Luận văn thạc sĩ về nâng cao khả năng tiếp cận các nguồn vốn của doanh nghiệp nhỏ và vừa

Luận văn thạc sĩ phân tích ueh nâng cao khả năng tiếp cận các nguồn vốn của doanh nghiệp nhỏ và vừa luận văn thạc sĩ, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả

• Tác giả: Lâm Thị Tố Nga
• Người hướng dẫn: Ts. Nguyễn Thị Ngọc Trang
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính, Lưu Thông Tiền Tệ Và Tín Dụng
• Đề tài: Nâng cao khả năng tiếp cận các nguồn vốn của doanh nghiệp nhỏ và vừa
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ kinh tế
• Năm xuất bản: 2004
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TOÀN QUAN VỀ DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA
• 1.1. KHAI NIỆM VỀ DNNVV
• 1.2. KHAI NIỆM DNNVV CỦA MỘT SỐ NƯỚC
• 1.3. KHAI NIỆM VỀ DNNVV Ở VIỆT NAM
• 1.4. VAI TRÒ CỦA DNNVV TRONG PHÁT TRIỂN KINH TẾ ĐẤT NƯỚC
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ NHU CẦU VỐN VÀ KHẢ NĂNG TIẾP CẬN CÁC NGUỒN VỐN CỦA CÁC DNNVV HIỆN NAY
• 2.1. SỰ PHÁT TRIỂN VÀ ĐÓNG GÓP CỦA DNNVV TRONG THỜI GIAN VỪA QUA
• 2.2. LỢI THẾ VÀ HẠN CHẾ CỦA DNNVV
• 2.2.1. LỢI THẾ CỦA KINH TẾ TỪ NHÂN VÀ DNNVV
• 2.2.2. HẠN CHẾ CỦA DNNVV
• 2.3. NHU CẦU VỐN CỦA CÁC DNNVV
• 2.4. CÁC CHƯƠNG TRÌNH HỖ TRỢ DNNVV
• 2.4.1. QUỸ HỖ TRỢ PHÁT TRIỂN
• 2.4.2. QUỸ PHÁT TRIỂN CÁC DNNVV (SMEDF)
• 2.4.3. CHƯƠNG TRÌNH TÀI TRỢ CHO CÁC DNNVV CỦA JBIC
• 2.4.4. CHƯƠNG TRÌNH TÁI HÒA NHẬP KINH TẾ CHO NGƯỜI HOÀI HƯỚNG CỦA KFW – GIAI ĐOẠN II
• 2.4.5. QUỸ DOANH NGHIỆP MEKONG
• 2.4.6. CHƯƠNG TRÌNH PHÁT TRIỂN DỰ ÁN MEKONG (MPDF)
• 2.4.7. QUỸ ĐẦU TƯ MẠO HIỂM
• 2.5. THỰC TRẠNG THỊ TRƯỜNG VỐN VÀ KHẢ NĂNG TIẾP CẬN CÁC NGUỒN VỐN CỦA CÁC DNNVV
• 2.5.1. TIẾP CẬN NGUỒN VỐN PHI CHÍNH THỨC
• 2.5.2. TIẾP CẬN VỐN QUA KÊNH TÍN DỤNG NGÂN HÀNG VÀ CÁC NGUỒN VỐN CHÍNH THỨC
• 2.5.3. TIẾP CẬN NGUỒN VỐN THUÊ TÀI CHÍNH
• 2.5.4. TIẾP CẬN NGUỒN VỐN TÀI TRỢ CỦA NHÀ NƯỚC
• 2.5.6. NHẬN ĐỊNH NHỮNG TOÀN TÀI VỀ CHÍNH SÁCH KINH TẾ VỚI MÔI TRƯỜNG TIẾP CẬN CÁC NGUỒN VỐN
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO KHẢ NĂNG TIẾP CẬN CÁC NGUỒN VỐN CỦA CÁC DNNVV
• 3.1. DỰ BÁO XU HƯỚNG PHÁT TRIỂN CỦA DNNVV TRONG NỀN KINH TẾ VIỆT NAM
• 3.2. QUAN ĐIỂM PHÁT TRIỂN DNNVV NHƯ MỘT THÀNH PHẦN KINH TẾ QUAN TRỌNG CỦA NỀN KINH TẾ
• 3.3. GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VÀ CHÍNH SÁCH ĐỐI VỚI DNNVV
• 3.4. GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG VỐN
• 3.5. GIẢI PHÁP ĐỂ NÂNG CAO KHẢ NĂNG TIẾP CẬN NGUỒN VỐN TÍN DỤNG NGÂN HÀNG VÀ NGUỒN VỐN ĐẦU TƯ VÀ TÀI TRỢ
• 3.5.1. GIẢI PHÁP VỀ TÀI SẢN THẾ CHẤP
• 3.5.2. GIẢI PHÁP CẢI TIẾN QUY TRÌNH, THỦ TỤC, ĐIỀU KIỆN CHO VAY
• 3.5.3. CÁC GIẢI PHÁP ĐỂ CẢI THIỆN HOẠT ĐỘNG CHO VAY CỦA NGÂN HÀNG VÀ CHÍNH SÁCH TÍN DỤNG TIỀN TỆ
• 3.5.4. CÁC GIẢI PHÁP KHÁC
• 3.6. GIẢI PHÁP NÂNG CAO KHẢ NĂNG TIẾP CẬN NGUỒN VỐN ƯU ĐÃI NHÀ NƯỚC
• 3.6.1. ĐỐI VỚI QUỸ HỖ TRỢ PHÁT TRIỂN
• 3.6.2. ĐỐI VỚI QUỸ HỖ TRỢ XUẤT KHẨU
• 3.7. GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN THUÊ TÀI CHÍNH
• 3.8. GIẢI PHÁP THUỘC VỀ BẢN THÂN DNNVV
• 3.8.1. KHẢ NĂNG QUẢN LÝ
• 3.8.2. NĂNG LỰC KINH DOANH
• 3.8.3. HỆ THỐNG KẾ TOÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về nâng cao khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam. Tuy nhiên, việc tiếp cận vốn vẫn là một thách thức lớn đối với họ. Nhu cầu vốn cho DNNVV ngày càng tăng, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu. Việc nâng cao khả năng tiếp cận vốn không chỉ giúp DNNVV phát triển mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế chung của đất nước.

1.1. Định nghĩa và vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa

DNNVV được định nghĩa dựa trên quy mô vốn và số lượng lao động. Chúng đóng góp lớn vào GDP và tạo ra nhiều việc làm cho người lao động. Sự phát triển của DNNVV không chỉ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế mà còn cải thiện đời sống của người dân.

1.2. Tình hình tiếp cận vốn của DNNVV hiện nay

Nhiều DNNVV gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn từ ngân hàng và các tổ chức tài chính. Nguyên nhân chủ yếu là do thiếu thông tin, không có tài sản đảm bảo và quy trình vay vốn phức tạp.

II. Những thách thức trong việc tiếp cận vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

DNNVV phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc tiếp cận vốn. Những thách thức này không chỉ đến từ bản thân doanh nghiệp mà còn từ môi trường kinh doanh và chính sách tài chính của nhà nước.

2.1. Thiếu thông tin và hiểu biết về nguồn vốn

Nhiều DNNVV không nắm rõ các nguồn vốn có sẵn và cách thức tiếp cận. Điều này dẫn đến việc họ không thể tận dụng được các chương trình hỗ trợ tài chính từ nhà nước và các tổ chức quốc tế.

2.2. Quy trình vay vốn phức tạp

Quy trình vay vốn tại các ngân hàng thường phức tạp và yêu cầu nhiều giấy tờ. Điều này gây khó khăn cho DNNVV, đặc biệt là những doanh nghiệp mới thành lập.

III. Phương pháp nâng cao khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Để nâng cao khả năng tiếp cận vốn, DNNVV cần áp dụng một số phương pháp và giải pháp cụ thể. Những giải pháp này không chỉ giúp doanh nghiệp dễ dàng hơn trong việc tiếp cận vốn mà còn cải thiện khả năng quản lý tài chính.

3.1. Tăng cường quản lý tài chính

Quản lý tài chính hiệu quả giúp DNNVV có thể lập kế hoạch tài chính rõ ràng, từ đó dễ dàng hơn trong việc thuyết phục các nhà đầu tư và ngân hàng.

3.2. Tham gia các chương trình hỗ trợ tài chính

DNNVV nên tham gia vào các chương trình hỗ trợ tài chính từ nhà nước và các tổ chức quốc tế. Những chương trình này thường cung cấp thông tin và hỗ trợ kỹ thuật cần thiết.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về tiếp cận vốn

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc nâng cao khả năng tiếp cận vốn cho DNNVV có thể mang lại nhiều lợi ích. Các doanh nghiệp có thể phát triển bền vững hơn và đóng góp tích cực vào nền kinh tế.

4.1. Kết quả từ các nghiên cứu thực tiễn

Nghiên cứu cho thấy rằng DNNVV có khả năng tiếp cận vốn tốt hơn sẽ có tỷ lệ sống sót cao hơn và phát triển nhanh hơn so với những doanh nghiệp không có khả năng tiếp cận vốn.

4.2. Các mô hình thành công trong tiếp cận vốn

Một số DNNVV đã áp dụng thành công các mô hình tiếp cận vốn mới, như crowdfunding và hợp tác xã, giúp họ vượt qua khó khăn trong việc huy động vốn.

V. Kết luận và tương lai của việc tiếp cận vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Việc nâng cao khả năng tiếp cận vốn cho DNNVV là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết. Trong tương lai, cần có nhiều chính sách hỗ trợ hơn nữa để giúp DNNVV phát triển bền vững.

5.1. Định hướng chính sách trong tương lai

Chính phủ cần xây dựng các chính sách hỗ trợ tài chính linh hoạt hơn cho DNNVV, giúp họ dễ dàng tiếp cận nguồn vốn.

5.2. Vai trò của công nghệ trong tiếp cận vốn

Công nghệ sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện khả năng tiếp cận vốn cho DNNVV, từ việc sử dụng các nền tảng trực tuyến đến việc áp dụng công nghệ tài chính.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) giữ vai trò là xương sống của nền kinh tế Việt Nam khi chiếm tới 86,18% trong tổng số 62.908 doanh nghiệp cả nước vào năm 2002 và đóng góp hơn 45% vào tổng sản phẩm quốc nội (GDP) giai đoạn 1995–2000. Riêng tại Thành phố Hồ Chí Minh, khu vực kinh tế ngoài quốc doanh đã tạo ra giá trị sản xuất 41.865 tỷ đồng vào năm 2003, chiếm 37% tổng GDP toàn địa bàn. Mặc dù sở hữu tiềm năng tạo việc làm to lớn cho hơn 49% lực lượng lao động xã hội, khu vực này đang đối mặt với nghịch lý thiếu vốn trầm trọng khi có tới 55% doanh nghiệp không đủ nguồn tài chính để duy trì và mở rộng sản xuất kinh doanh.

Vấn đề cốt lõi của nghiên cứu bắt nguồn từ sự bất cân xứng trong việc tiếp cận các dòng vốn chính thức. Trong khi các nguồn vốn tín dụng ngân hàng, vốn ưu đãi từ các tổ chức quốc tế và quỹ đầu tư mạo hiểm ngày càng gia tăng, DNNVV vẫn gặp rào cản lớn do thiếu tài sản bảo đảm, quy mô nhỏ và hệ thống kế toán chưa đạt chuẩn. Nghiên cứu xác định mục tiêu làm rõ thực trạng nhu cầu vốn, phân tích các kênh dẫn vốn và đề xuất hệ thống giải pháp tài chính đồng bộ nhằm nâng cao khả năng tiếp cận vốn cho DNNVV.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các DNNVV trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh và cả nước trong giai đoạn từ năm 1991 đến năm 2004. Ý nghĩa nghiên cứu mang tính cấp thiết khi Việt Nam chuẩn bị gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) vào năm 2005. Luận văn cung cấp luận cứ khoa học giúp các nhà hoạch định chính sách hoàn thiện khung khổ pháp lý, đồng thời hỗ trợ ngân hàng thương mại tối ưu hóa quy trình tín dụng, hướng tới mục tiêu tăng trưởng tín dụng bền vững trên 20% mỗi năm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng Lý thuyết cấu trúc vốn hiện đại và Lý thuyết trật tự phân hạng (Pecking Order Theory) của Myers và Majluf để phân tích hành vi huy động tài chính của doanh nghiệp. Theo lý thuyết này, doanh nghiệp ưu tiên sử dụng nguồn vốn nội bộ trước khi tìm đến nợ vay ngân hàng và cuối cùng mới phát hành cổ phần. Bên cạnh đó, Lý thuyết thông tin bất đối xứng (Information Asymmetry) của Stiglitz và Weiss được sử dụng để giải thích hiện tượng thắt chặt tín dụng (credit rationing) đối với các DNNVV. Do ngân hàng thương mại không thể kiểm soát toàn bộ rủi ro đạo đức và lựa chọn nghịch, họ thường áp đặt các yêu cầu khắt khe về tài sản thế chấp thay vì điều chỉnh lãi suất.

Nghiên cứu làm rõ 4 khái niệm tài chính then chốt:

1. Doanh nghiệp nhỏ và vừa: Xác định theo Nghị định số 90/2001/NĐ-CP là các cơ sở sản xuất kinh doanh độc lập có vốn đăng ký không quá 10 tỷ đồng hoặc số lao động bình quân hàng năm không quá 300 người.
2. Tín dụng ngân hàng: Kênh cung ứng vốn ngắn, trung và dài hạn có bảo đảm hoặc không có bảo đảm thông qua hạn mức thấu chi và hợp đồng tín dụng.
3. Thuê tài chính (Financial Leasing): Phương thức tài trợ tín dụng trung và dài hạn không thể hủy ngang theo Nghị định số 16/2001/NĐ-CP, trong đó bên cho thuê nắm quyền sở hữu tài sản còn bên đi thuê chỉ cần ký quỹ từ 5% đến 10% giá trị thiết bị.
4. Quỹ đầu tư mạo hiểm: Định chế cung cấp vốn cổ phần cho các doanh nghiệp mới khởi sự có mức độ rủi ro cao nhưng tiềm năng tăng trưởng vượt trội trong chu kỳ từ 3 đến 5 năm.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp thu thập từ Tổng cục Thống kê, Cục Thống kê Thành phố Hồ Chí Minh, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cùng báo cáo của Ngân hàng Thế giới (World Bank) và Tổ chức Hợp tác Quốc tế Thụy Điển (SIDA) qua 3 giai đoạn khảo sát năm 1992, 1997 và 2002. Cỡ mẫu khảo sát kế thừa từ cuộc Tổng điều tra cơ sở kinh tế với 23.708 doanh nghiệp năm 1995 và 8.622 doanh nghiệp năm 2001 trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh. Phương pháp chọn mẫu áp dụng kỹ thuật chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng theo ngành nghề (công nghiệp chế biến, thương mại, dịch vụ, nông nghiệp) và theo quy mô vốn đăng ký (dưới 0,5 tỷ đồng, từ 0,5 đến 1 tỷ đồng, từ 1 đến 5 tỷ đồng, và từ 5 đến 10 tỷ đồng).

Phương pháp phân tích chủ đạo kết hợp duy vật biện chứng, phương pháp logic - lịch sử với các công cụ thống kê mô tả, phân tích so sánh tỷ trọng và quy nạp chuỗi số liệu thời gian từ năm 1991 đến năm 2004. Việc lựa chọn phương pháp này cho phép đánh giá khách quan mối quan hệ nhân quả giữa chính sách kinh tế vĩ mô, thủ tục hành chính ngân hàng và hành vi vay vốn của khu vực kinh tế ngoài quốc doanh.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Sự lệch pha nghiêm trọng trong cơ cấu nguồn vốn và tính phụ thuộc vào vốn tự có: Khảo sát chỉ ra vốn chủ sở hữu chiếm tới 71,6% tổng nguồn vốn của các doanh nghiệp tư nhân, trong khi nợ phải trả chỉ chiếm 28,4%. Nguồn vốn tự có của các DNNVV chỉ đáp ứng được khoảng 20% đến 30% nhu cầu thực tế cho hoạt động sản xuất. Tỷ suất nợ trên tổng tài sản bình quân của một DNNVV có vay nợ chỉ đạt mức khiêm tốn 8%, cho thấy khả năng đòn bẩy tài chính qua kênh tín dụng chính thức còn rất thấp.

2. Chênh lệch sâu sắc về quy mô vốn đầu tư giữa các thành phần kinh tế: Số liệu năm 2001 tại Thành phố Hồ Chí Minh cho thấy vốn đầu tư bình quân cho xây dựng cơ bản của một doanh nghiệp nhà nước đạt 4,71 tỷ đồng, trong khi một doanh nghiệp ngoài quốc doanh chỉ đạt 195 triệu đồng (tương đương 4,1% mức bình quân của doanh nghiệp nhà nước). Trong khu vực ngoài quốc doanh, công ty trách nhiệm hữu hạn có mức đầu tư bình quân 304,2 triệu đồng, công ty cổ phần đạt 503,5 triệu đồng, còn hợp tác xã chỉ đạt 24,1 triệu đồng. Đến năm 2002, số DNNVV có vốn dưới 1 tỷ đồng chiếm tới 54,57%, từ 1 đến dưới 5 tỷ đồng chiếm 37,15%, và nhóm từ 5 đến dưới 10 tỷ đồng chỉ chiếm 8,28%.

3. Tăng trưởng tín dụng nóng đi kèm rủi ro mất cân đối kỳ hạn: Tính đến tháng 8 năm 2004, tổng dư nợ tín dụng tại Thành phố Hồ Chí Minh đạt trên 92.000 tỷ đồng, tăng 24% so với đầu năm 2003 và tăng 39,1% so với cùng kỳ năm trước. Trong cơ cấu vốn huy động của các ngân hàng thương mại, nguồn vốn ngắn hạn chiếm đến 80%, nhưng tỷ lệ cho vay trung và dài hạn chiếm tới 44,3% tổng dư nợ đầu tư năm 2003 (đạt 22.021 tỷ đồng). Điều này buộc các ngân hàng phải dùng vốn ngắn hạn cho vay dài hạn với lãi suất huy động cao từ 8,4% đến 9%/năm, đẩy chi phí vay vốn của DNNVV lên cao.

4. Kênh hỗ trợ ưu đãi quốc tế và thị trường chứng khoán chưa phát huy hiệu quả: Nhiều chương trình tín dụng quốc tế quy mô lớn đã được triển khai như Quỹ SMEDF của EU (25 triệu USD), Dự án tài chính DNNVV của JBIC Nhật Bản (4 tỷ Yên, tương đương 33 triệu USD), Chương trình KfW Đức (100.000 EUR/khoản vay) và Quỹ Mekong MEF (18,5 triệu USD). Tuy nhiên, tỷ lệ giải ngân thực tế cho DNNVV còn chậm do thủ tục phức tạp. Đồng thời, thị trường chứng khoán quy định điều kiện niêm yết vốn tối thiểu trên 10 tỷ đồng theo Nghị định số 64/2002/NĐ-CP đã loại bỏ hầu hết các DNNVV ra khỏi kênh huy động vốn dài hạn này.

Thảo luận kết quả

Dữ liệu nghiên cứu được hệ thống hóa qua Bảng 2.1 (Phân bố quy mô vốn DNNVV), Bảng 2.10 (Vốn đầu tư ngoài quốc doanh) và Bảng 2.12 (Cơ cấu dư nợ trung dài hạn tại TP.HCM). Kết quả phản ánh rõ nguyên nhân căn bản khiến DNNVV gặp khó khăn về vốn không nằm ở sự khan hiếm nguồn cung tiền tệ mà xuất phát từ các điểm nghẽn về thể chế và năng lực nội tại.

Về phía cơ chế, việc các ngân hàng thương mại đòi hỏi tài sản thế chấp là bất động sản có chủ quyền hợp pháp đã loại trừ các cơ sở sản xuất phải thuê đất hoặc nằm trong diện di dời theo quy hoạch đô thị trước năm 2010. Về phía doanh nghiệp, hơn 30% lực lượng quản lý ngoài quốc doanh chưa qua đào tạo chuyên môn bài bản, dẫn đến việc lập báo cáo tài chính thiếu minh bạch và không có phương án kinh doanh khả thi. Thực trạng này hoàn toàn tương đồng với các phát hiện của Ngân hàng Thế giới (IFC) cuối năm 2003 khi xếp hạn chế tiếp cận tài chính là rào cản số một đối với sự phát triển của khu vực tư nhân tại Việt Nam.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Cải tiến quy định về tài sản thế chấp và mở rộng cơ chế cho vay tín chấp: Ngân hàng Nhà nước cần ban hành hướng dẫn cho phép các ngân hàng thương mại nhận thế chấp bằng tài sản hình thành từ vốn vay, quyền đòi nợ, hợp đồng kinh tế và hàng hóa luân chuyển. Mục tiêu nâng tỷ trọng cho vay không cần tài sản bảo đảm đối với các dự án khả thi lên mức 15% đến 20% tổng dư nợ DNNVV trong giai đoạn 2004–2006.

2. Hoàn thiện và mở rộng mạng lưới Quỹ bảo lãnh tín dụng: Bộ Tài chính cùng Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố cần cấp vốn điều lệ ban đầu tối thiểu 100 tỷ đồng cho các Quỹ bảo lãnh tín dụng địa phương theo mô hình hợp tác rủi ro giữa ngân hàng, hiệp hội ngành nghề và chính quyền như kinh nghiệm của Đài Loan và Đức. Lộ trình thực hiện cần bảo lãnh cho ít nhất 1.000 lượt doanh nghiệp tiếp cận vốn ngân hàng trong giai đoạn 2005–2007.

3. Phát triển mạnh kênh thuê tài chính và đơn giản hóa thủ tục giải ngân: Các công ty cho thuê tài chính cần giảm tỷ lệ ký quỹ xuống mức linh hoạt từ 5% đến 10% giá trị máy móc thiết bị, đồng thời rút ngắn thời gian thẩm định hồ sơ từ 15 ngày xuống còn 5 đến 7 ngày. Giải pháp này giúp các DNNVV đổi mới công nghệ hiện đại mà không cần bổ sung tài sản thế chấp bất động sản trong giai đoạn 2004–2008.

4. Nâng cao tính minh bạch và chuẩn hóa hệ thống kế toán nội bộ của DNNVV: Bản thân các DNNVV phải chủ động áp dụng chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS), thực hiện kiểm toán độc lập định kỳ hàng năm và nâng cao trình độ quản trị kinh doanh cho đội ngũ lãnh đạo. Hiệp hội DNNVV phối hợp với các trường đại học triển khai chương trình đào tạo quản lý tài chính cho hơn 80% giám đốc điều hành doanh nghiệp tư nhân trước năm 2010.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban giám đốc và nhà sáng lập các doanh nghiệp nhỏ và vừa: Tài liệu cung cấp cái nhìn toàn diện về các kênh dẫn vốn (ngân hàng, thuê tài chính, quỹ đầu tư mạo hiểm) giúp lãnh đạo doanh nghiệp xây dựng phương án kinh doanh khả thi và tái cơ cấu nguồn vốn tối ưu.

2. Cán bộ thẩm định và quản lý rủi ro tại các ngân hàng thương mại: Nghiên cứu mang lại góc nhìn thực tiễn về đặc thù dòng tiền của khối doanh nghiệp tư nhân, hỗ trợ thiết kế các gói sản phẩm tín dụng và quy trình định giá tài sản thế chấp linh hoạt hơn.

3. Cơ quan hoạch định chính sách kinh tế và quản lý nhà nước: Các cơ quan như Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước và VCCI có thể sử dụng các luận cứ thực tiễn từ luận văn để hoàn thiện cơ chế hoạt động của Quỹ hỗ trợ phát triển và chính sách trợ giúp DNNVV.

4. Giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Kinh tế - Tài chính: Công trình là tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp nghiên cứu định lượng kết hợp định tính, cung cấp bộ dữ liệu lịch sử phong phú về quá trình chuyển đổi tài chính của kinh tế Việt Nam thời kỳ mở cửa.

Câu hỏi thường gặp

1. Rào cản lớn nhất khiến DNNVV khó vay vốn ngân hàng thương mại là gì? Rào cản lớn nhất là yêu cầu khắt khe về tài sản thế chấp bất động sản có giấy tờ hợp lệ. Do hơn 54% DNNVV có vốn dưới 1 tỷ đồng và phần lớn thuê mặt bằng sản xuất, doanh nghiệp không đủ tài sản bảo đảm theo quy định truyền thống của các ngân hàng.

2. Kênh thuê tài chính mang lại lợi thế gì vượt trội cho DNNVV? Thuê tài chính cho phép doanh nghiệp nhận tài trợ 100% giá trị thiết bị công nghệ mà chỉ cần ký quỹ 5% đến 10%, hoàn toàn không cần thế chấp tài sản khác, giúp doanh nghiệp đổi mới máy móc nhanh chóng và quản lý dòng tiền an toàn.

3. Các quỹ đầu tư mạo hiểm quốc tế có tiêu chí lựa chọn doanh nghiệp như thế nào? Các quỹ như Mekong Enterprise Fund (MEF) hoặc Vietfund ưu tiên rót vốn từ 500.000 đến 1,85 triệu USD vào các doanh nghiệp cổ phần có hệ thống kế toán minh bạch, báo cáo kiểm toán rõ ràng, năng lực quản trị chuẩn mực và định hướng xuất khẩu tốt.

4. Tại sao thị trường chứng khoán chưa phải là kênh huy động vốn hiệu quả của DNNVV thời kỳ 2000–2004? Do khung pháp lý thời kỳ này (Nghị định số 64/2002/NĐ-CP) quy định điều kiện niêm yết yêu cầu mức vốn điều lệ tối thiểu trên 10 tỷ đến 20 tỷ đồng, trong khi hơn 94,93% tổng số DNNVV tại Việt Nam có quy mô vốn dưới 10 tỷ đồng.

5. Việt Nam có thể học tập kinh nghiệm gì từ các nước như Đức và Đài Loan? Kinh nghiệm quốc tế cho thấy cần thiết lập các Quỹ bảo lãnh tín dụng có sự tham gia của chính phủ và hiệp hội ngành nghề để chia sẻ rủi ro với ngân hàng, đồng thời triển khai chính sách bù lãi suất ưu đãi cho các dự án đổi mới công nghệ.

Kết luận

• Luận văn khẳng định vị trí chiến lược của DNNVV trong nền kinh tế khi chiếm 86,18% số lượng doanh nghiệp và tạo việc làm cho 49% lao động xã hội.
• Nghiên cứu chỉ rõ thực trạng thiếu vốn nghiêm trọng: 55% DNNVV thiếu hụt tài chính, vốn tự có chỉ đáp ứng 20% đến 30% nhu cầu vận hành thực tế.
• Bức tranh tiếp cận tài chính còn nhiều rào cản do tỷ suất nợ trên tổng tài sản chỉ đạt 8%, cơ cấu tín dụng bị thắt chặt bởi yêu cầu tài sản thế chấp.
• Hệ thống giải pháp đề xuất mang tính đồng bộ: Mở rộng bảo lãnh tín dụng, phát triển mạnh nghiệp vụ thuê tài chính, khai thác hiệu quả các quỹ ODA quốc tế và nâng cao tính minh bạch kế toán nội bộ.
• Lộ trình thực hiện cần được đẩy mạnh từ năm 2004 đến năm 2010 nhằm chuẩn bị năng lực cạnh tranh tối đa cho khối doanh nghiệp tư nhân trước thềm hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng. Quý độc giả và các nhà quản trị có thể khai thác các mô hình phân tích chi tiết trong công trình để ứng dụng trực tiếp vào hoạt động hoạch định chiến lược tài chính doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KINH TEÁ THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH LAÂM THÒ TOÁ NGA NAÂNG CAO KHAÛ NAÊNG TIEÁP CAÄN CAÙC NGUOÀN VOÁN CUÛA DOANH NGHIEÄP NHOÛ VAØ VÖØA LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ KINH TEÁ THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH - 2004 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KINH TEÁ THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH LAÂM THÒ TOÁ NGA NAÂNG CAO KHAÛ NAÊNG TIEÁP CAÄN CAÙC NGUOÀN VOÁN CUÛA DOANH NGHIEÄP NHOÛ VAØ VÖØA Chuyeân Ngaønh: Taøi Chính, Löu Thoâng Tieàn Teä Vaø Tín Duïng Maõ soá: 5-02-09 LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ KINH TEÁ NGÖÔØI HÖÔÙNG DAÃN KHOA HOÏC: TS. NGUYEÃN THÒ NGOÏC TRANG THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH - 2004 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MUÏC LUÏC Noäi dung Trang Danh muïc caùc baûng. iii Danh muïc caùc hình. iv Danh muïc töø vieát taét.

iv Lôøi môû ñaàu.1 Chöông 1: TOÅNG QUAN VEÀ DOANH NGHIEÄP NHOÛ VAØ VÖØA .1 Khaùi nieäm veà DNNVV .1 Khaùi nieäm DNNVV cuûa moät soá nöôùc .2 Khaùi nieäm veà DNNVV ôû Vieät Nam .2 Vai troø cuûa DNNVV trong phaùt trieån kinh teá ñaát nöôùc .3 Caùc keânh daãn voán cho DNNVV .1 Nguoàn voán tín duïng ngaân haøng.2 Nguoàn voán öu ñaõi cuûa nhaø nöôùc .3 Quyõ ñaàu tö maïo hieåm .4 Caùc nguoàn voán thueâ taøi chính .4 Kinh nghieäm hoã trôï huy ñoäng voán cuûa caùc DNNVV ôû caùc nöôùc .14 Chöông 2: THÖÏC TRAÏNG VEÀ NHU CAÀU VOÁN VAØ KHAÛ NAÊNG TIEÁP CAÄN CAÙC NGUOÀN VOÁN CUÛA CAÙC DNNVV HIEÄN NAY.1 Söï phaùt trieån vaø ñoùng goùp cuûa DNNVV trong thôøi gian vöøa qua .2 Lôïi theá vaø haïn cheá cuûa DNNVV.1 Lôïi theá cuûa kinh teá tö nhaân vaø DNNVV.2 Haïn cheá cuûa DNNVV .3 Nhu caàu voán cuûa caùc DNNVV .4 Caùc chöông trình hoã trôï DNNVV .1 Quyõ hoã trôï phaùt trieån: .2 Quyõ phaùt trieån caùc DNNVV (SMEDF).3 Chöông trình taøi trôï cho caùc DNNVV cuûa JBIC .4 Chöông trình taùi hoøa nhaäp kinh teá cho ngöôøi hoài höông cuûa KfW – Giai ñoaïn II:.5 Quyõ Doanh nghieäp Mekong :.6 Chöông trình phaùt trieån döï aùn Mekong (MPDF) .7 Quyõ ñaàu tö maïo hieåm .37 i LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.5 Thöïc traïng thò tröôøng voán vaø khaû naêng tieáp caän caùc nguoàn voán cuûa caùc DNNVV.1 Tieáp caän nguoàn voán phi chính thöùc.2 Tieáp caän Voán qua keânh tín duïng ngaân haøng vaø caùc nguoàn voán chính thöùc.3 Tieáp caän nguoàn voán thueâ taøi chính .4 Tieáp Caän Nguoàn Voán Taøi trôï cuûa Nhaø nöôùc .6 Nhaän ñònh nhöõng toàn taïi veà chính saùch kinh teá vó moâ trong vieäc tieáp caän caùc nguoàn voán .60 Chöông 3: GIAÛI PHAÙP NHAÈM NAÂNG CAO KHAÛ NAÊNG TIEÁP CAÄN CAÙC NGUOÀN VOÁN CUÛA CAÙC DNNVV .1 Döï baùo xu höôùng phaùt trieån cuûa DNNVV trong neàn kinh teá vieät nam .2 Quan ñieåm phaùt trieån DNNVV nhö moät thaønh phaàn kinh teá quan troïng cuûa neàn kinh teá .3 Giaûi phaùp hoaøn thieän veà quaûn lyù nhaø nöôùc vaø chính saùch ñoái vôùi DNNVV 64 3.4 Giaûi phaùp phaùt trieån thò tröôøng voán .5 Giaûi phaùp ñeå naâng cao khaû naêng Tieáp caän nguoàn voán tín duïng ngaân haøng vaø nguoàn voán ñaàu tö vaø taøi trôï .1 Giaûi phaùp veà taøi saûn theá chaáp .2 Giaûi phaùp caûi tieán quy trình, thuû tuïc, ñieàu kieän cho vay .3 Caùc giaûi phaùp ñeå caûi thieän hoaït ñoäng cho vay cuûa ngaân haøng vaø chính saùch tín duïng tieàn teä .4 Caùc giaûi phaùp khaùc .6 Giaûi phaùp naâng cao khaû naêng tieáp caän nguoàn voán öu ñaõi nhaø nöôùc .1 Ñoái vôùi Quyõ hoã trôï phaùt trieån .2 Ñoái vôùi Quyõ hoã trôï xuaát khaåu .7 Giaûi phaùp phaùt trieån thueâ taøi chính.8 Giaûi phaùp thuoäc veà baûn thaân DNNVV .1 Khaû naêng quaûn lyù.2 Naêng löïc kinh doanh .3 Heä thoáng keá toaùn .82 TAØI LIEÄU THAM KHAÛO .A PHUÏ LUÏC CHÖÔNG 2. I ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MUÏC CAÙC BAÛNG STT Noäi dung Trang 1 Baûng 1.1: Tieâu chí xaùc ñònh DNNVV ôû moät soá nöôùc 3 2 Baûng 2.1: Soá löôïng DNNVV phaân theo quy moâ nguoàn voán (2000-2002) 14 3 Baûng 2.2: Toång saûn phaåm (GDP) trong nöôùc treân ñòa baøn (theo giaù thöïc teá) 17 4 Baûng 2.3: Toác ñoää phaùt trieån toång saûn phaåm (GDP) treân ñòa baøn (%) 18 5 Baûng 2.4: Thu ngaân saùch cuûa TPHCM trong 6 thaùng ñaàu naêm 2004 19 6 Baûng 2.5: Soá löôïng DNNVV phaân theo quy moâ nguoàn voán (2000-2002) 20 7 Baûng 2.6: Soá löôïng doanh nghieäp vaø cô caáu DNNVV ôû TPHCM 2001 22 8 Baûng 2.7: Nhaân löïc quaûn lyù cuûa caùc DNNVV ôû TPHCM naêm 2001 24 9 Baûng 2.8: Trình ñoä chuyeân moân kyõ thuaät cuûa nhaân löïc quaûn lyù trong caùc DNNVV taïi TPHCM naêm 2001 25 10 Baûng 2.9: Voán ñaàu tö cuûa doanh nghieäp nhaø nöôùc naêm 2001 28 11 Baûng 2.10: Voán ñaàu tö khu vöïc ngoaøi quoác doanh naêm 2001 28 12 Baûng 2.11: Cô caáu nguoàn voán cuûa caùc loaïi hình doanh nghieäp ñeán ngaøy 31.12: Toång Dö Nôï ñaàu tö cho vay trung daøi haïn cuûa caùc ngaân haøng thöông maïi treân ñòa baøn TPHCM naêm 2003 34 14 Baûng 2.13: Tình hình dö nôï tín duïng cuûa caùc NHTM treân ñòa baøn TPHCM 35 15 Baûng 2.14: Moät soá döï aùn tín duïng taøi trôï 35 16 Baûng 2.15: Khaû naêng tieáp caän caùc nguoàn tín duïng 37 Baûng 2.16: Cô caáu nguoàn voán kinh doanh cuûa caùc coâng ty CTTC tính ñeán 17 31/12/2003 41 Baûng 2.17: Dö nôï cho thueâ theo thaønh phaàn kinh teá cuûa Coâng ty CTTC I 18 – NHNN&PTNT tính ñeán 31/3/2003 42 Baûng 2.18: Dö nôï cho thueâ ñoái töôïng cuûa Coâng ty CTTC I – 19 NHNN&PTNT tính ñeán 31/3/2003 42 20 Baûng 2.19: Toång keát caùc hoaït ñoäng cho vay trung vaø daøi haïn 45 21 Baûng 2.20: Cô caáu cho vay cuûa chi nhaùnh Quyõ hoã trôï phaùt trieån TP.HCM ñoái vôùi caùc ngaønh ngheà, lónh vöïc 46 22 Baûng 2.21: Cô caáu cho vay voán tín duïng ñaàu tö töø Quyõ hoã trôï phaùt trieån 46 23 Baûng 2.22: Cô caáu cho vay cuûa Quyõ phaùt trieån ñoâ thò TP.HCM ñoái vôùi caùc loaïi hình doanh nghieäp theo quy moâ 47 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MUÏC CAÙC HÌNH STT Noäi dung Trang 1 Hình 2.1: Tyû troïng DNNVV qua caùc naêm 2000, 2001 vaø 2002 15 2 Hình 2.2: Phaân boá DNNVV trong phaïm vi caû nöôùc 23 DANH MUÏC TÖØ VIEÁT TAÉT STT Töø vieát taét Noäi dung 1 DNNVV Doanh nghieäp nhoû vaø vöøa 2 DN Doanh nghieäp 3 TCTC Cho thueâ taøi chính 4 TTCK Thò tröôøng chöùng khoaùn iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Lôøi môû ñaàu 1. Söï caàn thieát cuûa ñeà taøi Hieän nay, trong neàn kinh teá cuûa caùc nöôùc treân theá giôùi coù ñeán hôn 90% trong toång soá caùc doanh nghieäp laø DNNVV, noù ñoùng goùp ñaùng keå vaøo vieäc phaùt trieån kinh teá. Ôû nöôùc ta, doanh nghòeâp nhoû vaø vöøa khoâng ngöøng lôùn maïnh caû veà soá löôïng, qui moâ vaø toác ñoä phaùt trieån.

Vôùi nhöõng öu ñieåm noåi baät, kinh teá tö nhaân noùi chung vaø caùc DNNVV noùi rieâng coù vai troø to lôùn trong coâng cuoäc coâng nghieäp hoaù, hieän ñaïi hoaù ñaát nöôùc, ñoàng thôøi ñoùng goùp tích cöïc vaø quan troïng vaøo quaù trình taêng tröôûng, phaùt trieån kinh teá cuûa nöôùc ta. Hieän nay caùc DNNVV tröôùc loä trình gia nhaäp toå chöùc thöông maïi theá giôùi vaøo naêm 2005, ñang ñöùng tröôùc aùp löïc phaûi naâng cao söùc caïnh tranh cuûa saûn phaåm, cuûa thöông hieäu, cuûa doanh nghieäp so vôùi caùc nöôùc trong khu vöïc. Ñeå phaùt trieån vaø tieáp tuïc giöõ ñöôïc toác ñoä phaùt trieån cao, caùc DNNVV hieän coù nhu caàu voán raát lôùn ñeå mua saém maùy moùc, thieát bò, ñoåi môùi coâng ngheä, xaây döïng nhaø xöôûng, môû roäng quy moâ saûn xuaát. Taùc giaû raát böùc xuùc tröôùc tình traïng thieáu voán traàm troïng cuûa caùc DNNVV tröôùc nhu caàu voán caáp thieát nhö theá vaø trong khi caùc nguoàn voán tín duïng hieän raát doài daøo, ñaëc bieät laø nguoàn voán taøi trôï öu ñaõi töø caùc toå chöùc quoác teá.

Thieáu voán khoâng nhöõng laøm cho caùc doanh nghieäp phaûi ñoái maët vôùi coâng ngheä laïc haäu, chi phí giaù thaønh cao, söùc caïnh tranh keùm maø coøn laøm toån haïi ñeán neàn kinh teá, ñeán söï taêng tröôûng cuûa neàn kinh teá goùp phaàn laøm cho Vieät nam coù nguy cô tuït haäu kinh teá trong boái caûnh hoäi nhaäp kinh teá hieän nay. Vôùi mong muoán ñeà xuaát moät soá giaûi phaùp nhaèm hoå trôï phaùt trieån loaïi hình doanh nghieäp vaø nhaèm khai thaùc toát hôn tieàm naêng cuûa khu vöïc kinh teá naøy, taùc giaû maïnh daïn choïn ñeà taøi: “Giaûi phaùp naâng cao hieäu quaû tieáp caän cuûa caùc DNNVV vôùi caùc nguoàn voán tín duïng”. YÙ nghóa cuûa vieäc nghieân cöùu Luaän vaên goùp phaàn hoaøn thieän thöïc tieãn veà nhu caàu voán, huy ñoäng voán cuûa caùc DNNVV. Ñaùnh giaù vaø khaúng ñònh vai troø cuûa DNNVV trong söï phaùt trieån kinh teá ñaát nöôùc.

Luaän vaên coù theå laøm taøi lieäu tham khaûo vaø nghieân cöùu cho nhöõng ai quan taâm ñeán ñeà taøi naøy. 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Phöông phaùp nghieân cöùu Veà toång theå, luaän vaên söû duïng phöông phaùp duy vaät bieän chöùng, phöông phaùp logic keát hôïp vôùi phöông phaùp duy vaät lòch söû. Ngoaøi ra, luaän vaên coøn söû duïng caùc phöông phaùp toång hôïp, thoáng keâ phaân tích, quy naïp, dieãn giaûi, ñoái chieáu, moâ hình hoaù.

ñeå laøm roõ nhöõng luaän ñieåm ñeà caäp trong luaän vaên. Ñoàng thôøi, luaän vaên coøn söû duïng phöông phaùp phoûng vaán, tieáp caän vôùi caùc DNNVV ñeå coù ñöôïc soá lieäu thöïc teá nhaèm ñaùnh giaù ñuùng thöïc traïng hoaït ñoäng, nhaèm ñeà ra caùc giaûi phaùp naâng cao hieäu quaû tieáp caän caùc nguoàn voán tín duïng cuûa caùc DNNVV. Phaïm vi, ñoái töôïng nghieân cöùu a. Phaïm vi nghieân cöùu cuûa ñeà taøi ñöôïc ñeà caäp ôû hai lónh vöïc: - Veà khoâng gian: luaän vaên chæ khaûo saùt caùc DNNVV.

- Veà thôøi gian: luaän vaên chæ ñeà caäp ñeán vaán ñeà tieáp caän voán cuûa caùc DNNVV töø naêm 1991 ñeán nay. Ñoái töôïng nghieân cöùu Ñoái töôïng nghieân cöùu trong phaïm vi ñeà taøi naøy taäp trung vaøo phaân tích caùc taùc ñoäng tích cöïc vaø tieâu cöïc cuûa caùc chính saùch taøi chính, caùc chính saùch kinh teá vó moâ vaø caùc thuû tuïc haønh chính lieân quan ñeán söï tieáp caän nguoàn voán cuûa DNNVV. Keát caáu cuûa luaän vaên Keát caáu luaän vaên ñöôïc chia laøm ba chöông cuøng vôùi lôøi môû ñaàu vaø keát luaän nhö sau: − Lôøi môû ñaàu − chöông 1: toång quan veà DNNVV − chöông 2: thöïc traïng nhu caàu voán vaø huy ñoäng voán cuûa DNNVV trong thôøi gian qua − chöông 3: giaûi phaùp naâng cao khaû naêng tieáp caän nguoàn voán cuûa caùc DNNVV − keát luaän 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] − taøi lieäu tham khaûo Nguoàn soá lieäu trong luaän vaên ñöôïc tham khaûo töø nieân giaùm thoáng keâ, baùo chí, caùc trang web cuûa caùc cô quan coù lieân quan vaø qua ñieàu tra moät soá DNNVV ôû Thaønh phoá Hoà Chí Minh. 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.