Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ TÀI SẢN CÔNG TẠI BỆNH VIỆN CÔNG LẬP 1. Khái quát về TSC tại bệnh viện công lập 1. Tài sản công Tài sản công là tài sản thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý. [18] Trong các loại tài sản công, tài sản công trong bệnh viện công lập thuộc nhóm tài sản công phục vụ hoạt động quản lý, cung cấp dịch vụ công, bảo đảm quốc phòng, an ninh tại cơ quan, tổ chức, đơn vị.
Tài sản công tại bệnh viện công lập Tài sản công của bệnh viện công lập trong lĩnh vực y tế rất đa dạng. Có thể phân loại như sau: 1. Phân loại tài sản công theo nguyên giá và thời gian sử dụng * Tài sản cố định: là những tài sản có thời gian sử dụng từ 01 (một) năm trở lên và có nguyên giá từ 10.000 đồng (mười triệu đồng) trở lên. Tài sản cố định hữu hình là những tài sản có hình thái vật chất, có kết cấu độc lập hoặc là một hệ thống gồm nhiều bộ phận riêng lẻ liên kết với nhau để cùng thực hiện một hay một số chức năng nhất định; gồm: Nhà làm việc; Vật kiến trúc; Xe ô tô; Máy móc, thiết bị; gồm: Máy móc, thiết bị văn phòng phổ biến; máy móc, thiết bị phục vụ hoạt động chung của bệnh viện; máy móc, thiết bị chuyên dùng.[4] Trong bệnh viện, tài sản là các trang thiết bị y tế đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong khám chữa bệnh.
Trang thiết bị y tế được quy định tại Nghị định 98/2021/NĐ-CP và Nghị định 07/2023/NĐ-CP về quản lý trang thiết bị y tế. 7 Máy móc, thiết bị được coi là máy móc, thiết bị chuyên dùng thuộc lĩnh vực y tế khi đáp ứng đồng thời các điều kiện sau đây: + Là các trang thiết bị y tế. + Đủ tiêu chuẩn tài sản cố định theo quy định của chế độ quản lý, tính hao mòn tài sản cố định tại đơn vị. Máy móc, thiết bị chuyên dùng thuộc lĩnh vực y tế (sau đây gọi tắt là trang thiết bị y tế chuyên dùng) bao gồm: + Trang thiết bị y tế chuyên dùng đặc thù, như: Hệ thống X - quang, Hệ thống CT - Scanner, Hệ thống chụp cộng hưởng từ >= 1.5 Tesla, Hệ thống chụp mạch số hóa xóa nền (DSA), Máy siêu âm, Máy xét nghiệm sinh hóa các loại, Máy xét nghiệm miễn dịch các loại, Máy thận nhân tạo, Máy thở, Máy gây mê, Máy theo dõi bệnh nhân, Bơm tiêm điện, Máy truyền dịch, Dao mổ, máy phá rung tim, máy tim phổi nhân tạo, Hệ thống phẫu thuật nội soi, Đèn mổ treo trần, Đèn mổ di động, Bàn mổ, Máy điện tim, Máy điện não, Hệ thống khám nội soi, máy soi cổ tử cung, máy theo dõi sản khoa 2 chức năng, Thiết bị xạ trị.
+ Trang thiết bị y tế khác. Ví dụ: máy đo thân nhiệt, Máy đo huyết áp cá nhân, Máy đo nồng độ bão hòa oxy trong máu (SpO2) loại dùng pin kẹp ngón tay, Máy hút mũi trẻ em, Các trang thiết bị y tế được sử dụng để đo đường huyết cá nhân: máy đo đường huyết, bút lấy máu, que thử, kim lấy máu, dung dịch chuẩn, dung dịch chứng, … Tài sản cố định vô hình là những tài sản không có hình thái vật chất mà cơ quan, tổ chức, đơn vị, doanh nghiệp đã đầu tư chi phí tạo lập tài sản hoặc được hình thành qua quá trình hoạt động; gồm: Quyền sử dụng đất; phần mềm ứng dụng; thương hiệu của đơn vị sự nghiệp công lập…. Những tài sản không đủ điều kiện là tài sản cố định được xếp vào nhóm công cụ dụng cụ hoặc vật tiêu hao. Phân loại theo mục đích sử dụng - Tài sản phục vụ cho việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ của đơn vị gồm: hoạt động phòng bệnh, khám, chữa bệnh, nghiên cứu khoa học, đào tạo trong lĩnh vực y tế và các hoạt động khác theo quy định về chức năng, nhiệm vụ của đơn vị được cơ quan, người có thẩm quyền phê duyệt.
- Tài sản phục vụ hoạt động phụ trợ, hỗ trợ trực tiếp cho việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ gồm: cung cấp dịch vụ ăn uống, trông, giữ xe cho cán bộ, công chức, viên chức, người lao động của đơn vị, bệnh nhân, người nhà bệnh nhân, khách đến giao dịch, công tác; giới thiệu, trưng bày, kinh doanh, cung cấp các sản phẩm trong lĩnh vực y tế; giặt là, khử khuẩn, vệ sinh; dịch vụ lưu trú cho người nhà bệnh nhân. Phân loại theo nguồn gốc hình thành Theo tiêu thức này, có thể chia TSC các bệnh viện công lập thành TSC do Nhà nước giao đầu tư, mua sắm, có nguồn gốc từ NSNN và TSC từ nguồn khác (vay, tài trợ, viện trợ, tặng cho. Đặc điểm của tài sản công tại bệnh viện - TSC ở bệnh viện đa dạng và phong phú về chủng loại. Đặc biệt là các tài sản là trang thiết bị y tế với số lượng lớn - TSC tại bệnh viện thường sở hữu giá trị lớn, mang tính kỹ thuật chuyên môn cao và liên quan mật thiết tới công tác chăm sóc sức khỏe của con người hay thậm chí là tính mạng của bệnh nhân.
Do đó, công tác quản lý tài sản công tại bệnh viện cần tuân thủ theo quy trình nghiêm ngặt, bao gồm cả quy trình quản lý tài sản và quản lý chuyên môn. - TSC tại bệnh viện thường gắn liền với công tác nghiên cứu, ứng dụng khoa học vào việc sử dụng các trang thiết bị y tế. Xuất phát từ tính ứng dụng khoa học – công nghệ cao nên hệ thống tài sản cũng sẽ chịu tác động mạnh mẽ của những hao mòn vô hình. Đây cũng là lý do khiến cho công tác quản lý khấu 9 hao tài sản công bệnh viện trở nên khó khăn hơn do phải tính toán những ảnh hưởng bất lợi từ hao mòn vô hình.
- TSC tại bệnh viện công lập được hình thành đan xen từ nguồn NSNN và huy động xã hội hóa. Tài sản công được đầu tư xây dựng, mua sắm bằng kinh phí của ngân sách nhà nước, có nguồn từ ngân sách nhà nước hoặc từ các nguồn vốn đầu tư khác (trừ một số tài sản đặc biệt như: đất đai, tài sản được xác lập sở hữu Nhà nước được chuyển giao). Bên cạnh đó là những tài sản được hình thành từ nguồn viện trợ không hoàn lại, tài sản do tài trợ của các cá nhân tổ chức. Đối với tài sản này, ngân sách nhà nước không trực tiếp đầu tư xây dựng và mua sắm nhưng các tài sản này trước khi giao cho các bệnh viện sử dụng, đều phải xác lập quyền sở hữu Nhà nước.
Quản lý tài sản công tại các bệnh viện công lập 1. Khái niệm, yêu cầu, nguyên tắc quản lý tài sản công tại các bệnh viện công lập 1. Khái niệm Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý lên đối tượng và khách thể quản lý nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các nguồn lực, các thời cơ của tổ chức để đạt được mục tiêu đặt ra trong điều kiện môi trường luôn biến động. Từ đó có thể hiểu: Quản lý TSC tại các bệnh viện công lập là sự tác động của bộ máy quản lý đến sự hình thành, sử dụng và xử lý TSC theo hướng tiết kiệm, hiệu quả, nhằm thực hiện tốt các chức năng, nhiệm vụ Nhà nước giao cho bệnh viện công lập.
Quản lý tài sản công trong bệnh viện có những đặc điểm cơ bản khác biệt so với tài sản công của các đơn vị hành chính sự nghiệp khác như sau: Đối tượng quản lý là tài sản công trong các bệnh viện, vốn có đặc điểm đa dạng, phong phú và yêu cầu kỹ thuật chuyên môn cao. Các tài sản này không 10 chỉ có giá trị lớn mà còn trực tiếp liên quan đến công tác chăm sóc sức khỏe và tính mạng của bệnh nhân. Do đó, việc quản lý tài sản công trong các bệnh viện cần tuân thủ các quy trình nghiêm ngặt và chặt chẽ, bao gồm cả quy trình quản lý tài sản và quy trình quản lý chuyên môn. Công tác quản lý tài sản công trong các bệnh viện liên quan chặt chẽ đến việc sử dụng trang thiết bị y tế.
Để tối ưu hóa việc khai thác, bảo dưỡng, sửa chữa và kiểm chuẩn thiết bị, bệnh viện cần tập trung đào tạo đội ngũ cán bộ kỹ thuật chuyên ngành. Đồng thời, việc nâng cao kỹ năng khai thác và sử dụng cho đội ngũ chuyên môn cần được thực hiện khi đào tạo cán bộ kỹ thuật, nhằm đáp ứng đầy đủ nhu cầu bảo dưỡng và sửa chữa thiết bị. Do các tài sản công trong bệnh viện công lập sử dụng với tần suất cao và chịu tác động mạnh mẽ của hao mòn vô hình do hàm lượng công nghệ cao, công tác quản lý khấu hao tài sản công gặp nhiều khó khăn hơn, vì cần phải tính toán các ảnh hưởng bất lợi của hao mòn vô hình. Nguyên tắc quản lý tài sản công tại các bệnh viện công lập Mọi tài sản công trong bệnh viện đều phải được giao quyền quản lý, quyền sử dụng cho các bộ phận, cá nhân trong đơn vị nhằm đảm bảo tài sản được quản lý chặt chẽ, dễ dàng quy trách nhiệm.
Tài sản công do Nhà nước đầu tư phải được quản lý, khai thác, duy tu, bảo dưỡng, sửa chữa, được thống kê, kế toán đầy đủ về hiện vật và giá trị, những tài sản có nguy cơ chịu rủi ro cao do thiên tai, hoả hoạn và nguyên nhân bất khả kháng khác được quản lý rủi ro về tài chính thông qua bảo hiểm hoặc công cụ khác theo quy định của pháp luật. Việc khai thác nguồn lực tài chính từ tài sản công phải tuân theo cơ chế thị trường, có hiệu quả, công khai, minh bạch, đúng pháp luật. Việc quản lý, sử dụng tài sản công phải được thực hiện công khai, minh bạch, bảo đảm thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, phòng, chống tham nhũng. 11 Việc quản lý, sử dụng tài sản công được giám sát, thanh tra, kiểm tra, kiểm toán; mọi hành vi vi phạm pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công phải được xử lý kịp thời, nghiêm minh theo quy định của pháp luật.
Nội dung quản lý tài sản công tại các bệnh viện công lập 1. Quản lý quá trình hình thành của tài sản Quản lý quá trình hình thành tài sản công là giai đoạn đầu tiên, quan trọng, ảnh hưởng quyết định đến các giai đoạn tiếp theo. Việc quản lý tài sản hình thành khác nhau tùy thuộc vào phương thức hình thành: tài sản có thể được hình thành qua bàn giao, điều chuyển, đầu tư xây dựng, hoặc mua sắm mới.