Chương 1 CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ CÔNG TÁC PHÒNG CHÁY CHỮA CHÁY 1. Các khái niệm cơ bản - Phòng cháy chữa cháy Phòng cháy chữa cháy (viết tắt là PCCC) là tổng hợp các biện pháp, giải pháp kỹ thuật nhằm loại trừ hoặc hạn chế đến mức tối đa các nguy cơ xảy ra cháy, nổ, đồng thời tạo các điều kiện thuận lợi, phù hợp cho công tác cứu người, cứu tài sản, chữa cháy, chống cháy lan hiệu quả và làm giảm thiểu tối đa các thiệt hại do cháy, nổ gây ra. Phòng cháy chữa cháy tiếng Anh được dịch tạm là Fire Fighting and Prevention. Phòng cháy chữa cháy bao gồm hai phần cơ bản là phòng cháy và chữa cháy.
Hai phần này mặc dù có nội dung tách biệt nhưng lại phụ thuộc và hỗ trợ lẫn nhau. Phòng cháy là việc sử dụng các biện pháp tổ chức và các giải pháp kỹ thuật nhằm phòng ngừa, hạn chế hoặc loại trừ những yếu tố, điều kiện, nguyên nhân dẫn đến cháy nổ trong cơ sở. Trường hợp xảy ra cháy, nổ thì đảm bảo an toàn cho người và các máy, thiết bị, hạn chế đến mức thấp nhất quy mô và sự phát triển của đám cháy, đồng thời tạo điều kiện chữa cháy kịp thời và có hiệu quả. Như vậy, với khái niệm này, cần hiểu rằng, phòng cháy không chỉ là việc sử dụng các biện pháp nhằm phòng ngừa, hạn chế hoặc không để cho cháy nổ xảy ra, mà phòng cháy còn là việc tạo điều kiện để chữa cháy kịp thời, có hiệu quả khi có cháy nổ xảy ra.
Chữa cháy bao gồm các công việc huy động, triển khai lực lượng, phương tiện chữa cháy, cắt điện, tổ chức thoát nạn, cứu người, cứu tài sản, chống cháy lan, dập tắt đám cháy và các hoạt động khác có liên quan đến chữa cháy. 6 Chữa cháy là một khái niệm rộng, chữa cháy không chỉ là việc dập tắt đám cháy mà chữa cháy còn gồm nhiều hoạt động khác như thông tin báo cháy, huy động, triển khai lực lượng, phương tiện chữa cháy, cắt điện, tổ chức thoát nạn, cứu người, cứu tài sản, chống cháy lan, chỉ dẫn đường cho xe chữa cháy và hậu cần… - Công trình: Công trình là một từ thường được dùng để chỉ một khu vực được bao vây trong đó các hoạt động có thể được thực hiện. Công trình được xây dựng là sản phẩm được tạo thành bởi sức lao động của con người, vật liệu xây dựng, thiết bị lắp đặt vào công trình, được liên kết định vị với đất, có thể bao gồm phần dưới mặt đất, phần trên mặt đất, phần dưới mặt nước và phần trên mặt nước, được xây dựng theo thiết kế. Công trình xây dựng bao gồm công trình xây dựng công cộng, nhà ở, công trình công nghiệp, giao thông, thủy lợi, năng lượng và các công trình khác… Theo khoản 10- Điều 3- Luật xây dựng năm 2014: Công trình xây dựng là sản phẩm được tạo thành bởi sức lao động của con người, vật liệu xây dựng, thiết bị lắp đặt vào công trình, được liên kết định vị với đất, có thể bao gồm phần dưới mặt đất, phần trên mặt đất, phần dưới mặt nước và phần trên mặt nước, được xây dựng theo thiết kế.
Công trình xây dựng bao gồm công trình dân dụng, công trình công nghiệp, giao thông, nông nghiệp và phát triển nông thôn, công trình hạ tầng kỹ thuật và công trình khác. Vậy có thể hiểu một cách đơn giản công trình có thể là nhà ở, công ty, cửa hàng, kho xưởng… 1. Tình hình nghiên cứu ở Việt Nam về an toàn cháy cho nhà và công trình Ở Việt Nam hiện nay, nghiên cứu về an toàn cháy cho nhà và công trình cũng đã được triển khai thực hiện những bước đầu.