Khóa luận tốt nghiệp về kiểm soát nội bộ tại công ty cổ phần khoáng sản Viglacera

Khóa luận phân tích kiểm soát nội bộ tại Công ty Cổ phần Khoáng sản Viglacera, đề xuất giải pháp hoàn thiện quy trình kế toán kiểm toán.

• Tác giả: Hoàng Như Quỳnh
• Người hướng dẫn: TS. Ngô Thị Thu Hương
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Kế toán - Kiểm toán
• Đề tài: Hoàn Thiện Kiểm Soát Nội Bộ Tại Công Ty Cổ Phần Khoáng Sản Viglacera
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM SOÁT NỘI BỘ
• 1.1. Lịch sử hình thành và phát triển của kiểm soát nội bộ
• 1.2. Khái niệm và vai trò kiểm soát nội bộ
• 1.3. Khái niệm kiểm soát nội bộ
• 1.4. Mục tiêu của kiểm soát nội bộ
• 1.5. Các bộ phận cấu thành kiểm soát nội bộ theo COSO 2013
• 1.5.1. Môi trường kiểm soát
• 1.5.2. Tính trung thực và giá trị đạo đức
• 1.5.3. Năng lực của đội ngũ nhân viên
• 1.5.4. Ủy ban Kiểm toán
• 1.5.5. Hội đồng Quản trị và quan điểm, cách thức điều hành của lãnh đạo, công tác kế hoạch
• 1.5.6. Cơ cấu tổ chức bộ máy
• 1.5.7. Chính sách về nguồn nhân lực và quá trình thực hiện
• 1.5.8. Phân chia quyền hạn và trách nhiệm
• 1.6. Đánh giá rủi ro
• 1.7. Hoạt động kiểm soát
• 1.8. Thông tin và truyền thông
• 1.8.1. Giám sát thường xuyên
• 1.8.2. Giám sát định kỳ
• 1.9. Các nguyên tắc thiết kế kiểm soát nội bộ
• 1.10. Hạn chế cố hữu của kiểm soát nội bộ
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ TẠI CÔNG TY CP KHOÁNG SẢN VIGLACERA
• 2.1. Tổng quan về công ty Khoáng sản Viglacera
• 2.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển của công ty
• 2.1.1.1. Lịch sử hình thành
• 2.1.2. Lĩnh vực hoạt động
• 2.1.3. Tổ chức thông tin và báo cáo kế toán
• 2.2. Thực trạng kiểm soát nội bộ tại Công ty CP Khoáng sản Viglacera
• 2.2.1. Thực trạng môi trường kiểm soát tại công ty CP Khoáng sản Viglacera
• 2.2.1.1. Tính trung thực và các giá trị đạo đức
• 2.2.1.2. Chính sách nhân sự và năng lực làm việc của nhân viên
• 2.2.1.3. Triết lý và phong cách điều hành của nhà quản lý
• 2.2.1.4. Cơ cấu tổ chức và phân chia trách nhiệm
• 2.2.1.5. Hội đồng quản trị và Ban kiểm soát
• 2.2.2. Thực trạng về đánh giá rủi ro
• 2.2.3. Thực trạng về hoạt động kiểm soát
• 2.2.4. Thực trạng về thông tin và truyền thông
• 2.2.5. Thực trạng về giám sát
• 2.3. Đánh giá về kiểm soát nội bộ tại Công ty CP Khoáng sản Viglacera
• 2.3.1. Những hạn chế
• 2.3.2. Nguyên nhân của những hạn chế trong kiểm soát nội bộ tại Công ty CP Khoáng sản Viglacera
• 2.3.2.1. Nguyên nhân chủ quan
• 2.3.2.2. Nguyên nhân khách quan
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN KIỂM SOÁT NỘI BỘ TẠI CÔNG TY KHOÁNG SẢN VIGLACERA
• 3.1. Định hướng phát triển của công ty trong thời gian từ 2018 – 2025
• 3.2. Quan điểm hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ tại Công ty CP Khoáng sản Viglacera
• 3.3. Giải pháp về hoàn thiện KSNB tại Công ty Khoáng sản Viglacera
• 3.3.1. Giải pháp hoàn thiện môi trường kiểm soát
• 3.3.1.1. Tính trung thực và giá trị đạo đức
• 3.3.1.2. Năng lực nhân viên và chính sách nhân sự
• 3.3.1.3. Hội đồng quản trị và Ban kiểm soát
• 3.3.1.4. Triết lý quản lý và phong cách điều hành
• 3.3.1.5. Cơ cấu tổ chức
• 3.3.2. Giải pháp nâng cao tính hiệu quả của đánh giá rủi ro
• 3.3.3. Giải pháp nâng cao tính hiệu quả của hoạt động kiểm soát
• 3.3.4. Giải pháp nâng cao tính hiệu quả của thông tin truyền thông
• 3.3.5. Giải pháp nâng cao tính hiệu quả của giám sát
• 3.4. Kiến nghị với Công ty
• 3.5. Kiến nghị với Nhà nước và các cơ quan chức năng
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC PHỤ LỤC
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Giới thiệu về kiểm soát nội bộ

Kiểm soát nội bộ là một phần quan trọng trong quản lý doanh nghiệp, đặc biệt là tại công ty cổ phần như Công ty CP Khoáng sản Viglacera. Nó không chỉ giúp bảo vệ tài sản mà còn đảm bảo rằng các hoạt động diễn ra theo đúng quy định và chính sách của công ty. Theo báo cáo COSO 2013, kiểm soát nội bộ bao gồm các yếu tố như môi trường kiểm soát, đánh giá rủi ro, hoạt động kiểm soát, thông tin và truyền thông, cũng như giám sát. Việc thiết lập một hệ thống kiểm soát nội bộ hiệu quả sẽ giúp công ty giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả hoạt động. Đặc biệt, trong lĩnh vực khoáng sản, nơi mà rủi ro có thể đến từ nhiều nguồn khác nhau, việc kiểm soát nội bộ càng trở nên cần thiết.

1.1. Khái niệm và vai trò của kiểm soát nội bộ

Kiểm soát nội bộ được định nghĩa là các biện pháp và quy trình nhằm bảo vệ tài sản, đảm bảo tính chính xác của thông tin tài chính và tuân thủ các quy định. Vai trò của kiểm soát nội bộ không chỉ dừng lại ở việc ngăn chặn gian lận mà còn giúp quản lý rủi ro hiệu quả hơn. Đặc biệt, trong bối cảnh công ty cổ phần, nơi mà các quyết định cần phải được đưa ra nhanh chóng và chính xác, kiểm soát nội bộ đóng vai trò như một công cụ hỗ trợ đắc lực cho các nhà quản lý. Theo đó, việc thiết lập một hệ thống kiểm soát nội bộ chặt chẽ sẽ giúp công ty đạt được các mục tiêu kinh doanh một cách bền vững.

II. Thực trạng kiểm soát nội bộ tại Công ty CP Khoáng sản Viglacera

Công ty CP Khoáng sản Viglacera đã có những bước tiến đáng kể trong việc thiết lập hệ thống kiểm soát nội bộ. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại một số hạn chế. Môi trường kiểm soát tại công ty chưa hoàn toàn đáp ứng được yêu cầu, đặc biệt là trong việc đào tạo nhân viên và nâng cao năng lực của đội ngũ. Việc phân chia quyền hạn và trách nhiệm cũng cần được làm rõ hơn để tránh tình trạng chồng chéo. Đánh giá rủi ro hiện tại chưa được thực hiện một cách thường xuyên và hệ thống thông tin chưa hoàn thiện, dẫn đến việc ra quyết định chưa chính xác. Những vấn đề này cần được khắc phục để nâng cao hiệu quả hoạt động của công ty.

2.1. Đánh giá môi trường kiểm soát

Môi trường kiểm soát tại Công ty CP Khoáng sản Viglacera hiện tại chưa thực sự vững chắc. Mặc dù công ty đã có những chính sách rõ ràng, nhưng việc thực hiện còn nhiều bất cập. Đặc biệt, tính trung thực và giá trị đạo đức trong công việc cần được nâng cao. Đội ngũ nhân viên cần được đào tạo thường xuyên để nâng cao nhận thức về vai trò của kiểm soát nội bộ. Hơn nữa, việc xây dựng một văn hóa doanh nghiệp mạnh mẽ sẽ giúp cải thiện môi trường kiểm soát, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động của công ty.

III. Giải pháp hoàn thiện kiểm soát nội bộ

Để nâng cao hiệu quả của hệ thống kiểm soát nội bộ tại Công ty CP Khoáng sản Viglacera, cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Đầu tiên, công ty cần cải thiện môi trường kiểm soát bằng cách tăng cường đào tạo nhân viên và nâng cao năng lực của đội ngũ. Thứ hai, việc đánh giá rủi ro cần được thực hiện định kỳ và thường xuyên hơn để kịp thời phát hiện và xử lý các vấn đề phát sinh. Cuối cùng, công ty cần hoàn thiện hệ thống thông tin và truyền thông để đảm bảo rằng tất cả các thông tin quan trọng được truyền đạt một cách chính xác và kịp thời.

3.1. Cải thiện môi trường kiểm soát

Cải thiện môi trường kiểm soát là một trong những yếu tố quan trọng nhất để nâng cao hiệu quả của hệ thống kiểm soát nội bộ. Công ty cần xây dựng một chính sách nhân sự rõ ràng, trong đó bao gồm việc đào tạo nhân viên về các quy trình kiểm soát nội bộ. Hơn nữa, việc tạo ra một văn hóa doanh nghiệp tích cực, nơi mà mọi người đều có trách nhiệm trong việc bảo vệ tài sản và thông tin của công ty, sẽ giúp nâng cao tính hiệu quả của kiểm soát nội bộ. Đặc biệt, việc khuyến khích nhân viên báo cáo các vấn đề phát sinh mà không sợ bị trừng phạt sẽ tạo ra một môi trường làm việc an toàn và hiệu quả.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp "Hoàn thiện kiểm soát nội bộ tại Công ty Cổ phần Khoáng sản Viglacera" do sinh viên Hoàng Như Quỳnh thực hiện dưới sự hướng dẫn của TS. Ngô Thị Thu Hương tại Khoa Kế toán - Kiểm toán, Học viện Ngân hàng (năm 2018). Công trình thuộc nhóm ngành Kế toán - Kiểm toán và Quản trị kinh doanh, với loại hình nghiên cứu khảo sát thực trạng kết hợp đánh giá thực nghiệm tại doanh nghiệp.

Tính cấp thiết của đề tài

Trong nền kinh tế thị trường và xu thế hội nhập quốc tế, việc xây dựng và duy trì hệ thống kiểm soát nội bộ (KSNB) là yêu cầu thiết yếu đối với các doanh nghiệp, đặc biệt là các đơn vị thành viên thuộc Tổng công ty, Tập đoàn lớn. Công ty Cổ phần Khoáng sản Viglacera là đơn vị thành viên trực thuộc Tổng công ty Viglacera - CTCP, hoạt động trong lĩnh vực khai thác và chế biến khoáng sản. Đặc thù của ngành khai khoáng luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro về cạn kiệt tài nguyên, an toàn lao động và ô nhiễm môi trường. Việc duy trì tốc độ tăng trưởng ổn định đòi hỏi doanh nghiệp phải đặt mục tiêu an toàn hoạt động lên hàng đầu, từ đó nhu cầu đánh giá và hoàn thiện hệ thống KSNB trở nên cấp thiết.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

Tác giả xác định mục tiêu tổng quát là tìm hiểu, phân tích thực trạng hệ thống KSNB tại Công ty Cổ phần Khoáng sản Viglacera, nhận diện các rủi ro bên trong cùng những nhân tố cản trở tính hữu hiệu của hệ thống, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện.

Nhiệm vụ nghiên cứu được phân định thành 3 nội dung chính:

1. Tìm hiểu, đánh giá các bộ phận cấu thành hệ thống KSNB tại Công ty Cổ phần Khoáng sản Viglacera theo các chuẩn mực hiện hành.
2. Xác định các yếu tố đe dọa sự hữu hiệu của KSNB cùng nguyên nhân chủ quan và khách quan.
3. Xây dựng các giải pháp hoàn thiện KSNB tại công ty và đề xuất kiến nghị đối với cơ quan quản lý Nhà nước.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Cơ sở lý luận về KSNB và thực trạng tổ chức, vận hành hệ thống KSNB tại Công ty Cổ phần Khoáng sản Viglacera.
• Phạm vi nghiên cứu: Toàn bộ hoạt động kiểm soát nội bộ tại Công ty Cổ phần Khoáng sản Viglacera dựa trên tài liệu, dữ liệu và khảo sát thực tế đến năm 2018.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và chuẩn mực áp dụng

Khóa luận xây dựng nền tảng lý luận dựa trên các báo cáo và chuẩn mực kiểm toán trong nước và quốc tế:

• Khuôn khổ COSO 2013: Khóa luận sử dụng Báo cáo COSO 2013 (Internal Control - Integrated Framework) do Ủy ban thuộc Hội đồng quốc gia Hoa Kỳ về chống gian lận khi lập báo cáo tài chính ban hành. Khung lý thuyết này gồm 5 bộ phận cấu thành (Môi trường kiểm soát, Đánh giá rủi ro, Hoạt động kiểm soát, Thông tin và truyền thông, Giám sát) gắn liền với 17 nguyên tắc kiểm soát mở rộng.
• Các định nghĩa và văn bản chuyên ngành: Định nghĩa KSNB theo Viện Kế toán Công chứng Hoa Kỳ (AICPA), Liên đoàn Kế toán Quốc tế (IFAC), Chuẩn mực Kiểm toán Việt Nam số 315 (VSA 315).
• Hệ thống văn bản pháp lý về kế toán: Chế độ kế toán doanh nghiệp ban hành theo Thông tư 200/2014/TT-BTC ngày 22/12/2014 và Thông tư 53/2016/TT-BTC ngày 21/03/2016 của Bộ Tài chính; Hệ thống Chuẩn mực Kế toán Việt Nam (VAS).

Nguyên tắc thiết kế và hạn chế cố hữu của KSNB

Văn bản tổng hợp các nguyên tắc thiết kế hệ thống KSNB gồm:

• 3 nguyên tắc chỉ đạo: Phân công phân nhiệm; Bất kiêm nhiệm (bảo vệ tài sản với kế toán, phê chuẩn với thực hiện, điều hành với ghi sổ); Ủy quyền và phê chuẩn (phê chuẩn chung và phê chuẩn cụ thể).
• 3 nguyên tắc bổ sung: Nguyên tắc toàn diện; Nguyên tắc "4 mắt" (kiểm tra chéo); Nguyên tắc cân nhắc lợi ích - chi phí.
• 6 hạn chế cố hữu được chỉ rõ: Mối quan hệ lợi ích - chi phí; Sự lạm quyền của nhà quản lý; Sự thông đồng giữa các nhân viên hoặc với bên ngoài; Hạn chế về năng lực, tác phong của nhân sự (vô ý, bất cẩn, xao lãng); Hoạt động kiểm soát chỉ tập trung vào sai phạm dự kiến; Thủ tục kiểm soát bị lỗi thời trước biến động thực tế.

Phương pháp nghiên cứu và thu thập dữ liệu

• Phương pháp luận: Vận dụng phương pháp luận duy vật biện chứng của chủ nghĩa Mác - Lênin.
• Thu thập dữ liệu sơ cấp: Khảo sát thực địa, lập phiếu điều tra và thực hiện phỏng vấn trực tiếp cán bộ quản lý, nhân viên tại các phòng ban và đơn vị sản xuất.
• Thu thập dữ liệu thứ cấp: Sưu tầm và tổng hợp các quy chế quản trị nội bộ, điều lệ tổ chức, quy trình sản xuất, báo cáo tài chính và biên bản họp của công ty.
• Xử lý dữ liệu: Sử dụng phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh và khái quát hóa dữ liệu thực tế.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về kiểm soát nội bộ

Chương 1 hệ thống hóa lịch sử hình thành và phát triển của KSNB từ giai đoạn sơ khai (cuối thế kỷ 19, Báo cáo Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ 1929, AICPA 1936, 1949; CAP 1958 với SAP 29), giai đoạn phát triển (Đạo luật Foreign Corrupt Practices Act 1977, thành lập COSO năm 1985 gồm 5 tổ chức AICPA, AAA, FEI, IMA, IIA), đến giai đoạn COSO 1992, ERM 2004/2013, COSO Guidance 2006, 2008 và phiên bản cập nhật COSO 2013.

Tác giả phân tích chi tiết 5 bộ phận cấu thành KSNB theo COSO 2013 và 17 nguyên tắc tương ứng:

• Môi trường kiểm soát: Đạo đức, năng lực nhân viên, vai trò HĐQT và Ủy ban kiểm toán, triết lý quản lý, cơ cấu tổ chức, chính sách nhân sự và phân chia quyền hạn.
• Đánh giá rủi ro: Nhận diện rủi ro liên quan đến lập BCTC, biến động công nghệ, nhân sự mới, tăng trưởng nhanh, mô hình kinh doanh mới và thay đổi quy định pháp lý.
• Hoạt động kiểm soát: Phân chia trách nhiệm, phê chuẩn, kiểm soát chứng từ, kiểm soát sổ sách, kiểm soát vật chất và kiểm tra độc lập.
• Thông tin và truyền thông: Hệ thống thông tin kế toán tài chính và kế toán quản trị, kênh truyền thông nội bộ và tiếp nhận thông tin bên ngoài.
• Giám sát: Giám sát thường xuyên (đối chiếu sổ sách, tiếp nhận phản hồi) và giám sát định kỳ (kiểm toán nội bộ, kiểm toán độc lập).

Chương 2: Thực trạng về hệ thống kiểm soát nội bộ tại Công ty CP Khoáng sản Viglacera

Chương này phản ánh toàn diện thực trạng KSNB tại Công ty Cổ phần Khoáng sản Viglacera (tiền thân là Công ty Liên doanh Yên Hà thành lập theo Hợp đồng liên doanh số 20/HĐ/LD ngày 08/09/2000, chuyển đổi qua các Quyết định 1266/BXD-TCCB, Quyết định 233/TCT-HĐQT năm 2006, cổ phần hóa theo Quyết định 540/QĐ-BXD và Quyết định 1361/QĐ-BXD năm 2007; vốn điều lệ đăng ký thay đổi lần thứ 5 ngày 04/06/2014; đăng ký lưu ký chứng khoán theo văn bản số 42/2011/GCNCP-VSD ngày 07/06/2011).

Bảng 1: Cơ cấu tổ chức và các bộ phận chức năng của Công ty CP Khoáng sản Viglacera

Cấp quản trị / Bộ phận	Số lượng / Thành phần	Chức năng, nhiệm vụ chính
Hội đồng quản trị (HĐQT)	5 thành viên	Cơ quan quyết định cao nhất về mục tiêu, chiến lược, nhiệm vụ và quyền lợi của công ty; họp định kỳ tháng/quý/năm. Có 1 thành viên kiêm Giám đốc và 1 thành viên kiêm Kế toán trưởng.
Ban Kiểm soát	3 thành viên	Kiểm tra, giám sát hoạt động sản xuất kinh doanh, HĐQT và Ban Giám đốc; 1 thành viên thuộc Ban Kiểm soát Tổng công ty Viglacera.
Ban Giám đốc	1 Giám đốc	Đại diện theo pháp luật, điều hành hoạt động thường nhật, chịu trách nhiệm cá nhân trước HĐQT.
Khối phòng ban chức năng	4 phòng ban	Phòng Tổ chức hành chính, Phòng Kỹ thuật phát triển, Phòng Kế toán, Phòng Kế hoạch kinh doanh.
Đơn vị sản xuất trực thuộc	3 đơn vị	Nhà máy chế biến (công suất thiết kế 100.000 tấn/năm), Đơn vị khai thác mỏ Phai Hạ, Đơn vị khai thác mỏ Hồ Xanh.

Thực trạng 5 bộ phận KSNB tại công ty được khảo sát chi tiết:

• Môi trường kiểm soát: Nhận thức về tính trung thực và đạo đức đạt tỷ lệ thực thi gần 80% ở lao động gián tiếp nhưng chỉ đạt 65% ở lao động trực tiếp do trình độ học vấn thấp (chủ yếu tốt nghiệp phổ thông trung học trở xuống). Hướng dẫn đạo đức chưa được văn bản hóa bài bản mà chủ yếu truyền đạt bằng lời nói, thiếu cơ chế cưỡng chế trước khi xảy ra sai phạm. Đào tạo chuyên môn cho khối văn phòng (kế toán, nhân sự) còn hạn chế. HĐQT có sự kiêm nhiệm của Giám đốc và Kế toán trưởng làm giảm tính độc lập giám sát.
• Đánh giá rủi ro: Chưa có bộ phận quản trị rủi ro chuyên trách; việc nhận diện và xử lý rủi ro chỉ dựa trên kinh nghiệm cá nhân của ban lãnh đạo, thiếu công cụ định lượng khoa học.
• Hoạt động kiểm soát: Công ty đã ban hành hệ thống quy chế nội bộ (Quy chế HĐQT, Quy chế Ban kiểm soát, Quy chế Ban điều hành khai thác, Quy chế Ban quản lý sản xuất, Quy chế quản lý tài chính, Quy chế hoạt động tài chính - kế toán, Quy chế tiền lương, Quy chế tuyển dụng cán bộ kỹ thuật...). Tuy nhiên, việc thực thi còn kẽ hở do kiêm nhiệm chức danh.
• Thông tin và truyền thông: Hệ thống kế toán xử lý trên phần mềm máy tính theo Thông tư 200/2014/TT-BTC, lập báo cáo định kỳ cuối tháng. Dù vậy, việc luân chuyển thông tin đến HĐQT đôi khi chưa kịp thời và thiếu chính xác.
• Giám sát: Ban Kiểm soát đã ban hành quy trình kiểm soát gồm 7 bước (Yêu cầu kiểm soát $\rightarrow$ Lập kế hoạch $\rightarrow$ Trình ĐHĐCĐ $\rightarrow$ Thông báo $\rightarrow$ Thực hiện kiểm soát $\rightarrow$ Tổng hợp báo cáo kết quả $\rightarrow$ Theo dõi thực hiện kiến nghị). Tuy nhiên, năng lực chuyên môn và tính độc lập của các thành viên còn hạn chế, khiến hoạt động giám sát mang tính hình thức.

Bảng 2: Quy trình kiểm soát của Ban Kiểm soát Công ty CP Khoáng sản Viglacera

Bước	Trách nhiệm thực hiện	Nội dung công việc	Hình thức thể hiện
1	Hội đồng quản trị	Yêu cầu kiểm soát	Bằng văn bản
2	Ban Kiểm soát (tham khảo HĐQT)	Lập kế hoạch kiểm soát	Bằng văn bản
3	Đại hội đồng cổ đông	Trình Đại hội đồng cổ đông thông qua	Bằng văn bản
4	Ban Kiểm soát	Thông báo kiểm soát	Bằng văn bản
5	Ban Kiểm soát	Thực hiện kiểm soát trực tiếp	Văn bản / Biên bản
6	Ban Kiểm soát (tham khảo HĐQT)	Tổng hợp, lập biên bản và báo cáo kết quả kiểm soát	Bằng văn bản
7	Đại hội đồng cổ đông / Đơn vị	Trình báo cáo, theo dõi và báo cáo kết quả khắc phục	Bằng văn bản

Chương 3: Một số giải pháp hoàn thiện kiểm soát nội bộ tại Công ty Khoáng sản Viglacera

Chương 3 trình bày các định hướng phát triển của công ty giai đoạn 2018 - 2025 gắn liền với các nhóm giải pháp:

• Hoàn thiện môi trường kiểm soát: Xây dựng Bộ quy tắc ứng xử và chuẩn mực đạo đức bằng văn bản; mở rộng đào tạo chuyên môn cho nhân viên phòng Kế toán và Hành chính; tái cơ cấu HĐQT và Ban Kiểm soát nhằm đảm bảo tính độc lập (tách bạch giữa vị trí điều hành trong Ban Giám đốc, Kế toán trưởng với thành viên HĐQT).
• Nâng cao hiệu quả đánh giá rủi ro: Xây dựng quy trình quản trị rủi ro có hệ thống, thành lập bộ phận chuyên trách đánh giá rủi ro vận hành, tài nguyên và an toàn mỏ.
• Cải tiến hoạt động kiểm soát: Tăng cường kiểm soát chứng từ, kiểm kê vật chất định kỳ tại mỏ Phai Hạ, mỏ Hồ Xanh và Nhà máy chế biến, siết chặt nguyên tắc phân công phân nhiệm và bất kiêm nhiệm.
• Nâng cao chất lượng thông tin và truyền thông: Tối ưu hóa kênh truyền dẫn thông tin kế toán quản trị và báo cáo tài chính kịp thời cho ban lãnh đạo.
• Tăng cường giám sát: Nâng cao năng lực chuyên môn của Ban Kiểm soát, đẩy mạnh kiểm toán nội bộ độc lập.
• Kiến nghị với cơ quan quản lý Nhà nước: Đề xuất hoàn thiện khung pháp lý về quản trị công ty đại chúng và chế độ thanh tra khoáng sản.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính

• Phản ánh đúng thực trạng vận hành 5 bộ phận KSNB tại một doanh nghiệp khai thác khoáng sản trực thuộc Tổng công ty nhà nước đã cổ phần hóa.
• Lượng hóa tỷ lệ tuân thủ đạo đức nghề nghiệp: Nhóm lao động gián tiếp đạt gần 80%, trong khi nhóm lao động trực tiếp chỉ đạt 65%.
• Nhận diện các điểm nghẽn quản trị: Sự kiêm nhiệm giữa HĐQT và Ban Giám đốc (Giám đốc và Kế toán trưởng đều là thành viên HĐQT trong tổng số 5 thành viên), tính độc lập của Ban Kiểm soát 3 thành viên chưa được đảm bảo.

Giải pháp và kiến nghị đề xuất

• Đề xuất hoàn thiện đồng bộ 5 thành phần KSNB theo khung chuẩn COSO 2013 phù hợp với định hướng phát triển 2018 - 2025 của công ty.
• Đưa ra quy trình quản trị rủi ro khoa học và giải pháp phân định rõ trách nhiệm nhằm loại trừ tình trạng kiêm nhiệm vị trí quản lý và kiểm soát.
• Kiến nghị hoàn thiện môi trường pháp lý từ phía Nhà nước để hỗ trợ doanh nghiệp khai khoáng thiết lập hệ thống KSNB hiệu lực.

Đóng góp của đề tài

Tác giả đã vận dụng lý thuyết COSO 2013 vào khảo sát một mô hình doanh nghiệp khai thác khoáng sản đặc thù tại tỉnh Yên Bái, kết hợp giữa lý luận kiểm toán và thực tiễn quản trị sản xuất.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của nghiên cứu: Nghiên cứu chỉ giới hạn phạm vi khảo sát tại Công ty Cổ phần Khoáng sản Viglacera, chưa mở rộng so sánh với các đơn vị khai thác khoáng sản khác trong Tổng công ty Viglacera. Phương pháp đánh giá rủi ro chủ yếu là định tính qua phiếu khảo sát và phỏng vấn, chưa xây dựng được mô hình định lượng đo lường rủi ro tài chính chi tiết.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo: Mở rộng nghiên cứu áp dụng khung quản trị rủi ro doanh nghiệp (COSO ERM) cho các đơn vị trực thuộc ngành sản xuất vật liệu xây dựng; phân tích sâu hơn ảnh hưởng của công nghệ thông tin và tự động hóa dây chuyền nghiền khoáng sản đến các thủ tục kiểm soát tự động.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng tham khảo: Sinh viên, học viên chuyên ngành Kế toán, Kiểm toán, Quản trị kinh doanh tại các trường đại học khối kinh tế; cán bộ quản lý, kiểm toán viên nội bộ tại các doanh nghiệp sản xuất và khai thác khoáng sản.
• Nội dung tham khảo chuyên sâu: Khóa luận cung cấp tài liệu thực tiễn về việc phân tích 5 bộ phận KSNB theo COSO 2013, mẫu quy trình kiểm soát của Ban Kiểm soát và danh mục các quy chế quản trị nội bộ trong doanh nghiệp cổ phần.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận sử dụng khung lý thuyết KSNB nào làm nền tảng phân tích?
Khóa luận sử dụng khuôn khổ KSNB theo Báo cáo COSO 2013 gồm 5 bộ phận cấu thành (Môi trường kiểm soát, Đánh giá rủi ro, Hoạt động kiểm soát, Thông tin và truyền thông, Giám sát) cùng 17 nguyên tắc mở rộng, kết hợp với Chuẩn mực Kiểm toán Việt Nam số 315 (VSA 315).

2. Thực trạng tuân thủ tính trung thực và giá trị đạo đức giữa hai khối lao động tại công ty có sự chênh lệch như thế nào?
Số liệu khảo sát tại công ty cho thấy tỷ lệ thực thi tính trung thực và chuẩn mực đạo đức ở khối lao động gián tiếp đạt gần 80%, trong khi ở khối lao động trực tiếp chỉ đạt 65% do trình độ dân trí và văn hóa của công nhân mỏ phần lớn từ phổ thông trung học trở xuống.

3. Cơ cấu Hội đồng quản trị và Ban Giám đốc tại Công ty CP Khoáng sản Viglacera bộc lộ điểm yếu nào về mặt kiểm soát?
Hội đồng quản trị gồm 5 thành viên nhưng chưa đảm bảo tính độc lập do có 1 thành viên kiêm Giám đốc và 1 thành viên kiêm Kế toán trưởng, dẫn đến việc giám sát hoạt động điều hành và báo cáo tài chính mang tính chủ quan.

4. Công ty áp dụng chế độ và chuẩn mực kế toán nào trong việc lập báo cáo tài chính?
Công ty áp dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp theo Thông tư 200/2014/TT-BTC ngày 22/12/2014 và Thông tư 53/2016/TT-BTC ngày 21/03/2016 của Bộ Tài chính, tuân thủ Chuẩn mực Kế toán Việt Nam (VAS), ghi chép theo năm Dương lịch (01/01 đến 31/12) bằng đơn vị tiền tệ Việt Nam đồng.

5. Ban Kiểm soát của công ty gồm bao nhiêu thành viên và hoạt động theo quy trình nào?
Ban Kiểm soát gồm 3 thành viên (trong đó có 1 thành viên thuộc Ban Kiểm soát Tổng công ty Viglacera), thực hiện giám sát thông qua quy trình 7 bước bằng văn bản từ khâu tiếp nhận yêu cầu, lập kế hoạch, thông báo, tiến hành kiểm soát đến lập báo cáo và theo dõi kiến nghị.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Hoàng Như Quỳnh đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về kiểm soát nội bộ theo chuẩn mực COSO 2013 và Chuẩn mực Kiểm toán Việt Nam số 315. Thông qua khảo sát thực tế tại Công ty Cổ phần Khoáng sản Viglacera, tác giả đã phản ánh rõ thực trạng vận hành của 5 bộ phận kiểm soát, chỉ ra các hạn chế trong cơ cấu kiêm nhiệm quản trị và công tác quản lý rủi ro khai khoáng. Các giải pháp và kiến nghị được đề xuất có tính liên kết chặt chẽ với định hướng phát triển 2018 - 2025 của doanh nghiệp, đóng góp nguồn tư liệu tham khảo hữu ích cho nghiên cứu KSNB trong ngành khai thác và chế biến khoáng sản.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM SOÁT NỘI BỘ 1.Lịch sử hình thành và phát triển của kiểm soát nội bộ Các hoa ̣t đô ̣ng sản xuấ t kinh doanh ngày càng phát triể n thì các hoa ̣t đô ̣ng kiể m soát cũng phát triể n theo nhằm bảo vệ tài sản và các mục tiêu đề ra với hiệu quả cao nhấ t. Kiể m soát nô ̣i bô ̣ ra đời như là mô ̣t công cụ chủ yếu để thực hiện chức năng kiể m soát của các nhà quản lý. • Giai đoa ̣n sơ khai Từ những năm cuối thế kỷ 19 các kênh cung cấ p vốn hình thành và phát triể n ma ̣nh me,̃ trong đó ngân hàng là kênh cung cấ p vốn chủ yếu. Để có thể cung cấ p vốn, ngân hàng cầ n có bức tranh về tình hình tài chính đáng tin cậy, mà bắ t đầ u là thong qua Bảng cân đối kế toán.

Muốn vậy,cầ n có những người có năng lực, đô ̣c lập đảm nhiệm chức năng xác nhận tính trung thực và hợp lý của các thông tin trên báo cáo tài chiń h, từ đó có sự ra đời của các công ty kiể m toán đô ̣c lập. Trong quá trình kiể m toán các kiể m toán viên nhận thấ y rằng không cầ n thiết cầ n phải kiể m tra tấ t cả các nghiệp vụ kinh tế phát sinh mà chỉ cầ n chọn mẫu để kiể m tra, đồ ng thời dựa vào kiể m soát nô ̣i bô ̣ do đơn vi ̣ thiết lập cũng sẽ giúp ha ̣n chế các gian lận và sai sót và nâng cao chấ t lượng của báo cáo tài chính.Vì thế kiể m soát nô ̣i bô ̣ bắ t đầ u được quan tâm nhiề u hơn. Năm 1929 trong mô ̣t Công bố chiń h thức của Cục dự trữ liên bang Hoa Kỳ (Federal Reserve Bulletin) tiề n thân của chuẩ n mực kiể m toán Hoa Kỳ lầ n đầ u tiên đưa ra khái niệm Kiể m soát nô ̣i bô ̣ và chiń h thức công nhận vai trò của kiể m soát nô ̣i bô ̣ trong doanh nghiệp.Kiể m soát nô ̣i bô ̣ được đinh ̣ nghĩa là mô ̣t công cụ bảo vệ tiề n không bi ̣nhân viên gian lận, bảo vệ tài sản không bi ̣thấ t thoát, ghi chép kế toán ́ h xác, tuân thủ chính sách của nhà quản lý và nâng cao hiệu quả hoa ̣t đô ̣ng của chin doanh nghiệp. 5 Năm 1936, Hiệp hô ̣i Kế toán công chứng Hoa kỳ (AICPA- American Insitute of Certified Public Accountants) đã đinh ̣ nghĩa kiể m soát nô ̣i bô ̣ “…là các biện pháp và cách thức được chấ p nhận và được thực hiện trong mô ̣t tổ chức để bảo vệ tiề n và các tài sản khác,cũng như kiể m tra sự chính xác trong ghi chép của sổ sách”.

Vào thập niên những năm 1940, các tổ chức kế toán công và kiể m toán nô ̣i bô ̣ ta ̣i Hoa Kỳ đã xuấ t bản khá nhiề u báo cáo, hướng dẫn và tiêu chuẩ n về tìm hiể u kiể m soát nô ̣i bô ̣ trong các cuô ̣c kiể m toán. Trước đó có khá nhiề u vụ phá sản của các công ty lớn xảy ra như vụ công ty dược phẩ m Mc Kesson & Robbin với tổ ng tài sản lên đến 100 triệu USD do công ty kiể m toán Price Waterhouse thực hiện. Ủy ban chứng khoán Hoa kỳ (SEC – Securities and Exchange Commission) đã tiến hành điề u tra và phát hiện 20 triệu USD hàng tồ n kho và nợ phải thu đã bi ̣ khai khống và hơn 20% tài sản không hiện hữu trong thực tế.