CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ VỐN TỒN KHO VÀ QUẢN TRỊ VỐN TỒN KHO CỦA DOANH NGHIỆP 1. Vốn tồn kho của doanh nghiệp 1. Khái niệm, nội dung vốn tồn kho của doanh nghiệp 1. Khái niệm hàng tồn kho + Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam số 02 - Hàng tồn kho, quy định hàng tồn kho là tài sản: - Được giữ để bán trong kỳ sản xuất, kỳ kinh doanh bình thường.
- Đang trong quá trình sản xuất kinh doanh dở dang. - Nguyên liệu, vật liệu, công cụ dụng cụ để sử dụng trong quá trình sản xuất, kinh doanh hoặc cung cấp dịch vụ. Hàng tồn kho là một bộ phận của tài sản ngắn hạn và chiếm tỷ trọng lớn có vai trò quan trọng trong quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.org: Hàng tồn kho, hay hàng lưu kho, là danh mục nguyên vật liệu và sản phẩm hoặc chính bản thân nguyên vật liệu và sản phẩm đang được một doanh nghiệp giữ trong kho.vn: Hàng tồn kho là những tài sản được giữ để bán trong kỳ sản xuất - kinh doanh bình thường; đang trong quá trình sản xuất - kinh doanh dở dang; nguyên liệu, vật liệu, công cụ, dụng cụ để sử dụng trong quá trình sản xuất - kinh doanh hoặc cung cấp dịch vụ. Có rất nhiều cách định nghĩa hàng tồn kho tùy thuộc vào loại hình doanh nghiệp cũng như hoạt động kinh doanh chủ yếu của doanh nghiệp.
Riêng với cá nhân tôi, có thể hiểu ngắn gọn như sau: Hàng tồn kho trong doanh nghiệp Nguyễn Đức Huấn – CQ48/11.10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp 2 Học viện Tài Chính là một bộ phận của tài sản ngắn hạn dự trữ cho sản xuất, lưu thông hoặc đang trong quá trình sản xuất chế tạo dở dang ở doanh nghiệp. Phân loại vốn tồn kho Vốn tồn kho trong doanh nghiệp có nhiều loại, khác nhau về đặc điểm, tính chất thương phẩm, điều kiện bảo quản, nguồn hình thành, vai trò công dụng khác nhau trong quá trình sản xuất kinh doanh. Để quản lý tốt vốn tồn kho, tính đúng và tính đủ giá gốc vốn tồn kho cần phải phân loại, sắp xếp vốn tồn kho theo nhóm và theo tiêu thức nhất định. Thứ nhất, phân loại vốn tồn kho theo mục đích sử dụng và công dụng của vốn tồn kho.
Theo tiêu thức phân loại này, những vốn tồn kho có cùng mục đích sử dụng và công dụng được xếp vào một nhóm, không phân biệt chúng được hình thành từ nguồn nào, quy cách, phẩm chất ra sao,.Theo đó, vốn tồn kho trong doanh nghiệp được chia thành: - Vốn tồn kho dự trữ cho sản xuất: Là toàn bộ hàng tồn kho được dự trữ để phục vụ trực tiếp hoặc gián tiếp cho hoạt động sản xuất như NVL, bán thành phẩm, công cụ dụng cụ, gồm cả giá trị sản phẩm dở dang. - Vốn tồn kho dự trữ cho tiêu thụ: Phản ánh toàn bộ hàng tồn kho được dự trữ phục vụ cho mục đích bán ra của doanh nghiệp như hàng hoá, thành phẩm,. Cách phân loại này giúp cho việc sử dụng vốn tồn kho đúng mục đích, đồng thời điểm tạo điều kiện thuận lợi cho nhà quả trị trong quá trình xây dựng kế hoạch, dự toán thu mua, bảo quản và dự trữ hàng tồn kho, đảm bảo hàng tồn kho cung ứng kịp thời cho sản xuất, tiêu thụ với chi phí thu mua, bảo quản thấp nhất nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Nguyễn Đức Huấn – CQ48/11.10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp 3 Học viện Tài Chính Thứ hai, phân loại vốn tồn kho theo nguồn hình thành Theo tiêu thức phân loại này, vốn tồn kho được chia thành: + Vốn tồn kho được mua vào: - Hàng mua từ bên ngoài: Là toàn bộ hàng tồn kho được doanh nghiệp mua từ các nhà cung cấp ngoài hệ thống tổ chức kinh doanh của doanh nghiệp.
- Hàng mua nội bộ: Là toàn bộ hàng tồn kho được doanh nghiệp mua từ các nhà cung cấp thuộc hệ thống tổ chức kinh doanh của doanh nghiệp như mua hàng giữa các đơn vị trực thuộc trong cùng một Công ty, Tổng Công ty v. + Vốn tồn kho tự gia công: Là toàn bộ hàng tồn kho được DNSX, gia công tạo thành. + Vốn tồn kho được nhập từ các nguồn khác: Như hàng tồn kho được nhập từ liên doanh, liên kết, hàng tồn kho được biếu tặng v. Cách phân loại này giúp cho việc xác định các yếu tố cấu thành trong giá gốc hàng tồn kho, nhằm tính đúng, tính đủ giá gốc hàng tồn kho theo từng nguồn hình thành.
Qua đó, giúp doanh nghiệp đánh giá được mức độ ổn định của nguồn hàng trong quá trình xây dựng kế hoạch, dự toán về hàng tồn kho. Thứ ba, phân loại vốn tồn kho theo yêu cầu sử dụng Theo tiêu thức phân loại này, vốn tồn kho được chia thành: - Vốn tồn kho sử dụng cho sản xuất kinh doanh: Phản ánh giá trị hàng tồn kho được dự trữ hợp lý đảm bảo cho hoạt động sản xuất kinh doanh được tiến hành bình thường. Nguyễn Đức Huấn – CQ48/11.10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp 4 Học viện Tài Chính - Vốn tồn kho chưa cần sử dụng: Phản ánh giá trị hàng tồn kho được dự trữ cao hơn mức dự trữ hợp lý. - Vốn tồn kho không cần sử dụng: Phản ánh giá trị hàng tồn kho kém hoặc mất phẩm chất không được doanh nghiệp sử dụng cho mục đích sản xuất.
Cách phân loại này giúp đánh giá mức độ hợp lý của vốn tồn kho, xác định đối tượng cần lập dự phòng và mức dự phòng giảm giá hàng tồn kho cần lập. Thứ tư, phân loại vốn tồn kho theo kế hoạch dự trữ, sản xuất và tiêu thụ: Theo tiêu thức phân loại này, vốn tồn kho được chia thành: - Vốn tồn trữ an toàn: Phản ánh hàng tồn trữ an toàn để kinh doanh được tiến hành thường xuyên, liên tục. - Vốn tồn trữ thực tế: Phản ánh lượng HTK thực tế doanh nghiệp đang có. Cách phân loại này giúp nhà quản trị xác định được mức dự trữ an toàn phù hợp đồng thời xác định thời điểm mua hàng hợp lý.
Thứ năm, phân loại vốn tồn kho theo phẩm chất: Theo tiêu thức phân loại này, tuỳ thuộc vào chất lượng của hàng tồn kho mà vốn tồn kho được chia thành: - Vốn tồn kho chất lượng tốt. - Vốn tồn kho kém phẩm chất. - Vốn tồn kho mất phẩm chất. Nguyễn Đức Huấn – CQ48/11.10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp 5 Học viện Tài Chính Cách phân loại này giúp cho việc xác định và đánh giá tình trạng vốn tồn kho trong doanh nghiệp.
Xác định giá trị tổn thất của vốn tồn kho, xác định số dự phòng giảm giá hàng tồn kho cần lập, đồng thời giúp doanh nghiệp có kế hoạch mua vào, bán ra hợp lý. Thứ sáu, phân loại vốn tồn kho theo địa điểm bảo quản: Theo tiêu thức phân loại này, vốn tồn kho được chia thành: - Vốn tồn kho trong doanh nghiệp: Phản ánh toàn bộ hàng tồn kho đang được bảo quản tại doanh nghiệp như hàng trong kho, trong quầy, CCDC, nguyên vật liệu trong kho và đang sử dụng,. - Vốn tồn kho bên ngoài doanh nghiệp: Phản ánh toàn bộ hàng tồn kho đang được bảo quản tại các đơn vị, tổ chức, cá nhân ngoài doanh nghiệp như hàng gửi bán, hàng đang đi đường,. Cách phân loại này giúp cho việc phân định trách nhiệm vật chất liên quan đến vốn tồn kho, làm cơ sở để hạch toán giá trị vốn tồn kho hao hụt, mất mát trong quá trình bảo quản.
Thứ bảy, theo chuẩn mực 02 – vốn tồn kho được phân thành: - Hàng hoá mua để bán: Hàng hoá tồn kho, hàng mua đang đi trên đường, hàng gửi đi bán, hàng hoá gửi đi gia công chế biến. - Thành phẩm tồn kho và thành phẩm gửi đi bán. - Sản phẩm dở dang và chi phí dịch vụ chưa hoàn thành: Là những sản phẩm chưa hoàn thành và sản phẩm đã hoàn thành nhưng chưa làm thủ tục nhập kho thành phẩm. - Nguyên liệu, vật liệu, công cụ dụng cụ: Gồm tồn kho, gửi đi gia công chế biến đã mua đang đi trên đường.
Nguyễn Đức Huấn – CQ48/11.10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp 6 Học viện Tài Chính Việc phân loại và xác định những hàng nào thuộc vốn tồn kho của doanh nghiệp ảnh hưởng tới việc tính chính xác giá trị của vốn tồn kho phản ánh trên bảng cân đối kế toán và ảnh hưởng tới các chỉ tiêu trên báo cáo kết quả kinh doanh. Vì vây việc phân loại vốn tồn kho là cần thiết trong mỗi doanh nghiệp. Đặc điểm của vốn tồn kho Vốn tồn kho trong doanh nghiệp phân thành nhiều loại, với mỗi loại đòi hỏi công tác tổ chức, quản lý và hạch toán có những nét riêng. Nhìn chung, vốn tồn kho trong doanh nghiệp có những đặc điểm cơ bản sau: Thứ nhất, vốn tồn kho là một bộ phận của tài sản ngắn hạn trong doanh nghiệp và chiếm tỷ trọng khá lớn trong tổng tài sản lưu động của doanh nghiệp.
Do đó, nó mang những đặc điểm tiêu biểu của tài sản lưu động như tham gia vào một chu kỳ kinh doanh, thay đổi hình thái vật chất ban đầu để cấu tạo nên thực thể sản phẩm và giá trị luân chuyển một lần vào giá thành sản phẩm làm ra. Thứ hai, không ngừng vận động qua các giai đoạn của chu kì kinh doanh. Qua mỗi giai đoạn của chu kì kinh doanh, vốn tồn kho lại thay đổi hình thái biểu hiện và chuyển hoá thành những tài sản ngắn hạn khác như tiền tệ, bán thành phẩm, thành phẩm hoặc thậm chí là bị hỏng. Nó không giữ nguyên hình thái vật chất ban đầu, giá trị của nó được chuyển dịch toàn bộ một lần vào giá trị sản phẩm.
Như vậy, sau mỗi chu kì kinh doanh nó hoàn thành một vòng chu chuyển. Thứ ba, vốn tồn kho ảnh hưởng trực tiếp tới giá vốn hàng bán vì vậy ảnh hưởng trực tiếp tới lợi nhuận trong năm. Thứ tư, việc xác định chất lượng, tình trạng và giá trị vốn tồn kho luôn là công việc khó khăn, phức tạp và phụ thuộc vào phương pháp tính giá hàng tồn kho mà mỗi doanh nghiệp lựa chọn. Có rất nhiều loại vốn tồn kho rất khó Nguyễn Đức Huấn – CQ48/11.10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp 7 Học viện Tài Chính phân loại và xác định giá trị như các tác phẩm nghệ thuật, đồ cổ, kim khí quý, .