CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LUẬN VỀ KHẢ NĂNG SINH LỜI CỦA DOANH NGHIỆP 1. Khái niệm về khả năng sinh lời Xã hội ngày một phát triển, sự cạnh tranh giữa các doanh nghiệp càng trở nên gay gắt, muốn tồn tại và phát triển, doanh nghiệp phải có lợi nhuận càng cao càng tốt, như vậy mới tạo điều kiện để mở rộng hoạt động sản xuất kinh doanh, đủ sức cạnh tranh trên thị trường. Khả năng sinh lời là một chỉ tiêu kinh tế phản ánh trình độ sử dụng các yếu tố của quá trình sản xuất, biểu hiện chính là thông qua chỉ tiêu lợi nhuận. Muốn đạt được mục tiêu của mình, doanh nghiệp phải có đủ tiềm lực tài chính, nền tảng kinh doanh ổn định, vững mạnh, do đó việc nâng cao khả năng sinh lời là điều được đặc biệt quan tâm trong tất cả các doanh nghiệp.
Làm sao để nâng cao khả năng sinh lời, duy trì được khả năng sinh lời cao nhất luôn là vấn đề then chốt với các nhà quản trị, thông qua khả năng sinh lời của doanh nghiệp ta cũng có thể thấy được trình độ của các nhà quản trị trong việc vận dụng, khai thác các yếu tố của doanh nghiệp để sản xuất kinh doanh. Một nhà quản trị giỏi sẽ đưa ra những quyết định kinh doanh đúng đắn, những chính sách cải tiến phù hợp với tình hình của doanh nghiệp…, từ đó góp phần nâng cao khả năng sinh lời của doanh nghiệp, ngoài ra việc nâng cao khả năng sinh lời còn phụ thuộc nhiều vào các yếu tố chủ quan và khách quan như: tình hình thị trường, chính sách của nhà nước, nguồn nhân lực của doanh nghiệp, cách tổ chức quản lý sản xuất kinh doanh, máy móc thiết bị, nhân công… Theo GS. Nguyễn Văn Công: “Khả năng sinh lời của doanh nghiệp là chỉ tiêu phản ánh mức lợi nhuận mà doanh nghiệp thu được trên một đơn vị chi phí hay yếu tố đầu vào, hay trên một đơn vị đầu ra phản ánh kết quả sản xuất”. Đặc điểm và vai trò của khả năng sinh lời 1.
Đặc điểm của khả năng sinh lời Qua khái niệm về khả năng sinh lời cho thấy bản chất của khả năng sinh lời là phản ánh hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp để đạt được mục tiêu cuối cùng là tối đa hóa lợi nhuận. Khả năng sinh lời có những đặc điểm sau: Khả năng sinh lời là một đại lượng so sánh giữa đầu ra và đầu vào, giữa chi phí và lợi nhuận,… Qua đó các yếu tố trong doanh nghiệp có mối quan hệ qua lại lẫn nhau, tác 5 động tạo ra khả năng sinh lời của doanh nghiệp, chi phí mà doanh nghiệp bỏ ra không chỉ là chi phí để kinh doanh mà đó còn là chi phí xã hội khi doanh nghiệp sử dụng các yếu tố lao động để tạo ra sản phẩm, dịch vụ. Kết quả mà doanh nghiệp thu được là thước đo để đánh giá hiệu quả của việc sử dụng chi phí trong sản xuất kinh doanh, cho thấy doanh nghiệp sử dụng chi phí có hiệu quả và hợp lý không, từ đó đưa ra các chiến lược kinh doanh, phương hướng kinh doanh phù hợp để ngày càng nâng cao khả năng sinh lời của doanh nghiệp. Khả năng sinh lời được thể hiện ở mối quan hệ giữa chi phí bỏ ra và kết quả thu được theo hướng giảm chi phí và tăng kết quả.
Nhà quản trị cần phải có những biện pháp, chiến lược để tận dụng hiệu quả nhất các nguồn lực sẵn có của doanh nghiệp để tăng khả năng sinh lời đến mức cao nhất, lượng hàng hóa, dịch vụ mà doanh nghiệp tạo ra được nhiều nhất và giảm tối đa chi phí kinh doanh. Vai trò và ý nghĩa của việc nâng cao khả năng sinh lời Trong nền kinh tế thị trường nhiều sự cạnh tranh như hiện tại, để hội nhập, tồn tại và phát triển doanh nghiệp phải thực sự nhạy bén trong việc nắm bắt tình hình, không ngừng nâng cao trình độ tay nghề cho người lao động, áp dụng những công nghệ khoa học kỹ thuật hiện đại để nâng cao chất lượng sản phẩm, tăng tính cạnh tranh trên thị trường. Quan trọng hơn cả đó là việc nhà quản trị đưa ra các chiến lược, quyết sách đúng đắn, hợp lý để nâng cao khả năng sinh lời của doanh nghiệp. Khả năng sinh lời càng cao thì doanh nghiệp càng có điều kiện để mở rộng hoạt động sản xuất kinh doanh, đầu tư, mua sắm máy móc thiết bị phục vụ sản xuất, cải thiện và nâng cao đời sống cho người lao động, thực hiện tốt nghĩa vụ đóng thuế cho nhà nước, nâng cao tính cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường.
Do vậy việc nâng cao khả năng sinh lời có một vai trò vô cùng quan trọng, không chỉ là mục tiêu cần đạt được mà còn là vấn đề sống còn của doanh nghiệp, liên quan đến việc doanh nghiệp phát triển và tồn tại. Đối với doanh nghiệp, khả năng sinh lời là kết quả cuối cùng của mọi hoạt động trong doanh nghiệp, là mục tiêu phấn đấu của các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh và đóng góp tích cực vào sự tăng trưởng của nền kinh tế quốc dân. Các doanh nghiệp tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh với động cơ kinh tế là sinh lời. Trong nền kinh tế thị trường, khả năng sinh lời là mục tiêu của kinh doanh, là thước đo phản ánh kết quả 6 hoat động sản xuất kinh doanh về mặt quy mô, là động lực thúc đẩy các doanh nghiệp cũng như mỗi lao động không ngừng sử dụng hợp lý tiết kiệm các nguồn lực, nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả của quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh.
Ngoài ra động cơ sinh lời giúp cho doanh nghiệp luôn cải tiến kỹ thuật đưa ra thị trường những sản phẩm mới, dịch vụ hoàn hảo nhằm thỏa mãn nhu cầu tiêu dùng của con người dẫn đến làm cho xã hội loài người ngày càng phát triển. Khả năng sinh lời là chỉ tiêu kinh tế tổng hợp mà thông qua việc phân tích chỉ tiêu này sẽ giúp nhà quản lý xác định các nguyên nhân ảnh hưởng đến tình hình lợi nhuận để đưa ra các quyết định phù hợp nhằm nâng cao kết quả kinh doanh của mọi hoạt động. Đây là nguồn tài chính quan trọng để tái sản xuất mở rộng, tiếp tục phát triển quá trình sản xuất kinh doanh để có hiệu quả cao hơn, bù đắp rủi ro trong kinh doanh, tăng vốn chủ sở hữu, thực hiện khuyến khích vật chất, cải tiến đời sống cho người lao động,. Đối với xã hội, doanh nghiệp là tế bào của nền kinh tế, khả năng sinh lời của doanh nghiệp là động lực, là đòn bẩy kinh tế của xã hội.
Nếu doanh nghiệp hoạt động kinh doanh đảm bảo tài chính ổn định và luôn tăng trưởng, có lợi nhuận cao thì tiềm lực tài chính quốc gia sẽ ổn định và phát triển. Khả năng sinh lời là cơ sở để tăng thu nhập quốc dân ở mỗi nước. Các doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ tài chính với Nhà nước thông qua việc nộp thuế tạo nên nguồn thu cho ngân sách Nhà nước. Nhà nước sử dụng nguồn vốn này để trang trải các chi tiêu cho sự hoạt động của bộ máy nhà nước, thực hiện các chương trình phát triển an ninh - kinh tế - xã hội, cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân.
Điều này lại có tác động tích cực ngược trở lại với sự phát triển của các doanh nghiệp. Đây là mối quan hệ rất khăng khít, tạo nên sự phát triển bền vứng của toàn bộ nền kinh tế. Như vậy, nếu doanh nghiệp không có khả năng sinh lợi thì không thẻ nộp thuế cho Nhà nước, dẫn đến Nhà nước bị hạn chế nguồn thu. Khả năng sinh lời của doanh nghiệp còn có một vai trò đặc biệt quan trọng đối với xã hội, nhất là trong hoàn cảnh nước ta hiện nay, đó là doanh nghiệp có lợi nhuận cao sẽ tạo điều kiện mở rộng quy mô sản xuất, tạo thêm công ăn việc làm cho người lao động, góp phần mở rộng quy mô sản xuất, tạo thêm công ăn việc làm cho người lao động, góp phần giải quyết tình trạng thất nghiệp cho xã hội.
Đồng thời, doanh nghiệp cũngcó điều kiện để tham gia các hoạt động từ thiện, nhân đạo. Các nhân tố tác động tới khả năng sinh lời của doanh nghiệp 1. Nhân tố khách quan ● Chính sách kinh tế vĩ mô của nhà nước Doanh nghiệp là một tế bào của hệ thống kinh tế quốc dân, hoạt động của nó ngoài việc bị chi phối bởi các quy luật của thị trường nó còn bị chi phối bởi những chính sách kinh tế của nhà nước (chính sách tài khoá, chính sách tiền tệ, chính sách tỷ giá hối đoái). Trong điều kiện kinh tế thị trường có sự quản lý của nhà nước cần nghiên cứu kỹ các nhân tố này.
Vì như chính sách tài khoá thay đổi tức là mức thuế thay đổi sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sinh lời của doanh nghiệp, hoặc khi chính sách tiền tệ thay đổi có thể là mức lãi giảm đi hay tăng lên có ảnh hưởng trực tiếp đến việc vay vốn của doanh nghiệp. Trên đây là những nhân tố chủ yếu ảnh hưởng đến khả năng sinh lời của doanh nghiệp công nghiệp. Các nhân tố này được tiếp cận theo quá trình kinh doanh của doanh nghiệp, chúng có quan hệ rất chặt chẽ với nhau. Việc nghiên cứu các nhân tố này cho phép xác định các yếu tố chủ quan và khách quan ảnh hưởng đến khả năng sinh lời của doanh nghiệp.
Trên cơ sở đó xác định các biện pháp nâng cao khả năng sinh lời của doanh nghiệp trong điều kiện cơ chế thị trường có sự quản lý của nhà nước. ● Thực trạng kinh tế của thị trường đích Đây là yếu tố quan trọng đặc biệt trong việc hình thành kế hoạch đầu tư của doanh nghiệp và ảnh hưởng trực tiếp tới tình hình kinh doanh, lợi nhuận cũng như khả năng sinh lời. Các doanh nghiệp trước khi rót tiền vào đầu tư tại bất cứ thị trường nào, cần nghiên cứu, đánh giá xem liệu tình hình kinh tế của thị trường có khả quan không, tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh hay chậm bởi những yếu tố này cũng có mối liên hệ mật thiết tới năng lực kinh tế, khả năng tiêu dùng của khách hàng. Tại một thị trường kinh tế ổn định, phát triển, đời sống của người dân được đảm bảo, họ sẽ có thu nhập dư dả để mua các mặt hàng, sản phẩm dịch vụ.
Ngược lại, tại một thị trường kém phát triển, đầu tư vào đây sẽ vô cùng rủi ro bởi người dân – đối tượng khách hàng chủ chốt không đủ tiềm lực kinh tế để mua bán các sản phẩm dịch vụ.