Nâng Cao Hiệu Quản Lý Nhà Nước Về An Ninh Hàng Không Ở Việt Nam

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, nhu cầu vận chuyển hàng không gia tăng kéo theo sự phát triển vượt bậc của ngành hàng không dân… 174 trang · 2023.

• Tác giả: Nguyễn Tùng Bảo Thanh
• Trường học: Trường Đại Học
• Chuyên ngành: Quản Lý Nhà Nước
• Đề tài: Nâng Cao Hiệu Quả Quản Lý Nhà Nước Về An Ninh Hàng Không Ở Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Án
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết của đề tài
• Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• Mục đích nghiên cứu
• Nhiệm vụ nghiên cứu
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Đối tượng nghiên cứu
• Phạm vi nghiên cứu
• Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu luận án
• Cách tiếp cận và cơ sở lý thuyết
• Phương pháp nghiên cứu
• Đóng góp mới về khoa học của luận án
• Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án
• Kết cấu của Luận án
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• 1.1. Tình hình nghiên cứu đề tài luận án
• 1.1.1. Tình hình nghiên cứu lý luận quản lý nhà nước về an ninh hàng không
• 1.1.2. Tình hình nghiên cứu thực trạng quản lý nhà nước về an ninh hàng không
• 1.1.3. Tình hình nghiên cứu, đề xuất các kiến nghị, giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về an ninh hàng không ở Việt Nam
• 1.2. Nhận xét về tình hình nghiên cứu đề tài luận án
• 1.2.1. Những vấn đề liên quan đến đề tài luận án đã được nghiên cứu và đạt tới sự thống nhất cao, luận án có thể tiếp thu
• 1.2.2. Những vấn đề liên quan đến đề tài luận án, đang được đặt ra nghiên cứu nhưng còn nhiều ý kiến tranh luận, luận án có thể và cần phải tham gia nghiên cứu
• 1.2.3. Những vấn đề liên quan đến đề tài luận án nhưng chưa được đặt ra trong các công trình nghiên cứu hiện có, luận án cần triển khai nghiên cứu và góp phần làm sáng tỏ
• 1.2.4. Những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu trong luận án
• 1.3. Giả thuyết nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu của luận án
• 1.3.1. Giả thuyết nghiên cứu của luận án
• 1.3.2. Câu hỏi nghiên cứu của luận án
• 1.4. Kết luận Chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ AN NINH HÀNG KHÔNG
• 2.1. Khái niệm, đặc điểm, vai trò của quản lý nhà nước về an ninh hàng không
• 2.1.1. Khái niệm quản lý nhà nước về an ninh hàng không
• 2.1.2. Đặc điểm của quản lý nhà nước về an ninh hàng không
• 2.1.3. Vai trò của quản lý nhà nước về an ninh hàng không
• 2.2. Nguyên tắc, chủ thể, nội dung, phương pháp quản lý nhà nước về an ninh hàng không
• 2.2.1. Nguyên tắc quản lý nhà nước về an ninh hàng không
• 2.2.2. Chủ thể quản lý nhà nước về an ninh hàng không
• 2.2.3. Nội dung quản lý nhà nước về an ninh hàng không
• 2.2.4. Phương pháp quản lý nhà nước về an ninh hàng không
• 2.3. Điều kiện bảo đảm hiệu quả quản lý nhà nước về an ninh hàng không
• 2.3.1. Bảo đảm về chính trị
• 2.3.2. Bảo đảm về pháp lý
• 2.3.3. Văn hoá an ninh, an toàn hàng không của các chủ thể tham gia hoạt động hàng không hoặc sử dụng dịch vụ hàng không
• 2.3.4. Điều kiện kinh tế, kỹ thuật phục vụ công tác quản lý nhà nước về an ninh hàng không
• 2.3.5. Toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế
• 2.4. Kết luận Chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ AN NINH HÀNG KHÔNG Ở VIỆT NAM
• 3.1. Khái quát về hàng không Việt Nam và tình hình an ninh hàng không ở Việt Nam
• 3.1.1. Khái quát về hàng không Việt Nam
• 3.1.2. Tình hình an ninh hàng không Việt Nam
• 3.2. Cơ sở pháp lý của quản lý nhà nước về an ninh hàng không
• 3.2.1. Một số Điều ước quốc tế về an ninh hàng không
• 3.2.2. Pháp luật Việt Nam về an ninh hàng không
• 3.3. Thực tiễn quản lý nhà nước về an ninh hàng không ở Việt Nam
• 3.3.1. Hoạt động xây dựng, ban hành hệ thống văn bản quản lý nhà nước về an ninh hàng không
• 3.3.2. Hoạt động xây dựng chính sách, kế hoạch, biện pháp bảo đảm an ninh hàng không
• 3.3.3. Hoạt động xây dựng bộ máy quản lý nhà nước về an ninh hàng không
• 3.3.4. Hoạt động đào tạo, sử dụng nguồn nhân lực quản lý nhà nước về an ninh hàng không
• 3.3.5. Hoạt động tổ chức thực hiện các nhiệm vụ quản lý nhà nước về an ninh hàng không theo quy định pháp luật
• 3.3.6. Hoạt động thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm trong hoạt động quản lý nhà nước về an ninh hàng không
• 3.3.7. Hoạt động hợp tác quốc tế về an ninh hàng không
• 3.4. Đánh giá chung quản lý nhà nước về an ninh hàng không ở Việt Nam
• 3.4.1. Ưu điểm và nguyên nhân
• 3.4.2. Hạn chế và nguyên nhân
• 3.5. Kết luận Chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ AN NINH HÀNG KHÔNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
• 4.1. Quan điểm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về an ninh hàng không ở Việt Nam hiện nay
• 4.1.1. Nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về an ninh hàng không ở Việt Nam phải xuất phát từ đường lối, chiến lược về bảo vệ an ninh quốc gia của Đảng và Nhà nước ta
• 4.1.2. Nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về an ninh hàng không ở Việt Nam phải tương thích với mục tiêu phát triển ngành hàng không Việt Nam
• 4.1.3. Nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về an ninh hàng không ở Việt Nam phải phù hợp với các yêu cầu cải cách nền hành chính Việt Nam
• 4.1.4. Nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về an ninh hàng không ở Việt Nam phải đi đôi với bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của các chủ thể tham gia hoạt động hàng không và sử dụng dịch vụ hàng không
• 4.1.5. Nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về an ninh hàng không ở Việt Nam phải đặt trong bối cảnh quốc tế mới
• 4.2. Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về an ninh hàng không ở Việt Nam hiện nay
• 4.2.1. Đổi mới nhận thức về tầm quan trọng của an ninh hàng không và vai trò của quản lý nhà nước về an ninh hàng không
• 4.2.2. Hoàn thiện hệ thống quy định pháp luật về an ninh hàng không
• 4.2.3. Tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo và sự phối hợp trong quản lý nhà nước về an ninh hàng không
• 4.2.4. Nâng cao năng lực của chủ thể quản lý nhà nước về an ninh hàng không
• 4.2.5. Tăng cường thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm trong quản lý nhà nước về an ninh hàng không
• 4.2.6. Tăng cường hợp tác quốc tế trong quản lý nhà nước về an ninh hàng không
• 4.3. Kết luận Chương 4
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan về Quản Lý Nhà Nước An Ninh Hàng Không VN

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, nhu cầu vận chuyển hàng không gia tăng kéo theo sự phát triển vượt bậc của ngành hàng không dân dụng Việt Nam. Tuy nhiên, sự phát triển này cũng đặt ra những thách thức lớn về an ninh hàng không, đòi hỏi một hệ thống quản lý nhà nước hiệu quả. Quản lý nhà nước về an ninh hàng không không chỉ là nhiệm vụ của các cơ quan chức năng mà còn là trách nhiệm của toàn xã hội, nhằm đảm bảo an toàn cho hành khách, tài sản và sự phát triển bền vững của ngành hàng không. Theo Hiệp hội Vận tải hàng không Quốc tế (IATA), Việt Nam là một trong những quốc gia có tốc độ phục hồi thị trường hàng không nội địa nhanh nhất thế giới. Điều này khẳng định vai trò quan trọng của an ninh hàng không trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và du lịch.

1.1. Tầm Quan Trọng của An Ninh Hàng Không Việt Nam

An ninh hàng không đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội và sự phát triển kinh tế. Các mối đe dọa an ninh hàng không ngày càng phức tạp, từ khủng bố, buôn lậu, đến các hành vi gây rối trật tự công cộng. Việc đảm bảo an ninh hàng không hiệu quả giúp ngăn chặn các hành vi phạm pháp, bảo vệ tính mạng và tài sản của người dân. Sự kiện 11/9 đã cho thấy tầm quan trọng sống còn của an ninh hàng không đối với sự an toàn của mỗi quốc gia và trên toàn thế giới.

1.2. Vai Trò của Quản Lý Nhà Nước Về An Ninh Hàng Không

Quản lý nhà nước về an ninh hàng không đóng vai trò điều phối, kiểm soát và đảm bảo tuân thủ các quy định pháp luật về an ninh hàng không. Cơ quan quản lý nhà nước có trách nhiệm xây dựng và thực thi các chính sách, quy trình kiểm soát an ninh, đào tạo nhân lực và hợp tác quốc tế để nâng cao năng lực phòng ngừa và ứng phó với các mối đe dọa an ninh hàng không. Có thể nói rằng, công tác quản lý nhà nước về an ninh hàng không ở nước ta trong thời gian qua có nhiều chuyển biến rõ nét và đạt được những kết quả rất tích cực, góp phần rất lớn cho việc đảm bảo an ninh quốc gia.

II. Thách Thức Rủi Ro Quản Lý An Ninh Hàng Không Hiện Nay

Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu, công tác quản lý nhà nước về an ninh hàng không ở Việt Nam vẫn đối mặt với không ít thách thức và rủi ro. Các mối đe dọa an ninh hàng không ngày càng tinh vi, đa dạng, đòi hỏi các biện pháp phòng ngừa và ứng phó hiệu quả hơn. Bên cạnh đó, sự phát triển nhanh chóng của công nghệ cũng tạo ra những lỗ hổng an ninh mới. Các văn bản khi ban hành đôi lúc vẫn chưa phù hợp với thực tiễn và có một số văn bản chồng chéo về nội dung phải thường xuyên thay đổi để đáp ứng yêu cầu đảm bảo an ninh. Nguy cơ từ tàu bay không người lái (drone) và các phương tiện bay siêu nhẹ cũng cần được đặc biệt quan tâm.

2.1. Các Mối Đe Dọa An Ninh Hàng Không Tiềm Ẩn

Các mối đe dọa an ninh hàng không bao gồm khủng bố, tấn công mạng, buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa nguy hiểm và các hành vi gây rối trật tự công cộng. Sự gia tăng của tội phạm xuyên quốc gia và các tổ chức khủng bố quốc tế đòi hỏi sự cảnh giác cao độ và các biện pháp an ninh toàn diện. Đặc biệt là sự ảnh hưởng vô cùng to lớn về an ninh hàng không từ các cuộc tấn công khủng bố ngày 11/9/2001 ở New York với sự thiệt hại nặng nề về người, tài sản và cả nền kinh tế của nước Mỹ.

2.2. Hạn Chế Trong Thực Thi Pháp Luật An Ninh Hàng Không

Một số quy định pháp luật về an ninh hàng không còn chưa theo kịp với thực tiễn, gây khó khăn cho công tác quản lý và thực thi. Sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng đôi khi còn thiếu chặt chẽ, dẫn đến những sơ hở trong kiểm soát an ninh hàng không. Cảng vụ hàng không chưa chủ động phối hợp Ban Chỉ đạo phòng chống khủng bố địa phương trong triển khai thực hiện các quy định của pháp luật về bảo đảm an ninh hàng không, kế hoạch khẩn nguy của địa phương.

2.3. Thiếu Hụt Nguồn Lực Năng Lực Quản Lý An Ninh

Nguồn lực tài chính, nhân lực và trang thiết bị cho công tác đảm bảo an ninh hàng không còn hạn chế. Năng lực của một số cán bộ quản lý và nhân viên an ninh chưa đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Điều này ảnh hưởng đến khả năng phát hiện, ngăn chặn và ứng phó với các mối đe dọa an ninh hàng không.

III. Cách Nâng Cao Hiệu Quả Quản Lý Nhà Nước Về An Ninh HK

Để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về an ninh hàng không ở Việt Nam, cần có những giải pháp đồng bộ và toàn diện, tập trung vào việc hoàn thiện hệ thống pháp luật, tăng cường năng lực cho các cơ quan chức năng, nâng cao nhận thức của cộng đồng và đẩy mạnh hợp tác quốc tế. Quan trọng nhất là phải coi an ninh hàng không là một nhiệm vụ then chốt, có ý nghĩa sống còn đối với sự phát triển bền vững của đất nước. Do vậy, công tác đảm bảo an ninh hàng không là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng, đảm bảo cho sự phát triển bền vững của ngành hàng không dân dụng Việt Nam nói riêng và cho sự phát triển của xã hội nói chung.

3.1. Hoàn Thiện Hệ Thống Pháp Luật An Ninh Hàng Không

Cần rà soát, sửa đổi và bổ sung các quy định pháp luật về an ninh hàng không để đảm bảo tính đồng bộ, khả thi và phù hợp với thực tiễn. Xây dựng các văn bản hướng dẫn chi tiết, cụ thể để tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực thi pháp luật. Từ việc xây dựng văn bản quy phạm pháp luật về an ninh hàng không (Luật, Pháp lệnh, Nghị định, Quyết định, Thông tư)… liên quan đến công tác đảm bảo an ninh hàng không.

3.2. Đầu Tư Nâng Cấp Cơ Sở Vật Chất Kỹ Thuật ANHK

Tăng cường đầu tư cho cơ sở vật chất, trang thiết bị hiện đại phục vụ công tác kiểm soát an ninh hàng không, như máy soi chiếu, hệ thống phát hiện chất nổ, hệ thống giám sát an ninh. Ứng dụng công nghệ thông tin và các giải pháp an ninh tiên tiến để nâng cao hiệu quả quản lý an ninh.

3.3. Nâng Cao Năng Lực Cán Bộ Quản Lý ANHK

Tổ chức các khóa đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ quản lý và nhân viên an ninh để nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng nghiệp vụ và khả năng ứng phó với các tình huống khẩn cấp. Xây dựng đội ngũ cán bộ an ninh chuyên nghiệp, có phẩm chất đạo đức tốt và tinh thần trách nhiệm cao. Hoạt động đào tạo, sử dụng nguồn nhân lực quản lý nhà nước về an ninh hàng không.

IV. Tăng Cường Hợp Tác Quốc Tế Về An Ninh Hàng Không

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, hợp tác quốc tế đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo an ninh hàng không. Việt Nam cần chủ động tham gia các diễn đàn, tổ chức quốc tế về an ninh hàng không, chia sẻ thông tin, kinh nghiệm và phối hợp hành động với các quốc gia khác để đối phó với các mối đe dọa an ninh hàng không xuyên quốc gia. Do vậy cần tăng cường hợp tác quốc tế trong quản lý nhà nước về an ninh hàng không. Tham gia hợp tác quốc tế về an ninh hàng không để tiếp thu công nghệ, đào tạo và kinh nghiệm quản lý.

4.1. Tham Gia Tổ Chức Quốc Tế Về An Ninh Hàng Không

Chủ động tham gia các hoạt động của Tổ chức Hàng không dân dụng quốc tế (ICAO) và các tổ chức quốc tế khác về an ninh hàng không. Tuân thủ các tiêu chuẩn, khuyến nghị của ICAO về an ninh hàng không và tích cực đóng góp vào việc xây dựng các tiêu chuẩn, quy trình an ninh quốc tế.

4.2. Chia Sẻ Thông Tin Kinh Nghiệm Về An Ninh HK

Thiết lập cơ chế trao đổi thông tin, kinh nghiệm với các quốc gia khác về các mối đe dọa an ninh hàng không, các biện pháp phòng ngừa và ứng phó. Phối hợp với các cơ quan tình báo, an ninh của các nước để chia sẻ thông tin về các đối tượng, tổ chức có nguy cơ gây mất an ninh hàng không.

4.3. Phối Hợp Hành Động Chống Khủng Bố HKQT

Tham gia các hoạt động phối hợp hành động với các quốc gia khác để chống khủng bố hàng không, buôn lậu và các hành vi phạm pháp khác. Tổ chức các cuộc diễn tập chung với các nước láng giềng để nâng cao khả năng ứng phó với các tình huống khẩn cấp.

V. Nghiên Cứu và Ứng Dụng Khoa Học vào Quản Lý An Ninh HK

Cần đẩy mạnh các hoạt động nghiên cứu khoa học về an ninh hàng không, đặc biệt là các nghiên cứu về công nghệ an ninh, đánh giá rủi ro và các biện pháp phòng ngừa. Khuyến khích ứng dụng các kết quả nghiên cứu vào thực tiễn quản lý an ninh, nhằm nâng cao hiệu quả phòng ngừa và ứng phó với các mối đe dọa. Nghiên cứu và phát triển các giải pháp công nghệ mới cho an ninh hàng không, như trí tuệ nhân tạo, máy học, phân tích dữ liệu lớn.

5.1. Phát Triển Công Nghệ An Ninh Tiên Tiến

Ứng dụng các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI), học máy (Machine Learning) trong việc phân tích dữ liệu, nhận diện khuôn mặt, phát hiện vật phẩm nguy hiểm và dự báo các nguy cơ an ninh hàng không.

5.2. Nghiên Cứu Đánh Giá Rủi Ro An Ninh Hàng Không

Thực hiện các nghiên cứu chuyên sâu về đánh giá rủi ro an ninh hàng không, xác định các lỗ hổng an ninh và đề xuất các biện pháp khắc phục. Phát triển các mô hình dự báo nguy cơ an ninh hàng không dựa trên dữ liệu và thông tin tình báo.

5.3. Chuyển Giao Công Nghệ An Ninh Hàng Không

Khuyến khích chuyển giao công nghệ an ninh hàng không từ các nước phát triển, đồng thời đầu tư vào nghiên cứu và phát triển công nghệ an ninh trong nước. Hợp tác với các viện nghiên cứu, trường đại học để đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực an ninh hàng không.

VI. Kết Luận Hướng Tới Quản Lý An Ninh Hàng Không Toàn Diện

Quản lý nhà nước về an ninh hàng không là một nhiệm vụ phức tạp và liên tục thay đổi, đòi hỏi sự nỗ lực không ngừng của các cơ quan chức năng và sự chung tay của toàn xã hội. Với những giải pháp đồng bộ và hiệu quả, Việt Nam có thể xây dựng một hệ thống an ninh hàng không vững mạnh, đảm bảo an toàn cho hành khách, tài sản và sự phát triển bền vững của ngành hàng không. Việc đảm bảo an ninh hàng không là yếu tố then chốt để hội nhập và phát triển.

6.1. Tầm Nhìn An Ninh Hàng Không Trong Tương Lai

Xây dựng một hệ thống an ninh hàng không thông minh, linh hoạt và chủ động, có khả năng dự báo và ứng phó hiệu quả với các mối đe dọa. Đảm bảo an ninh hàng không là một phần không thể thiếu trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

6.2. Cam Kết Trách Nhiệm Của Các Bên

Các cơ quan nhà nước, doanh nghiệp hàng không và cộng đồng cần nâng cao nhận thức và trách nhiệm trong việc đảm bảo an ninh hàng không. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên để xây dựng một môi trường an ninh an toàn và tin cậy cho ngành hàng không Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Công trình nghiên cứu tiến sĩ của tác giả Nguyễn Tùng Bảo Thanh tập trung giải quyết vấn đề quản lý nhà nước đối với an ninh hàng không tại Việt Nam dưới góc độ khoa học pháp lý, chuyên ngành Luật Hiến pháp và Luật Hành chính.

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Ngành hàng không dân dụng Việt Nam ghi nhận sự phát triển nhanh chóng với sự tham gia của các hãng hàng không thương mại thường lệ (Vietnam Airlines, VASCO, Bamboo Airways, Vietravel Airlines, Vietjet Air, Pacific Airlines), các đơn vị khai thác chuyến bay không thường lệ (Vietstar Airlines, Hàng không Hải Âu, Tổng Công ty Trực thăng Việt Nam) cùng nhiều hãng vận chuyển quốc tế. Sau đại dịch Covid-19, thị trường hàng không nội địa phục hồi nhanh, kéo theo yêu cầu bảo đảm an ninh, an toàn hàng không trước các nguy cơ an ninh truyền thống và phi truyền thống (khủng bố, buôn lậu, tội phạm công nghệ cao, can thiệp bất hợp pháp).

Thực tiễn quản lý nhà nước về an ninh hàng không tại Việt Nam bộc lộ một số hạn chế: hệ thống văn bản quy phạm pháp luật còn chồng chéo, chưa theo kịp thực tiễn; sự phối hợp giữa Cảng vụ hàng không và Ban Chỉ đạo phòng chống khủng bố địa phương chưa chủ động; còn xảy ra sai sót nghiệp vụ tại cảng hàng không như để lọt vật phẩm nguy hiểm, nguy cơ đe dọa từ phương tiện bay không người lái và phương tiện bay siêu nhẹ. Luận án xác định nguyên nhân căn bản xuất phát từ khoảng trống trong nhận thức lý luận và cơ chế điều chỉnh pháp luật đối với quản lý nhà nước về an ninh hàng không, đồng thời chỉ ra sự thiếu vắng các công trình nghiên cứu chuyên sâu, quy mô toàn diện về chủ đề này ở cấp độ luận án tiến sĩ luật học.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu tổng quát là phân tích toàn diện lý luận về quản lý nhà nước đối với an ninh hàng không, đánh giá thực trạng quy định pháp luật và thực tiễn thực hiện tại Việt Nam, từ đó xây dựng hệ thống luận cứ khoa học nhằm đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về an ninh hàng không.

Nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể bao gồm:

1. Tổng quan các công trình nghiên cứu về quản lý nhà nước đối với an ninh hàng không trên các khía cạnh lý luận, thực tiễn và giải pháp; nhận diện khoảng trống nghiên cứu, xác định khung lý thuyết và phạm vi nghiên cứu.
2. Làm sáng tỏ các vấn đề lý luận về quản lý nhà nước đối với an ninh hàng không: khái niệm, đặc điểm, vai trò, nguyên tắc, chủ thể, nội dung, phương pháp quản lý và các yếu tố ảnh hưởng.
3. Phân tích, đánh giá thực trạng quy định pháp luật và thực tiễn thi hành pháp luật về an ninh hàng không tại Việt Nam trong giai đoạn 2014–2023; chỉ ra ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân.
4. Xây dựng quan điểm định hướng và đề xuất các nhóm giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về an ninh hàng không ở Việt Nam.

Giả thuyết và câu hỏi nghiên cứu

• Giả thuyết nghiên cứu: Quản lý nhà nước về an ninh hàng không là trạng thái pháp lý then chốt đối với sự phát triển của hàng không dân dụng nhưng đang gặp nhiều vướng mắc trong điều chỉnh pháp luật và thực thi. Tình trạng này có thể được cải thiện thông qua bổ khuyết nhận thức lý luận, đổi mới chính sách pháp luật, kiện toàn tổ chức bộ máy, nâng cao năng lực thực thi và bảo đảm các nguồn lực cần thiết.
• Câu hỏi nghiên cứu:
  1. Nhận thức như thế nào về quản lý nhà nước đối với an ninh hàng không?
  2. Căn cứ pháp lý, thực trạng cơ sở pháp lý và thực tiễn quản lý nhà nước về an ninh hàng không ở Việt Nam hiện nay diễn ra như thế nào?
  3. Cần thực hiện những giải pháp nào để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về an ninh hàng không tại Việt Nam nhằm bảo đảm an ninh quốc gia và phát triển bền vững ngành hàng không dân dụng?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Các quan điểm khoa học, học thuyết pháp lý về quản lý nhà nước và quản lý nhà nước về an ninh hàng không; các quy định pháp luật điều chỉnh lĩnh vực này và thực tiễn áp dụng tại Việt Nam.
• Phạm vi nội dung: Tiếp cận theo nghĩa hẹp của khoa học luật hành chính, tập trung vào hoạt động quản lý hành chính nhà nước của các cơ quan hành pháp và các chủ thể có thẩm quyền trực tiếp đối với hoạt động an ninh hàng không dân dụng.
• Phạm vi thời gian: Giai đoạn 10 năm từ năm 2014 đến năm 2023 (tính từ thời điểm Luật Hàng không dân dụng Việt Nam sửa đổi năm 2014 có hiệu lực), trong đó trọng tâm số liệu phản ánh từ năm 2019 đến năm 2023.
• Phạm vi không gian: Thực hiện trên phạm vi cả nước, thu thập dữ liệu và phân tích vụ việc điển hình tại các cảng hàng không có tần suất khai thác cao như Cảng hàng không quốc tế Nội Bài, Tân Sơn Nhất, Đà Nẵng.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Tác giả hệ thống hóa tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước thành ba nhóm vấn đề chính:

Nhóm vấn đề	Các công trình tiêu biểu	Nội dung tiếp thu và đối chiếu
Lý luận chung về quản lý nhà nước	Phan Huy Đường (2011), Nguyễn Thanh Lâm (2006), Trần Minh Nguyệt (2018), Dương Thanh Liêm (2019)	Tiếp thu khung lý luận về quản lý hành chính nhà nước, phân định quản lý theo nghĩa rộng và nghĩa hẹp, các công cụ, phương pháp và yếu tố tác động đến hiệu quả quản lý nhà nước.
Lý luận và pháp luật về an ninh hàng không	Nguyễn Thị Hà (2012), Cao Văn Lâm (2017), Dương Hoàng Bích Ngọc (2018), Vũ Thị Kim Ngọc (2018), Bùi Lê An Thiện (2020), Phan Kiều Phương (2021), Đỗ Xuân Toản (2013), Ngô Đăng Toàn (2019), Đỗ Xuân Việt Anh (2020)	Khái quát khái niệm an ninh hàng không, mối quan hệ giữa an ninh hàng không và an ninh quốc gia; xác lập thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính và quản lý lao động đặc thù đối với nhân viên an ninh hàng không.
Thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu quả	Phạm Kim Anh (2016), Lê Hoài Hương (2016), Lê Huỳnh Quang (2016), Nguyễn Nga Linh (2017), Nguyễn Hải Quang (2016), Nguyễn Duy Đồng và cs. (2022), Phong Điền (2021)	Nhận diện vướng mắc tại các Cảng vụ hàng không miền Bắc, miền Nam; thảo luận về mô hình tổ chức lực lượng an ninh hàng không (mô hình doanh nghiệp hay cơ quan nhà nước); chỉ ra các bất cập trong xử lý vi phạm hành chính.
Tài liệu quốc tế và cơ quan quản lý	IATA - ACI (2016), CAA UK (2022), Passengerterminaltoday (2022), Báo cáo Bộ GTVT (2023), Chỉ thị 06/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ (2023)	Tiếp thu kinh nghiệm quốc tế về quản lý rủi ro, kiểm soát an ninh thông minh (tia X 3D, định danh sinh trắc học); đánh giá tổng kết thi hành hệ thống văn bản pháp luật hàng không dân dụng Việt Nam.

Vị trí và khoảng trống nghiên cứu của luận án

Tác giả phân định rõ những vấn đề đã đạt được sự đồng thuận (an ninh hàng không là bộ phận của an ninh quốc gia, quản lý nhà nước được tiếp cận theo nghĩa hẹp là quản lý hành chính) và những vấn đề còn nhiều tranh luận (mô hình tổ chức lực lượng an ninh hàng không thuộc nhà nước hay doanh nghiệp; mức độ can thiệp pháp lý cứng hay linh hoạt; sự phân định thẩm quyền giữa Cảng vụ hàng không và đơn vị khai thác cảng). Luận án định vị là công trình đầu tiên nghiên cứu có hệ thống và toàn diện về mặt khoa học pháp lý đối với quản lý nhà nước về an ninh hàng không tại Việt Nam, lấp đầy khoảng trống về cơ sở lý thuyết, phân tích thực trạng pháp luật thực định giai đoạn 2014–2023 và luận giải căn cứ khoa học cho các giải pháp hoàn thiện thể chế.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và cách tiếp cận

Luận án vận dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lênin, kết hợp với các quan điểm, đường lối của Đảng và Nhà nước Việt Nam về xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, bảo vệ an ninh quốc gia và bảo đảm quyền con người. Cách tiếp cận nghiên cứu được đặt trong khuôn khổ khoa học Luật Hiến pháp và Luật Hành chính, kết hợp tiếp thu các học thuyết:

• Học thuyết Nhà nước pháp quyền;
• Học thuyết về quyền con người, quyền công dân;
• Lý thuyết quản trị quốc gia hiện đại;
• Lý thuyết xã hội học pháp luật.

Phương pháp nghiên cứu cụ thể

1. Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Thu thập, phân loại các công trình khoa học, báo cáo chuyên môn, văn bản pháp luật trong nước và quốc tế (sử dụng chủ yếu tại Chương 1 và Chương 2).
2. Phương pháp phân tích: Bóc tách các yếu tố cấu thành của quản lý nhà nước về an ninh hàng không, làm rõ bản chất quy phạm và cấu trúc thẩm quyền của các cơ quan quản lý (sử dụng tại Chương 1, Chương 2, Chương 3).
3. Phương pháp tổng hợp: Liên kết các dữ liệu thực tiễn và lý luận để hình thành các kết luận khoa học, bức tranh thực trạng và hệ thống giải pháp (sử dụng tại Chương 1, Chương 3, Chương 4).
4. Phương pháp luật học so sánh: Đối chiếu quy định pháp luật và mô hình tổ chức an ninh hàng không của Việt Nam với các chuẩn mực của ICAO (Phụ lục 17 Công ước Chicago 1944) và kinh nghiệm quản lý của một số quốc gia như Vương quốc Anh, Hoa Kỳ (sử dụng tại Chương 2 và Chương 3).
5. Phương pháp nghiên cứu trường hợp (phân tích vụ việc): Lựa chọn và mổ xẻ các vụ việc điển hình về vi phạm an ninh, can thiệp bất hợp pháp hoặc sự cố soi chiếu tại Cảng hàng không quốc tế Nội Bài, Tân Sơn Nhất, Đà Nẵng để minh chứng cho các hạn chế trong thực thi (sử dụng tại Chương 3).
6. Phương pháp diễn giải và quy nạp: Đi từ lý luận chung về quản lý hành chính nhà nước để kiểm định các đặc thù của an ninh hàng không và tổng hợp từ các hạn chế thực tiễn để xây dựng luận điểm khoa học (sử dụng tại Chương 2 và Chương 4).
7. Phương pháp lịch sử: Phân tích quá trình phát triển của hệ thống pháp luật hàng không dân dụng Việt Nam qua các thời kỳ, đặc biệt là giai đoạn trước và sau sửa đổi Luật Hàng không dân dụng năm 2014 (sử dụng tại Chương 1, Chương 2, Chương 3).

Nguồn dữ liệu và tư liệu

• Văn bản quy phạm pháp luật: Luật Hàng không dân dụng Việt Nam năm 2006 (sửa đổi, bổ sung năm 2014), Nghị định số 66/2015/NĐ-CP, Chỉ thị số 06/CT-TTg ngày 24/02/2023 của Thủ tướng Chính phủ, các Thông tư chuyên ngành của Bộ Giao thông vận tải.
• Điều ước và văn bản quốc tế: Phụ lục 17 Công ước Chicago 1944 về An ninh hàng không, các tài liệu hướng dẫn của ICAO và IATA.
• Báo cáo thực tiễn: Báo cáo tổng kết thi hành Luật Hàng không dân dụng của Bộ Giao thông vận tải (2023), tài liệu từ Cục Hàng không Việt Nam, Ủy ban An ninh hàng không dân dụng quốc gia và số liệu khai thác tại Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV).

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan về tình hình nghiên cứu đề tài luận án

Chương này đánh giá toàn diện các công trình khoa học trong và ngoài nước liên quan đến quản lý nhà nước về an ninh hàng không. Tác giả phân chia bức tranh nghiên cứu thành các mảng: lý luận quản lý nhà nước, các nghiên cứu đặc thù về an ninh hàng không, thực trạng xử phạt vi phạm hành chính tại các cảng vụ hàng không và kinh nghiệm kiểm soát an ninh quốc tế (như ứng dụng công nghệ tia X 3D C3 tại Anh hay mô hình kiểm tra an ninh tư nhân tại sân bay San Francisco). Chương 1 làm rõ các vấn đề đã thống nhất, xác định những điểm còn bất đồng trong giới học thuật về mô hình tổ chức bộ máy an ninh hàng không, từ đó xây dựng giả thuyết nghiên cứu và ba câu hỏi nghiên cứu cốt lõi dẫn dắt toàn bộ cấu trúc luận án.

Chương 2: Những vấn đề lý luận của quản lý nhà nước về an ninh hàng không

Chương 2 xây dựng hệ thống khái niệm, phân định quản lý nhà nước theo nghĩa rộng (hoạt động của toàn bộ bộ máy nhà nước gồm lập pháp, hành pháp, tư pháp) và theo nghĩa hẹp (hoạt động chấp hành, điều hành của hệ thống cơ quan hành chính nhà nước và các chủ thể được ủy quyền).

Tác giả đưa ra định nghĩa quản lý nhà nước về an ninh hàng không: là hoạt động của các cơ quan quản lý hành chính nhà nước có thẩm quyền và các chủ thể được ủy quyền, sử dụng kết hợp các biện pháp, nguồn nhân lực, trang bị, thiết bị tác động có tổ chức và mang tính quyền lực nhà nước vào các đối tượng quản lý nhằm phòng ngừa, ngăn chặn, đối phó với hành vi can thiệp bất hợp pháp vào hoạt động hàng không dân dụng, bảo vệ an toàn cho tàu bay, hành khách, tổ bay và người dưới mặt đất.

Chương này phân tích 5 đặc điểm cơ bản:

1. Quản lý nhà nước về an ninh hàng không đặt trong tổng thể quản lý nhà nước về an ninh quốc gia.
2. Hướng tới mục tiêu chủ yếu là phòng ngừa, ngăn chặn vi phạm pháp luật và các quy định về an toàn hàng không.
3. Thực hiện với sự phối hợp chặt chẽ của nhiều chủ thể (cơ quan quản lý nhà nước, lực lượng công an, quân đội, doanh nghiệp khai thác).
4. Dựa trên cơ sở phát huy vai trò của chủ thể quản lý tại chỗ theo nguyên tắc "4 tại chỗ": phương án đối phó tại chỗ, lực lượng tại chỗ, trang thiết bị tại chỗ, hậu cần tại chỗ.
5. Đòi hỏi tính chủ động, linh hoạt, tính chuyên nghiệp cao và ứng dụng công nghệ hiện đại (hệ thống phần mềm iNIA, quy trình ra quyết định phối hợp A-CDM, công nghệ nhận diện sinh trắc học).

Vai trò của quản lý nhà nước về an ninh hàng không được làm rõ trên 4 phương diện: bảo đảm an ninh quốc gia; bảo đảm sự phát triển bền vững của ngành hàng không; bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể; thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và mở rộng quan hệ quốc tế (vận tải hàng không toàn cầu dự kiến phục vụ 4,7 tỷ lượt khách và đạt 964 tỷ USD doanh thu vào năm 2024 theo số liệu IATA). Về nguyên tắc quản lý, tác giả phân định nhóm nguyên tắc chính trị - xã hội và nhóm nguyên tắc tổ chức kỹ thuật đặc thù, đồng thời xác định các bộ phận của lực lượng an ninh hàng không (An ninh soi chiếu - ANSC, An ninh kiểm soát - ANKS, An ninh cơ động - ANCĐ và lực lượng an ninh tại các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ không lưu, bảo dưỡng máy bay VAECO, suất ăn VACS, xăng dầu).

Chương 3: Thực trạng quản lý nhà nước về an ninh hàng không ở Việt Nam

Chương 3 phân tích thực trạng hệ thống cơ sở pháp lý và việc tổ chức thực hiện các hoạt động quản lý nhà nước trong giai đoạn 2014–2023. Tác giả rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật gồm Luật Hàng không dân dụng Việt Nam, các Nghị định của Chính phủ, Quyết định của Thủ tướng Chính phủ và Thông tư của Bộ Giao thông vận tải.

Nội dung đánh giá thực tiễn bao gồm:

• Hoạt động xây dựng, ban hành văn bản pháp luật và chính sách, kế hoạch bảo đảm an ninh hàng không;
• Hoạt động tổ chức bộ máy, đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực của Cục Hàng không Việt Nam, các Cảng vụ hàng không và lực lượng an ninh tại chỗ;
• Hoạt động thanh tra, kiểm tra, giám sát chuyên ngành và xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hàng không dân dụng;
• Hoạt động hợp tác quốc tế với ICAO và các nhà chức trách hàng không các nước.

Chương 3 chỉ ra các ưu điểm đạt được trong việc duy trì trật tự an toàn bay, áp dụng chuyển đổi số và phối hợp liên ngành. Đồng thời, tác giả phân tích các hạn chế: tính thống nhất và tương thích của một số văn bản pháp luật chưa cao; cơ chế phối hợp giữa Cảng vụ hàng không với Ban Chỉ đạo phòng chống khủng bố cấp tỉnh còn thiếu tính chủ động; việc triển khai phương án đối phó với tàu bay không người lái và phương tiện bay siêu nhẹ còn lúng túng; một số mắt xích nghiệp vụ còn để xảy ra sai sót kỹ thuật (lọt vật phẩm nguy hiểm qua điểm soi chiếu). Các nguyên nhân chủ quan và khách quan dẫn đến hạn chế được luận chứng chi tiết.

Chương 4: Quan điểm và giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về an ninh hàng không ở Việt Nam hiện nay

Chương 4 xác lập 5 quan điểm định hướng:

1. Xuất phát từ đường lối, chiến lược bảo vệ an ninh quốc gia của Đảng và Nhà nước.
2. Tương thích với mục tiêu phát triển bền vững của ngành hàng không dân dụng Việt Nam.
3. Phù hợp với yêu cầu cải cách nền hành chính nhà nước.
4. Đi đôi với việc bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể tham gia hoạt động hàng không.
5. Đặt trong bối cảnh quốc tế mới và các cam kết an ninh toàn cầu.

Trên cơ sở đó, luận án đề xuất 6 nhóm giải pháp cụ thể:

1. Đổi mới nhận thức: Nâng cao nhận thức về vị trí của an ninh hàng không trong cấu trúc an ninh quốc gia, quán triệt văn hóa an toàn và an ninh hàng không cho toàn bộ đội ngũ quản lý và nhân viên ngành.
2. Hoàn thiện hệ thống pháp luật: Rà soát, sửa đổi các quy định chồng chéo trong Luật Hàng không dân dụng và các văn bản dưới luật; ban hành quy chuẩn kỹ thuật rõ ràng về kiểm soát an ninh và cơ chế phân định trách nhiệm pháp lý.
3. Tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo và phối hợp liên ngành: Hoàn thiện cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa Bộ Giao thông vận tải, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Cảng vụ hàng không và chính quyền địa phương trong phòng chống khủng bố, quản lý vùng trời và xử lý sự cố.
4. Nâng cao năng lực chủ thể quản lý: Kiện toàn tổ chức bộ máy Cục Hàng không Việt Nam và các Cảng vụ hàng không; chuẩn hóa tiêu chuẩn chức danh, nâng cao chất lượng đào tạo, sát hạch định kỳ đối với lực lượng an ninh hàng không (ANSC, ANKS, ANCĐ).
5. Tăng cường thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm: Tăng cường tần suất giám sát an ninh định kỳ và đột xuất; xử lý nghiêm các hành vi vi phạm hành chính, các hành vi can thiệp bất hợp pháp hoặc buông lỏng trách nhiệm giám sát.
6. Mở rộng hợp tác quốc tế: Tiếp tục nội luật hóa các tiêu chuẩn của Phụ lục 17 Công ước Chicago; tăng cường trao đổi dữ liệu rủi ro an ninh, tham gia các chương trình đào tạo quốc tế và tiếp nhận chuyển giao công nghệ kiểm soát an ninh tiên tiến.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về mặt lý luận

• Luận án là công trình nghiên cứu chuyên sâu, có tính hệ thống đầu tiên dưới góc độ khoa học pháp lý về quản lý nhà nước đối với an ninh hàng không tại Việt Nam.
• Xây dựng định nghĩa khoa học hoàn chỉnh về quản lý nhà nước đối với an ninh hàng không theo nghĩa hẹp (quản lý hành chính nhà nước).
• Làm rõ 5 đặc điểm, 4 vai trò, hệ thống nguyên tắc (chính trị - xã hội và tổ chức kỹ thuật), cấu trúc chủ thể và các phương pháp quản lý nhà nước đặc thù trong lĩnh vực an ninh hàng không.
• Luận giải các điều kiện bảo đảm hiệu quả quản lý, bao gồm: chính trị, pháp lý, kinh tế - kỹ thuật, văn hóa an ninh và hội nhập quốc tế.

Đóng góp về mặt thực tiễn

• Cung cấp bức tranh toàn cảnh, đa chiều và có hệ thống về thực trạng pháp luật thực định và thực tiễn thi hành pháp luật về an ninh hàng không tại Việt Nam trong giai đoạn 2014–2023.
• Nhận diện chính xác các khoảng trống, điểm nghẽn pháp lý và các bất cập trong mô hình phối hợp giữa Cảng vụ hàng không, doanh nghiệp cảng hàng không và các cơ quan an ninh địa phương.
• Hệ thống hóa 5 quan điểm chỉ đạo và 6 nhóm giải pháp mang tính khả thi, cung cấp cơ sở khoa học trực tiếp cho hoạt động hoàn thiện chính sách, lập pháp và nâng cao năng lực thực thi của các cơ quan quản lý nhà nước về hàng không dân dụng.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của luận án: Do phạm vi tiếp cận chuyên ngành Luật Hiến pháp và Luật Hành chính, luận án khu biệt nội dung nghiên cứu vào hoạt động quản lý hành chính nhà nước (nghĩa hẹp) của các cơ quan hành pháp trực tiếp, chưa mở rộng nghiên cứu sâu các khía cạnh tài chính công hay quản trị nội bộ doanh nghiệp hàng không. Ngoài ra, việc thu thập một số dữ liệu chuyên sâu về an ninh hàng không gặp giới hạn nhất định do tính chất văn bản mật và quy định bảo vệ bí mật nhà nước trong lĩnh vực an ninh, quốc phòng.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo:
  1. Nghiên cứu sâu về cơ chế quản trị rủi ro an ninh phi truyền thống, an ninh mạng trong hệ thống quản lý điều hành bay và thông tin liên lạc hàng không.
  2. Mở rộng đánh giá mô hình pháp lý về xã hội hóa, sự tham gia của các tổ chức tư nhân trong cung cấp dịch vụ bảo đảm an ninh hàng không tại các cảng hàng không mới (như Cảng hàng không quốc tế Long Thành).
  3. Hoàn thiện cơ chế pháp lý đặc thù nhằm phòng ngừa, phát hiện và vô hiệu hóa các phương tiện bay không người lái (UAV) và phương tiện bay siêu nhẹ xâm nhập trái phép khu vực lân cận cảng hàng không.

---

Giá trị tham khảo

• Đối với các cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách: Luận án là tài liệu tham khảo cho Bộ Giao thông vận tải, Cục Hàng không Việt Nam và Quốc hội trong quá trình tổng kết, sửa đổi, bổ sung Luật Hàng không dân dụng Việt Nam cũng như xây dựng các Nghị định, Thông tư hướng dẫn về bảo đảm an ninh hàng không.
• Đối với các đơn vị thực thi: Cung cấp cơ sở thực tiễn và phương pháp luận cho Cảng vụ hàng không miền Bắc, miền Trung, miền Nam, các doanh nghiệp khai thác cảng (Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam - ACV), doanh nghiệp cung cấp dịch vụ bay để rà soát quy trình kiểm soát an ninh (ANSC, ANKS, ANCĐ), kiện toàn quy chế phối hợp theo nguyên tắc "4 tại chỗ".
• Đối với công tác nghiên cứu và đào tạo: Là nguồn tư liệu chuyên khảo phục vụ nghiên cứu sinh, học viên cao học, sinh viên và giảng viên tại các cơ sở đào tạo luật học, quản lý hành chính công và các viện nghiên cứu chuyên ngành giao thông vận tải, an ninh quốc gia.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khái niệm quản lý nhà nước về an ninh hàng không được luận án xác định như thế nào?

Luận án tiếp cận theo nghĩa hẹp của khoa học luật hành chính, định nghĩa đây là việc các cơ quan quản lý hành chính nhà nước có thẩm quyền và các chủ thể được Nhà nước ủy quyền sử dụng kết hợp các biện pháp, nguồn nhân lực, trang bị, thiết bị tác động có tổ chức và mang tính quyền lực nhà nước vào các đối tượng quản lý nhằm phòng ngừa, ngăn chặn và đối phó với hành vi can thiệp bất hợp pháp vào hoạt động hàng không dân dụng, bảo vệ an toàn cho tàu bay, hành khách, tổ bay và những người dưới mặt đất.

2. Lực lượng kiểm soát an ninh hàng không tại cảng hàng không Việt Nam gồm những bộ phận nào?

Lực lượng kiểm soát an ninh hàng không tại cảng hàng không gồm ba nhóm nhân viên nghiệp vụ chính:

• Nhân viên An ninh soi chiếu (ANSC);
• Nhân viên An ninh kiểm soát (ANKS);
• Nhân viên An ninh cơ động (ANCĐ). Bên cạnh đó là lực lượng kiểm soát an ninh tại các doanh nghiệp cung ứng dịch vụ liên quan (không lưu ngoài khu vực hạn chế, bảo dưỡng sửa chữa tàu bay VAECO, cung cấp suất ăn VACS, xăng dầu hàng không).

3. Nguyên tắc "4 tại chỗ" trong quản lý an ninh hàng không được hiểu như thế nào?

Nguyên tắc "4 tại chỗ" là nguyên tắc tổ chức kỹ thuật nhằm phát huy vai trò chỉ đạo và xử lý kịp thời của chủ thể quản lý tại cảng hàng không, sân bay, bao gồm:

• Phương án đối phó tại chỗ;
• Lực lượng tại chỗ;
• Trang thiết bị tại chỗ;
• Hậu cần tại chỗ.

4. Phạm vi thời gian và không gian nghiên cứu của luận án được giới hạn ra sao?

• Thời gian: 10 năm từ 2014 đến 2023 (từ khi ban hành Luật Hàng không dân dụng sửa đổi năm 2014), tập trung khảo sát dữ liệu chuyên sâu từ năm 2019 đến năm 2023.
• Không gian: Nghiên cứu tổng thể trên phạm vi toàn quốc, tập trung phân tích các dữ liệu và vụ việc thực tiễn tại các cảng hàng không có tần suất hoạt động cao: Nội Bài, Tân Sơn Nhất, Đà Nẵng.

5. Luận án đề xuất những nhóm giải pháp trọng tâm nào để nâng cao hiệu quả quản lý?

Luận án đề xuất 6 nhóm giải pháp:

1. Đổi mới nhận thức về vị trí, tầm quan trọng của an ninh hàng không;
2. Hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về an ninh hàng không;
3. Tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo và cơ chế phối hợp liên ngành;
4. Nâng cao năng lực và chuẩn hóa trình độ của chủ thể quản lý;
5. Tăng cường hoạt động thanh tra, kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm minh các hành vi vi phạm;
6. Mở rộng và nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế theo chuẩn mực ICAO.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ "Quản lý nhà nước về an ninh hàng không ở Việt Nam hiện nay" của tác giả Nguyễn Tùng Bảo Thanh là công trình khoa học pháp lý nghiên cứu chuyên sâu về công tác quản lý hành chính nhà nước trong lĩnh vực an ninh hàng không dân dụng. Luận án đã làm sáng tỏ hệ thống lý luận, đánh giá thực trạng cơ sở pháp lý và thực tiễn thực thi giai đoạn 2014–2023, chỉ ra các vướng mắc trong mô hình tổ chức và cơ chế phối hợp liên ngành. Trên cơ sở đó, công trình đề xuất hệ thống quan điểm và giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, góp phần giữ vững an ninh quốc gia và thúc đẩy ngành hàng không dân dụng Việt Nam phát triển bền vững trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1. Tình hình nghiên cứu đề tài luận án Trên cơ sở nghiên cứu các tài liệu, sách báo, bài viết của các học giả trong và ngoài nước có liên quan đến đề tài nghiên cứu, tác giả tổng quan tình hình nghiên cứu đề tài luận án theo các nhóm vấn đề với các công trình tiêu biểu liên quan đến: (1) Nghiên cứu lý luận QLNN về ANHK; (2) Nghiên cứu thực trạng QLNN về ANHK ở Việt Nam; (3) Nghiên cứu nhu cầu, quan điểm, giải pháp nâng cao hiệu quả QLNN về ANHK ở Việt Nam. Việc phân tích các kết quả nghiên cứu trên các phương diện kể trên sẽ cho phép tác giả đưa ra các ý kiến nhận xét về tình hình nghiên cứu, chỉ ra những vấn đề nghiên cứu đã đạt được sự đồng thuận, những vấn đề còn đang trranh luận hoặc còn bị bỏ ngỏ, từ đó xác định những vấn đề cần phải tiếp tục nghiên cứu và định rõ phạm vi nghiên cứu của luận án. Tình hình nghiên cứu lý luận quản lý nhà nước về an ninh hàng không Ở trong nước, trước hết, khía cạnh lý luận về QLNN là vấn đề được nghiên cứu nhiều.

Do tầm quan trọng của vấn đề nên các công trình nghiên cứu theo hướng này được triển khai dưới các góc độ và quy mô khác nhau, được công bố dưới nhiều hình thức ấn phẩm đa dạng. Trong đó, đáng chú ý là các công trình nghiên cứu sau: Đề tài “Quản lý nhà nước đối với lao động nước ngoài ở Việt Nam”, đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường năm 2011 của GS. Phan Huy Đường, Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội. Đề tài đã khái quát hoá những vấn đề lý luận về QLNN, đưa ra khái niệm QLNN theo nghĩa rộng và nghĩa hẹp, chỉ ra những nội dung cơ bản của QLNN để từ đó xác định nội dung QLNN đối với lao động nước ngoài - đối tượng nghiên cứu đặc thù của đề tài.

11 Sách “Quản lý nhà nước nhà nước về thanh niên thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa”, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2016, TS. Đây là cuốn chuyên khảo tuy có đối tượng nghiên cứu về thanh niên nhưng đã dành một dung lượng đáng kể phân tích nhận thức lý luận về QLNN chủ yếu từ góc độ quản lý công. Theo đó, định nghĩa về QLNN và những khía cạnh nội dung QLNN đã được đề cập và làm rõ. Về cơ bản, nhận thức lý luận nói trên có sự đồng thuận cao với quan niệm về QLNN thể hiện trong các công trình có cùng hướng chủ đề nghiên cứu.

Sách “Quản lý môi trường bằng công cụ kinh tế” của Nguyễn Thanh Lâm, NXB Lao động, 2006. Trên phương diện lý luận, cuốn sách đã tập trung phân tích công cụ của QLNN. Trước khi luận giải về sự cần thiết sử dụng công cụ kinh tế để quản lý môi trường, cuốn sách trình bày nhận thức tổng quát về các công cụ được sử dụng trong QLNN đối với các đối tượng quản lý, vai trò cũng như cơ chế tác động của các loại công cụ đó. Luận án tiến sĩ luật học “Quản lý nhà nước về biên giới quốc gia trên biển của bộ đội biên phòng Việt Nam” của Trần Minh Nguyệt, bảo vệ tại Học viện Khoa học xã hội, 2018.

Trước khi đi sâu phân tích đặc điểm, vai trò, chủ thể, nội dung, phương pháp và các yếu tố ảnh hưởng đến QLNN về biên giới quốc gia trên biển, luận án đã trình bày cách tiếp cận và quan điểm cá nhân về QLNN nói chung và QLNN đối với biên giới quốc gia trên biển nói riêng - một hoạt động của cơ quan nhà nước có thẩm quyền để bảo vệ biên giới quốc gia trên biển, góp phần bảo vệ an ninh quốc gia. Luận án tiến sĩ luật học “Quản lý nhà nước về an ninh, trật tự đô thị từ thực tiễn địa bàn thành phố Hà Nội” của Dương Thanh Liêm, bảo vệ tại Học viện Khoa học xã hội, 2019. Luận án hệ thống hóa và góp phần làm rõ thêm một số khía cạnh lý luận liên quan đến QLNN về an ninh, trật tự đô thị; luận án phân định các phạm trù: An ninh, trật tự, QLNN về an ninh, trật tự đô thị…; từ nhận thức chung về QLNN, luận án nhận diện chủ thể, nội dung, phương pháp QLNN về an ninh, trật tự đô thị; ở mức độ nhất định, luận án đã xác định và phân tích khả năng tác động của một số yếu tố tới QLNN về an ninh, trật tự đô thị. 12 Ngoài ra, có thể kể đến rất nhiều các công trình nghiên cứu khác thể hiện dưới dạng các đề tài, sách chuyên khảo, bài báo khoa học và hàng loạt luận án, luận văn được bảo vệ ở các cơ sở đào tạo sau đại học ở Việt Nam đều có chủ đề nghiên cứu về QLNN đối với các đối tượng cụ thể hoặc đối với một lĩnh vực kinh tế - xã hội nhất định.

Số lượng các công trình nghiên cứu theo hướng này khó có thể liệt kê hết. Trong khi đó, những khía cạnh lý luận về hàng không và ANHK chỉ dành được sự quan tâm nghiên cứu ở mức độ nhất định, phần lớn chỉ được lồng ghép trong một số nghiên cứu có tính chất chung, có quy mô nhỏ liên quan đến ANHK hoặc từ góc độ tiếp cận kỹ thuật của vấn đề. Các công trình này chủ yếu thể hiện dưới dạng là các luận văn, trong đó có thể kể đến các luận văn tiêu biểu sau: Luận văn thạc sĩ luật học “Vấn đề bảo đảm an ninh trong lĩnh vực hàng không dân dụng theo pháp luật quốc tế - Thực tiễn áp dụng tại Việt Nam” của Nguyễn Thị Hà, Đại học Quốc gia Hà Nội, 2012. Luận văn đã chỉ ra cách hiểu về ANHK, tầm quan trọng của ANHK, vị trí của ANHK trong hệ thống an ninh quốc gia đã nêu lên tầm quan trọng của ANHK trong mối quan hệ của ANHK với an ninh quốc gia; đồng thời, làm rõ những qui định của pháp luật quốc tế về ANHK dân dụng, rút ra một số bài học cho việc áp dụng thực tế các qui định đó ở Việt Nam.

Luận văn thạc sĩ quản lý công “Quản lý nhà nước đối với hoạt động xuất cảnh, nhập cảnh tại Cảng Hàng không quốc tế Nội Bài” của Cao Văn Lâm, Học viện Hành chính quốc gia, Thành phố Hồ Chí Minh, 2017. Trong khi tập trung phân tích vai trò, nội dung của QLNN đối với hoạt động xuất, nhập cảnh tại Cảng Hàng không quốc tế Nội Bài, luận văn phân tích mối liên hệ chặt chẽ giữa xuất, nhập cảnh và bảo đảm ANHK, từ đó đưa ra cách hiểu về ANHK và vai trò của ANHK trong phát triển bền vững ngành HKDD Việt Nam. Luận văn thạc sĩ luật học “Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh hàng không dân dụng” của Dương Hoàng Bích Ngọc, Trường Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh, 2018. Luận văn đã nêu khái quát về các hành vi vi phạm trong lĩnh vực ANHK dân dụng gắn với thực trạng xử lí vi phạm hành chính tại Cảng vụ hàng 13 không miền Bắc và Cảng vụ hàng không miền Nam, từ đó kiến nghị hoàn thiện pháp luật và giải pháp nâng cao hiệu quả xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực ANHK dân dụng.

Luận văn thạc sĩ luật học “Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hàng không - Thực tiễn tại cảng hàng không khu vực phía Bắc” của Vũ Thị Kim Ngọc, Trường Đại học Luật Hà Nội, 2018. Mặc dù bàn sâu về thực tiễn vi phạm hành chính và xử lý vi phạm hành chính nhưng luận văn có chạm đến khía cạnh ANHK khi các vi phạm hành chính diễn ra và đề cập tính phối hợp giữa các chủ thể trong xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực hàng không nhằm bảo đảm, an ninh, an toàn cho các chuyến bay. Luận văn thạc sĩ luật học “Quản lý nhà nước về vận chuyển hàng không từ thực tiễn Cảng Hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất” của Bùi Lê An Thiện, Học viện Khoa học xã hội, 2020. Ngoài việc dành một phần dung lượng nhận diện đặc điểm, vai trò, nội dung của QLNN nói chung, luận văn đã đề cập nội hàm của QLNN đói với việc vận chuyển hàng không.

Nội dung này có liên quan chặt chẽ tới vấn đề QLNN về ANHK. Luận văn thạc sĩ luật học “Pháp luật về kỷ luật lao động đặc thù đối với nhân viên an ninh hàng không và thực tiễn tại Cảng Hàng không quốc tế Nội Bài” của Phan Kiều Phương, Trường Đại học Luật Hà Nội, 2021. Trong luận văn này, tác giả đã làm rõ vai trò, trách nhiệm, chức năng, nhiệm vụ của nhân viên ANHK trong công tác đảm bảo ANHK; khái quát những cơ sở căn cứ, thực tế xử lý kỷ luật lao động đặc thù đối với nhân viên ANHK tại Cảng Hàng không quốc tế Nội Bài và đề xuất một số ý kiến về áp dụng pháp luật trong xử lý kỷ luật nhân viên ANHK ở Cảng này. Bên cạnh những nghiên cứu lý luận như trên, rất đáng chú ý là đã có một số công trình nghiên cứu trực diện QLNN về ANHK.

Tuy số lượng còn ít ỏi và quy mô nghiên cứu còn nhỏ hẹp nhưng đây là những nghiên cứu có liên quan trực tiếp tới đề tài luận án, đóng vai trò là tiền đề vật chất cho việc triển khai nghiên cứu đề tài luận án. Có thể kể đến các công trình nghiên cứu sau: 14 Luận văn thạc sĩ luật học “Quản lý nhà nước về an ninh hàng không dân dụng”của Đỗ Xuân Toản, Trường Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh, 2013. Trong luận văn này, trên phương diện lý luận, tác giả luận văn đã trình bày nhận thức sơ bộ về QLNN về ANHK, đưa ra khái niệm, phân tích một số đặc điểm và xác định những nội dung chính của QLNN về ANHK. Luận văn thạc sĩ quản lý kinh tế “Giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về an ninh hàng không tại các cảng hàng không, sân bay khu vực miền Bắc” của Ngô Đăng Toàn, Trường Đại học Bách khoa Hà Nội, 2019.

Trước khi đi sâu tìm kiếm các giải pháp hoàn thiện QLNN, luận văn đã hệ thống hoá cơ sở lí luận, làm rõ các quy định của pháp luật về QLNN đối với ANHK. Tuy nhiên, do tiếp cận từ góc độ quản lý kinh tế nên khía cạnh pháp lý cũng mới chỉ được đề cập ở chừng mực nhất định trong công trình nghiên cứu này.