Chương 1: Lý luận chung về kế toán TSCĐ hữu hình trong các doanh nghiệp sản xuất Chương 2: Thực trạng công tác kế toán TSCĐ hữu hình tại Công ty TNHH Thép Nhật Quang Chương 3: Hoàn thiện công tác kế toán TSCĐ hữu hình nhằm nâng cao hiệu quả quản lý tài sản tại Công ty TNHH Thép Nhật Quang 3 CHƢƠNG I. LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN TÀI SẢN CỔ ĐỊNH HỮU HÌNH TRONG CÁC DOANH NGHIỆP SẢN XUẤT 1. KHÁI QUÁT VỀ TSCĐ HỮU HÌNH TRONG DOANH NGHIỆP VÀ YÊU CẦU QUẢN TRỊ 1. Khái niệm, đặc điểm và vai trò của TSCĐ hữu hình trong doanh nghiệp 1.
Khái niệm về TSCĐ hữu hình Trước khi đưa ra khái niệm về TSCĐ hữu hình chúng ta cần hiểu thế nào là một TSCĐ. Để tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh, các doanh nghiệp phải có đầy đủ các yếu tố đầu vào của quá trình sản xuất bao gồm: tư liệu lao động, đối tượng lao động và sức lao động. TSCĐ là một trong những yếu tố cấu thành nên tư liệu lao động đóng vai trò quan trọng trong hoạt động của doanh nghiệp cũng như trong nền kinh tế của một quốc gia. Tuy nhiên không phải tất cả các tư liệu lao động của một doanh nghiệp đều là TSCĐ.
TSCĐ là những tư liệu lao động chủ yếu và các tài sản khác có giá trị lớn, tham gia vào nhiều chu kỳ sản xuất kinh doanh và giá trị của nó được chuyển dịch dần dần vào giá trị của sản phẩm TSCĐ trong doanh nghiệp có nhiều loại với nhiều hình thái biểu hiện khác nhau. Có những TSCĐ có hình thái vật chất cụ thể như nhà xưởng, máy móc, thiết bị. gọi là TSCĐ hữu hình, một số TSCĐ không có hình thái vật chất cụ thể nhưng xác định được giá trị như quyền sử dụng đất, nhãn hiệu hàng hóa, bản quyền, bằng sáng chế. gọi là TSCĐ vô hình Theo Chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) số 03 – Tài sản cố định hữu hình (Ban hành và công bố theo Quyết định 149/2001/QĐ-BTC ngày 31/12/2011 của Bộ Tài Chính) quy định.
Tài sản cố định hữu hình là những tài sản có hình thái vật chất do doanh nghiệp nắm giữ để sử dụng cho hoạt động sản xuất, kinh doanh phù hợp với tiêu chuẩn ghi nhận TSCĐ Cũng theo Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 03 – TSCĐ hữu hình và thông tư số 45/2013/TT-BTC Hướng dẫn chế độ quản lý sử dụng và trích khấu hao TSCĐ do Bộ Tài 4 Chính ban hành ngày 25/04/2013 quy định về tiêu chuẩn ghi nhận TSCĐ như sau: Một tài sản được coi là TSCĐ nếu thỏa mãn đồng thời các tiêu chuẩn sau: - Chắc chắn thu được lợi ích kinh tế trong tương lai từ việc sử dụng tài sản đó. - Nguyên giá tài sản phải được xác định một cách đáng tin cậy. - Có thời gian sử dụng trên một năm. - Có giá trị từ 30.
đồng (ba mươi triệu đồng) trở lên. Như vậy có thể nói TSCĐ hữu hình là cơ sở vật chất kỹ thuật quan trọng, có ý nghĩa to lớn với các doanh nghiệp kinh doanh trong toàn bộ nền kinh tế quốc dân. Cải tiến, hoàn thiện đổi mới sử dụng hiệu quả TSCĐ hữu hình là một trong những nhân tố quyết định sự phát triển của các doanh nghiệp nói riêng và của toàn bộ nền kinh tế nói chung. Đặc điểm của TSCĐ hữu hình Trong doanh nghiệp, mỗi loại TSCĐ có một đặc điểm nhận biết khác nhau.
Để nhận biết TSCĐ hữu hình, ta xem xét một số đặc điểm sau: - Là những TSCĐ tồn tại dưới hình thái vật chất cụ thể như nhà cửa, máy móc, thiết bị, dụng cụ quản lý. - TSCĐ hữu hình là những tư liệu lao động có thời gian sử dụng dài, tham gia vào nhiều chu kỳ sản xuất kinh doanh. Do vậy, cần có vốn đầu tư lớn và thời gian thu hồi vốn dài. - Trong quá trình tham gia vào hoạt động sản xuất kinh doanh đến khi bị hư hỏng, TSCĐ hữu hình vẫn giữ nguyên được hình thái vật chất ban đầu nhưng từng bộ phận, chi tiết bị hao mòn dần và hư hỏng.
Năng lực hoạt đông của tài sản bị giảm dần trong quá trình sử dụng. - Giá trị của tài sản cố định hữu hình được chuyển dịch dần từng phần trong mỗi chu kỳ sản xuất, kinh doanh vào giá trị của sản phẩm. Điều đó thể hiện thông qua việc trích khấu hao hàng kỳ của doanh nghiệp. - Toàn bộ giá trị TSCĐ hữu hình được thu hồi khi TSCĐ hữu hình hết hạn sử dụng.
Những đặc điểm trên của TSCĐ hữu hình có ảnh hưởng rất lớn đến việc tổ chức hạch toán TSCĐ từ khâu tính giá tới khâu kế toán chi tiết và kế toán tổng hợp. Vai trò của TSCĐ hữu hình trong doanh nghiệp Để có thể tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh thì tất cả các doanh nghiệp cần phải có TSCĐ, đặc biệt trong thời đại khoa học kỹ thuật phát triển mạnh mẽ như hiện nay khi mà việc ứng dụng công nghệ vào sản xuất kinh doanh ngày càng được chú trọng. Trong bối cảnh này, TSCĐ nói chung và TSCĐ hữu hình nói riêng đã trở thành một bộ phận thiết yếu của quá trình sản xuất. - Thứ nhất, TSCĐ hữu hình là một bộ phận của tư liệu sản xuất, giữ vai trò là tư liệu lao động chủ yếu của quá trình sản xuất.
Đây được coi là cơ sở vật chất kỹ thuật quan trọng, là điều kiện để tăng năng suất lao động xã hội và phát triển nền kinh tế quốc dân. - Thứ hai, TSCĐ hữu hình là yếu tố để xác định quy mô và năng lực sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. - Thứ ba, TSCĐ hữu hình ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng của sản phẩm, từ đó tác động đến chi phí và giá thành sản phẩm, giúp doanh nghiệp xác định được sức cạnh tranh trên thị trường. Như vậy vai trò của TSCĐ hữu hình là vô cùng quan trọng cho hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
Do đó, việc quản lý, sử dụng TSCĐ hữu hình có hiệu quả và đổi mới tài sản phù hợp từng thời kỳ sẽ góp phần tạo nên sức mạnh cho mỗi doanh nghiệp trong nền kinh tế hiện nay. Phân loại TSCĐ hữu hình TSCĐ hữu hình trong một doanh nghiệp rất đa dạng, có sự khác biệt về tính chất kỹ thuật, công dụng, thời gian sử dụng. Vì vậy việc phân loại TSCĐ hữu hình theo những tiêu thức khác nhau là hết sức cần thiết nhằm quản lý thống nhất TSCĐ hữu hình, phục vụ phân tích đánh giá tình hình trang bị, sử dụng TSCĐ hữu hình cũng như xác định các chỉ tiêu tổng hợp liên quan đến TSCĐ hữu hình. Phân loại TSCĐ hữu hình là một trong những căn cứ để tổ chức kế toán TSCĐ hữu hình.
Phân loại theo công dụng kinh tế và đặc trưng kỹ thuật Phân loai theo cách này, TSCĐ hữu hình của doanh nghiệp được chia làm các loại như sau: 6 - Nhà cửa, vật kiến trúc: bao gồm toàn bộ các TSCĐ hình thành sau quá trình thi công như trụ sở làm việc, nhà kho, các công trình kiến trúc, cầu cống trong doanh nghiệp và các công trình trang trí cho nhà cửa, đường xá, đường băng sân bay. - Máy móc thiết bị: bao gồm toàn bộ các loại máy móc thiết bị dùng trong hoạt động kinh doanh mà doanh nghiệp quản lý, khai thác, sử dụng như máy móc chuyên dùng, thiết bị công tác, dây chuyền sản xuất. - Phương tiện vận tải, thiết bị truyền dẫn: gồm các phương tiện vận tải đường bộ, đường sông, đường biển.và các thiết bị truyền dẫn như hệ thống thông tin, hệ thống điện, đường ống nước, băng tải. - Thiết bị, dụng cụ quản lý: là những thiết bị, dụng cụ trong công tác quản lý hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp như máy vi tính, thiết bị điện tử, dụng cụ đo lường, kiểm tra chất lượng.
- Vườn cây lâu năm, súc vật làm việc và/hoặc cho sản phẩm: đối với các doanh nghiệp nông lâm nghiệp như các vườn cà phê, cao su, vườn cây ăn quả và các súc vật làm việc cho sản phẩm như đàn ngựa, đàn bò. - Các loại TSCĐ hữu hình khác: là toàn bộ các TSCĐ có hình thái vật chất cụ thể không thuộc các nhóm trên. Phân loại theo mục đích sử dụng - TSCĐ hữu hình dùng cho hoạt động sản xuất kinh doanh: là những TSCĐ hữu hình mà doanh nghiệp đang thực tế sử dụng để phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh của mình bao gồm cả sản xuất kinh doanh chính và sản xuất kinh doanh phụ - TSCĐ hữu hình phục vụ cho hoạt động phúc lợi, an ninh quốc phòng: là những TSCĐ hữu hình không mang tính chất sản xuất. Cách phân loại này tạo điều kiện thuận lợi cho việc quản lý và trích khấu hao TSCĐ hữu hình.
Trong hai nhóm tài sản trên, doanh nghiệp chỉ thực hiện trích khấu hao cho nhóm dùng cho hoạt động sản xuất kinh doanh, còn với các tài sản dùng cho hoạt động phúc lợi, an ninh quốc phòng, doanh nghiệp không phải trích khấu hao. Ngoài ra, cách phân loại này cũng cho phép thấy được kết cấu TSCĐ hữu hình theo mục đích sử dụng, từ đó có sự điều chỉnh và quản lý phù với từng doanh nghiệp. Phân loại theo tình hình sử dụng - TSCĐ hữu hình đang dùng: Đây là các TSCĐ hữu hình doanh nghiệp đang sử dụng và khai thác vào hoạt động của doanh nghiệp trong kỳ. - TSCĐ hữu hình chưa cần dùng: là các TSCĐ hữu hình doanh nghiệp tạm thời chưa cần dùng đến.
- TSCĐ hữu hình không cần dùng: là các TSCĐ hữu hình chưa khấu hao hết nhưng đã không còn phù hợp với yêu cầu sử dụng của doanh nghiệp nữa. - TSCĐ hữu hình chờ thanh lý: là các tài sản doanh nghiệp đã khấu hao hết toàn bộ, giữ trong kho chờ thanh lý 1. Phân loại theo nguồn vốn hình thành - TSCĐ hữu hình mua sắm, xây dựng bằng nguồn vốn ngân sách Nhà nước cấp hoặc do cấp trên cấp. - TSCĐ hữu hình mua sắm, xây dựng bằng nguồn vốn tự bổ sung (quỹ phúc lợi, quỹ đầu tư phát triển.) - TSCĐ hữu hình nhận vốn góp liên doanh, liên kết, biếu tặng.
Cách phân loại này cung cấp thông tin về cơ cấu nguồn vốn hình thành TSCĐ hữu hình. Từ đó, doanh nghiệp có phương hướng sử dụng nguồn vốn khấu hao TSCĐ một cách hiệu quả và hợp lý. Phân loại theo quyền sở hữu - TSCĐ hữu hình tự có: là những TSCĐ hữu hình được hình thành bằng nguồn vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp (do ngân sách Nhà nước cấp, do đi vay, nguồn vốn tự bổ sung, nhận góp vốn từ các đơn vị khác.