Chương 1: Tổng quan nghiên cứu đề tài “Nâng cao khả năng cạnh tranh của công ty TNHH Đầu tư phát triển thương mại Trường Thịnh” Chương 2: Một số vấn đề lý luận cơ bản về nâng cao khả năng cạnh tranh của công ty Đầu tư phát triển Trường Thịnh Chương 3: Phương pháp nghiên cứu và các kết quả phân tích thực trang nâng cao khả năng cạnh tranh của công ty Đầu tư phát triển Trường Thịnh Chương 4: Các kết luận và đề xuất nhằm nâng cao khả năng cạnh tranh của công Đầu tư phát triển Trường Thịnh Vũ Thị Minh Ngọc 3 K42A1 Luan van Trường Đại Học Thương Mại Khoa Quản Trị Doanh Nghiệp CHƯƠNG 2 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ NÂNG CAO KHẢ NĂNG CẠNH TRANH CỦA DOANH NGHIỆP 2. Một số khái niệm cơ bản về cạnh tranh và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp. Khái niệm về cạnh tranh Cạnh tranh là yếu tố luôn gắn liền với nền kinh tế thị trường, có khá nhiều cách tiếp cận và quan điểm về cạnh tranh khác nhau. Thuật ngữ “cạnh tranh” có nguồn gốc từ tiếng La tinh với nghĩa chủ yếu là sự đấu tranh, ganh đua, thi đua giữa các đối tượng cùng phẩm chất, cùng loại, đồng giá trị nhằm đạt được những ưu thế, lợi ích, mục tiêu xác định.
Kinh tế học [3] định nghĩa cạnh tranh là sự tranh giành thị trường (khách hàng) để tiêu thụ sản phẩm giữa các doanh nghiệp. Diễn đàn cao cấp về cạnh tranh công nghiệp của tố chức Hợp tác và phát triển kinh tế (OECD) đã chọn định nghĩa về cạnh tranh, cố gắng kết hợp các doanh nghiệp, ngành, quốc gia như sau: “Khả năng của các doanh nghiệp, ngành, quốc gia và vùng trong việc tạo ra việc làm và thu nhập cao hơn trong điều kiện cạnh tranh quốc tế” Trong nền kinh tế thị trường ngày nay, cạnh tranh là một điều kiện và là yếu tố kích thích kinh doanh, là môi trường và động lực thúc đẩy sản xuất phát triển, tăng năng suất lao động, tạo sự phát triển xã hội nói chung. Có rất nhiều khái niệm về cạnh tranh, song có thể hiểu một cách chung nhất về cạnh tranh của doanh nghiệp như sau: Cạnh tranh là quan hệ kinh tế mà ở đó các doanh nghiệp ganh đua nhau tìm mọi biện pháp, cả nghệ thuật lẫn thủ đoạn để đạt được mục tiêu kinh tế của mình, thông thường là chiếm lĩnh thị trường, giành lấy khách hàng cũng như các điều kiện sản xuất, thị trường có lợi nhất. Mục đích cuối cùng của các doanh nghiệp trong quá trình cạnh tranh là tối đa hóa lợi ích, đối với doanh nghiệp là lợi nhuận.
Khái niệm khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp Đã có khá nhiều quan điểm khác nhau về khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp. Quan niệm khả năng cạnh tranh cần phù hợp với điều kiện, bối cảnh và trình độ phát triển trong từng thời kỳ. Việc đưa ra một khái niệm chung nhất về khả Vũ Thị Minh Ngọc 4 K42A1 Luan van Trường Đại Học Thương Mại Khoa Quản Trị Doanh Nghiệp năng cạnh tranh của doanh nghiệp trong tình hình kinh tế luôn có sự thay đổi, biến động là không hề đơn giản. Khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp là khả năng duy trì và mở rộng thị phần, thu lợi nhuận của doanh nghiệp.
Đây là cách quan niệm khá phổ biến hiện nay, theo đó khả năng cạnh tranh là khả năng tiêu thụ hàng hóa, dịch vụ so với các đối thủ và khả năng “thu lợi” của các doanh nghiệp. Porter [6], khả năng cạnh tranh đồng nghĩa với năng suất lao động, năng suất lao động là thước đo duy nhất về khả năng cạnh tranh. Theo tác giả Vũ Trọng Lâm [10], khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp là khả năng tạo dựng, duy trì, sử dụng và sáng tạo mới các lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp. Từ những quan niệm khác nhau trên, có thể đưa ra khái niệm chung nhất khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp như sau: Khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp là năng lực về mọi hoạt động của sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp nhằm tạo ra những sản phẩm, hàng hóa và dịch vụ chất lượng cao với chi phí thấp, được thị trường chấp nhận.
Nhờ đó doanh nghiệp có thể tự duy trì vị trí của nó một cách lâu dài trên thị trường, đảm bảo việc thu được lợi nhuận, phát triển thị trường và thực hiện được những mục tiêu mà doanh nghiệp đề ra. Nâng cao khả năng cạnh tranh là điều kiện cần để doanh nghiệp có thể tồn tại và phát triển trên thị trường. Một số lý thuyết về cạnh tranh và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp. Theo quan điểm của Kinh tế chính trị học [4] thì “cạnh tranh là sự ganh đua về kinh tế giữa những chủ thể trong nền kinh tế thị trường nhằm giành giật những điều kiện thuận lợi trong sản xuất và tiêu thụ hàng hóa”.
Theo Các Mác [15], cạnh tranh là sự ganh đua, sự đấu tranh gay gắt giữa các nhà tư bản nhằm giành giật những điều kiện thuận lợi trong sản xuất và tiêu thụ hàng hóa để thu lợi nhuận tối đa. Tiếp cận quan điểm khả năng cạnh tranh cấp ngành, cấp công ty của M. Quan diểm này dựa trên quản trị chiến lược phản ánh trong các cuốn sách của M.Porter, khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp là năng lực chiếm lĩnh thị trường, tiêu thụ các sản phẩm cùng loại của công ty đó. Với cách tiếp cận này khả năng cạnh tranh được quy định bởi các yếu tố sau: - Số lượng các doanh nghiệp mới tham gia.
- Sự có mặt của các sản phẩm thay thế. Vũ Thị Minh Ngọc 5 K42A1 Luan van Trường Đại Học Thương Mại Khoa Quản Trị Doanh Nghiệp - Vị thế của khách hàng. - Uy tín của nhà cung ứng. - Tính quyết liệt của đối thủ cạnh tranh.
Nghiên cứu những yếu tố trên sẽ là cơ sở cho doanh nghiệp xây dựng và lựa chọn chiến lược kinh doanh phù hợp trong từng giai đoạn, từng thời kỳ phát triển của công ty cũng như của nền kinh tế từ đó nâng cao khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp. Quan điểm tân cổ điển [12] về khả năng cạnh tranh của một sản phẩm là quan điểm dựa trên lý thuyết thương mại truyền thống qua lợi thế so sánh về chi phí sản xuất và năng suất. Như vậy khả năng cạnh tranh của một ngành, công ty được đánh giá cao hay thấp tùy thuộc vào chi phí sản xuất. Đây là điều kiện cơ bản của lợi thế cạnh tranh.
Theo quan điểm tổng hợp của VarDwer, E.Westgren [15] thì khả năng cạnh tranh của một ngành, một công ty được thể hiện ở việc tạo ra và duy trì lợi nhuận, thị phần trên các thị trường trong nước và ngoài nước. Như vậy thị phần và lợi nhuận là hai chỉ tiêu đánh giá khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp. Chúng có mối quan hệ tỷ lệ thuận, lợi nhuận và thị phần càng lớn thì thể hiện khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp càng cao. Từ những quan điểm trên có thể thấy có rất nhiều quan điểm khác nhau về khả năng cạnh tranh nhưng đều có liên quan đến hai khía cạnh là chiếm lĩnh thị trường và lợi nhuận.
Tổng quan những công trình nghiên cứu có liên quan đến vấn đề nâng cao khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp. Nâng cao khả năng cạnh tranh luôn là mối quan tâm hàng đầu của một doanh nghiệp. Chính vì vậy trong thời gian qua có khá nhiều công trình nghiên cứu về đề tài này với các khía cạnh, trình độ khác nhau. Ví dụ như: Luận văn tốt nghiệp đại học: “Các giải pháp nhằm nâng cao khả năng cạnh tranh của công ty Phát triển phần mềm VASC” của sinh viên Trần Thu Trang, khoa Quản trị doanh nghiệp, Trường ĐH Thương Mại, năm 2003 đã đưa ra được một số nội dung chủ yếu của vấn đề khả năng cạnh tranh trong doanh nghiệp.
Tuy nhiên phần giải pháp thì còn chung chung chưa bám sát vào thực tế của công ty VASC. Luận văn tốt nghiệp đại học: “Một số biện pháp marketing nhằm nâng cao khả năng cạnh tranh của khách sạn Thắng Lợi” của sinh viên Nghiêm Thị Thu Anh, Vũ Thị Minh Ngọc 6 K42A1 Luan van Trường Đại Học Thương Mại Khoa Quản Trị Doanh Nghiệp khoa Khách sạn du lịch, trường ĐH Thương Mại, năm 2003. Luận văn này nghiêng về yếu tố marketing trong cạnh tranh, không đề cập được một cách đầy đủ về các yếu tố khác cũng ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp Luận văn tốt nghiệp đại học: “Một số biện pháp góp phần nâng cao khả năng cạnh tranh của công ty Cổ phần đồ hộp Hạ Long” của sinh viên Bùi Thị Minh Hồng, khoa Quản trị doanh nghiệp, Trường ĐH Thương Mại năm 2003 đã đi sâu vào nghiên cứu các chỉ tiêu đánh giá khả năng cạnh tranh của một doanh nghiệp và phân tích được một rõ nét với thực tế ở công ty Cổ phần đồ hộp Hạ Long. Luận văn thạc sỹ kinh tế, chuyên ngành sản xuất và dịch vụ, trường Đại học Thương Mại: “Nâng cao khả năng cạnh tranh của công ty giấy Bãi Bằng trong giai đoạn hiện nay” do PGS.TS Phạm Công Đoàn hướng dẫn, năm 2006.
Đề tài đã trình bày được lý thuyết cơ bản về cạnh tranh, các trường phái cổ điển; các chỉ tiêu đánh giá khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp; nhân tố ảnh hưởng và nâng cao khả năng cạnh tranh. Nêu được thực trạng khả năng cạnh tranh của công ty giấy Bãi Bằng. Tác giả đã đề xuất giải pháp nâng cao khả năng cạnh tranh như mở rộng quy mô sản xuất, giảm chi phí, giảm giá thành sản phẩm, tăng cường hoạt động marketing, áp dụng thương mại điện tử trong hoạt động kinh doanh. Luận án tiến sĩ kinh tế, chuyên ngành Tổ chức và quản lý sản xuất, trường Đại học Bách Khoa Hà Nội: “Tác động của chính sách công nghiệp nhằm nâng cao khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp Hải Phòng” của Nguyễn Văn Thành, năm 2005.
Luận án này đã đề cập đến những vấn đề lý luận về chính sách công nghiệp, khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp công nghiệp và thực trạng tác động của chính sách công nghiệp đến khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp công nghiệp Hải Phòng và những giải pháp nâng cao hiệu quả tác động của chính sách công nghiệp. Luận án này có nói về khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp nhưng không khái quát chung mà lại cụ thể ở một chính sách nhà nước. Do đó, người đọc không thấy được sự tổng quát của phạm trù khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp.