệp, đại học”. Ở Việt Nam, vấn đề chất lượng và CLGD luôn nhận được sự quan tâm đông đảo các nhà giáo và các nhà khoa học giáo dục. Đến nay, đã có nhiều tác giả, các nhà khoa học đã nghiên cứu và xuất bản các giáo trình, các tài liệu tham khảo về quản lý chất lượng, KĐCLGD.
Trong đó, phải kể đến những tài liệu như: “Quản lý chất lượng dạy học” của các tác giả Phạm Thành Nghị (2000) “Kiểm định chất lượng trong giáo dục đại học” của tác giả Nguyễn Đức Chính (2002) “Quản lý và kiểm định chất lượng đào tạo nhân lực theo ISO và TQM” của tác giả Trần Khánh Đức” (2004); tác giả Nguyễn Hữu Châu (2008) “Hệ thống đảm bảo chất lượng quá trình dạy học ở trường đại học” của tác giả Nguyễn Quang Giao (2012) “Quản lý chất lượng toàn diện” của Vũ Quốc Bình, (2003) “Quản lý chất lượng toàn diện: Con đường cải tiến và thành công” của Nguyễn Song Bình, Trần Thị Thu Hà ( 2006). Các công trình này đã đề cập đến các khái niệm về chất lượng, chất lượng giáo dục đại học và các cách tiếp cận khác nhau về chất lượng, trong đó các tác giả đều thống nhất khái niệm chất lượng là sự phù hợp với mục tiêu. Thông tư số 42/2012/TT - BGDĐT ngày 23 tháng 11 năm 2012 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Quy định về tiêu chuẩn đánh giá chất lượng giáo dục và quy trình, chu kỳ KĐCLGD cơ sở giáo dục phổ thông, cơ sở giáo dục thường xuyên; Thông tư số 19/2018/TT-BGDĐT ngày 22 tháng 8 năm 2018 KĐCLGD hướng dẫn xác định yêu cầu, tìm minh chứng theo tiêu chuẩn đánh giá chất lượng giáo dục 6 trường Mầm non. công văn số 1988/KTKĐCLGD-KĐPT, ngày 02/12/2014 V/v xác định yêu cầu, gợi ý tìm minh chứng theo tiêu chuẩn đánh giá chất lượng giáo dục trường mầm non Thông tư liên tịch số 125/2014/TTLT-BTC-BGDĐT ngày 27/8/2014 về hướng dẫn nội dung, mức chi cho hoạt động kiểm định chất lượng giáo dục chăm sóc giáo dục mầm non, phổ thông và thường xuyên.
Chính phủ đã ban hành Nghị định 138/2014/NĐ-CP ngày 22/10/2013 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giáo dục, trong đó có Điều 26 quy định về xử phạt vị phạm về kiểm định chất lượng giáo dục. Điều đó một lần nữa khẳng định được sự quan tâm của Nhà nước đối với việc nâng cao chất lượng đối với CSGD và quy định bắt buộc đối với từng CSGD đối với việc nâng cao chất lượng giáo dục. Bên cạnh đó, có nhiều bài viết về công tác KĐCLGD như: “Đảm bảo chất lượng giáo dục và kinh nghiệm của một số trường Đại học trên thế giới” của tác giả Nguyễn Quang Giao trên tạp chí Khoa học và Công nghệ Đại học Đà Nẵng số 4/2009; “TQM hay là quản lý chất lượng toàn thể trong giáo dục” của tác giả Nguyễn Lộc trên tạp chí Khoa học giáo dục số 54/2010; “Hệ thống đảm bảo chất lượng trong quá trình dạy học các môn chuyên ngành của trường Đại học Ngoại ngữ” của tác giả Nguyễn Quang Giao trên tạp chí giáo dục số 37/2010 “Một số giải pháp đổi mới công tác kiểm định và đánh giá chất lượng giáo dục của trường THPT” của Phạm Anh Tuấn trên tạp chí khoa học số 70/2011. Bên cạnh đó, một số bài viết của các chuyên gia nghiên cứu trong lĩnh vực KĐCLGD như: “Các mô hình đảm bảo chất lượng giáo dục trên thế giới và đề nghị ở Việt Nam” của Nguyễn Kim Dung “Vai trò của kiểm định chất lượng đối với đào tạo đại học” của Đinh Tuấn Dũng “Tính quy định của văn hoá xã hội đối với hoạt động đánh giá độc lập trong kiểm định chất lượng giáo dục đại học Việt Nam” của Phạm Thị Minh Hạnh.
Công tác quản lý hoạt động TĐG trong KĐCLGD ở các trường Mầm non chưa được quan tâm đầu tư nhiều, trong quá trình thực hiện cần được nghiên cứu nhằm góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động TĐG và nâng cao chất lượng giáo dục nói chung ở các trường Mầm non tại địa phương. Thời gian qua, một số luận văn thạc sĩ QLGD cũng nghiên cứu về vấn đề này như: Thạc sĩ Dương Thị Kim Liên, Dương Thị Kim Ngân, Đến thời điểm này công tác KĐCLGD mầm non trên địa bàn huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam đã từng bước được cải thiện tuy nhiên hiệu quả chưa cao với nhiều lý do khác nhau. Nhìn chung, đã có khá nhiều công trình nghiên cứu trong và ngoài nước về chất lượng, chất lượng giáo dục đại học, quản lý chất lượng giáo dục đại học, quản lý chất lượng dạy học, các công trình nghiên cứu trên đều góp phần quan trọng vào việc quản lý chất lượng, đảm bảo chất lượng, KĐCLGD, đồng thời đề xuất được các biện pháp cơ bản nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả đào tạo. Tuy nhiên, đến nay chưa có 7 công trình nghiên cứu nào đề cập cụ thể đến hoạt động KĐCLGD trường mầm non nói chung và hoạt động TĐG trong KĐCLGD các trường mầm non huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam nói riêng.
Vì vậy, việc nghiên cứu biện pháp quản lý hoạt động TĐG trong KĐCLGD trường mầm non sẽ góp phần nâng cao chất lượng hoạt động TĐG tại trường mầm non huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam trong giai đoạn hiện nay. Công tác quản lý hoạt động TĐG trong KĐCLGD ở các trường Mầm non chưa được quan tâm đầu tư nhiều, trong quá trình thực hiện cần được nghiên cứu nhằm góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động TĐG và nâng cao chất lượng giáo dục nói chung ở các trường Mầm non tại địa phương. Các khái niệm cơ bản 1. Quản lý; Quản lý giáo dục a.
Quản lý Hoạt động quản lý bắt nguồn tự sự phân công, hợp tác lao động. Hoạt động quản lý có vai trò hết sức to lớn, đảm bảo cho việc thực hiện thành công mục đích lao động, tăng hiệu quả lao động. Sự phân công, hợp tác lao động là nhằm đạt hiệu quả, nâng cao năng suất. Nhưng hiệu quả chỉ có thể thực sự có khi có sự chỉ huy phối hợp, điều hành, kiểm tra, đánh giá.
Loài người đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển khác nhau.