CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TUYỂN DỤNG NHÂN SỰ TRONG DOANH NGHIỆP 1. Khái niệm và vai trò của tuyển dụng 1. Khái niệm về tuyển dụng Khái niệm về nguồn nhân lực Nguồn nhân lực là tài sản vô giá của một tổ chức hoặc doanh nghiệp, bao gồm tất cả các cá nhân làm việc trong tổ chức hoặc doanh nghiệp đó. Nguồn nhân lực không chỉ bao gồm những kỹ năng và năng lực cần thiết để hoàn thành các nhiệm vụ trong tổ chức hoặc doanh nghiệp, mà còn bao gồm các giá trị, văn hóa và kinh nghiệm của nhân viên.
Cụ thể hơn, nguồn nhân lực là tập hợp các cá nhân có thể được tuyển dụng để hoạt động trong một tổ chức hoặc doanh nghiệp, bao gồm cả nhân viên hiện tại và tiềm năng, để thực hiện các nhiệm vụ và hoạt động cần thiết cho hoạt động của tổ chức hoặc doanh nghiệp đó. Nguồn nhân lực còn được hiểu là sự kết hợp giữa các yếu tố kinh tế, xã hội và văn hóa để tạo ra sức mạnh lao động và kinh tế cho một quốc gia hoặc khu vực, còn có thể được phân loại theo nhiều cách, bao gồm tuổi tác, giới tính, trình độ học vấn, kinh nghiệm làm việc, chuyên môn, v. Điều này giúp cho các tổ chức hoặc doanh nghiệp có thể tìm kiếm và tuyển dụng những nhân viên phù hợp với yêu cầu của công việc. Nguồn nhân lực của một tổ chức có thể được đánh giá qua hai mặt như sau: Số lượng: Mặt này đánh giá về số lượng nhân viên đang ở độ tuổi lao động trong một tổ chức.
Số lượng nhân viên có thể ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất và cung cấp dịch vụ của tổ chức. Nếu số lượng nhân viên không đủ hoặc quá nhiều, tổ chức có thể gặp khó khăn trong việc thực hiện các nhiệm vụ và mục tiêu của mình. Chất lượng: Mặt này đánh giá về kỹ năng, trình độ, kinh nghiệm, tư duy, đạo đức nghề nghiệp của nhân viên trong tổ chức. Nếu nhân viên có chất lượng tốt, tổ chức có thể đạt được hiệu quả cao và cạnh tranh tốt trên thị trường.
Ngược lại, nếu nhân viên không có chất lượng tốt, tổ chức có thể gặp khó khăn trong việc đáp ứng yêu cầu của khách hàng và thị trường. 6 Khái niệm về tuyển mộ Về mặt khái niệm, tuyển mộ nhân viên được hiểu là một quá trình tìm kiếm và thu hút những người có khả năng từ nhiều nguồn khác nhau nhằm phục vụ cho công việc. Tiến trình này sẽ bắt đầu khi những ứng viên đã được tìm thấy cho đến khi kết thúc đơn xin việc Tuyển mộ không chỉ ảnh hưởng tới việc tuyển chọn, mà còn ảnh hưởng tới các chức năng khác của quản trị nguồn nhân lực như: Đánh giá tình hình thực hiện công việc, thù lao lao động; đào tạo và phát triển nguồn nhân lực; các mối quan hệ lao động khác. Chất lượng quá trình tuyển mộ nếu như số người nộp đơn xin việc thấp hơn nhu cầu của tổ chức và ảnh hưởng tới công tác tuyển dụng và đào tạo nhân lực về sau này.
Vì vậy, mục tiêu của quá trình tuyển mộ là phải đảm bảo đủ số lượng ứng viên đặt ra Định nghĩa tuyển chọn Tuyển chọn là một hoạt động trong đó tổ chức chọn một số lượng ứng viên cố định từ một số lượng lớn ứng viên. Nó liên quan đến việc bổ nhiệm thực tế của nhân viên để lấp đầy khoảng trống của doanh nghiệp Việc tuyển chọn là quá trình đánh giá ứng viên theo nhiều khía cạnh khác nhau trên cơ sở yêu cầu công việc, nhằm tìm ra những người phù hợp với yêu cầu đã đặt ra trước trong quá trình tuyển dụng. Quá trình tuyển dụng sẽ ảnh hưởng rất lớn đến kết quả của quá trình tuyển chọn cũng như chất lượng nguồn nhân lực trong doanh nghiệp. Chất lượng của quá trình tuyển chọn sẽ không đạt được yêu cầu hoặc hiệu quả sẽ thấp nếu số người nộp đơn bằng hoặc ít hơn nhu cầu tuyển chọn.
Điều đó sẽ ảnh hưởng đến chất lượng nguồn nhân lực của tổ chức. Thực tế cho rằng “Hơn 90% thành công của một doanh nghiệp quyết định vào số lượng ứng viên được tuyển dụng” ( Nguyễn Ngọc Quân- Nguyễn Tấn Thịnh, 2012) Định nghĩa tuyển dụng nhân sự Tuyển dụng nhân sự chính là một quá trình tìm kiếm và lựa chọn nhân lực để thỏa mãn nhu cầu sử dụng của tổ chức và bổ sung lực lượng lao động cần thiết để thực hiện các mục tiêu của tổ chức. Bên cạnh đó có ý kiến cho rằng: “Tuyển dụng nhân lực là quá trình thu hút các cá nhân trong và ngoài tổ chức có đủ tiêu chuẩn 7 thích hợp tham gia dự tuyển để lựa chọn ra những ứng viên đầy đủ điều kiện đáp ứng được đầy đủ các yêu cầu của doanh nghiệp. Tuyển dụng nhân sự là quá trình tìm kiếm và lựa chọn nguồn nhân lực nhằm thoả mãn nhu cầu của tổ chức và bổ sung lực lượng lao động cần thiết để thích ứng với các mục tiêu của tổ chức.
Ngoài ra, có ý kiến cho rằng: “Tuyển dụng nhân lực là quá trình thu hút các cá nhân trong và ngoài tổ chức có tiêu chí phù hợp tham gia vào quá trình tuyển dụng để chọn ra những ứng viên có năng lực, đáp ứng yêu cầu. Tuy nhiên, tuyển dụng là một quá trình tuyển chọn quan trọng. Đây không chỉ là nhiệm vụ của riêng bộ phận nhân sự và không phải là công việc đơn giản. Quá trình này đòi hỏi sự kết hợp của các bộ phận trong tổ chức, với sự định hướng rõ ràng và đúng đắn từ lãnh đạo doanh nghiệp.
Vai trò của tuyển dụng Đối với doanh nghiệp Việc tuyển dụng có hiệu quả sẽ cung cấp cho doanh nghiệp một đội ngũ lao động lành nghề, năng động, sáng tạo, bổ sung nguồn nhân lực phù hợp với yêu cầu hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Tuyển dụng có tầm quan trọng rất lớn đối với doanh nghiệp vì nó là khâu đầu tiên của công tác quản trị nhân sự, chỉ khi làm tốt khâu tuyển dụng mới có thể làm tốt các khâu tiếp theo Tuyển dụng tốt giúp doanh nghiệp thực hiện tốt các mục tiêu kinh doanh hiệu quả nhất, bởi vì tuyển dụng tốt tức là tìm ra người thực hiện công việc có năng lực, phẩm chất để hoàn thành công việc được giao. Từ đó nâng cao hiệu quả kinh doanh, phát triển đội ngũ, đáp ứng yêu cầu hoạt động kinh doanh trong điều kiện toàn cầu hóa. Chất lượng của đội ngũ nhân sự tạo ra năng lực cạnh tranh bền vững cho doanh nghiệp, tuyển dụng nguồn nhân lực tốt góp phần quan trọng vào việc tạo ra “đầu vào” của nguồn nhân lực, nó quyết định đến chất lượng, năng lực, trình độ cán bộ nhân viên, đáp ứng đòi hỏi nhân sự của doanh nghiệp.
Tuyển dụng nguồn nhân lực tốt giúp doanh nghiệp giảm gánh nặng chi phí kinh doanh và sử dụng có hiệu quả nguồn ngân sách của doanh nghiệp và hoàn 8 thành tốt kế hoạch kinh doanh đã định. Như vậy tuyển dụng nguồn nhân lực có tầm quan trọng rất lớn đối với doanh nghiệp, đây là quá trình “đãi cát tìm vàng”, nếu một doanh nghiệp tuyển dụng nhân viên không đủ năng lực cần thiết để đáp ứng theo đúng yêu cầu công việc thì chắc chắn sẽ ảnh hưởng xấu và trực tiếp đến hiệu quả hoạt động quản trị và hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Từ đó dẫn đến tình trạng không ổn định về mặt tổ chức, thậm chí gây mất đoàn kết, chia rẽ nội bộ, gây xáo trộn trong doanh nghiệp, lãng phí chi phí kinh doanh.Tuyển dụng nhân viên không phù hợp sau đó lại sa thải họ không những gây tốn kém cho doanh nghiệp mà còn gây tâm lý bất an cho các nhân viên khác. Đối với lao động Tuyển dụng nguồn nhân lực giúp cho người lao động trong doanh nghiệp hiểu rõ thêm về triết lý, quan điểm của các nhà quản trị, từ đó sẽ định hướng cho họ theo những quan điểm đó.
Tuyển dụng nguồn nhân lực tạo ra không khí thi đua, tinh thần cạnh tranh trong nội bộ những người lao động của doanh nghiệp, từ đó nâng cao hiệu quả kinh doanh. Đối với xã hội Việc tuyển dụng nguồn nhân lực của doanh nghiệp giúp cho việc thực hiện các mục tiêu kinh tế – xã hội: người lao động có việc làm, có thu nhập, giảm bớt gánh nặng xã hội như thất nghiệp và các tệ nạn xã hội khác. Đồng thời việc tuyển dụng nguồn nhân lực của doanh nghiệp còn giúp cho việc sử dụng nguồn lực của xã hội một cách hữu ích nhất. Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác tuyển dụng nhân sự 1.
Nhân tố bên ngoài Thứ nhất, thị trường sức lao động Điều kiện về thị trường lao động có ảnh hưởng rất lớn đến tuyển dụng nhân lực của doanh nghiệp. Thị trường lao động được thể hiện qua cung và cầu lao động. Khi cung lao động lớn hơn cầu lao động thì việc tuyển dụng của tổ chức là thuận lợi và ngược lại. Khi đó, tổ chức không chỉ tuyển được đủ số lượng lao động theo chỉ tiêu mà cơ hội tuyển được những ứng viên tiềm năng là rất lớn.
Mặt khác, khi nói 9 đến thị trường lao động không thể không nói đến chất lượng lao động cung ứng, nếu chất lượng lao động trên thị trường là cao và dồi dào thì sẽ góp phần nâng cao chất lượng tuyển dụng. Như vậy, xét về cả quy mô và chất lượng của cung cầu lao động trên thị trường lao động đều đồng thời ảnh hưởng trực tiếp hay gián tiếp đến tuyển dụng nhân lực của doanh nghiệp. Thứ hai, sự cạnh tranh của các doanh nghiệp khác Thực tế thời đại thông tin và toàn cầu hóa, cạnh tranh của doanh nghiệp hiện đại đã chuyển từ cạnh tranh sản phẩm thành cạnh tranh con người. Quan niệm này đã được rất nhiều doanh nghiệp nhận thức được.
Hiện nay cạnh tranh giữa các doanh nghiệp triển khai xoay quanh việc thu hút, chiêu mộ nhân tài. Công tác bồi dưỡng huấn luyện nhân viên đã được nhiều doanh nghiệp thành công hoặc đang phát triển coi trọng. Trong một chừng mực nào đó, cạnh tranh của doanh nghiệp là cạnh tranh nhân tài, mấu chốt của cạnh tranh nhân tài chính là cạnh tranh trong việc tuyển dụng và bồi dưỡng huấn luyện nhân viên. Như vậy, nếu doanh nghiệp hoạt động trong môi trường cạnh tranh gay gắt thì công tác tuyển dụng của doanh nghiệp sẽ rất được chú trọng và cân nhắc.
Thứ ba, các xu hướng, quan niệm xã hội Văn hóa xã hội của một nước có ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động quản trị nhân sự, cũng như công tác tuyển dụng nhân sự của doanh nghiệp.