CHƯƠNG 1: KHUNG LÝ THUYẾT VỀ CHO VAY DOANH NGHIỆP XUẤT KHẨU CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Cho vay DN xuất khẩu tại NHTM 1. Khái niệm về cho vay DN xuất khẩu Trong nền kinh tế thị trường, cho“vay được coi là hình thức tín dụng phát triển, giữ vị trí chủ đạo trong hệ thống tín dụng của Ngân hàng. Đối với ngân hàng, trong nhiểu năm vừa qua nghiệp vụ cho vay vẫn được coi là nghiệp vụ chính yếu, quyết định sự tồn tại và phát triển của ngân hàng” ” “ Cho vay của NHTM là hình thức phản ánh mối quan hệ vay và trả nợ giữa một bên là các ngân hàng, các tổ chức tín dụng và một bên là các chủ thể khác trong nền kinh tế.
Cụ thể hơn, nó là một nghiệp vụ kinh doanh tiền tệ của ngân hàng được thực hiện theo nguyên tắc hoàn trả và có lãi. ” ” “ Cho vay doanh nghiệp xuất khẩu là khoản vay mà Ngân hàng dành cho các doanh nghiệp xuất khẩu để thực hiện nghĩa vụ thanh toán phát sinh trong quá trình sản xuất kinh doanh và“lưu thông hàng hoá, giúp các doanh nghiệp có khả năng hoàn thành các hợp đồng ngoại thương đã ký. Hoặc có thể hiểu một cách đơn giản hơn, cho vay DN xuất khẩu là sự hỗ trợ về mặt tài chính để các DN xuất khẩu đẩy mạnh sản xuất, khuyến khích xuất khẩu. ” ” “ Tài trợ của ngân hàng trong lĩnh vực xuất khẩu là hình thức cho vay mang lại hiệu quả cao, an toàn, đảm bảo sử dụng vốn đúng mục đích và thời gian thu hồi vốn nhanh.
Ngày nay, cho vay“DN xuất khẩu đã được phát triển với nhiều hình thức phong phú, đa dạng đã mang lại tích cực cho hoạt động ngoại thương. Do khả năng tài chính có hạn mà các DN xuất khẩu không phải lúc nào cũng có đủ tiền để đầu tư sản xuất, từ đó nảy sinh quan hệ vay mượn với NH phục vụ mình. Khi thị trường thương mại thế giới ngày càng mở rộng không ngừng, nhu cầu về thị trường tiêu thụ hàng hoá càng lớn thì nhu cầu tài trợ càng trở nên cấp bách. Vai trò của cho vay DN xuất khẩu đối với Ngân hàng Thương mại Cho vay doanh nghiệp“XK là một yêu cầu khách quan, và nó gắn liền với các quan hệ ngoại thương giữa các nước với nhau.
Vai trò quan trọng của cho vay các doanh nghiệp XK đối với sự tồn tại và phát triển của ngoại thương cũng như đối với sự phát triển kinh tế của đất nước được thể hiện qua các mặt sau: ” “ Đối với ngân hàng” Thứ nhất, cấp cho vay doanh nghiệp“XK thường là cho vay ngắn hạn. Điều này giúp NH tránh được những rủi ro về thanh khoản. ” ” Thời hạn cho vay các doanh nghiệp“XK thường ngắn do nó gắn liền với thời gian thực hiện hợp đồng XK. Thời gian thực hiện hợp đồng XK đối với người XK là thời gian kể từ lúc thu gom hàng, chế biến, xuất đi cho đến lúc nhận được tiền thanh toán của người mua.
Đối với người“NK, thời gian này tính từ lúc nhận hàng cho đến lúc bán hết hàng và thu tiền về. Thời gian này thường là dưới một năm. Như vậy, có thể thấy rằng, kỳ hạn tín dụng XK phù hợp với kỳ hạn huy động vốn của các NHTM, hay là thời hạn “cho vay” phù hợp với thời hạn “đi vay”. Và do đó, ngân hàng tránh được các rủi ro về thanh toán có thể xảy ra trong quá trình kinh doanh.
” ” “ Thứ hai, cho vay các doanh nghiệp“XK đảm bảo cho việc sử dụng vốn đúng mục đích. Trong hoạt động XK, với hình thức thanh toán qua ngân hàng, vốn thường được thanh toán thẳng cho bên thứ ba mà không qua bên xin cấp tín dụng. Do đó, tránh được tình trạng người xin cấp tín dụng sử dụng vốn sai mục đích, hạn chế được rủi ro tín dụng. ” ” “ Thứ ba, trong trường hợp NH phục vụ thanh toán cho nhà XK đồng thời là NH cấp tín dụng XK, thì cho vay các doanh nghiệp“XK nâng cao tính an toàn cho NH thông qua việc quản lý thu các nguồn thanh toán.
Cụ thể, trong nghiệp vụ thanh toán hàng XK,“khi NH chuyển bộ chứng từ hàng hoá để đòi tiền người NK nước ngoài, NH sẽ chỉ định việc thanh toán tiền hàng phải thông qua tài khoản của người XK mở tại NH.Nhờ vậy, các nguồn thu để trả các khoản tín dụng được NH quản lý hết sức chặt chẽ, tránh được những rủi ro gây ra bởi tình trạng xoay vốn, sử dụng 10 vốn sai mục đích của doanh nghiệp nhận tài trợ trong thời gian vốn tạm thời nhàn rỗi. ” ” “ Thứ tư, cho vay các doanh nghiệp“XK còn đem lại nguồn thu đáng kể cho ngân hàng. Đó là các khoản lãi của hoạt động cho vay thanh toán, lãi chiết khấu hối phiếu, chứng từ thanh toán, các khoản phí cho hoạt động bảo lãnh. Tiền lãi thu cao do giá trị tài trợ thường ở mức vừa và lớn.
” ” “ Thứ năm,thông qua cho vay các doanh nghiệp“XK, Ngân hàng còn có điều kiện mở rộng quan hệ với các doanh nghiệp và ngân hàng nước ngoài, nâng cao uy tín của ngân hàng trên thị trường quốc tế. ” ” “ Đối với các doanh nghiệp Thứ nhất, cho vay các doanh nghiệp“XK của NH giúp doanh nghiệp thực hiện được những thương vụ lớn. ” ” “ Thực tế cho thấy, hầu hết các doanh nghiệp XK, đặc biệt là các doanh nghiệp XK của Việt Nam hiện nay, có năng lực tài chính rất hạn chế. Trong khi đó, có những thương vụ trong ngoại thương đòi hỏi phải có một nguồn vốn lớn để có thể thực hiện được hợp đồng.
Tín dụng NH cho hoạt động“XK chính là giải pháp giúp doanh nghiệp thực hiện được những hợp đồng dạng này. ” ” “ Thêm vào đó, trong điều kiện cạnh tranh khốc liệt như hiện nay,“các doanh nghiệp chỉ có thể bán được hàng khi chấp nhận bán hàng trả chậm, trả gối đầu. Song việc thu hồi nợ bán hàng gối đầu đang ngày càng trở thành nỗi lo của các doanh nghiệp“XK vì họ có thể đối mặt với nguy cơ mất trắng hàng trăm tỷ đồng từ phương thức bán hàng này. Do đó, cho vay các doanh nghiệp XK của NH đã khiến cho các nhà XK yên tâm hơn trong hoạt động kinh doanh của mình, từ đó khắc phục được nguy cơ sụt giảm trong hoạt động bán hàng trả chậm nói riêng và nguy cơ sụt giảm trong doanh số bán hàng XK nói chung.
” ” “ Thứ hai, khả năng thực hiện hợp đồng cao hơn.“Trong quá trình đàm phán, thương lượng, ký kết hợp đồng ngoại thương, một doanh nghiệp đã được NH đứng ra bảo lãnh, cấp tín dụng sẽ có lợi thế rất lớn. Bởi vì khi đó khả năng thực hiện hợp 11 đồng của doanh nghiệp được khẳng định. Cùng với nghệ thuật đàm phán, và vị thế sẵn có của mình, doanh nghiệp hoàn toàn có thể giành được nhiều điều kiện có lợi cho mình trong quá trình thực hiện thương vụ. ” ” “ Thứ ba, hiệu quả trong quá trình thực hiện hợp đồng cũng cao hơn.
Thông qua tài trợ của“NH, doanh nghiệp sẽ có đủ vốn để thực hiện thương vụ. Đối với doanh nghiệp XK,“vốn tài trợ giúp doanh nghiệp thu mua hàng đúng thời vụ, gia công, chế biến và giao hàng đúng thời điểm. Đối với doanh nghiệp NK, vốn tài trợ của NH giúp doanh nghiệp mua được những lô hàng lớn, giá hạ, đáp ứng kịp thời nhu cầu của thị trường trong nước. Bởi vậy, các doanh nghiệp XK có thể chớp được thời cơ kinh doanh và thu lợi nhuận cao, tạo điều kiện mở rộng hoạt động sản xuất kinh doanh, từ đó doanh nghiệp có thể, đứng vững và cạnh tranh được trên thị trường đồng thời thực hiện được các nghĩa vụ đối với nhà nước.
” ” “ Thứ tư, cho vay các doanh nghiệp“XK của NH còn giúp cho các doanh nghiệp có vốn để nhập máy móc thiết bị hiện đại, đổi mới trang thiết bị kỹ thuật, dây chuyền sản xuất, chế biến, trên cơ sở đó, nâng cao chất lượng hàng hoá, hạ được giá thành sản phẩm, tạo khả năng cạnh tranh cả trên thị trường trong nước và quốc tế. Thứ năm, tín dụng của“NH đối với hoạt động xuất nhập khẩu còn góp phần nâng cao uy tín của các doanh nghiệp đó trên thị trường quốc tế. Do có nguồn vốn của NH, doanh nghiệp“XK có khả năng thực hiện có hiệu quả những thương vụ lớn, từ đó xây dựng các mối quan hệ làm ăn với các khách hàng tầm cỡ trên thế giới, dần dần củng cố, nâng cao được uy tín cũng như vị trí của mình trên thị trường thế giới. Đối với nền kinh tế ” ” Thứ nhất, cho vay các doanh nghiệp“XK của NHTM tạo điều kiện thúc đẩy hoạt động kinh doanh XK“và lưu thông hàng hóa XK.
Nhờ có nguồn cấp tín dụng của ngân hàng, hàng hoá được xuất, nhập phù hợp với yêu cầu của thị trường về số lượng, chất lượng, thời vụ., đáp ứng được nhu cầu tiêu dùng thiết yếu cho đời sống và sinh hoạt của nhân dân, góp phần làm ổn định thị trường và tăng tính năng động của nền kinh tế. ” “ 12 Thứ hai, Nhờ có điều kiện phát triển thông qua khoản tài trợ của ngân hàng, các doanh nghiệp“XK có thể tăng hiệu quả sản xuất kinh doanh, mở rộng sản xuất kinh doanh, từ đó tạo ra công ăn việc làm cho người lao động, giảm tỷ lệ thất nghiệp, làm tốt các nghĩa vụ đối với nhà nước và làm động cơ thúc đẩy nền kinh tế phát triển. ” ” “ Thứ ba, cho vay các doanh nghiệp“XK còn góp phần đáng kể phục vụ chương trình, mục tiêu phát triển kinh tế đất nước của Đảng và Nhà nước, góp phần mở rộng quan hệ đối ngoại với các nước trên thế giới. ” “ Từ những phân tích trên đây, có thể thấy rằng với tư cách là một thành viên hoạt động trong các lĩnh vực kinh tế, các“NHTM cùng với hoạt động cho vay doanh nghiệp XK của mình, đã có những đóng góp đáng kể cho sự phát triển của nền kinh tế đất nước, và cho cân bằng cán cân thanh toán quốc gia.
Cho vay doanh nghiệp XK của NHTM chính là một trong những yếu tố triển khai có hiệu quả các chiến lược phát triển kinh tế - chính trị - xã hội của một đất nước. Các phương thức cho vay DN xuất khẩu của Ngân hàng Thương mại 1. Theo thời điểm cho vay” ” Cho vay trước khi giao hàng:“Là việc Ngân hàng cho vay để thu mua nguyên vật liệu và các yếu tố sản xuất, kinh doanh để thực hiện hợp đồng xuất khẩu.