Nâng cao hiệu quả quản lý thu thuế đối với hộ kinh doanh cá thể tại huyện Hạ Hòa

Quản lý thu thuế đối với hộ kinh doanh cá thể là một trong những nhiệm vụ quan trọng của cơ quan thuế tại huyện Hạ Hòa. 109 trang · Đại học Thủy Lợi · 2018.

• Tác giả: Hà Đức Cường
• Người hướng dẫn: PGS.TS Ngô Thị Thanh Vân
• Trường học: Đại học Thủy Lợi
• Chuyên ngành: Quản lý thuế
• Đề tài: Nâng cao hiệu quả quản lý thu thuế đối với hộ kinh doanh cá thể tại huyện Hạ Hòa
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC HÌNH ẢNH
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU THUẾ ĐỐI VỚI HỘ KINH DOANH CÁ THỂ
• 1.1. Cơ sở lý luận về công tác quản lý thu thuế đối với hộ kinh doanh cá thể
• 1.1.1. Vai trò đặc điểm của công tác quản lý thu thuế
• 1.1.2. Những vấn đề có liên quan đến quản lý thu thuế hộ kinh doanh cá thể
• 1.1.3. Nội dung quản lý thu thuế đối với hộ kinh doanh cá thể
• 1.1.4. Các văn bản quy định của nhà nước về quản lý thu thuế
• 1.1.5. Chỉ tiêu đánh giá công tác quản lý thu thuế hộ kinh doanh cá thể
• 1.2. Các nhân tố ảnh hưởng tới công tác quản lý thu thuế hộ kinh doanh cá thể
• 1.2.1. Nhân tố khách quan
• 1.2.2. Nhân tố chủ quan
• 1.3. Cơ sở thực tiễn của công tác quản lý thu thuế đối với hộ kinh doanh cá thể
• 1.3.1. Kinh nghiệm quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể tại các địa phương
• 1.3.2. Bài học kinh nghiệm rút ra đối với hộ kinh doanh cá thể tại Chi cục thuế huyện Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ
• 1.4. Tổng quan những công trình nghiên cứu có liên quan tới đề tài
• 1.5. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU THUẾ ĐỐI VỚI HỘ KINH DOANH CÁ THỂ TẠI CHI CỤC THUẾ HUYỆN HẠ HÒA TỈNH PHÚ THỌ GIAI ĐOẠN 2015-2018
• 2.1. Tình hình kinh tế xã hội huyện Hạ Hoà
• 2.1.1. Tình hình dân sinh kinh tế huyện Hạ Hòa
• 2.1.2. Tình hình dân số - lao động trên địa bàn huyện Hạ Hòa
• 2.2. Giới thiệu Chi cục Thuế huyện Hạ Hòa và hộ kinh doanh cá thể trên địa bàn huyện Hạ Hòa
• 2.2.1. Quá trình hình thành và phát triển Chi cục thuế huyện Hạ Hòa
• 2.2.2. Đặc điểm hộ kinh doanh cá thể trên địa bàn huyện Hạ Hòa
• 2.3. Thực trạng công tác quản lý thu thuế đối với hộ kinh doanh cá thể tại Chi cục Thuế huyện Hạ Hòa
• 2.3.1. Thực trạng tổ chức bộ máy thu thuế
• 2.3.2. Về quy trình quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể
• 2.3.3. Thực trạng tổ chức thực hiện các chức năng quản lý thu thuế hộ kinh doanh cá thể
• 2.4. Đánh giá kết quả về công tác quản lý thu thuế hộ kinh doanh cá thể tại Chi cục Thuế huyện Hạ Hòa
• 2.4.1. Những kết quả đạt được
• 2.4.2. Những tồn tại hạn chế
• 2.4.3. Nguyên nhân tồn tại, hạn chế
• 2.5. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU THUẾ ĐỐI VỚI HỘ KINH DOANH CÁ THỂ TẠI CHI CỤC THUẾ HUYỆN HẠ HÒA TỈNH PHÚ THỌ
• 3.1. Định hướng công tác quản lý thu thuế đối với hộ kinh doanh cá thể trên địa bàn huyện Hạ Hòa giai đoạn 2019-2023
• 3.1.1. Chiến lược phát triển kinh tế xã hội của huyện Hạ Hòa
• 3.1.2. Mục tiêu, định hướng về quản lý thu thuế đối với hộ kinh doanh cá thể trên địa bàn huyện Hạ Hòa
• 3.2. Những cơ hội và thách thức trong công tác quản lý thu thuế đối với hộ kinh doanh cá thể tại Chi cục Thuế huyện Hạ Hòa
• 3.2.1. Những thách thức
• 3.3. Một số giải pháp cơ bản nhằm hoàn thiện công tác quản lý thu thuế đối với hộ kinh doanh cá thể tại Chi cục Thuế huyện Hạ Hòa
• 3.3.1. Hoàn thiện tổ chức bộ máy thu thuế
• 3.3.2. Đẩy mạnh công tác đào tạo, nhằm nâng cao trình độ cán bộ công chức Chi cục Thuế huyện Hạ Hòa
• 3.3.3. Tăng cường công tác tổ chức thực hiện quản lý thu thuế đối với hộ kinh doanh cá thể
• 3.3.4. Tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể
• 3.3.5. Áp dụng công nghệ hiện đại vào công tác quản lý thuế đối với hộ kinh doanh cá thể
• 3.3.6. Tăng cường công tác tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật về thuế của hộ kinh doanh cá thể
• 3.4. Kết luận chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý thu thuế đối với hộ kinh doanh cá thể tại huyện Hạ Hòa

Quản lý thu thuế đối với hộ kinh doanh cá thể là một trong những nhiệm vụ quan trọng của cơ quan thuế tại huyện Hạ Hòa. Việc này không chỉ đảm bảo nguồn thu cho ngân sách nhà nước mà còn góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế địa phương. Huyện Hạ Hòa, với đặc điểm là một huyện miền núi, có nhiều hộ kinh doanh cá thể hoạt động trong các lĩnh vực khác nhau. Tuy nhiên, công tác quản lý thu thuế vẫn còn nhiều thách thức cần được giải quyết.

1.1. Đặc điểm của hộ kinh doanh cá thể tại huyện Hạ Hòa

Hộ kinh doanh cá thể tại huyện Hạ Hòa thường có quy mô nhỏ, chủ yếu do cá nhân hoặc hộ gia đình làm chủ. Đặc điểm này tạo ra những khó khăn trong việc quản lý thu thuế, vì nhiều hộ không có ý thức chấp hành nghĩa vụ thuế. Việc nắm bắt thông tin và thực hiện kê khai thuế còn hạn chế.

1.2. Vai trò của quản lý thu thuế đối với hộ kinh doanh cá thể

Quản lý thu thuế đối với hộ kinh doanh cá thể đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo nguồn thu cho ngân sách nhà nước. Nó giúp kiểm soát các hoạt động kinh tế, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật thuế trong cộng đồng.

II. Những thách thức trong quản lý thu thuế đối với hộ kinh doanh cá thể

Công tác quản lý thu thuế đối với hộ kinh doanh cá thể tại huyện Hạ Hòa đang đối mặt với nhiều thách thức. Tình trạng vi phạm pháp luật thuế diễn ra phổ biến, cùng với việc thiếu thông tin và sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng. Điều này dẫn đến việc thất thu thuế và khó khăn trong việc quản lý.

2.1. Tình trạng vi phạm pháp luật thuế

Nhiều hộ kinh doanh cá thể không thực hiện kê khai thuế đúng quy định, dẫn đến tình trạng trốn thuế. Việc này không chỉ ảnh hưởng đến ngân sách nhà nước mà còn tạo ra sự không công bằng trong cạnh tranh giữa các hộ kinh doanh.

2.2. Thiếu thông tin và sự phối hợp

Sự thiếu hụt thông tin về các hộ kinh doanh cá thể và sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến khó khăn trong công tác quản lý thu thuế. Điều này cần được khắc phục để nâng cao hiệu quả quản lý.

III. Phương pháp nâng cao hiệu quả quản lý thu thuế đối với hộ kinh doanh cá thể

Để nâng cao hiệu quả quản lý thu thuế đối với hộ kinh doanh cá thể, cần áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại và tăng cường công tác tuyên truyền. Việc này không chỉ giúp nâng cao ý thức chấp hành pháp luật mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho các hộ kinh doanh.

3.1. Tăng cường công tác tuyên truyền về thuế

Cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền về chính sách thuế và nghĩa vụ của hộ kinh doanh cá thể. Việc này giúp nâng cao nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật thuế trong cộng đồng.

3.2. Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý thuế

Áp dụng công nghệ thông tin vào công tác quản lý thuế sẽ giúp cải thiện quy trình kê khai và nộp thuế. Điều này không chỉ tiết kiệm thời gian mà còn nâng cao độ chính xác trong quản lý.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn tại huyện Hạ Hòa

Kết quả nghiên cứu cho thấy, việc nâng cao hiệu quả quản lý thu thuế đối với hộ kinh doanh cá thể tại huyện Hạ Hòa đã có những chuyển biến tích cực. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được giải quyết để đạt được hiệu quả cao hơn.

4.1. Những kết quả đạt được trong công tác quản lý thu thuế

Trong những năm qua, công tác quản lý thu thuế đối với hộ kinh doanh cá thể tại huyện Hạ Hòa đã có nhiều cải thiện. Số thu thuế từ khu vực này đã tăng lên đáng kể, góp phần vào ngân sách nhà nước.

4.2. Những tồn tại và hạn chế cần khắc phục

Mặc dù đã đạt được nhiều kết quả, nhưng công tác quản lý thu thuế vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế. Cần có các giải pháp cụ thể để khắc phục những vấn đề này, nhằm nâng cao hiệu quả quản lý trong tương lai.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho quản lý thu thuế

Kết luận, việc nâng cao hiệu quả quản lý thu thuế đối với hộ kinh doanh cá thể tại huyện Hạ Hòa là một nhiệm vụ quan trọng. Cần có các giải pháp đồng bộ và sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng để đạt được mục tiêu này.

5.1. Định hướng phát triển trong công tác quản lý thu thuế

Định hướng phát triển trong công tác quản lý thu thuế cần tập trung vào việc cải cách thủ tục hành chính và nâng cao năng lực cho cán bộ thuế. Điều này sẽ giúp cải thiện hiệu quả quản lý thu thuế trong tương lai.

5.2. Tầm quan trọng của sự phối hợp giữa các cơ quan

Sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng là rất cần thiết để nâng cao hiệu quả quản lý thu thuế. Cần có các cơ chế phối hợp rõ ràng để đảm bảo thông tin được chia sẻ và công tác quản lý được thực hiện hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nguồn thu từ thuế nội địa luôn giữ vai trò trụ cột trong việc bảo đảm tiềm lực tài chính quốc gia và cân đối ngân sách nhà nước. Tại huyện Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ – địa bàn miền núi với diện tích tự nhiên rộng lớn trải dài trên 33 xã, thị trấn, khu vực kinh tế cá thể đang có những bước chuyển mình mạnh mẽ với gần 2.000 hộ kinh doanh hoạt động trên đa dạng các ngành nghề sản xuất, thương nghiệp và dịch vụ. Tuy nhiên, một thách thức lớn đặt ra là tỷ lệ hộ kinh doanh được đưa vào lập bộ quản lý thu thuế của cơ quan thuế mới chỉ đạt khoảng 40% trên tổng số hộ đăng ký thực tế. Tình trạng thất thu thuế, trốn lậu thuế thông qua việc kê khai không trung thực doanh thu, xin tạm ngừng kinh doanh danh nghĩa nhưng thực tế vẫn hoạt động diễn ra khá phổ biến, gây thất thoát nguồn thu ngân sách địa phương.

Trước thực trạng đó, công trình nghiên cứu "Hoàn thiện công tác quản lý thu thuế đối với hộ kinh doanh cá thể tại Chi cục Thuế huyện Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ" được thực hiện nhằm phân tích toàn diện thực trạng quản lý thuế giai đoạn 2015–2018, từ đó xây dựng hệ thống giải pháp mang tính khoa học và thực tiễn cho giai đoạn 2019–2023. Phạm vi không gian nghiên cứu bao quát toàn bộ 33 đơn vị hành chính cấp xã của huyện Hạ Hòa. Ý nghĩa then chốt của nghiên cứu là thiết lập cơ chế quản lý hiện đại theo chức năng, hướng tới mục tiêu gia tăng tỷ lệ bao phủ lập bộ thuế lên trên 85%, giảm tỷ lệ nợ đọng thuế xuống dưới 3% tổng thu, đồng thời nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật thuế của người dân và bảo đảm sự công bằng, minh bạch trong thực hiện nghĩa vụ tài chính công.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng Lý thuyết tuân thủ thuế (Tax Compliance Theory) và Lý thuyết quản lý công hiện đại (New Public Management), nhấn mạnh vào việc chuyển dịch từ cơ chế chuyên quản áp đặt sang cơ chế phục vụ – hỗ trợ nhằm nâng cao tính tuân thủ tự nguyện của người nộp thuế. Khung phân tích vận dụng mô hình quản lý thuế theo chức năng kết hợp kiểm tra rủi ro, phân định rõ 4 khâu nghiệp vụ độc lập: tuyên truyền hỗ trợ, quản lý đăng ký – kê khai, quản lý thu nợ – cưỡng chế thuế, và thanh tra – kiểm tra thuế.

Các khái niệm cốt lõi được chuẩn hóa theo quy định pháp luật Việt Nam, bao gồm:

• Hộ kinh doanh cá thể: Chủ thể do một cá nhân, nhóm người hoặc hộ gia đình làm chủ, sử dụng không quá 10 lao động và chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản theo Nghị định 43/2010/NĐ-CP.
• Phương pháp khoán thuế: Cơ chế xác định nghĩa vụ thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân căn cứ trên mức doanh thu khoán do cơ quan thuế ấn định đối với hộ kinh doanh không thực hiện chế độ kế toán, hóa đơn chứng từ.
• Ngưỡng doanh thu chịu thuế: Hạn mức doanh thu từ 100 triệu đồng/năm trở lên theo Thông tư 92/2015/TT-BTC, xác định phạm vi đối tượng phải nộp thuế vào ngân sách.
• Hệ thống văn bản pháp lý nền tảng: Luật Quản lý thuế số 78/2006/QH11 (sửa đổi, bổ sung theo Luật số 21/2012/QH13 và Luật số 106/2016/QH13), Thông tư 156/2013/TT-BTC và Quyết định 2371/QĐ-TCT ban hành quy trình quản lý thuế đối với cá nhân kinh doanh.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp phương pháp định tính và định lượng với nguồn dữ liệu thứ cấp và sơ cấp đa chiều. Cỡ mẫu khảo sát thực tế gồm 300 hộ kinh doanh cá thể đại diện trên địa bàn 33 xã, thị trấn của huyện Hạ Hòa cùng 35 cán bộ, công chức thuế thuộc Chi cục Thuế huyện Hạ Hòa. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên (stratified random sampling) theo cụm địa bàn (thị trấn trung tâm và các xã vùng ven) và theo nhóm ngành nghề (thương mại – dịch vụ chiếm 40,78%, tiểu thủ công nghiệp chiếm 15,58%). Lý do lựa chọn phương pháp này nhằm đảm bảo tính đại diện cao cho các loại hình kinh doanh phân tán đặc thù miền núi.

Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ Niên giám thống kê huyện Hạ Hòa giai đoạn 2015–2018, các báo cáo tổng kết thực hiện dự toán thu ngân sách nhà nước và hồ sơ lập bộ hộ kinh doanh của Chi cục Thuế huyện Hạ Hòa. Phương pháp phân tích thống kê mô tả, phân tích so sánh chuỗi thời gian 4 năm (2015–2018), đối chiếu với mô hình quản lý thuế tại huyện Hải Hậu (Nam Định), quận Long Biên (Hà Nội) và thành phố Hà Giang cùng phương pháp tham vấn ý kiến chuyên gia quản lý kinh tế được triển khai để kiểm định tính khả thi của các đề xuất giai đoạn 2019–2023.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, cơ cấu kinh tế huyện Hạ Hòa chuyển dịch tích cực nhưng công tác quản lý thuế chưa theo kịp tốc độ phát triển. Giá trị ngành thương mại – dịch vụ tăng từ 39,44% năm 2015 lên 40,78% năm 2018 (đạt 566.138 triệu đồng), lao động phi nông nghiệp tăng lên 41,79% (tương ứng 32.231 lao động). Sự gia tăng nhanh chóng của các hộ kinh doanh ven trục giao thông và các khu du lịch tâm linh mở ra nguồn thu lớn nhưng tạo áp lực nặng nề lên bộ máy quản lý.

Thứ hai, tỷ lệ bao phủ lập bộ thuế còn ở mức rất thấp. Trong tổng số gần 2.000 hộ kinh doanh thực tế trên địa bàn 33 xã, thị trấn, cơ quan thuế mới chỉ đưa vào lập bộ quản lý thu khoảng 40%, bỏ sót hơn 60% số hộ kinh doanh nhỏ lẻ, kinh doanh mùa vụ và lưu động, gây thất thu nghiêm trọng cho ngân sách nhà nước.

Thứ ba, mức độ tuân thủ nghĩa vụ thuế của hộ kinh doanh chưa cao. Kết quả khảo sát thực tế phản ánh: chỉ có 25% số hộ sẵn sàng và tự giác nộp thuế; 45% hộ chấp hành sau khi có sự đôn đốc, nhắc nhở của cán bộ thuế; và có tới 30% hộ thuộc diện miễn cưỡng, thường xuyên kéo dài thời gian nộp thuế hoặc chây ỳ nợ đọng.

Thứ tư, bộ máy quản lý còn mất cân đối giữa khối lượng công việc và nguồn nhân lực. Chi cục Thuế huyện Hạ Hòa gồm 6 đội chuyên môn, tuy nhiên 2 Đội thuế liên xã, phường phải quản lý địa bàn rộng lớn gồm 33 xã, thị trấn. Do thiếu nhân lực và phương tiện, việc điều tra doanh thu thực tế chưa được tiến hành định kỳ, mức doanh thu khoán bình quân được ấn định thấp hơn khoảng 40–50% so với doanh thu thực tế của hộ.

Thảo luận kết quả

Các số liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa qua Biểu đồ cột thể hiện mức tăng trưởng giá trị ngành thương mại – dịch vụ (tăng 21,48% từ năm 2015 đến 2018) đặt cạnh Biểu đồ tròn phân bổ mức độ tuân thủ thuế (25% sẵn sàng, 45% chấp hành, 30% miễn cưỡng). Bảng đối chiếu tỷ lệ quản lý giữa huyện Hạ Hòa (40%) với các đơn vị như Chi cục Thuế huyện Hải Hậu (quản lý 1.797 hộ, trong đó 1.615 hộ khoán ổn định) và Chi cục Thuế quận Long Biên (đưa 100% hộ có địa điểm cố định vào quản lý) cho thấy khoảng trống thất thu rất lớn tại Hạ Hòa.

Nguyên nhân của những tồn tại trên bắt nguồn từ cả yếu tố khách quan và chủ quan:

• Địa bàn miền núi trải rộng 33 xã, giao thông cách trở, dân cư thưa thớt khiến chi phí quản lý thu thuế trên một đồng thuế thu được ở mức cao.
• Hộ kinh doanh đa số nhỏ lẻ, thanh toán tiền mặt, không mở sổ sách kế toán và trình độ nhận thức chính sách thuế còn hạn chế.
• Sự phối hợp giữa Chi cục Thuế và Hội đồng tư vấn thuế cấp xã chưa chặt chẽ, việc niêm yết công khai doanh thu khoán còn mang tính hình thức.
• Cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin tại cấp huyện chưa đáp ứng yêu cầu quản lý hiện đại, tỷ lệ nộp thuế điện tử qua tài khoản ngân hàng còn rất khiêm tốn.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện công tác quản lý thu thuế đối với hộ kinh doanh cá thể tại Chi cục Thuế huyện Hạ Hòa giai đoạn 2019–2023, nghiên cứu đưa ra 5 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Kiện toàn tổ chức bộ máy và chuẩn hóa quy trình điều tra doanh thu: Chi cục Thuế huyện Hạ Hòa cần sắp xếp lại nhân sự, tăng cường biên chế cho 2 Đội thuế liên xã, phường đạt tối thiểu 35% tổng số cán bộ toàn cơ quan; tiến hành rà soát, điều tra doanh thu thực tế định kỳ 6 tháng/lần nhằm nâng tỷ lệ hộ kinh doanh được lập bộ quản lý từ 40% lên 85% vào năm 2021 và đạt trên 95% vào năm 2023.
2. Đào tạo, nâng cao năng lực chuyên môn và đạo đức công vụ: Ban lãnh đạo Chi cục tổ chức 4 lớp tập huấn chuyên sâu hàng năm về kỹ năng phân tích rủi ro doanh thu và công nghệ quản lý thuế cho 100% cán bộ công chức, duy trì tỷ lệ cán bộ vi phạm kỷ luật ở mức 0% trong suốt lộ trình 2019–2023.
3. Đẩy mạnh chuyển đổi số và thu thuế điện tử: Đội Tuyên truyền – Nghiệp vụ – Kế toán thuế phối hợp với các ngân hàng thương mại triển khai mở rộng ứng dụng eTax Mobile và thanh toán không dùng tiền mặt, hướng tới mục tiêu 70% hộ kinh doanh nộp thuế qua tài khoản ngân hàng vào năm 2021 và đạt 90% vào năm 2023.
4. Tăng cường kiểm tra, giám sát và chống nợ đọng thuế: Đội Kiểm tra thuế – Quản lý nợ phối hợp chặt chẽ với UBND 33 xã, thị trấn kiểm tra 100% các hộ có đơn xin nghỉ, bỏ kinh doanh để ngăn chặn gian lận; thực hiện cưỡng chế nợ đúng quy trình nhằm kéo giảm tỷ lệ nợ thuế từ trên 8% xuống dưới 3% tổng thu hàng năm.
5. Đổi mới công tác tuyên truyền và công khai minh bạch thông tin: Hội đồng tư vấn thuế xã, thị trấn định kỳ niêm yết công khai doanh thu khoán và mức thuế phải nộp của 100% hộ kinh doanh tại trụ sở UBND và phát thanh 2 lần/tuần trên loa truyền thanh cơ sở, nâng tỷ lệ tự giác chấp hành nộp thuế từ 25% lên trên 80% trước năm 2023.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

1. Cán bộ lãnh đạo và công chức ngành Thuế: Cung cấp quy trình thực hành 4 bước quản lý thuế theo chức năng, phương pháp điều tra doanh thu khoán và kỹ năng quản lý rủi ro đối với khu vực kinh tế cá thể tại các địa bàn cấp huyện có địa hình phân tán.
2. Ủy ban nhân dân huyện và chính quyền cấp xã: Là tài liệu tham khảo quan trọng giúp UBND huyện Hạ Hòa và 33 xã, thị trấn hoàn thiện quy chế phối hợp liên ngành, nâng cao hiệu lực hoạt động của Hội đồng tư vấn thuế xã, bảo đảm hoàn thành vượt mức 100% dự toán thu ngân sách nhà nước được giao.
3. Học viên cao học, giảng viên và nhà nghiên cứu kinh tế: Cung cấp nguồn tư liệu học thuật giá trị với chuỗi dữ liệu thực chứng 2015–2018, phương pháp tiếp cận chọn mẫu phân tầng 300 hộ kinh doanh và khung phân tích chính sách thuế khu vực nông thôn, miền núi.
4. Các chủ hộ kinh doanh và hiệp hội ngành nghề: Giúp các hộ kinh doanh nắm vững các quy định pháp luật theo Thông tư 92/2015/TT-BTC, quyền lợi và nghĩa vụ kê khai thuế, từ đó chủ động chuyển đổi số sang phương thức nộp thuế điện tử, cắt giảm trên 50% thời gian thực hiện thủ tục hành chính.

Câu hỏi thường gặp

1. Hộ kinh doanh cá thể có mức doanh thu bao nhiêu thì phải nộp thuế GTGT và TNCN? Theo quy định tại Thông tư 92/2015/TT-BTC, cá nhân và hộ kinh doanh có doanh thu từ hoạt động sản xuất kinh doanh trong năm dương lịch từ 100 triệu đồng trở xuống thuộc diện không phải nộp thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân. Khi doanh thu vượt trên ngưỡng 100 triệu đồng/năm, hộ kinh doanh phải nộp thuế theo tỷ lệ phần trăm ấn định trên doanh thu khoán theo từng ngành nghề kinh doanh cụ thể.

2. Vì sao tỷ lệ lập bộ quản lý thuế hộ kinh doanh tại huyện Hạ Hòa giai đoạn 2015–2018 chỉ đạt khoảng 40%? Tỷ lệ này ở mức thấp do địa bàn huyện Hạ Hòa trải rộng trên 33 xã, thị trấn miền núi, dân cư sống phân tán. Phần lớn hộ kinh doanh có quy mô nhỏ lẻ, mang tính mùa vụ, không có địa điểm cố định hoặc buôn chuyến. Trong khi đó, lực lượng cán bộ thuế mỏng nên công tác rà soát, điều tra cơ sở kinh doanh chưa bao quát hết được các đối tượng thực tế phát sinh.

3. Khảo sát thực tế phản ánh ý thức tuân thủ pháp luật thuế của hộ kinh doanh tại Hạ Hòa như thế nào? Kết quả điều tra thực nghiệm trên 300 hộ kinh doanh cho thấy ý thức tuân thủ chưa đồng đều: chỉ có 25% hộ tự giác chấp hành nộp thuế đúng hạn; 45% hộ chấp hành sau khi cơ quan thuế trực tiếp đôn đốc, gửi thông báo; và có tới 30% hộ thể hiện thái độ miễn cưỡng, tìm cách trì hoãn, xin giảm trừ doanh thu hoặc chây ỳ nợ đọng thuế.

4. Mô hình tổ chức bộ máy Chi cục Thuế huyện Hạ Hòa phân công quản lý hộ kinh doanh như thế nào? Bộ máy Chi cục Thuế huyện Hạ Hòa được tổ chức theo mô hình chức năng gồm 6 đội chuyên môn. Trong đó, Đội Tuyên truyền – Nghiệp vụ – Kế toán thuế chịu trách nhiệm cấp mã số thuế và hướng dẫn chính sách; Đội Kiểm tra thuế – Quản lý nợ theo dõi đôn đốc thu hồi nợ đọng; còn 2 Đội thuế liên xã, phường trực tiếp điều tra doanh thu, lập bộ và phát thông báo thuế đến từng hộ.

5. Giải pháp đột phá nào giúp Chi cục Thuế huyện Hạ Hòa chống thất thu thuế trong giai đoạn 2019–2023? Giải pháp mang tính đột phá là đẩy mạnh số hóa quy trình thu thuế thông qua ứng dụng nộp thuế điện tử qua ngân hàng, phấn đấu đạt tỷ lệ trên 90% hộ kinh doanh thanh toán không dùng tiền mặt vào năm 2023. Giải pháp này kết hợp cùng việc công khai minh bạch 100% mức thuế khoán tại UBND 33 xã, thị trấn sẽ loại bỏ tiêu cực và tạo sự công bằng nghĩa vụ thuế.

Kết luận

• Đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản lý thu thuế hộ kinh doanh cá thể theo mô hình quản lý chức năng hiện đại và chuẩn mực pháp luật thuế Việt Nam.
• Phân tích sâu sắc bức tranh thực trạng tại huyện Hạ Hòa giai đoạn 2015–2018, chỉ rõ điểm nghẽn lớn khi mới chỉ quản lý lập bộ được khoảng 40% trên tổng số gần 2.000 hộ kinh doanh thực tế.
• Khảo sát và định lượng chính xác thái độ tuân thủ của người nộp thuế qua số liệu thực chứng với 25% tự giác, 45% chấp hành sau đôn đốc và 30% miễn cưỡng.
• Đúc kết các bài học kinh nghiệm quản lý quý báu từ các địa phương như Hải Hậu (Nam Định), thành phố Hà Giang và quận Long Biên (Hà Nội) để vận dụng phù hợp vào địa bàn miền núi.
• Đề xuất hệ thống 5 nhóm giải pháp đồng bộ gắn với mục tiêu đưa tỷ lệ lập bộ đạt trên 95% và tỷ lệ nộp thuế điện tử đạt 90% trong giai đoạn 2019–2023.

Đóng góp cốt lõi của luận văn là cung cấp luận cứ khoa học vững chắc và giải pháp khả thi giúp Chi cục Thuế huyện Hạ Hòa chống thất thu ngân sách, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước đối với khu vực kinh tế cá thể. Lộ trình tiếp theo đòi hỏi đơn vị khẩn trương triển khai rà soát dữ liệu hộ kinh doanh ngay từ đầu năm 2019 và hoàn thành phủ sóng nộp thuế điện tử trước năm 2023. Các nhà quản lý và cơ quan thuế địa phương hãy tham khảo và ứng dụng ngay những giải pháp từ luận văn để tối ưu hóa nguồn thu ngân sách nhà nước và xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, bình đẳng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU THUẾ ĐỐI VỚI HỘ KINH DOANH CÁ THỂ 1.1 Cơ sở lý luận về công tác quản lý thu thuế đối với hộ kinh doanh cá thể 1.1 Vai trò đặc điểm của công tác quản lý thu thuế 1.1 Vai trò công tác quản lý thu thuế Quản lý thu thuế đó chính là một trong các nhiệm vụ của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền trong đó có các cơ quan quản lý thuế. Thực hiện tốt nhiệm vụ này không chỉ đảm bảo sự vận hành thông suốt trong hệ thống cơ quan Nhà nước mà còn tác động tích cực đến quá trình thu nộp thuế vào NSNN. Quản lý thu thuế còn có vai trò quyết định trong việc đảm bảo nguồn thu từ thuế được tập trung chính xác, thường xuyên, kịp thời, ổn định vào NSNN. Thông qua việc lựa chọn áp dụng các biện pháp quản lý thuế hiệu quả, cũng như xây dựng và áp dụng quy trình, thủ tục về thuế hợp lý, cơ quan thuế đảm bảo thu thuế đúng luật, đầy đủ, kịp thời vào NSNN.

Thông qua quản lý thu thuế, Nhà nước có thể thực hiện kiểm soát và điều tiết các hoạt động kinh tế của các tổ chức, cá nhân trong xã hội. Theo quy định của luật thuế, NNT có trách nhiệm phải kê khai thuế. Nội dung kê khai thuế là kê khai các hoạt động kinh tế có liên quan đến việc tính toán nghĩa vụ thuế của NNT, tức là phải kê khai các hoạt động kinh tế phát sinh, các giao dịch kinh doanh của NNT. Từ việc kiểm soát các hoạt động kinh tế này, Nhà nước có chính sách quản lý phù hợp để điều tiết hoạt động của các chủ thể trong nền kinh tế theo định hướng của Nhà nước[1].2 Đặc điển của công tác quản lý thu thuế Thứ nhất, thuế là một khoản thu của NSNN mang tính bắt buộc: Tính bắt buộc của thuế là tất yếu khách quan xuất phát từ đặc tính của hàng hoá công cộng.

Với đặc tính của hàng hoá công cộng là có thể sử dụng chung và khó có thể loại trừ, Nhà nước luôn là chủ thể cung cấp đại bộ phận hàng hoá công cộng cho xã hội nhằm đảm bảo độ thoả dụng tối đa của xã hội. Song không ai tự nguyện trả tiền cho việc thụ hưởng hàng hoá công cộng do Nhà nước đầu tư cung cấp như quốc phòng, 5 môi trường pháp luật, phòng dịch bệnh, tu sửa đê điều…Vì vậy, để bảo đảm nhu cầu chi tiêu công cộng, tất yếu Nhà nước phải sử dụng quyền lực của mình để bắt buộc các thể nhân và pháp nhân phải nộp thuế cho Nhà nước. Thứ hai, thuế là khoản thu của NSNN mang tính chất không hoàn trả trực tiếp: Thuế không gắn trực tiếp với lợi ích cụ thể mà người nộp thuế được hưởng từ hàng hoá công cộng do Nhà nước cung cấp. Các thể nhân, pháp nhân thực hiện nghĩa vụ nộp thuế cho Nhà nước theo luật định không có quyền đòi hỏi Nhà nước phải cung cấp trực tiếp cho họ một lượng hàng hoá dịch vụ nào đó hoặc hoàn trả số thuế họ đã nộp đúng theo luật định.

Mức độ chuyển giao thu nhập của các thể nhân và pháp nhân cho Nhà nước thông qua thuế được xác định dựa trên cơ sở thực trạng kinh tế - xã hội, mục tiêu phát triển đất nước và nhu cầu tài chính chung của Nhà nước trong từng giai đoạn cụ thể. Thứ ba, thuế là một hình thức phân phối lại của cải xã hội chứa đựng các yếu tố chính trị - kinh tế - xã hội: Thu nhập của các thể nhân, pháp nhân nhận được khi họ tham gia vào các hoạt động kinh tế - xã hội chính là kết quả của quá trình phân phối lần đầu và phân phối lại. Nhà nước đánh thuế thực chất là Nhà nước tham gia vào phân phối thu nhập của các thể nhân, pháp nhân nhằm tập trung một bộ phận tổng sản phẩm quốc dân vào trong tay Nhà nước và điều tiết thu nhập giữa các thể nhân, pháp nhân. Vì vậy, có thể khẳng định thuế là hình thức phân phối lại của cải xã hội.

Nhà nước và thuế khoá là hai phạm trù gắn bó hữu cơ với nhau, chính sách thuế của một quốc gia luôn gắn liền với bản chất chính trị của Nhà nước và lợi ích của mọi thể nhân, pháp nhân; vì vậy, chính sách thuế luôn chứa đựng yếu tố chính trị - kinh tế - xã hội rộng lớn [1].2 Những vấn đề có liên quan đến quản lý thu thuế hộ kinh doanh cá thể 1.1 Khái niệm hộ kinh doanh cá thể Đại hội VI, đã ra Nghị quyết chỉ đạo: “Thể chế hóa và cụ thể hóa chính sách đối với kinh tế cá thể và kinh tế tư bản tư nhân theo tinh thần Nghị quyết Đại hội VI của Đảng 6 để mọi người yên tâm bỏ vốn sản xuất, kinh doanh. Theo hướng dẫn của Trung ương, các tỉnh, thành phố quy định những ngành nghề và phạm vi hoạt động của các thành phần kinh tế nói trên. Khuyến khích các hình thức hùn vốn, hợp tác, làm ăn tập thể từ thấp đến cao và các hình thức liên kết với các thành phần kinh tế xã hội chủ nghĩa” [2]. Để đáp ứng nhu cầu bức bách của toàn xã hội, ngay sau Hội nghị, Hội đồng Bộ trưởng lúc đó đã ra Nghị định số 27-HĐBT ngày 9/3/1988 ban hành Bản qui định về chính sách đối với kinh tế cá thể, kinh tế tư doanh sản xuất công nghiệp, dịch vụ công nghiệp xây dựng, vận tải.

Theo Bản Nghị định: Các đơn vị kinh tế này được tổ chức hoạt động theo nhiều hình thức như: - Hộ cá thể; - Hộ tiểu công nghiệp; và - Xí nghiệp tư doanh. Theo Điều 2 bản quy định này, hộ cá thể phải có tư liệu sản xuất và các vốn khác thuộc quyền sơ hữu của người đứng tên đăng ký kinh doanh; chủ đăng ký kinh doanh phải là người lao động trực tiếp. Những người lao động khác phải là bố mẹ, vợ chồng, các con và nếu là người thân thì phải có tên trong sổ đăng ký hộ khẩu của người chủ đăng ký kinh doanh. Như vậy, có thể hiểu hộ cá thể chính là cá nhân kinh doanh, thương nhân, thể nhân tiến hành hoạt động kinh doanh cho chính mình.

Dấu ấn gia đình, quan niệm về các thành phần kinh tế trong cơ chế kế hoạch hóa tập trung vẫn còn khá đậm nét. Nghị định số 02/2000/NĐ-CP ngày 03/02/2000 và Nghị định 109/2004/NĐ-CP ngày 02/4/2004 về đăng ký kinh doanh đổi “Hộ kinh doanh” thành “hộ kinh doanh cá thể”. Theo quy định tại Điều 17 của Nghị định 02/2000/NĐ-CP và Điều 24 của Nghị định 109/2004/NĐ-CP thì hộ kinh doanh cá thể bao gồm: - Một cá nhân làm chủ; hoặc - Hộ gia đình làm chủ. Như vậy, tên gọi hộ kinh doanh trong các Nghị định nêu trên đã có nhiều thay đổi: từ “hộ cá thể”, và “hộ tiểu công nghiệp” đến “người kinh doanh” và “hộ kinh doanh cá thể”.

Các đặc trưng của chủ thể hộ kinh doanh cũng thay đổi, từ tiêu chí quan hệ gia đình sang tiêu chí mức độ sử dụng lao động. Điều đó có nghĩa là hộ 7 kinh doanh cá hể có quyền thuê mướn lao động để sản xuất, kinh doanh. Hoặc theo Nghị định số 02/200/NĐ-CP ngày 03/02/2000 và Nghị định 109/2004/NĐ-CP ngày 02/04/2004 thì hộ kinh doanh cá thể không bao gồm nhóm kinh doanh như đã được quy định tại Nghị định 6/HĐBT. Ngày 29/08/2006, Chính phủ ban hành Nghị định số 88/2006/NĐ-CP về đăng ký kinh doanh trong đó có quy định về hộ kinh doanh.

Ngày 15/04/2010, Chính phú đã ban hành Nghị định số 43/2010/NĐ-CP để thay thế Nghị định số 88/2006/NĐ-CP. Hiện nay hộ kinh doanh được điều chỉnh bởi Nghị định này. Theo quy định tại Điều 49 Nghị định 43/2010/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp thì hộ kinh doanh cá thể được quy định như sau: Hộ kinh doanh do một cá nhân là công dân Việt Nam hoặc một nhóm người hoặc một hộ gia đình làm chủ, chỉ được đăng ký kinh doanh tại một địa điểm, sử dụng không quá mười lao động, không có con dấu và chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với hoạt động kinh doanh. Hộ gia đình sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp, làm muối và những người bán hàng rong, quà vặt, buôn chuyến, kinh doanh lưu động, làm dịch vụ có thu nhập thấp không phải đăng ký, trừ trường hợp kinh doanh các ngành, nghề có điều kiện.

Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương quy định mức thu nhập thấp áp dụng trên phạm vi địa phương. Hộ kinh doanh có sử dụng thường xuyên hơn mười lao động phải chuyển đổi sang hoạt động theo hình thức doanh nghiệp.2 Quản lý thuế hộ kinh doanh cá thể Từ khái niệm quản lý thu thuế, khái niệm hộ kinh doanh cá thể, có thể khái niệm hóa quản lý thu thuế hộ kinh doanh cá thể là: quá trình đảm bảo thực thi các chính sách thuế đối với hộ kinh doanh cá thể, thông quá quá trình tác động của cơ quan thuế các cấp lên các hộ kinh doanh cá thể nhằm đảm bảo sự tuân thủ thuế theo luật định một cách đầy đủ, tự nguyện và đúng thời gian trong điều kiện môi trường quản lý thu thuế luôn biến động. 8 Như vậy quản lý thu thuế đối với hộ kinh doanh cá thể có những đặc điểm sau: - Quản lý thu thuế mang tính quyền lực Nhà nước, được đảm bảo bằng pháp luật. Nhà nước dùng quyền lực để đảm bảo nguồn thu thuế cho NSNN.

- Quản lý thu thuế đối với hộ kinh doanh cá thể còn là quá trình đảm bảo thực thi các chính sách thuế, do vậy đây là quá trình thực hiện quyền hành pháp và tư pháp về thuế. Quản lý thu thuế bao gồm những hoạt động trong bộ máy nhà nước, thuộc lĩnh vực hành pháp và tư pháp về thuế của các cơ quan thuế các cấp, với các chức năng và quyền hạn do luật định, nhằm đảm bảo thực hiện chính sách thuế đã được cơ quan có thẩm quyền thông qua. - Quản lý thu thuế đối với hộ kinh doanh cá thể còn gắn liền với cơ quan thuế. Chủ thể quản lý thu thuế trực tiếp là cơ quan quản lý thuế các cấp được Nhà nước giao trách nhiệm và quyền hạn trực tiếp thu thuế.

Đối tượng quản lý đó là các hộ kinh doanh cá thể có nghĩa vụ phải nộp thuế vào NSNN theo quy định.