Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường, vấn đề giải quyết việc làm cho sinh viên mới tốt nghiệp cũng như bài toán thu hút nhân sự của các doanh nghiệp luôn là thách thức lớn. Đối với ngành bất động sản – một thị trường có mối liên hệ mật thiết với các lĩnh vực tài chính, xây dựng và thị trường lao động – việc tuyển dụng và đào tạo nhân viên bán hàng có đủ năng lực nắm bắt sản phẩm là công việc phức tạp. Thực tế cho thấy, phần lớn sinh viên tốt nghiệp khối ngành kinh tế chọn bất động sản làm công việc khởi đầu sự nghiệp, nhưng tỷ lệ gắn bó lâu dài không cao do áp lực công việc lớn. Đặc biệt, sau giai đoạn biến động từ năm 2018 và ảnh hưởng của đại dịch COVID-19, thị trường bất động sản rơi vào giai đoạn suy thoái, các sản phẩm khó thanh khoản dẫn đến tình trạng nhân viên kinh doanh rời ngành hàng loạt, buộc các doanh nghiệp phân phối phải liên tục tuyển dụng và đào tạo nhân sự mới.

Công ty Cổ phần Đầu tư và Môi giới Bất động sản Alpha (Alpha Real) là đơn vị phân phối các dự án bất động sản thuộc phân khúc cao tầng, thấp tầng và nghỉ dưỡng của Tập đoàn Vingroup (đại lý hạng Platinum của Vinhomes). Nhằm duy trì và thúc đẩy hoạt động kinh doanh trong bối cảnh thị trường có dấu hiệu hồi phục, việc nghiên cứu thực trạng và hoàn thiện công tác tuyển dụng, đào tạo nguồn nhân lực tại doanh nghiệp là yêu cầu cấp thiết.

Khóa luận xác định hệ thống mục tiêu nghiên cứu cụ thể như sau:

  1. Mục tiêu chung: Nghiên cứu và đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác tuyển dụng và đào tạo để phát triển nguồn nhân lực tại Công ty Cổ phần Đầu tư và Môi giới Bất động sản Alpha.
  2. Mục tiêu cụ thể:
    • Phân tích hoạt động tuyển dụng và đào tạo nhân sự của Công ty Cổ phần Đầu tư và Môi giới Bất động sản Alpha.
    • Phân tích, đánh giá kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của công ty trong giai đoạn 2019 - 2021 nhằm xem xét hiệu quả của hoạt động đào tạo nhân sự.
    • Đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác tuyển dụng và đào tạo nhân sự của công ty Alpha Real.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

  • Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động tuyển dụng và đào tạo nhân sự tại Công ty Cổ phần Đầu tư và Môi giới Bất động sản Alpha.
  • Phạm vi không gian: Nghiên cứu được thực hiện tại chi nhánh Bình Thạnh (Trụ sở chính: C1 - SH.08 Vinhomes Central Park, 720A Điện Biên Phủ, Phường 22, Bình Thạnh, TP.HCM) và chi nhánh Quận 9 của Alpha Real.
  • Phạm vi thời gian: Đề tài tiến hành thu thập, phân tích số liệu về hoạt động tuyển dụng, đào tạo và kinh doanh trong giai đoạn 3 năm (2019 - 2021); thời gian thực hiện nghiên cứu từ tháng 08/2022 đến hết tháng 11/2022.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và khái niệm sử dụng

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý luận dựa trên các khái niệm chuẩn mực về quản trị nguồn nhân lực:

  • Nguồn nhân lực: Được tiếp cận theo định nghĩa của Liên Hợp Quốc (toàn bộ kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm, năng lực và tính sáng tạo), Ngân hàng Thế giới (vốn con người gồm thể lực, trí lực, kỹ năng nghề nghiệp) và Tổ chức Lao động Quốc tế - ILO (toàn bộ người trong độ tuổi có khả năng lao động). Tác giả cũng làm rõ khái niệm nguồn nhân lực chất lượng cao – nhóm nhân lực có trình độ chuyên môn kỹ thuật, đáp ứng yêu cầu khắt khe của thị trường.
  • Tuyển mộ và tuyển dụng nhân lực: Tuyển mộ là quá trình thu hút người xin việc có trình độ từ lực lượng lao động xã hội và nội bộ tổ chức. Tuyển dụng là tiến trình thu hút và lựa chọn đúng người có tiêu chuẩn phù hợp để bố trí vào đúng vị trí công việc.
  • Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực: Khóa luận phân định rõ ba nội dung: Giáo dục (trang bị kiến thức, kỹ năng của nghề mới), Đào tạo (khắc phục thiếu hụt và cập nhật kỹ năng cho công việc hiện tại), Phát triển (trang bị kiến thức vượt ra ngoài yêu cầu công việc hiện tại nhằm đáp ứng định hướng tương lai).

Khóa luận tổng hợp hai khung quy trình quản trị nhân sự theo lý thuyết:

  1. Quy trình tuyển dụng chuẩn (10 bước): (1) Xác định nhu cầu tuyển dụng $\rightarrow$ (2) Lập kế hoạch tuyển dụng $\rightarrow$ (3) Phân tích công việc $\rightarrow$ (4) Chuẩn bị bản mô tả công việc (JD) $\rightarrow$ (5) Tìm kiếm ứng viên $\rightarrow$ (6) Sàng lọc hồ sơ $\rightarrow$ (7) Phỏng vấn $\rightarrow$ (8) Đánh giá và kiểm tra thông tin $\rightarrow$ (9) Mời nhận việc $\rightarrow$ (10) Nhập môn cho nhân viên mới (Onboarding).
  2. Trình tự xây dựng chương trình đào tạo (7 bước): (1) Xác định nhu cầu đào tạo (phân tích tổ chức, công việc, người lao động) $\rightarrow$ (2) Xác định mục tiêu đào tạo $\rightarrow$ (3) Lựa chọn đối tượng đào tạo $\rightarrow$ (4) Xây dựng chương trình và phương pháp đào tạo $\rightarrow$ (5) Dự tính chi phí đào tạo $\rightarrow$ (6) Lựa chọn giáo viên $\rightarrow$ (7) Đánh giá quy trình thực hiện đào tạo.

Về tổng quan tài liệu, đề tài kế thừa các nghiên cứu trước đây như luận văn của Lê Thị Thu (2007) về tuyển dụng - đào tạo tại Công ty TNHH Phương Đông; khóa luận của Nguyễn Thuỳ Dung (2012) tại Công ty Cổ phần Hữu Toàn; và giáo trình Quản trị nguồn nhân lực của Nguyễn Văn Điềm và PGS.TS Nguyễn Ngọc Quân (2004, NXB Lao động - Xã hội).

Phương pháp nghiên cứu và nguồn dữ liệu

  • Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp: Dữ liệu được trích xuất trực tiếp từ các phòng ban chức năng của Alpha Real bao gồm: Phòng Hành chính - Nhân sự, Phòng Kế hoạch Kinh doanh và Phòng Kế toán trong giai đoạn 2019 - 2021.
  • Phương pháp phân tích tổng hợp: Phân tách các chỉ tiêu nhân sự, quy trình tuyển dụng và chương trình đào tạo thành các bộ phận để phân tích chi tiết, sau đó liên kết nhằm đánh giá toàn diện bức tranh quản trị nhân sự của công ty.
  • Phương pháp xử lý số liệu: Thống kê mô tả, lập bảng biểu so sánh tuyệt đối và tương đối qua các năm để làm rõ xu hướng biến động lao động, hiệu quả kênh tuyển dụng và kết quả kinh doanh.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Mở đầu

Chương này trình bày tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ đặc thù biến động nhân sự ngành bất động sản sau đại dịch COVID-19 và biến cố thị trường. Tác giả thiết lập mục tiêu nghiên cứu tổng quát và 3 mục tiêu cụ thể, giới hạn phạm vi nghiên cứu tại 2 chi nhánh ở TP.HCM trong giai đoạn 2019 - 2021, đồng thời khái quát cấu trúc 5 chương của khóa luận.

Chương 2: Tổng quan

Nội dung chương tập trung vào hai phần: tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan và giới thiệu chi tiết về đơn vị thực tập – Công ty Cổ phần Đầu tư và Môi giới Bất động sản Alpha (thành lập năm 2016 bởi ông Hoàng Liên Sơn). Chương này mô tả cơ cấu tổ chức gồm Ban Tổng Giám đốc, các Giám đốc khối (Dự án, Kinh doanh, Hành chính - Nhân sự) và hệ thống các phòng ban (Kế toán, Nhân sự, Marketing, Admin, các Phòng/Nhóm kinh doanh). Đồng thời, tác giả liệt kê danh mục các dự án tiêu biểu mà công ty phân phối (Vinhomes Central Park, Vinhomes Grand Park, Grand World Phú Quốc, Vinpearl Nam Hội An, Vinpearl Nha Trang...) và phân tích tầm quan trọng của công tác tuyển dụng, đào tạo đối với sự phát triển của công ty môi giới bất động sản.

Chương 3: Nội dung và phương pháp nghiên cứu

Chương 3 hệ thống hóa cơ sở lý luận về nguồn nhân lực, tuyển mộ, tuyển dụng, đào tạo và phát triển nhân sự. Tác giả phân tích chi tiết các nguồn tuyển dụng (nội bộ và bên ngoài: quảng cáo, ngày hội việc làm, trang tuyển dụng, săn đầu người), các phương pháp đào tạo tại nơi làm việc (chỉ dẫn công việc, học nghề, kèm cặp, luân chuyển) và ngoài nơi làm việc (lớp học tập trung, cử đi học chính quy, hội thảo, đào tạo qua máy tính, đào tạo từ xa, mô phỏng hành vi). Chương này cũng trình bày chi tiết khung lý thuyết 10 bước tuyển dụng, 7 bước đào tạo và các phương pháp thu thập, xử lý dữ liệu nghiên cứu.

Chương 4: Kết quả và thảo luận

Chương 4 là trọng tâm của khóa luận, trình bày các kết quả phân tích thực trạng tại Alpha Real:

1. Tình hình biến động nhân sự giai đoạn 2019 - 2021: Số liệu biến động lao động phản ánh đặc thù thay đổi nhân sự liên tục trong ngành môi giới bất động sản.

Năm Số lao động đầu kỳ (người) Tuyển ngoài (người) Thuyên chuyển (người) Hưu trí (người) Thôi việc & chuyển công tác (người) Số lao động cuối kỳ (người)
2019 85 49 0 0 39 96
2020 96 39 0 0 45 90
2021 83 42 0 0 35 83

Nguồn: Phòng Hành chính - Nhân sự Alpha Real

2. Thực trạng quy trình tuyển dụng tại Alpha Real: Thực tế tuyển dụng tại Alpha Real được thực hiện qua quy trình rút gọn gồm 7 bước:

  • Bước 1 (Xác định nhu cầu): Trưởng phòng nhân sự lập đề xuất khi thiếu nhân sự $\rightarrow$ Giám đốc Hành chính - Nhân sự trình Tổng Giám đốc duyệt.
  • Bước 2 (Tổng hợp và lập kế hoạch): Phòng Nhân sự tổng hợp tiêu chí và thời gian tuyển.
  • Bước 3 (Tìm ứng viên): Đăng tin tuyển dụng trên TopCV, CareerBuilder, Facebook, Website công ty.
  • Bước 4 (Phỏng vấn sơ bộ): Nhân sự lọc hồ sơ, liên hệ ứng viên đạt chuẩn để phỏng vấn cơ bản và xếp lịch.
  • Bước 5 (Phỏng vấn trực tiếp): Trưởng phòng Nhân sự phỏng vấn ứng viên chưa có kinh nghiệm/mới tốt nghiệp; Giám đốc Sàn (GDS) phỏng vấn ứng viên có kinh nghiệm.
  • Bước 6 (Thử việc): Ứng viên đạt chuẩn nhận thông báo nhận việc. Đối với Nhân viên kinh doanh (NVKD), thời gian thử việc không cố định mà kết thúc ngay khi nhân viên phát sinh 1 giao dịch thành công. Các vị trí khối văn phòng áp dụng thời gian thử việc cố định 2 tháng.
  • Bước 7 (Nhân viên chính thức): Trưởng bộ phận đánh giá tác phong, kết quả để ký hợp đồng lao động chính thức.

3. Cơ cấu nguồn tuyển dụng (Số liệu năm 2019):

Nguồn tuyển dụng Số lượng (người) Tỷ lệ (%)
Trang tuyển dụng (TopCV, VietnamWorks...) 24 61,5
Kênh truyền thông nội bộ (Website công ty, Facebook) 11 28,2
Người quen giới thiệu 4 10,3
Tổng cộng 39 100,0

Nguồn: Phòng Hành chính - Nhân sự Alpha Real

4. Đánh giá ưu, nhược điểm và các yếu tố ảnh hưởng:

  • Ưu điểm: Quy trình tuyển dụng rõ ràng, nhanh chóng; công tác đào tạo giúp nhân viên nắm bắt kịp thời các dự án phân phối từ chủ đầu tư Vingroup.
  • Nhược điểm: Khâu sàng lọc hồ sơ đầu vào còn sơ sài do tiêu chí tuyển dụng ngành môi giới tương đối đơn giản, dẫn đến tỷ lệ nhân sự rời bỏ công ty trong giai đoạn thử việc còn cao; chi phí dành cho các trang tuyển dụng bên ngoài còn lớn.
  • Yếu tố ảnh hưởng: Các yếu tố bên trong (chiến lược công ty, ngân sách tài chính, năng lực cán bộ nhân sự) và yếu tố bên ngoài (biến động chu kỳ thị trường bất động sản, sự cố pháp lý thị trường chung, tác động dịch bệnh).

Chương 5: Kết luận và đề nghị

Tác giả tổng kết lại các phát hiện nghiên cứu, khẳng định vai trò của việc củng cố bộ máy nhân sự đối với năng lực cạnh tranh của Alpha Real. Trên cơ sở đó, khóa luận đưa ra các kiến nghị cụ thể đối với Ban lãnh đạo công ty nhằm điều chỉnh kế hoạch tuyển mộ, tối ưu hóa chi phí và nâng cao chất lượng các khóa đào tạo nội bộ.

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính từ số liệu thực tế

  1. Biến động nhân sự: Mặc dù tổng quy mô nhân sự duy trì ở mức 83 - 96 người trong giai đoạn 2019 - 2021, số lượng nhân sự tuyển mới (39 - 49 người/năm) và số lượng thôi việc (35 - 45 người/năm) chiếm tỷ trọng rất cao so với tổng số lao động đầu kỳ (tỷ lệ thôi việc năm 2019 là 45,8%, năm 2020 là 46,9%, năm 2021 là 42,2%).
  2. Kênh tuyển dụng: Các cổng thông tin việc làm trực tuyến (TopCV, VietnamWorks...) là kênh tạo nguồn lớn nhất (chiếm 61,5% năm 2019), tuy nhiên đòi hỏi chi phí đầu tư lớn. Kênh mạng xã hội và website chiếm 28,2%, trong khi kênh giới thiệu nội bộ chiếm 10,3%.
  3. Đặc thù thử việc: Tiêu chí đánh giá hoàn thành thử việc của nhân viên kinh doanh gắn liền trực tiếp với kết quả phát sinh giao dịch đầu tiên thay vì áp dụng mốc thời gian cố định 2 tháng như các vị trí hành chính.

Các nhóm giải pháp do tác giả đề xuất

  • Nâng cao chất lượng sàng lọc đầu vào: Hoàn thiện bản mô tả công việc (JD) chi tiết hơn, thắt chặt khâu phỏng vấn sơ bộ nhằm lựa chọn ứng viên có định hướng gắn bó lâu dài với ngành bất động sản, giảm tỷ lệ đào thải trong giai đoạn thử việc.
  • Tối ưu hóa chi phí tuyển dụng: Đẩy mạnh phát triển tuyển dụng qua website chính thức và kênh mạng xã hội (Facebook, fanpage công ty) để giảm bớt sự phụ thuộc vào các trang tuyển dụng tính phí.
  • Chuẩn hóa chương trình đào tạo: Kết hợp chặt chẽ giữa đào tạo lý thuyết dự án do Giám đốc Dự án đảm nhiệm với phương pháp kèm cặp thực tế tại chỗ từ các Trưởng phòng Kinh doanh và nhân sự giàu kinh nghiệm; xây dựng hệ thống tài liệu và tiêu chí kiểm tra sau đào tạo.

Đóng góp của đề tài

Khóa luận đã phản ánh thực trạng quản trị nhân lực tại một doanh nghiệp môi giới bất động sản thực tế trong giai đoạn thị trường gặp nhiều biến động (2019 - 2021), cung cấp dữ liệu minh chứng về mối quan hệ giữa công tác sàng lọc nhân sự ban đầu và tỷ lệ nghỉ việc của nhân viên kinh doanh.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

  • Hạn chế: Phạm vi nghiên cứu dữ liệu thứ cấp bị giới hạn trong giai đoạn 2019 - 2021 tại 2 chi nhánh thuộc TP.HCM của Alpha Real. Đề tài chủ yếu sử dụng phương pháp thống kê mô tả và phân tích tổng hợp từ số liệu thứ cấp nội bộ, chưa thực hiện các khảo sát định lượng sâu về mức độ hài lòng của nhân viên đối với chương trình đào tạo hoặc đánh giá hiệu quả tài chính sau đào tạo.
  • Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu sang giai đoạn thị trường phục hồi sau 2022, bổ sung phương pháp điều tra bảng hỏi đối với toàn bộ đội ngũ nhân viên kinh doanh để đo lường các yếu tố ảnh hưởng đến ý định nghỉ việc và đánh giá hiệu quả đào tạo theo các cấp độ chuẩn hóa.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo phù hợp cho:

  • Sinh viên ngành Quản trị kinh doanh, Quản trị nguồn nhân lực: Tham khảo cấu trúc trình bày một đề tài thực tập tốt nghiệp về mảng nhân sự, cách kết hợp khung lý thuyết 10 bước tuyển dụng / 7 bước đào tạo với quy trình vận hành thực tế tại doanh nghiệp.
  • Bộ phận nhân sự tại các công ty phân phối bất động sản: Tham khảo bức tranh thực tế về kênh tuyển dụng, cơ cấu biến động lao động và các tiêu chí thử việc đặc thù của nhân viên kinh doanh bất động sản.

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ cấu biến động nhân sự của Alpha Real trong giai đoạn 2019 - 2021 diễn ra như thế nào?

Theo số liệu thống kê tại Phòng Hành chính - Nhân sự, quy mô nhân sự cuối kỳ của công ty lần lượt là 96 người (năm 2019), 90 người (năm 2020) và 83 người (năm 2021). Mặc dù tổng số lao động đầu kỳ qua các năm dao động quanh mức 83 - 96 người, số lượng tuyển mới hàng năm ở mức cao (49 người năm 2019, 39 người năm 2020, 42 người năm 2021) và số lượng thôi việc/chuyển công tác cũng tương ứng ở mức cao (39 người năm 2019, 45 người năm 2020, 35 người năm 2021).

2. Kênh tuyển dụng nào mang lại số lượng ứng viên lớn nhất cho Alpha Real năm 2019?

Số liệu năm 2019 chỉ ra rằng các trang tuyển dụng trực tuyến (như TopCV, VietnamWorks...) chiếm tỷ trọng lớn nhất với 61,5% (tương ứng 24 người trên tổng số 39 người được tuyển dụng). Kênh truyền thông nội bộ (Website, Facebook công ty) chiếm 28,2% (11 người) và kênh người quen giới thiệu chiếm 10,3% (4 người).

3. Tiêu chí kết thúc thời gian thử việc của Nhân viên kinh doanh tại Alpha Real có điểm gì đặc thù?

Khác với các bộ phận chức năng khác áp dụng thời gian thử việc cố định 2 tháng, Nhân viên kinh doanh tại Alpha Real không có mốc thời gian thử việc cố định; nhân viên kinh doanh chính thức vượt qua thời gian thử việc ngay khi thực hiện thành công một giao dịch cho công ty.

4. Quy trình tuyển dụng thực tế tại Alpha Real gồm những bước nào?

Quy trình tuyển dụng thực tế của công ty gồm 7 bước: (1) Xác định nhu cầu tuyển dụng $\rightarrow$ (2) Tổng hợp và lập kế hoạch $\rightarrow$ (3) Tìm ứng viên phù hợp với vị trí ứng tuyển $\rightarrow$ (4) Phỏng vấn sơ bộ $\rightarrow$ (5) Phỏng vấn trực tiếp $\rightarrow$ (6) Thử việc $\rightarrow$ (7) Đánh giá lên nhân viên chính thức.

5. Khóa luận sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể nào?

Khóa luận sử dụng ba phương pháp nghiên cứu chính: phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp (từ phòng Hành chính - Nhân sự, Kế toán, Kế hoạch Kinh doanh), phương pháp phân tích tổng hợp tài liệu lý luận và thực tiễn, cùng phương pháp xử lý số liệu thống kê mô tả.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Bùi Thị Thanh Ngân đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản trị nhân lực và phản ánh chi tiết thực trạng công tác tuyển dụng, đào tạo tại Công ty Cổ phần Đầu tư và Môi giới Bất động sản Alpha giai đoạn 2019 - 2021. Kết quả nghiên cứu làm rõ các đặc trưng về biến động nhân sự, hiệu quả của từng kênh tuyển dụng và tính đặc thù trong cơ chế thử việc của ngành môi giới bất động sản. Các giải pháp đề xuất tập trung vào việc chuẩn hóa khâu sàng lọc đầu vào và tối ưu hóa chi phí đào tạo, tạo cơ sở thực tiễn giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn nhân lực.