CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG CHO VAY NGẮN HẠN THEO PHƯƠNG THỨC SẢN XUẤT KINH DOANH ĐỐI VỚI CÁC HỘ KINH DOANH 1.1, Khái quát về hộ kinh doanh: 1.1, Khái niệm Hiện nay không có quy định nào định nghĩa về hộ kinh doanh. Tuy nhiên, tại khoản 1 Điều 79 Nghị định 01/2021/NĐ-CP có quy định: “Hộ kinh doanh do một cá nhân hoặc các thành viên hộ gia đình đăng ký thành lập và chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với hoạt động kinh doanh của hộ”. Chủ hộ kinh doanh có thể là các đối tượng sau: - Cá nhân đăng ký hộ kinh doanh; - Người được các thành viên hộ gia đình ủy quyền làm đại diện hộ kinh doanh trong trường hợp các thành viên hộ gia đình đăng ký hộ kinh doanh. Cá nhân, thành viên hộ gia đình là công dân Việt Nam đủ 18 tuổi, có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, hoặc một hộ gia đình làm chủ, chỉ được đăng ký kinh doanh tại một địa điểm, sử dụng dưới mười lao động và chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với hoạt động kinh doanh.
Trừ các trường hợp sau: - Người chưa thành niên, người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự; người bị mất năng lực hành vi dân sự; người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi; - Người đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự, bị tạm giam, đang chấp hành hình phạt tù, đang chấp hành biện pháp xử lý hành chính tại cơ sở cai nghiện bắt buộc, cơ sở giáo dục bắt buộc hoặc đang bị Tòa án cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định; - Các trường hợp khác theo quy định của pháp luật có liên quan.2, Đặc điểm hộ kinh doanh: Đặc điểm pháp lý của hộ kinh doanh cụ thể gồm những đặc điểm chính sau: Hộ kinh doanh do một cá nhân, một nhóm người hoặc một hộ gia đình làm chủ: Đối với hộ kinh doanh do một cá nhân làm chủ thì hộ kinh doanh thuộc sở hữu của một chủ là cá nhân và cá nhân chủ hộ kinh doanh có toàn quyền quyết định hoạt động kinh doanh của hộ kinh doanh. Đối với hộ kinh doanh do một nhóm người hoặc hộ gia đình làm chủ thì hộ kinh doanh thuộc sở hữu của nhiều chủ. Hoạt động kinh doanh của hộ kinh doanh do các thành viên trong nhóm hoặc các thành viên trong hộ gia đình quyết định. Nhóm người hoặc hộ gia đình cử một người đại diện cho nhóm hoặc cho hộ để tham gia giao dịch với bên ngoài.
Hộ kinh doanh thường kinh doanh với quy mô nhỏ: Hộ kinh doanh có một địa điểm kinh doanh, sử dụng không quá 10 lao động. Khác với doanh nghiệp, doanh nghiệp ngoài trụ sở chính có thể mở các chi nhánh, văn phòng, địa điểm kinh doanh và nhà nước khuyến khích doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động. Hộ kinh doanh hoạt động thường xuyên và có thu nhập chính từ hoạt động kinh doanh. Kinh doanh vẫn là nghề nghiệp chính của hộ kinh doanh nên hộ kinh doanh vẫn phải tiến hành đăng ký hộ kinh doanh tại cơ quan đăng ký kinh doanh.
Đặc điểm này khác so với hộ gia đình sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp, làm muối và những người bán hàng rong, quà vặt, buôn chuyến, kinh doanh lưu động, làm dịch vụ có thu nhập thấp vì những ngành nghề này hoạt động không thường xuyên và không phải đăng ký với cơ quan nhà nước có thẩm quyền, trừ trường hợp kinh doanh các ngành nghề có điều kiện. 15 Chủ hộ kinh doanh chịu trách nhiệm vô hạn trong hoạt động kinh doanh: Bản chất của trách nhiệm vô hạn trong kinh doanh của hộ kinh doanh cũng giống như trách nhiệm vô hạn của chủ DNTN: nếu tài sản kinh doanh không đủ để trả nợ thì hộ kinh doanh phải lấy cả tài sản không đầu tư vào hộ kinh doanh để trả nợ. Tuy nhiên khác với DNTN, trách nhiệm vô hạn của hộ kinh doanh có sự phân tán rủi ro cho nhiều thành viên trong trường hợp hộ kinh doanh do một nhóm người hoặc hộ gia đình làm chủ. Nếu hộ kinh doanh do một nhóm người làm chủ thì tất cả các thành viên phải liên đới chịu trách nhiệm vô hạn về mọi khoản nợ của hộ kinh doanh.
Nếu hộ kinh doanh do một hộ gia đình làm chủ thì tất cả các thành viên trong hộ gia đình phải liên đới chịu trách nhiệm. Khi tài sản chung không đủ để trả nợ thì các thành viên của hộ gia đình phải lấy cả tài sản riêng của mình để trả nợ và phải trả cho các thành viên khác của hộ gia đình (trách nhiệm liên đới).3, Vai trò của hộ kinh doanh Góp phần tăng trưởng chung cho nền kinh tế: Việc phát triển kinh tế tư nhân là nhân tố đảm bảo duy trì tốc độ tăng trưởng GDP cao, tạo nguồn thu cho ngân sách nhà nước và tham gia vào việc giải quyết các vấn đề xã hội như tạo việc làm, xóa đói, giảm nghèo,…Ngoài ra, hộ kinh doanh cũng giúp gia tăng GDP và nguồn thu ngân sách nhà nước, là kênh đóng góp quan trọng trong việc kích thích cung -cầu tiêu dùng, lưu thông hàng hóa,.cũng như đóng góp vào công tác xã hội. Khai thác và phát huy tốt các nguồn lực tại chỗ: Các hộ kinh doanh có mặt ở hầu hết các vùng, miền,địa phương đã có thể tận dụng và khai thác tốt các nguồn lực tại chỗ, tận dụng triệt để các nguồn lực xã hội, có nhiều thuận lợi trong việc khai thác tiềm năng phong phú từ nhân dân. Hộ 16 kinh doanh cũng sử dụng nguồn tài chính của dân cư trong vùng, nguyên liệu trong vùng để hoạt động sản xuất kinh doanh.
Chuyển dịch cơ cấu kinh tế: Phát triển gia tăng số lượng hộ kinh doanh và tạo được sự kích thích cho các hộ kinh doanh chuyển đổi mô hình doanh nghiệp sẽ thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo các khía cạnh vùng kinh tế, ngành kinh tế và thành phần kinh tế. - Tạo việc làm cho người lao động: Các hộ kinh doanh tạo công ăn việc làm cho người dân, thu hút một lực lượng lao động đáng kể giúp giải quyết vấn đề việc làm cho xã hội đặc biệt với những công việc không yêu cầu trình độ chuyên môn hay tay nghề. Hình thành và phát triển đội ngũ kinh doanh năng động: Các hộ kinh doanh luôn phải có tính linh hoạt cao trong quản lý và điều hành, dám nghĩ dám làm và chấp nhận mạo hiểm và khả năng nắm bắt cơ hội kinh doanh sẽ tác động đến hoạt động của từng hộ kinh doanh. Vì vậy, điều này sẽ tạo nên đội ngũ kinh doanh năng động, tạo ra một cơ cấu kinh tế năng động, linh hoạt với thị trường.
Góp phần vào phát triển đô thị: Phát triển hộ kinh doanh ở nông thôn cũng góp phần giảm bớt sự chênh lệch về đời sống giữa thành thị và nông thôn, thúc đẩy đô thị hóa các vùng nông thôn, hạn chế tình trạng dân nông thôn đổ về thành thị làm nảy sinh nhiều vấn đề xã hội phức tạp. Giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc: Lợi thế của các hộ kinh doanh là tiềm năng về kinh nghiệm quản lý, tổ chức sản xuất, bí quyết sản xuất truyền thống được tích lũy từ nhiều thế hệ cho phép phát huy những ngành nghề truyền thống tạo ra sản phẩm phục vụ nhu cầu xã hội và xuất khẩu. Ngoài ra, các hộ kinh doanh kinh doanh các ngành nghề thủ công 17 cũng góp phần duy trì và phát triển ngành nghề thủ công, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc.4, Mục tiêu của hoạt động cho vay sản xuất kinh doanh ngắn hạn đối với các hộ kinh doanh Ngân hàng cho vay ngắn hạn đối với các hộ kinh doanh trước tiên là vì mục tiêu lợi nhuận. Bên cạnh đó, đây cũng là tệp khách hàng tiềm năng, đem lại nguồn lợi nhuận không nhỏ cho ngân hàng.
Ngân hàng thương mại luôn chú trọng tới việc nâng cao hiệu quả hoạt động cho vay với đối tượng khách hàng này nhằm mục đích sử dụng hiệu quả nguồn vốn huy động, giảm chi phí cho vay, hướng tới tối đa hóa lợi nhuận thu được. Ngoài ra, ngân hàng còn đặt mục tiêu nâng cao về chất lượng của các khoản vay, đảm bảo giảm tỷ lệ nợ xấu, giữ vững an toàn vốn và tăng khả năng sinh lợi của nguồn tiền huy động. Bởi vì hộ kinh doanh nguồn thu của họ rất đều đặn. Nhìn chung, mỗi ngân hàng sẽ có những chính sách, lãi suất cho vay khác nhau, tuy nhiên đều cùng hướng tới hai mục tiêu chính, đó là: nâng cao hiệu quả và nâng cao chất lượng của khoản vay, từ đó tối đa hóa lợi nhuận và tối đa hóa giá trị của ngân hàng.2, Tổng quan về phát triển hoạt động cho vay theo phương thức sản xuất kinh doanh ngắn hạn đối với các hộ kinh doanh ở các Ngân hàng tại Việt Nam 1.1, Khái niệm cho vay Cho vay là hoạt động kinh doanh chủ yếu của ngân hàng thương mại để tạo ra lợi nhuận.
Doanh thu từ hoạt động cho vay mới bù đắp nổi chi phí tiền gửi, chi phí dự trử, chi phí kinh doanh và quản lý, chi phí vốn trôi nổi, chi phí thuế các loại và các chi phí rủi ro đầu tư. Luật các tổ chức tín dụng 20/2004/QH11 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật các tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12 đã quy định: 18 “Cho vay là hình thức cấp tín dụng, theo đó bên cho vay giao hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi”.1, Khái niệm cho vay theo phương thức sản xuất kinh doanh ngắn hạn đối với hộ kinh doanh Trong xu thế toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế, Việt Nam không ngừng đẩy mạnh phát triển nền kinh tế nhiều thành phần. Trong đó, thành phần kinh tế hộ đóng vai trò hết sức quan trọng và ngày càng phát triển mạnh mẽ. Với số lượng đông đảo, loại hình kinh doanh đa dạng, các hộ kinh doanh không những giải quyết vấn đề việc làm, tăng thu nhập mà còn giúp phát triển kinh tế địa phương, đóng góp lớn cho ngân sách nhà nước.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy, hộ kinh doanh hiện nay đang gặp nhiều khó khăn trong quá trình kinh doanh, đặc biệt là khó khăn về vốn.