Luận văn thạc sĩ nâng cao kiểm soát nội bộ chi đầu tư xây dựng cơ bản qua kho bạc nhà nước bình định

Luận văn thạc sĩ kỹ thuật phân tích nâng cao kiểm soát nội bộ chi đầu tư xây dựng cơ bản qua kho bạc nhà nước bình định, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả

• Tác giả: Lê Đỗ Huyền Thơ
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Phước
• Trường học: Đại học Quy Nhơn
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Nâng cao kiểm soát nội bộ chi đầu tư xây dựng cơ bản qua Kho bạc Nhà nước Bình Định
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Bình Định

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM SOÁT NỘI BỘ CHI ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC
• 1.1. Tổng quan về hệ thống kiểm soát nội bộ trong khu vực công
• 1.2. Lịch sử ra đời và phát triển lý thuyết kiểm soát nội bộ
• 1.3. Khái niệm và mục tiêu của kiểm soát nội bộ
• 1.4. Các bộ phận cấu thành hệ thống KSNB theo COSO 2013
• 1.5. Tổng quan lý luận về kiểm soát chi ĐT XDCB từ NSNN qua Kho bạc Nhà nước
• 1.6. Vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn NSNN
• 1.7. Chi đầu tư XDCB thuộc NSNN
• 1.8. Kiểm soát chi vốn đầu tư XDCB qua KBNN
• 1.9. Nội dung và quy trình kiểm soát chi đầu tư XDCB qua KBNN
• 1.10. Đặc điểm kiểm soát nội bộ tại Kho bạc Nhà nước
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC KIỂM SOÁT NỘI BỘ CHI ĐẦU TƯ XDCB QUA KBNN BÌNH ĐỊNH
• 2.1. Giới thiệu chung về KBNN Bình Định
• 2.2. Sự ra đời và phát triển của KBNN Bình Định
• 2.3. Cơ cấu tổ chức của KBNN Bình Định
• 2.4. Chức năng nhiệm vụ của KBNN Bình Định
• 2.5. Tình hình chung về tổng chi ngân sách qua KBNN Bình Định
• 2.6. Thực trạng công tác kiểm soát chi đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn NSNN qua KBNN Bình Định
• 2.6.1. Phương pháp nghiên cứu và thu thập dữ liệu
• 2.6.2. Kết quả nghiên cứu thực trạng công tác kiểm soát chi
• 2.6.3. Khảo sát KSNB quy trình chi đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn NSNN qua KBNN Bình Định
• 2.6.3.1. Phương pháp nghiên cứu và khảo sát
• 2.6.3.2. Kết quả nghiên cứu qua phiếu khảo sát
• 2.6.4. Một số nhận xét về công tác kiểm soát chi đầu tư XDCB qua KBNN Bình Định
• 2.6.4.1. Những kết quả đạt được
• 2.6.4.2. Những hạn chế, nguyên nhân của hạn chế trong công tác kiểm soát chi ĐT XDCB qua KBNN Bình Định
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC GIẢI PHÁP NÂNG CAO KSNB CÔNG TÁC KIỂM SOÁT CHI ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN QUA KBNN BÌNH ĐỊNH
• 3.1. Sự cần thiết phải nâng cao công tác kiểm soát chi đầu tư XDCB qua KBNN Bình Định
• 3.2. Quan điểm và phương hướng nâng cao công tác kiểm soát chi đầu tư XDCB từ NSNN qua KBNN Bình Định
• 3.2.1. Quan điểm nâng cao công tác kiểm soát chi đầu tư XDCB từ NSNN qua KBNN Bình Định
• 3.2.2. Phương hướng nâng cao công tác kiểm soát chi đầu tư XDCB từ NSNN qua KBNN Bình Định
• 3.3. Một số giải pháp nâng cao công tác kiểm soát chi đầu tư XDCB qua KBNN Bình Định
• 3.3.1. Nhóm các giải pháp hoàn thiện KSNB chi đầu tư XDCB
• 3.3.2. Tổ chức thực hiện
• 3.3.3. Kiến nghị với các Bộ ngành, địa phương
• 3.3.3.1. Kiến nghị với các Bộ, ngành Trung ương
• 3.3.3.2. Kiến nghị với UBND tỉnh Bình Định và các ngành địa phương
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận về kiểm soát nội bộ chi đầu tư xây dựng cơ bản qua Kho bạc Nhà nước

Chương này trình bày cơ sở lý luận về kiểm soát nội bộ (KSNB) trong khu vực công, bao gồm lịch sử ra đời và phát triển của lý thuyết KSNB. Theo COSO 1992, KSNB là một quá trình do người quản lý, hội đồng quản trị và nhân viên chi phối, nhằm đảm bảo tính hiệu quả, tuân thủ pháp luật và độ tin cậy của báo cáo tài chính. INTOSAI 1992 cũng đưa ra định nghĩa tương tự, nhấn mạnh vai trò của KSNB trong việc bảo vệ tài sản, tuân thủ pháp luật và cung cấp thông tin đáng tin cậy. Các mục tiêu chính của KSNB bao gồm: hiệu quả hoạt động, bảo vệ tài sản, tuân thủ pháp luật và cung cấp thông tin chính xác.

1.1. Tổng quan về hệ thống kiểm soát nội bộ trong khu vực công

Hệ thống kiểm soát nội bộ trong khu vực công được xem là công cụ quan trọng để đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong quản lý ngân sách. Các quốc gia như Mỹ và Canada đã ban hành các chuẩn mực cụ thể về KSNB áp dụng cho các cơ quan hành chính sự nghiệp. GAO 1999 đã đề cập đến năm yếu tố cấu thành KSNB: môi trường kiểm soát, đánh giá rủi ro, hoạt động kiểm soát, thông tin và truyền thông, giám sát. INTOSAI cũng đưa ra các hướng dẫn chi tiết về KSNB, tích hợp lý thuyết từ COSO và áp dụng cho khu vực công.

1.2. Khái niệm và mục tiêu của kiểm soát nội bộ

Theo COSO 1992, kiểm soát nội bộ là quá trình được thiết lập để đảm bảo tính hiệu quả, tuân thủ pháp luật và độ tin cậy của báo cáo tài chính. INTOSAI 1992 bổ sung thêm mục tiêu bảo vệ tài sản và cung cấp thông tin đáng tin cậy. Cả hai khung lý thuyết đều nhấn mạnh vai trò của KSNB trong việc ngăn ngừa rủi ro và đảm bảo tính minh bạch trong quản lý tài chính công.

II. Thực trạng công tác kiểm soát nội bộ chi đầu tư xây dựng cơ bản qua Kho bạc Nhà nước Bình Định

Chương này phân tích thực trạng công tác kiểm soát nội bộ chi đầu tư xây dựng cơ bản tại Kho bạc Nhà nước Bình Định. Các số liệu từ năm 2016 đến 2018 cho thấy, mặc dù đã có những cải tiến đáng kể trong quy trình kiểm soát, vẫn còn nhiều hạn chế như thiếu đồng bộ trong chính sách, chậm trễ trong thực hiện và thiếu kinh nghiệm của cán bộ. Các vấn đề chính bao gồm: dàn trải ngân sách, lãng phí và kém hiệu quả trong chi đầu tư xây dựng cơ bản.

2.1. Giới thiệu chung về Kho bạc Nhà nước Bình Định

Kho bạc Nhà nước Bình Định được thành lập từ năm 2000, có nhiệm vụ chính là quản lý và kiểm soát chi ngân sách nhà nước. Cơ cấu tổ chức của KBNN Bình Định bao gồm các phòng ban chuyên môn như phòng kế toán, phòng kiểm soát chi và phòng quản lý đầu tư. Tuy nhiên, việc triển khai các chính sách kiểm soát chi đầu tư xây dựng cơ bản còn gặp nhiều khó khăn do thiếu đồng bộ và chậm trễ trong thực hiện.

2.2. Thực trạng kiểm soát chi đầu tư xây dựng cơ bản

Theo kết quả nghiên cứu, công tác kiểm soát chi đầu tư xây dựng cơ bản tại KBNN Bình Định còn nhiều bất cập. Các vấn đề chính bao gồm: thiếu đồng bộ trong chính sách, chậm trễ trong thực hiện, và thiếu kinh nghiệm của cán bộ. Điều này dẫn đến tình trạng dàn trải ngân sách, lãng phí và kém hiệu quả trong chi đầu tư xây dựng cơ bản.

III. Giải pháp nâng cao kiểm soát nội bộ chi đầu tư xây dựng cơ bản qua Kho bạc Nhà nước Bình Định

Chương này đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác kiểm soát nội bộ chi đầu tư xây dựng cơ bản tại Kho bạc Nhà nước Bình Định. Các giải pháp bao gồm: hoàn thiện hệ thống KSNB, tăng cường đào tạo cán bộ, và cải tiến quy trình kiểm soát chi. Các kiến nghị cụ thể được đưa ra nhằm đảm bảo tính minh bạch, hiệu quả và tiết kiệm trong quản lý ngân sách nhà nước.

3.1. Nhóm giải pháp hoàn thiện hệ thống KSNB

Các giải pháp chính bao gồm: hoàn thiện cơ chế chính sách, tăng cường đào tạo cán bộ, và cải tiến quy trình kiểm soát chi. Việc áp dụng các công nghệ hiện đại vào quy trình kiểm soát cũng được đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả và giảm thiểu thời gian thực hiện.

3.2. Kiến nghị với các cơ quan quản lý

Các kiến nghị được đưa ra nhằm tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý, đảm bảo tính đồng bộ trong triển khai chính sách. Các kiến nghị cụ thể bao gồm: cải tiến quy trình kiểm soát, tăng cường giám sát và đánh giá hiệu quả sử dụng ngân sách.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2016-2018, tổng chi ngân sách nhà nước qua Kho bạc Nhà nước (KBNN) Bình Định cho đầu tư xây dựng cơ bản (XDCB) chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi ngân sách hàng năm, phản ánh vai trò quan trọng của nguồn vốn này trong phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Tuy nhiên, công tác kiểm soát chi đầu tư XDCB qua KBNN Bình Định còn tồn tại nhiều hạn chế như cơ chế chính sách chưa đồng bộ, quy trình kiểm soát phức tạp, năng lực cán bộ chưa đồng đều, dẫn đến tình trạng dàn trải, lãng phí và kém hiệu quả trong sử dụng vốn. Mục tiêu nghiên cứu nhằm phân tích thực trạng kiểm soát nội bộ (KSNB) chi đầu tư XDCB qua KBNN Bình Định, đánh giá theo khuôn mẫu COSO 2013 và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả công tác này trong giai đoạn 2016-2018. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc đảm bảo sử dụng nguồn vốn ngân sách đúng mục đích, tiết kiệm và hiệu quả, góp phần nâng cao tiềm lực kinh tế địa phương và thực hiện cải cách thủ tục hành chính. Phạm vi nghiên cứu tập trung tại KBNN Bình Định, với dữ liệu thu thập từ các báo cáo tài chính, hồ sơ thanh toán và khảo sát thực tế trong ba năm liên tiếp. Qua đó, nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà quản lý và cơ quan chức năng trong việc hoàn thiện hệ thống kiểm soát chi đầu tư XDCB, góp phần phòng chống thất thoát, lãng phí và nâng cao tính minh bạch trong quản lý tài chính công.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai khung lý thuyết chính về kiểm soát nội bộ (KSNB) trong khu vực công: mô hình COSO 2013 và chuẩn mực INTOSAI. COSO 2013 định nghĩa KSNB là một quy trình do ban quản trị, nhà quản lý và nhân viên thiết kế nhằm đảm bảo đạt được mục tiêu về hoạt động, báo cáo và tuân thủ. Mô hình COSO gồm 5 thành phần cấu thành: môi trường kiểm soát, đánh giá rủi ro, hoạt động kiểm soát, thông tin và truyền thông, giám sát. INTOSAI nhấn mạnh KSNB trong khu vực công nhằm bảo vệ tài sản, đảm bảo tuân thủ pháp luật và nâng cao hiệu quả hoạt động. Các khái niệm chính bao gồm: vốn đầu tư xây dựng cơ bản (XDCB) từ nguồn ngân sách nhà nước (NSNN), chi đầu tư XDCB, kiểm soát chi vốn đầu tư qua KBNN, nguyên tắc kiểm soát chi theo Thông tư 08/2016/TT-BTC và Thông tư 108/2016/TT-BTC. Nghiên cứu cũng vận dụng các nguyên tắc kiểm soát như phân công quyền hạn, bất kiêm nhiệm, ủy quyền và phê chuẩn, nhằm đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong quản lý vốn đầu tư.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính kết hợp phân tích định lượng. Dữ liệu thu thập bao gồm: tài liệu pháp lý, báo cáo tài chính, hồ sơ thanh toán vốn đầu tư XDCB qua KBNN Bình Định giai đoạn 2016-2018, cùng kết quả khảo sát đánh giá môi trường kiểm soát, đánh giá rủi ro, hoạt động kiểm soát, thông tin truyền thông và giám sát theo khuôn mẫu COSO. Cỡ mẫu khảo sát gồm các cán bộ kiểm soát chi, chủ đầu tư và các bên liên quan tại KBNN Bình Định. Phương pháp phân tích bao gồm tổng hợp, thống kê mô tả, so sánh tỷ lệ phần trăm và đánh giá theo tiêu chuẩn COSO. Timeline nghiên cứu kéo dài từ tháng 1/2019 đến tháng 12/2019, gồm các bước thu thập dữ liệu, phân tích thực trạng, đánh giá hệ thống kiểm soát và đề xuất giải pháp. Việc lựa chọn phương pháp phân tích dựa trên tính phù hợp với đặc thù công tác kiểm soát chi đầu tư XDCB trong khu vực công và yêu cầu thực tiễn tại KBNN Bình Định.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng công tác kiểm soát chi đầu tư XDCB qua KBNN Bình Định: Tổng chi ngân sách qua KBNN Bình Định giai đoạn 2016-2018 tăng trung bình khoảng 8% mỗi năm, trong đó chi đầu tư XDCB chiếm khoảng 45% tổng chi. Khảo sát cho thấy 70% cán bộ đánh giá môi trường kiểm soát tại KBNN Bình Định ở mức trung bình, với điểm yếu về cơ chế phối hợp giữa các bộ phận và chính sách chưa đồng bộ.

2. Đánh giá theo mô hình COSO: Môi trường kiểm soát đạt 65% mức độ hiệu quả, đánh giá rủi ro đạt 60%, hoạt động kiểm soát đạt 62%, thông tin và truyền thông đạt 58%, giám sát đạt 55%. Các chỉ số này cho thấy hệ thống KSNB còn nhiều hạn chế, đặc biệt ở khâu giám sát và truyền thông nội bộ.

3. Nguyên nhân hạn chế: Quy trình kiểm soát chi qua nhiều khâu trung gian, mất nhiều thời gian; năng lực cán bộ kiểm soát chưa đồng đều, thiếu kinh nghiệm; công cụ quản lý chưa đáp ứng yêu cầu cải cách thủ tục hành chính; sự phối hợp giữa các cơ quan liên quan còn hạn chế. So sánh với một số địa phương khác, tỷ lệ sai sót trong hồ sơ thanh toán tại Bình Định cao hơn khoảng 12%.

4. Kết quả khảo sát ý kiến chủ đầu tư: 65% chủ đầu tư phản ánh thủ tục kiểm soát chi còn phức tạp, gây chậm trễ giải ngân vốn đầu tư, ảnh hưởng đến tiến độ dự án. Tuy nhiên, 75% đồng ý rằng KBNN đã có những cải tiến trong quy trình kiểm soát thanh toán so với giai đoạn trước.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy công tác kiểm soát chi đầu tư XDCB qua KBNN Bình Định đã có những bước tiến nhưng vẫn còn nhiều điểm yếu cần khắc phục. Môi trường kiểm soát chưa thực sự tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động kiểm soát hiệu quả, đặc biệt là sự phối hợp giữa các bộ phận và các cơ quan liên quan còn hạn chế. Việc đánh giá rủi ro chưa được thực hiện một cách toàn diện và thường xuyên, dẫn đến nguy cơ sai phạm và lãng phí vốn đầu tư. Hoạt động kiểm soát và giám sát chưa được thực hiện chặt chẽ, thiếu các biện pháp xử lý kịp thời các sai phạm phát hiện. So với các nghiên cứu tại các địa phương khác, tình hình tại Bình Định có phần kém hiệu quả hơn, phản ánh sự cần thiết phải nâng cao năng lực cán bộ và cải tiến quy trình nghiệp vụ. Việc áp dụng mô hình COSO 2013 giúp hệ thống hóa các yếu tố kiểm soát nội bộ, từ đó xác định rõ các điểm cần cải thiện. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ đánh giá hiệu quả từng thành phần COSO và bảng so sánh tỷ lệ sai sót hồ sơ thanh toán giữa Bình Định và các địa phương khác, giúp minh họa trực quan các vấn đề tồn tại.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện cơ chế chính sách và quy trình kiểm soát: Rà soát, điều chỉnh các văn bản hướng dẫn liên quan đến kiểm soát chi đầu tư XDCB để đảm bảo tính đồng bộ, phù hợp với thực tiễn địa phương. Mục tiêu giảm thời gian xử lý hồ sơ thanh toán xuống dưới 7 ngày làm việc trong vòng 12 tháng tới. Chủ thể thực hiện: Bộ Tài chính phối hợp với KBNN Bình Định.

2. Nâng cao năng lực cán bộ kiểm soát: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về nghiệp vụ kiểm soát chi, kỹ năng đánh giá rủi ro và sử dụng công nghệ thông tin cho cán bộ KBNN. Mục tiêu đạt 90% cán bộ được đào tạo trong 6 tháng. Chủ thể thực hiện: KBNN Bình Định phối hợp với các cơ sở đào tạo chuyên ngành.

3. Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý kiểm soát: Triển khai hệ thống phần mềm quản lý hồ sơ thanh toán đầu tư XDCB tích hợp chức năng kiểm soát tự động, giảm thiểu sai sót và tăng tính minh bạch. Mục tiêu hoàn thành triển khai trong 18 tháng. Chủ thể thực hiện: KBNN Bình Định phối hợp với đơn vị công nghệ.

4. Tăng cường phối hợp liên ngành: Thiết lập cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa KBNN, chủ đầu tư, các cơ quan quản lý dự án và các đơn vị liên quan nhằm nâng cao hiệu quả kiểm soát và xử lý kịp thời các sai phạm. Mục tiêu tổ chức ít nhất 4 cuộc họp liên ngành mỗi năm để đánh giá và giải quyết vướng mắc. Chủ thể thực hiện: UBND tỉnh Bình Định chỉ đạo.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý và nhân viên Kho bạc Nhà nước: Nghiên cứu cung cấp kiến thức chuyên sâu về quy trình, nguyên tắc và thực trạng kiểm soát chi đầu tư XDCB, giúp nâng cao hiệu quả công tác kiểm soát nội bộ.

2. Chủ đầu tư và Ban quản lý dự án: Hiểu rõ các yêu cầu, thủ tục kiểm soát chi qua KBNN, từ đó chủ động chuẩn bị hồ sơ, tài liệu đúng quy định, rút ngắn thời gian giải ngân vốn.

3. Các nhà hoạch định chính sách tài chính công: Cung cấp cơ sở khoa học để điều chỉnh, hoàn thiện chính sách quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước, đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả.

4. Giảng viên và sinh viên chuyên ngành Kế toán, Tài chính công: Tài liệu tham khảo hữu ích cho việc nghiên cứu, giảng dạy về kiểm soát nội bộ trong khu vực công, đặc biệt trong lĩnh vực quản lý ngân sách và đầu tư công.

Câu hỏi thường gặp

1. Kiểm soát nội bộ chi đầu tư xây dựng cơ bản là gì?
   Kiểm soát nội bộ chi đầu tư XDCB là quá trình do các cơ quan có thẩm quyền thực hiện nhằm đảm bảo việc sử dụng vốn ngân sách nhà nước đúng mục đích, đúng đối tượng, tiết kiệm và hiệu quả, thông qua việc kiểm tra, đánh giá hồ sơ, chứng từ thanh toán theo quy định pháp luật.

2. Tại sao cần nâng cao kiểm soát chi đầu tư XDCB qua Kho bạc Nhà nước?
   Việc nâng cao kiểm soát giúp giảm thiểu thất thoát, lãng phí vốn đầu tư, đảm bảo tiến độ dự án, minh bạch tài chính và tăng cường kỷ luật tài chính công, từ đó góp phần phát triển kinh tế xã hội bền vững.

3. Mô hình COSO 2013 áp dụng như thế nào trong kiểm soát chi đầu tư?
   COSO 2013 cung cấp khung đánh giá toàn diện gồm 5 thành phần: môi trường kiểm soát, đánh giá rủi ro, hoạt động kiểm soát, thông tin truyền thông và giám sát, giúp thiết kế và vận hành hệ thống kiểm soát nội bộ hiệu quả trong quản lý chi đầu tư.

4. Những khó khăn chính trong công tác kiểm soát chi đầu tư tại KBNN Bình Định là gì?
   Khó khăn gồm quy trình kiểm soát phức tạp, mất nhiều thời gian; năng lực cán bộ chưa đồng đều; công cụ quản lý chưa hiện đại; sự phối hợp giữa các cơ quan còn hạn chế, dẫn đến hiệu quả kiểm soát chưa cao.

5. Giải pháp nào được đề xuất để cải thiện công tác kiểm soát chi đầu tư?
   Các giải pháp gồm hoàn thiện cơ chế chính sách, nâng cao năng lực cán bộ, ứng dụng công nghệ thông tin, tăng cường phối hợp liên ngành và đơn giản hóa thủ tục hành chính nhằm nâng cao hiệu quả kiểm soát và sử dụng vốn đầu tư.

Kết luận

• Công tác kiểm soát chi đầu tư xây dựng cơ bản qua KBNN Bình Định giai đoạn 2016-2018 còn nhiều hạn chế về môi trường kiểm soát, đánh giá rủi ro và giám sát.
• Mô hình COSO 2013 là công cụ hiệu quả để đánh giá và cải thiện hệ thống kiểm soát nội bộ trong lĩnh vực này.
• Năng lực cán bộ và quy trình nghiệp vụ hiện tại chưa đáp ứng yêu cầu cải cách và phát triển kinh tế địa phương.
• Đề xuất các giải pháp đồng bộ về chính sách, đào tạo, công nghệ và phối hợp liên ngành nhằm nâng cao hiệu quả kiểm soát chi đầu tư.
• Tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi và ứng dụng công nghệ hiện đại là bước tiếp theo cần thực hiện trong vòng 1-2 năm tới để hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ tại KBNN Bình Định.

Các cơ quan quản lý, KBNN và chủ đầu tư cần phối hợp triển khai ngay các giải pháp đề xuất để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư xây dựng cơ bản, góp phần phát triển kinh tế - xã hội bền vững của tỉnh Bình Định.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM SOÁT NỘI BỘ CHI ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC 1. Tổng quan về hệ thống kiểm soát nội bộ trong khu vực công 1. Lịch sử ra đời và phát triển lý thuyết kiểm soát nội bộ Trong lĩnh vực công, KSNB rất được xem trọng, nó là một đối tượng được quan tâm đặc biệt của kiểm toán viên nhà nước. Một số quốc gia như Mỹ, Canada đã có những công bố chính thức về KSNB áp dụng cho các cơ quan hành chính sự nghiệp.

Chuẩn mực về kiểm toán của Tổng kế toán nhà nước Hoa Kỳ (GAO) 1999 có đề cập đến vấn đề KSNB đặc thù trong tổ chức hành chính sự nghiệp. GAO đưa ra năm yếu tố về KSNB bao gồm các quy định về môi trường kiểm soát, đánh giá rủi ro, các hoạt động kiểm soát, thông tin và truyền thông, giám sát. Về kiểm toán nhà nước, hệ thống chuẩn mực kiểm toán nhà nước do Tổ chức quốc tế các cơ quan kiểm toán tối cao (INTOSAI) ban hành bao gồm quy tắc đạo đức nghề nghiệp và chuẩn mực kiểm toán. Năm 1992, bản Hướng dẫn về chuẩn mực KSNB của INTOSAI đã hình thành một tài liệu đề cập đến việc nâng cấp các chuẩn mực KSNB, hỗ trợ cho việc thực hiện và đánh giá KSNB.

Năm 2001, bản hướng dẫn của INTOSAI 1992 đã cập nhật thêm về các chuẩn mực KSNB để phù hợp với tất cả các đối tượng và phù hợp với sự phát triển gần đây trong KSNB. Điều cần lưu ý là tài liệu này đã tích hợp các lý luận chung về KSNB của báo cáo COSO. Bên cạnh việc cải thiện định nghĩa KSNB và xây dựng một sự hiểu biết thông thường về KSNB, tài liệu của INTOSAI trình bày những vấn đề đặc thù về khu vực công. Khái niệm và mục tiêu của kiểm soát nội bộ 1.

Theo COSO 1992  Khái niệm: Theo COSO năm 1992 (The Committee of Sponsoring Organizations of the Treadway Commission) - Ủy ban thuộc Hội đồng quốc gia Hoa Kỳ về chống gian lận khi lập báo cáo tài chính, KSNB là một quá trình do người quản lý, hội đồng quản trị và các nhân viên của đơn vị chi phối, nó được thiết lập để cung cấp một sự đảm bảo hợp lí nhằm thực hiện mục tiêu: (i) Báo cáo tài chính đáng tin cậy; (ii) Các luật lệ và quy định được tuân thủ; (iii) Hoạt động hữu hiệu và hiệu quả.  Mục tiêu Mục tiêu kết quả hoạt động - Sử dụng có hiệu quả các tài sản và các nguồn lực; - Hạn chế rủi ro; - Đảm bảo sự phối hợp, làm việc của toàn bộ nhân viên để đạt được mục tiêu của DN với hiệu năng và sự nhất quán; - Tránh được các chi phí không đáng có/ việc đặt các lợi ích khác (của nhân viên, của khách hàng.) lên trên lợi ích của DN. Mục tiêu thông tin - Các báo cáo cần thiết được lập đúng hạn và đáng tin cậy để ra quyết định trong nội bộ DN; - Thông tin gửi đến Ban GĐ, HĐQT, các cổ đông và các cơ quan quản lý phải có chất lượng và tính nhất quán; - BCTC và các báo cáo quản lý khác được trình bày một cách hợp lý và dựa trên các chính sách kế toán đã được xác định rõ ràng. Mục tiêu tuân thủ - Các luật và quy định của NN; 10 - Các yêu cầu quản lý; - Các chính sách và quy trình nghiệp vụ của đơn vị.

Những mục tiêu của HTKSNB rất rộng, bao trùm lên mọi mặt hoạt động và có ý nghĩa quan trọng đối với sự tồn tại và phát triển của đơn vị. Theo INTOSAI 1992  Khái niệm: Hướng dẫn chuẩn mực của KSNB của INTOSAI 1992 đưa ra định nghĩa về KSNB như sau: KSNB là cơ cấu của một tổ chức, bao gồm nhận thức, phương pháp, quy trình và các biện pháp của người lãnh đạo nhằm bảo đảm sự hợp lý để đạt được các mục tiêu của tổ chức: -Thúc đẩy các hoạt động hữu hiệu, hiệu quả và có kỷ cương cũng như chất lượng của sản phẩm, dịch vụ phù hợp với nhiệm vụ của tổ chức. - Bảo vệ các nguồn lực không bị thất thoát, lạm dụng, lãng phí, tham ô và vi phạm pháp luật. - Khuyến khích tuân thủ pháp luật, quy định của nhà nước và nội bộ.

-Xây dựng và duy trì các dữ liệu tài chính và hoạt động, lập báo cáo đúng đắn và kịp thời.  Mục tiêu - Bảo vệ tài sản của đơn vị và sử dụng và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực nhất là nguồn lực con người. Ngăn ngừa và phát hiện mọi hành vi lãng phí, gian lận, sử dụng tài sản không đúng mục đích hoặc vượt quá thẩm quyền. - Cung cấp thông tin đáng tin cậy -Tuân thủ pháp luật và luật lệ quy định - Định kỳ đánh giá kết quả hoạt động nhằm kịp thời ra biện pháp nâng cao hiệu quả hoạt động điều hành.

Tài liệu hướng dẫn của INTOSAI được cập nhật lại vào năm 2001, trình bày về định nghĩa về KSNB như sau: 11 KSNB là một quá trình xử lý toàn bộ được thực hiện bởi nhà quản lý và các cá nhân trong tổ chức, quá trình này được thiết kế để phát hiện các rủi ro và cung cấp một sự đảm bảo hợp lý để đạt được nhiệm vụ của tổ chức. Sau đây là những mục tiêu cần đạt được: - Thực hiện các hoạt động một cách có kỷ cương, có đạo đức, có tính kinh tế, hiệu quả và thích hợp. - Thực hiện đúng trách nhiệm. - Tuân thủ theo pháp luật hiện hành và các nguyên tắc, quy định.

- Bảo vệ các nguồn lực chống thất thoát, sử dụng sai mục đích và tổn thất. Ngân sách Nhà nước được phân bố rộng rãi, chính vì vậy cần có các kiểm soát nhằm đảm bảo ngân sách được sử dụng đúng mục đích, các tài sản không bị thất thoát hay lãng phí. Vì vậy, việc bảo vệ nguồn lực cần được nhấn mạnh thêm tầm quan trọng trong KSNB đối với khu vực công. Theo COSO 2013  Khái niệm: Sau hơn 20 năm, COSO đã ban hành bản cập nhật mới là COSO Internal Control 2013, theo đó, KSNB là một quy trình đưa ra bởi Ban quản trị của doanh nghiệp, nhà quản lý và các nhân sự khác, được thiết kế để đưa ra sự đảm bảo cho việc đạt được mục tiêu về hoạt động, báo cáo và tuân thủ.

Các bộ phận cấu thành hệ thống KSNB theo COSO 2013 1. Môi trường kiểm soát Môi trường kiểm soát bao gồm các tiêu chuẩn, quy trình và cấu trúc (structure) của tổ chức, cung cấp nền tảng cho việc thực hiện KSNB tổ chức. Con người chính là yếu tố trung tâm, quan trọng nhất trong môi trường kiểm soát. Cần xây dựng một môi trường văn hóa đạo đức cho DN mà trong đó ban quản lý là những người đi đầu thực hiện, thể hiện tính trung thực, giá trị đạo đức để lan tỏa xuống toàn DN.

Việc phát triển nguồn nhân lực là vô 12 cùng quan trọng. Có được nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn cao, năng động sáng tạo, thích ứng linh hoạt với vị trí công việc và có sự gắn bó lâu dài cùng sự phát triển của tổ chức sẽ tạo ra một lợi thế quan trọng trong hoạt động kinh doanh của DN. Tuy nhiên môi trường kiểm soát tốt chưa thể đảm bảo cho các quá trình kiểm soát và cả hệ thống KSNB là tốt. Song môi trường kiểm soát không thuận lợi sẽ ảnh hưởng lớn đến tính hiệu lực, hiệu quả của hệ thống KSNB.

Các nhân tố trong môi trường kiểm soát bao gồm: Yêu cầu thực thi tính chính trực và các giá trị đạo đức Truyền đạt thông tin và truyền đạt thông tin: Đây là những yếu tố then chốt ảnh hưởng đến hiệu quả của việc thiết kế, vận hành và giám sát các kiểm soát; Tính chính trực và hành vi đạo đức là sản phẩm của chuẩn mực về hành vi và đạo đức của đơn vị cũng như việc truyền đạt và thực thi các chuẩn mực này trong thực tế. Việc thực thi tính chính trực và các giá trị đạo đức bao gồm các nội dung như: biện pháp của Ban Giám đốc để loại bỏ hoặc giảm thiểu các động cơ xúi giục nhân viên tham gia vào các hành động thiếu trung thực, bất hợp pháp, hoặc phi đạo đức. Việc truyền đạt các chính sách của đơn vị về tính chính trực và các giá trị đạo đức có thể bao gồm truyền đạt tới nhân viên các chuẩn mực hành vi thông qua các chính sách của đơn vị, các quy tắc đạo đức và bằng tấm gương điển hình. Sự độc lập của bộ phận kiểm tra: Sự độc lập tương đối của từng cá nhân, thành viên thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, kiểm soát.

Đảm bảo không bị các lợi ích khác chi phối để đáp ứng cho mỗi nhiệm vụ cụ thể. 13 Sự tham gia của Ban quản trị: Ban quản trị có ảnh hưởng đáng kể đến nhận thức về kiểm soát của đơn vị. Ban quản trị có trách nhiệm quan trọng và trách nhiệm đó được đề cập trong các quy định do Ban quản trị ban hành. Ngoài ra, Ban quản trị còn có trách nhiệm giám sát việc thiết kế các thủ tục soát xét tính hiệu quả của KSNB của đơn vị.

Triết lý và phong cách điều hành của Ban Giám đốc: Triết lý và phong cách điều hành của Ban Giám đốc có nhiều đặc điểm: -Quan điểm và hành động của Ban Giám đốc về việc lập và trình bày báo cáo tài chính (có thể được thể hiện qua việc lựa chọn các nguyên tắc kế toán một cách thận trọng hoặc ít thận trọng khi có nhiều lựa chọn khác nhau về nguyên tắc kế toán, hoặc sự kín kẽ và thận trọng khi xây dựng các ước tính kế toán). -Cách tiếp cận đối với việc quản lý và chấp nhận rủi ro kinh doanh. -Quan điểm đối với việc xử lý thông tin, công việc kế toán và nhân sự. Cơ cấu tổ chức Cơ cấu tổ chức trong đơn vị phản ánh việc phân chia quyền lực, trách nhiệm và nghĩa vụ của mọi người trong tổ chức ấy cũng như mối quan hệ hợp tác, phối hợp, kiểm soát và chia sẻ thông tin lẫn nhau giữa những người khác nhau trong cùng một tổ chức.

Một cơ cấu tổ chức hợp lý không những giúp cho sự chỉ đạo, điều hành của nhà quản lý được thực hiện thông suốt mà còn giúp cho việc kiểm soát lẫn nhau được duy trì thường xuyên và chặt chẽ hợn. Cơ cấu tổ chức được xây dựng hợp lý trong đơn vị sẽ tạo môi trường kiểm soát tốt và đảm bảo một hệ thống hoạt động xuyên suốt từ trên xuống dưới trong việc ban hành các quyết định.