CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ HỘ KINH DOANH TRONG LĨNH VỰC DỊCH VỤ ĂN UỐNG TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN 1. Những vấn đề chung về hộ kinh doanh trong lĩnh vực dịch vụ ăn uống 1. Khái niệm và đặc điểm của hộ kinh doanh trong lĩnh vực dịch vụ ăn uống 1. Khái niệm hộ kinh doanh trong lĩnh vực dịch vụ ăn uống Trích dẫn pháp lý tại khoản 1 và khoản 2, Điều 79 của Nghị định số 01/2021/NĐ-CP được ban hành vào ngày 04 tháng 01 năm 2021 của Chính phủ về đăng ký doanh nghiệp có quy định cụ thể cách hiểu thế nào là hộ kinh doanh, cụ thể thì hộ kinh doanh là hình thức kinh doanh được đăng ký bởi một cá nhân hoặc các thành viên trong gia đình, chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với các hoạt động kinh doanh.
Nếu gia đình đăng ký, một thành viên sẽ được ủy quyền làm đại diện. Hộ kinh doanh có đặc điểm nhỏ lẻ, không phải đăng ký nếu hoạt động trong các ngành nghề nông, lâm, ngư nghiệp, kinh doanh lưu động, hoặc có thu nhập thấp, trừ khi kinh doanh ngành nghề có điều kiện. Quy định này nhằm tạo thuận lợi trong việc quản lý và phát triển kinh doanh hộ nhỏ tại địa phương, dựa trên mức thu nhập thấp do chính quyền địa phương xác định. Khi các thành viên trong hộ gia đình thực hiện đăng ký hộ kinh doanh, một trong số họ sẽ được ủy quyền làm đại diện cho hộ kinh doanh.
Người đại diện này có thể là cá nhân đã đăng ký hộ kinh doanh hoặc người được các thành viên khác trong gia đình ủy quyền. Với quan niệm như trên về hộ kinh doanh, thì có thể hiểu: Hộ kinh doanh trong lĩnh vực ăn uống là thuật ngữ để ám chỉ một loại hình doanh nghiệp nhỏ phù hợp với các hoạt động kinh doanh quy mô nhỏ, bao gồm cả dịch vụ ăn uống. Việc kinh doanh trong lĩnh vực dịch vụ ăn uống thường được thực hiện bởi các hộ kinh doanh như các cửa hàng tiện lợi, quán ăn, nhà hàng và các dịch 5 vụ ăn uống khác. Các hộ kinh doanh cũng có thể bao gồm các cửa hàng thức ăn nhanh hoặc các cửa hàng bánh mì.
Đặc điểm của hộ kinh doanh trong lĩnh vực dịch vụ ăn uống Hộ kinh doanh trong lĩnh vực dịch vụ ăn uống có các đặc điểm cơ bản sau đây: Thứ nhất, có quy mô nhỏ, hộ kinh doanh thường có quy mô nhỏ, thường là do các cá nhân hoặc gia đình điều hành và quản lý. Do đó, chúng thường không có số lượng nhân viên lớn và cơ cấu tổ chức đơn giản. Thứ hai, loại hình kinh doanh đa dạng, hộ kinh doanh trong lĩnh vực ăn uống có thể bao gồm các nhà hàng, quán cà phê, quán ăn, quán nhậu, cửa hàng thức ăn nhanh, cửa hàng bánh mì, tiệm trà, tiệm bánh,… Thứ ba, chủ đề và phong cách đa dạng, các hộ kinh doanh trong lĩnh vực ăn uống có thể chuyên về một loại món ăn cụ thể hoặc cung cấp nhiều loại sản phẩm và dịch vụ khác nhau. Họ có thể chọn các phong cách ẩm thực khác nhau như ẩm thực địa phương, quốc tế, đồ uống,….
Thứ tư, tính linh hoạt, hộ kinh doanh thường linh hoạt trong việc điều chỉnh menu, giá cả, và các chính sách kinh doanh khác để phản ánh nhu cầu của khách hàng và điều kiện thị trường. Thứ năm, tính cạnh tranh cao, trong lĩnh vực ăn uống, cạnh tranh rất cao, đặc biệt là trong các khu vực đông dân cư như Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh. Điều này yêu cầu các hộ kinh doanh phải tìm cách để tạo ra điểm khác biệt và thu hút khách hàng. Vai trò, đặc điểm của hộ kinh doanh trong lĩnh vực ăn uống Hộ kinh doanh trong lĩnh vực ăn uống không chỉ đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế mà còn góp phần tích cực vào việc phát triển văn hóa và xã hội.
Thứ nhất, là một ngành có đóng góp rất quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội Ở Việt Nam, các mã ngành kinh doanh trong lĩnh vực dịch vụ ăn uống được quy định cụ thể trong Hệ thống Mã số ngành nghề kinh doanh Việt Nam (VNIC) theo Quyết định số 27/2008/QĐ-BKH của Bộ Kế hoạch và Đầu tư ngày 18/6/2008. Riêng đối với các loại hình dịch vụ ăn uống phổ biến ở Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh thi có các lĩnh vực dịch vụ ăn uống theo mã ngành thì đã có khoảng 8046 hộ kinh doanh, cụ thể là khoảng 2041 hộ kinh doanh thuộc mã ngành 5621-Cung cấp dịch cụ vụ ăn uống theo hợp đồng không thường xuyên với khách hàng, 2365 hộ kinh doanh thuộc mã ngành 5629-Dịch vụ ăn uống khác, 3640 hộ kinh doanh thuộc mã ngành 5610-Nhà hàng và các dịch vụ ăn uống lưu động Thứ hai, do có quy mô nhỏ và cơ cấu tổ chức đơn giản, hộ kinh doanh có khả năng thích ứng nhanh chóng với thay đổi trong thị trường và yêu cầu của khách hàng. Họ có thể linh hoạt trong việc điều chỉnh menu, giá cả và chính sách kinh doanh để tối ưu hóa lợi nhuận và thu hút khách hàng. Tính linh hoạt và nhanh nhẹn cũng là một đặc điểm quan trọng của hộ kinh doanh trong lĩnh vực này.
Do có quy mô nhỏ và cấu trúc tổ chức đơn giản, họ có thể nhanh chóng thích ứng với thay đổi trong thị trường và nhu cầu của khách hàng. Họ có khả năng linh hoạt điều chỉnh menu, giá cả và chính sách kinh doanh để tối ưu hóa lợi nhuận và thu hút khách hàng. Thứ ba, Hộ kinh doanh trong lĩnh vực ăn uống thường là nơi tạo ra và duy trì văn hóa ẩm thực đặc trưng của một địa phương hoặc một quốc gia. Chúng thường giữ và truyền lại các bí quyết nấu nướng, công thức gia truyền và phong cách ẩm thực riêng biệt.
Đây là khía cạnh tạo nên nét riêng cụ thể của hộ kinh doanh trong lĩnh vực ăn uống và đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra và duy trì văn hóa ẩm thực. 7 Những hộ kinh doanh này là nơi lưu giữ và truyền lại các bí quyết nấu nướng, công thức gia truyền và phong cách ẩm thực riêng biệt của một khu vực hay quốc gia, góp phần làm giàu và bảo tồn di sản văn hóa của xã hội. Thứ tư, Hộ kinh doanh trong lĩnh vực ăn uống còn đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra cơ hội việc làm địa phương. Bằng cách tạo ra các công việc từ nhân viên phục vụ cho đến đầu bếp, họ góp phần vào việc cải thiện tình hình việc làm và nâng cao đời sống kinh tế của cộng đồng địa phương.
Điều này thúc đẩy sự phát triển bền vững và đa chiều của nền kinh tế và xã hội. Từ những yếu tố kể trên, hộ kinh doanh trong lĩnh vực ăn uống không chỉ là những địa điểm để thưởng thức thực phẩm mà còn là những điểm giao lưu, tạo ra và duy trì văn hóa ẩm thực đặc trưng của một địa phương hay quốc gia. Với vai trò, đặc điểm tính đa dạng, linh hoạt cấu nên vai trò quan trọng trong cộng đồng, họ góp phần quan trọng vào sự phát triển và thịnh vượng của nền kinh tế và xã hội. Quản lý hộ kinh doanh trong lĩnh vực dịch vụ ăn uống trên địa bàn quận 1.
Khái niệm quản lý hộ kinh doanh trong lĩnh vực dịch vụ ăn uống trên địa bàn quận 1.1 Khái niệm quản lý hộ kinh doanh trong lĩnh vực dịch vụ ăn uống trên địa bàn quận Như đã giới hạn trong phần phạm vi nghiên cứu, đề án tập trung nghiên cứu dưới góc độ của quản lý công, gắn với hoạt động quản lý nhà nước đối với hộ kinh doanh trong lĩnh vực dịch vụ ăn uống. Theo đó, quản lý hộ kinh doanh trong lĩnh vực dịch vụ ăn uống đề cập đến quá trình điều hành và điều phối các hoạt động kinh doanh của các hộ kinh doanh để đảm bảo tuân thủ các quy định pháp luật và tiêu chuẩn kỹ thuật, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi để họ hoạt động hiệu quả và bền vững. Đây được coi là quá trình lập kế hoạch, tổ chức, điều hành và kiểm soát các hoạt động kinh doanh của các hộ kinh doanh dưới sự giám sát và điều hành của các cơ quan quản lý nhà nước. 8 Trong đó, khi so sánh về giống và khác nhau giữa quản lý hộ kinh doanh và quản lý doanh nghiệp có nhiều điểm tương đồng về mục đích và trách nhiệm pháp lý, nhưng khác biệt đáng kể về quy mô, pháp nhân, quản lý tài chính, nguồn lực và cơ cấu quyền và nghĩa vụ.
Hộ kinh doanh thường mang tính cá nhân hơn và đơn giản hơn trong quản lý, trong khi doanh nghiệp có cấu trúc phức tạp hơn và yêu cầu tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật. Từ khái niệm về hộ kinh doanh vừa nêu, có thể thấy, hoạt động Quản lý nhà nước đối với hộ kinh doanh (quản lý hộ kinh doanh) là hoạt động của các cơ quan có thẩm quyền tác động lên hoạt động kinh doanh một cách có hệ thống và tổ chức thông qua pháp luật cùng hệ thống các chính sách nhằm đạt được mục tiêu phát triển kinh tế đất nước, trên cơ sở quản lý có hiệu quả các hộ kinh doanh trong điều kiện mở cửa và hội nhập kinh tế quốc tế. Trong ngữ cảnh của quản lý nhà nước, quản lý kinh doanh của các hộ kinh doanh cần phải tuân thủ các quy định pháp luật và tiêu chuẩn kỹ thuật được đề ra để đảm bảo an toàn, vệ sinh, và công bằng trong hoạt động kinh doanh, đây là hoạt động quản lý vi mô, chủ yếu dựa vào các quy định hiện hành để áp dụng, đưa vào thực tiễn nhằm giúp cho các hộ kinh doanh hoạt động hiệu quả, không trái với pháp luật và góp phần định hình gián tiếp quy mô nền kinh tế vi mô của một khu vực, địa bàn cụ thể, trong đó nhà nước tuy không can thiệp trực tiếp nhưng đóng vai trò chủ đạo, không giải quyết, phán quyết trực tiếp những vấn đề quản lý sản xuất kinh doanh của các chủ thể kinh tế hoạt động trong nền kinh tế thị trường. Nội dung quản lý hộ kinh doanh trong lĩnh vực dịch vụ ăn uống trên địa bàn quận 1 1.
Tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật quản lý hộ kinh doanh trong lĩnh vực dịch vụ ăn uống trên địa bàn quận Với thẩm quyền của quận, để quản lý hộ kinh doanh trong lĩnh vực dịch vụ ăn uống.