Đánh Giá Môi Trường Nước Thải Làng Nghề Sản Xuất Bún Khắc Niệm Thành Phố Bắc Ninh

Luận văn thạc sĩ VNUA đánh giá môi trường nước thải làng nghề sản xuất bún Khắc Niệm, thành phố Bắc Ninh, cung cấp thông tin chi tiết và phân tích.

• Tác giả: Nguyễn Văn Hưng
• Người hướng dẫn: Pgs. Đoàn Văn Điếm
• Trường học: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Khoa Học Môi Trường
• Đề tài: Đánh Giá Môi Trường Nước Thải Làng Nghề Sản Xuất Bún Khắc Niệm, Thành Phố Bắc Ninh
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời cam đoan
• 1.2. Danh mục chữ viết tắt
• 1.3. Danh mục bảng biểu
• 1.4. Danh mục hình
• 1.5. Trích yếu luận văn
• 1.5.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.5.2. Giả thuyết khoa học
• 1.5.3. Mục tiêu của đề tài
• 1.5.4. Phạm vi nghiên cứu
• 1.5.5. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 1.6. Tổng quan tài liệu
• 1.6.1. Tổng quan về làng nghề và quá trình phát triển
• 1.6.1.1. Lịch sử phát triển làng nghề trên thế giới
• 1.6.1.2. Quá trình phát triển làng nghề ở Việt Nam
• 1.7. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu
• 1.7.1. Địa điểm nghiên cứu
• 1.7.2. Thời gian nghiên cứu
• 1.7.3. Đối tượng/vật liệu nghiên cứu
• 1.7.4. Nội dung nghiên cứu
• 1.7.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.7.5.1. Phương pháp điều tra thu thập số liệu thứ cấp
• 1.7.5.2. Phương pháp phỏng vấn người dân bằng phiếu câu hỏi
• 1.7.5.3. Phương pháp họp nhóm
• 1.7.5.4. Phương pháp điều tra khảo sát thực địa
• 1.7.5.5. Phương pháp lấy mẫu hiện trường, phân tích phòng thí nghiệm
• 1.7.5.6. Phương pháp xử lý số liệu
• 1.8. Kết quả và thảo luận
• 1.8.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và tình hình sản xuất bún ở làng nghề bún Khắc Niệm
• 1.8.1.1. Vị trí địa lý
• 1.8.1.2. Đặc điểm địa hình, địa mạo
• 1.8.1.3. Đặc điểm địa chất
• 1.8.1.4. Đặc điểm kinh tế, xã hội
• 1.8.2. Hiện trạng sản xuất bún ở làng nghề
• 1.8.3. Hiện trạng môi trường nước thải làng nghề
• 1.8.3.1. Lưu lượng nước thải
• 1.8.3.2. Chất lượng nước thải
• 1.8.3.3. Chất lượng nước mặt
• 1.8.4. Đánh giá công tác quản lý môi trường làng nghề sản xuất bún Khắc Niệm
• 1.8.4.1. Những việc đã làm được
• 1.8.4.2. Người dân đánh giá thực trạng môi trường và công tác quản lý
• 1.8.4.3. Những thách thức và tồn tại
• 1.8.4.3.1. Nguyên nhân của những tồn tại
• 1.8.4.4. Đánh giá của người dân về quản lý môi trường và ảnh hưởng của làng nghề với sức khỏe cộng đồng
• 1.8.4.5. Đánh giá của người dân về môi trường và công tác quản lý
• 1.8.4.6. Đánh giá của người dân về sức khỏe cộng đồng
• 1.8.5. Đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý môi trường nước thải làng nghề sản xuất bún Khắc Niệm, thành phố Bắc Ninh
• 1.8.5.1. Giải pháp về cơ cấu tổ chức quản lý môi trường
• 1.8.5.2. Giải pháp về mặt chính sách, thể chế, luật pháp liên quan đến lĩnh vực bảo vệ môi trường
• 1.8.5.3. Giải pháp về mặt tài chính, đầu tư cho bảo vệ môi trường
• 1.8.5.4. Vấn đề tăng cường các hoạt động giám sát chất lượng, quan trắc và cảnh báo ô nhiễm môi trường
• 1.8.5.5. Giải pháp tăng cường sự tham gia của cộng đồng bảo vệ môi trường
• 1.8.5.6. Giải pháp kỹ thuật
• 2. TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đánh Giá Môi Trường Nước Thải Từ Làng Nghề Sản Xuất Bún Khắc Niệm

Làng nghề sản xuất bún Khắc Niệm tại Bắc Ninh đã tồn tại và phát triển từ lâu đời, đóng góp không nhỏ vào nền kinh tế địa phương. Tuy nhiên, sự phát triển này cũng kéo theo nhiều vấn đề về môi trường, đặc biệt là ô nhiễm nước thải. Đánh giá môi trường nước thải là một nhiệm vụ quan trọng nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng và môi trường sống.

1.1. Lịch Sử Phát Triển Làng Nghề Sản Xuất Bún Khắc Niệm

Làng nghề bún Khắc Niệm đã có lịch sử phát triển hàng trăm năm, với những truyền thống và kỹ thuật sản xuất độc đáo. Sự phát triển này không chỉ tạo ra sản phẩm phục vụ nhu cầu tiêu dùng mà còn góp phần vào việc giải quyết việc làm cho người dân địa phương.

1.2. Tình Hình Hiện Tại Của Môi Trường Nước Thải

Hiện trạng môi trường nước thải tại làng nghề Khắc Niệm đang ở mức báo động. Nhiều chỉ tiêu ô nhiễm như BOD, COD, TSS vượt quá quy chuẩn cho phép, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng và chất lượng nước mặt.

II. Vấn Đề Ô Nhiễm Môi Trường Nước Thải Tại Làng Nghề Khắc Niệm

Ô nhiễm môi trường nước thải từ làng nghề sản xuất bún Khắc Niệm đang trở thành một thách thức lớn. Việc xả thải không qua xử lý đã dẫn đến tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng, ảnh hưởng đến nguồn nước tưới tiêu và sức khỏe của người dân.

2.1. Nguyên Nhân Gây Ô Nhiễm Nước Thải

Nguyên nhân chính gây ô nhiễm nước thải bao gồm quy trình sản xuất lạc hậu, thiếu công nghệ xử lý nước thải và ý thức bảo vệ môi trường của người dân còn hạn chế.

2.2. Tác Động Của Ô Nhiễm Đến Sức Khỏe Cộng Đồng

Ô nhiễm nước thải đã dẫn đến nhiều vấn đề sức khỏe cho người dân, bao gồm các bệnh về hô hấp, tiêu hóa và các bệnh liên quan đến nước. Điều này cần được quan tâm và giải quyết kịp thời.

III. Phương Pháp Đánh Giá Môi Trường Nước Thải Tại Làng Nghề

Để đánh giá môi trường nước thải tại làng nghề Khắc Niệm, cần áp dụng các phương pháp khoa học và thực tiễn. Việc thu thập dữ liệu và phân tích chất lượng nước là rất quan trọng.

3.1. Phương Pháp Thu Thập Dữ Liệu

Dữ liệu được thu thập từ các mẫu nước thải và nước mặt tại các điểm xả thải. Các chỉ tiêu như BOD, COD, TSS được phân tích để đánh giá mức độ ô nhiễm.

3.2. Phân Tích Chất Lượng Nước

Phân tích chất lượng nước giúp xác định mức độ ô nhiễm và đưa ra các giải pháp xử lý phù hợp. Kết quả phân tích cho thấy nhiều chỉ tiêu vượt quá quy chuẩn cho phép.

IV. Giải Pháp Cải Thiện Môi Trường Nước Thải Tại Làng Nghề

Để cải thiện chất lượng môi trường nước thải, cần có các giải pháp đồng bộ từ chính quyền và cộng đồng. Việc nâng cao nhận thức và áp dụng công nghệ xử lý hiện đại là rất cần thiết.

4.1. Giải Pháp Về Công Nghệ Xử Lý Nước Thải

Áp dụng công nghệ xử lý nước thải tiên tiến giúp giảm thiểu ô nhiễm. Các hệ thống xử lý sinh học và hóa học có thể được áp dụng để cải thiện chất lượng nước.

4.2. Tăng Cường Quản Lý Môi Trường

Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng trong việc quản lý môi trường. Các chính sách và quy định cần được thực thi nghiêm ngặt để bảo vệ môi trường.

V. Kết Quả Nghiên Cứu Và Ứng Dụng Thực Tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy chất lượng nước thải tại làng nghề Khắc Niệm đang ở mức báo động. Các giải pháp đề xuất sẽ giúp cải thiện tình hình ô nhiễm và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

5.1. Đánh Giá Kết Quả Nghiên Cứu

Kết quả phân tích cho thấy nhiều chỉ tiêu ô nhiễm vượt quá quy chuẩn cho phép. Điều này cần được khắc phục kịp thời để bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

5.2. Ứng Dụng Các Giải Pháp Đề Xuất

Các giải pháp đề xuất sẽ được áp dụng trong thực tiễn nhằm cải thiện chất lượng môi trường nước thải. Sự tham gia của cộng đồng là rất quan trọng trong quá trình này.

VI. Kết Luận Và Tương Lai Của Đánh Giá Môi Trường Nước Thải

Đánh giá môi trường nước thải tại làng nghề sản xuất bún Khắc Niệm là một nhiệm vụ cấp thiết. Cần có sự quan tâm và hành động kịp thời để bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng.

6.1. Tầm Quan Trọng Của Đánh Giá Môi Trường

Đánh giá môi trường giúp nhận diện các vấn đề ô nhiễm và đưa ra các giải pháp kịp thời. Đây là bước đầu tiên trong việc bảo vệ môi trường sống.

6.2. Hướng Đi Tương Lai Cho Làng Nghề

Hướng đi tương lai cho làng nghề Khắc Niệm cần tập trung vào phát triển bền vững, bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng sản phẩm. Sự hợp tác giữa các bên liên quan là rất cần thiết.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Làng nghề chế biến nông sản thực phẩm đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy kinh tế nông thôn, giải quyết việc làm cho hàng triệu lao động. Tuy nhiên, tình trạng xả thải tự phát không qua xử lý đang biến nhiều khu vực thành điểm nóng ô nhiễm môi trường. Tại làng nghề bún Khắc Niệm thuộc thành phố Bắc Ninh, hơn 700 hộ sản xuất tạo ra sản lượng khoảng 8 đến 10 tấn bún mỗi ngày, đồng thời phát sinh lưu lượng nước thải lên tới 3.150 m³/ngày. Nguồn nước thải chưa qua xử lý triệt để xả thẳng ra hệ thống kênh mương đã làm suy thoái nghiêm trọng chất lượng nước sông Tào Khê – nguồn nước tưới tiêu trọng yếu cho hai huyện Quế Võ và Tiên Du.

Nghiên cứu tập trung giải quyết bài toán mất cân bằng giữa phát triển kinh tế làng nghề và bảo vệ môi trường sinh thái. Mục tiêu cụ thể của đề tài là khảo sát, đánh giá toàn diện hiện trạng lưu lượng và chất lượng nước thải, phân tích hiệu quả công tác quản lý nhà nước, đồng thời xác định mức độ tác động của ô nhiễm đến sức khỏe cộng đồng dân cư.

Phạm vi nghiên cứu được thực hiện trên địa bàn phường Khắc Niệm, thành phố Bắc Ninh trong suốt giai đoạn từ tháng 01/2015 đến tháng 12/2015. Kết quả phân tích chỉ ra nồng độ các chất ô nhiễm hữu cơ như BOD5, COD, TSS vượt quy chuẩn quốc gia từ 1,05 đến 31,8 lần. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, cung cấp luận cứ khoa học vững chắc để các cơ quan chức năng hoàn thiện quy hoạch môi trường, thiết lập hệ thống xử lý nước thải công suất trên 3.000 m³/ngày nhằm bảo vệ sức khỏe cho 15.896 người dân địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu ứng dụng lý thuyết chuyển hóa ô nhiễm hữu cơ và cân bằng vật chất trong công nghệ chế biến nông sản thực phẩm. Quá trình ngâm, rửa gạo và ép bột làm thất thoát một lượng lớn tinh bột vào nước. Tinh bột bị vi sinh vật phân giải yếm khí tạo thành các axit hữu cơ mạch ngắn, làm giảm độ pH và phát sinh khí có mùi hôi đặc trưng như H2S, NH3, CH4.

Mô hình Động lực - Áp lực - Trạng thái - Tác động - Đáp ứng (DPSIR) được áp dụng để phân tích tương tác đa chiều giữa hoạt động sản xuất tiểu thủ công nghiệp và môi trường. Động lực phát triển kinh tế tạo áp lực xả thải 3.150 m³/ngày, làm thay đổi trạng thái chất lượng nước mặt, tác động trực tiếp lên hệ sinh thái thủy vực và thúc đẩy chính quyền đưa ra các biện pháp đáp ứng quản lý.

Khung lý thuyết bao gồm bốn khái niệm trọng tâm:

• Nước thải làng nghề chế biến thực phẩm: Nguồn thải đặc thù chứa hàm lượng chất hữu cơ cao, cặn lơ lửng lớn và dễ phân hủy sinh học.
• Nhu cầu oxy sinh hóa (BOD5) và nhu cầu oxy hóa học (COD): Các chỉ số biểu thị mức độ ô nhiễm hữu cơ có khả năng phân hủy sinh học và tổng lượng chất oxy hóa trong nước.
• Tổng chất rắn lơ lửng (TSS): Trọng lượng các hạt chất rắn không tan bị cuốn theo dòng chảy trong quá trình xoa, nghiền và lọc ép bột.
• Sức tải môi trường tiếp nhận: Khả năng tự làm sạch tự nhiên của hệ thống kênh rãnh, ao hồ mà không làm suy thoái chất lượng nguồn nước.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp đồng bộ nguồn dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp thực địa:

• Dữ liệu thứ cấp: Thu thập từ Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bắc Ninh, Trung tâm Quan trắc Tài nguyên và Môi trường Bắc Ninh, Phòng Tài nguyên và Môi trường thành phố Bắc Ninh và các văn bản pháp lý như Quyết định số 249/2014/QĐ-UBND, Quyết định số 1139/QĐ-UBND.
• Phương pháp điều tra xã hội học: Thực hiện phát phiếu điều tra ngẫu nhiên phân tầng tới 60 hộ gia đình sản xuất bún để thu thập thông tin về công nghệ, định mức nguyên liệu và bệnh tật phát sinh. Đồng thời tổ chức 01 cuộc họp nhóm tập trung với 30 đại biểu gồm cán bộ địa phương và người dân nhằm phân tích ma trận SWOT về quản lý môi trường.
• Phương pháp khảo sát và quan trắc thực địa: Được tiến hành qua 04 đợt khảo sát trong năm 2015. Vị trí quan trắc gồm 06 điểm lấy mẫu nước thải đại diện (NT1 đến NT6) tại các cống xả chính của thôn Tiền Trong, Tiền Ngoài, thôn Mồ và 05 điểm lấy mẫu nước mặt (NM1 đến NM5) tại các kênh tiếp nhận như kênh T22, kênh Nội đồng và ao hồ dân sinh.

Quy trình lấy mẫu tuân thủ nghiêm ngặt Thông tư số 29/2011/TT-BTNMT và TCVN 6663-1:2011. Các mẫu nước được phân tích tại Phòng Quan trắc Môi trường thuộc Trung tâm Quan trắc Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bắc Ninh theo các phương pháp chuẩn: SMEWW 5210B:2012 cho BOD5, HACH 8000:1998 cho COD, SMEWW 2540D:2012 cho TSS và TCVN 6187-2:1996 cho Coliform. Toàn bộ quy trình phân tích đáp ứng tiêu chuẩn QA/QC theo Thông tư số 21/2012/TT-BTNMT nhằm đảm bảo tính chính xác tuyệt đối của số liệu. Dữ liệu sau đó được xử lý thống kê bằng phần mềm Excel.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực địa ghi nhận tổng lưu lượng nước thải phát sinh từ 3 thôn sản xuất bún đạt 3.150 m³/ngày. Trong đó, thôn Tiền Ngoài xả 1.015 m³/ngày, thôn Tiền Trong xả 1.300 m³/ngày và thôn Mồ xả 835 m³/ngày. Trạm xử lý nước thải thí điểm tại thôn Tiền Trong chỉ đạt công suất 400 m³/ngày, đồng nghĩa với việc có tới 2.750 m³/ngày (tương đương 87,3% tổng lượng nước thải) đang xả trực tiếp ra môi trường tự nhiên mà không qua xử lý.

Chất lượng nước thải tại 6 điểm khảo sát đều vượt ngưỡng cho phép của QCVN 40:2011/BTNMT (Cột B):

• Hàm lượng TSS dao động từ 2.172 mg/l đến 3.814 mg/l, vượt quy chuẩn từ 18,1 đến 31,8 lần. Điểm xả khu vực Đồng Mạ thuộc thôn Tiền Ngoài (mẫu NT5) có mức vượt cao nhất là 31,8 lần.
• Hàm lượng COD biến thiên từ 1.534 mg/l đến 3.029 mg/l, vượt từ 8,5 đến 25,2 lần giới hạn cho phép.
• Hàm lượng BOD5 dao động từ 934,6 mg/l đến 1.521 mg/l, vượt quy chuẩn từ 16,4 đến 25,35 lần.
• Nồng độ Amoni vượt từ 1,22 đến 3,0 lần; Tổng Nitơ vượt từ 1,05 đến 1,5 lần; Tổng Phốt pho vượt từ 2,37 đến 3,83 lần. Chỉ số vi sinh Coliform đạt từ 20.000 đến 32.500 MPN/100ml, vượt quy chuẩn từ 4,0 đến 6,5 lần.

Đối với môi trường nước mặt, 5/5 mẫu phân tích đều bị ô nhiễm hữu cơ nghiêm trọng theo QCVN 08:2008/BTNMT:

• Nồng độ oxy hòa tan (DO) suy giảm mạnh, chỉ đạt từ 1,2 đến 3,6 mg/l (quy chuẩn yêu cầu ≥ 4 mg/l).
• Hàm lượng COD tại kênh T22 tiếp nhận nước thải thôn Mồ (mẫu NM1) lên tới 423 mg/l, vượt 14,1 lần quy chuẩn; nồng độ BOD5 đạt 200,6 mg/l, vượt 13,4 lần.
• Điều tra dịch tễ cho thấy tỷ lệ người dân mắc bệnh đường hô hấp chiếm 30%, các bệnh về tai mũi họng chiếm 28% và bệnh ngoài da chiếm 25%.

Thảo luận kết quả

Thực trạng ô nhiễm bắt nguồn từ quy trình công nghệ còn lạc hậu. Trong 60 hộ điều tra, có tới 58,3% hộ sử dụng trang thiết bị bán thủ công và 31,6% hộ duy trì phương thức thủ công, chỉ có 10,1% hộ đầu tư máy móc hiện đại. Để sản xuất 100 kg bún thành phẩm, người dân tiêu tốn trung bình 50 kg gạo, 7,4 kWh điện và khoảng 3,8 m³ nước. Lượng nước thải này chứa lượng lớn bột chua lên men kết hợp với chất thải chăn nuôi từ đàn lợn 8.100 con trên địa bàn khiến mức độ ô nhiễm gia tăng gấp bội.

Khi so sánh với các làng nghề chế biến nông sản khác ở miền Bắc, nồng độ ô nhiễm tại Khắc Niệm có tính chất tương đồng nhưng tải lượng thải phân tán cao hơn. Điển hình như làng nghề bún Phú Đô (Hà Nội) có nồng độ COD trung bình khoảng 5.300 mg/l và BOD5 khoảng 2.400 mg/l. Tuy nhiên, do Khắc Niệm chưa có hệ thống thu gom đồng bộ nên tải lượng hữu cơ phát thải ra nguồn tiếp nhận nội đồng lớn hơn nhiều.

Dữ liệu nghiên cứu có thể được minh họa trực quan thông qua biểu đồ cột so sánh nồng độ COD, BOD5 thực tế với giới hạn quy chuẩn QCVN 40:2011/BTNMT tại 6 điểm xả thải. Cùng với đó, bảng tổng hợp phân tích ma trận điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức (SWOT) giúp làm rõ bức tranh quản trị môi trường cấp cơ sở. Tình trạng thiếu hụt nguồn lực tài chính, công nghệ xử lý chưa hoàn thiện và việc thiếu quy hoạch phân khu sản xuất riêng biệt là những rào cản lớn nhất hiện nay.

Đề xuất và khuyến nghị

• Hoàn thiện và nâng công suất hệ thống xử lý nước thải tập trung: Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Ninh cùng Ban Quản lý dự án cần đẩy nhanh tiến độ triển khai Quyết định số 1139/QĐ-UBND, mở rộng công suất trạm xử lý nước thải tập trung từ 400 m³/ngày lên 3.500 m³/ngày trong giai đoạn 2016-2020. Mục tiêu là xử lý 100% lượng nước thải phát sinh đạt quy chuẩn QCVN 40:2011/BTNMT trước khi xả ra sông Tào Khê.
• Chuyển giao công nghệ sản xuất sạch hơn: Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Bắc Ninh phối hợp với Phòng Kinh tế thành phố Bắc Ninh hỗ trợ vốn vay ưu đãi cho hơn 700 hộ sản xuất, thúc đẩy chuyển đổi 100% thiết bị ép sợi cơ giới hóa khép kín và tái sử dụng nước làm mát. Giải pháp này giúp giảm định mức tiêu thụ nước từ 3,8 m³ xuống dưới 2,5 m³/100 kg bún thành phẩm trước năm 2018.
• Xây dựng mô hình tuần hoàn chất thải chăn nuôi - chế biến: Chi cục Bảo vệ Môi trường hướng dẫn 400 hộ chăn nuôi quy mô 5-6 con lợn lắp đặt hệ thống hầm biogas composite kết hợp bể lắng lọc tinh bột. Phương án này xử lý triệt để 100% nước rửa bột chua giàu dinh dưỡng làm thức ăn chăn nuôi và tận dụng khí sinh học làm chất đốt, hoàn thành trong vòng 12 tháng.
• Tăng cường thể chế quản lý và thanh tra môi trường: Ủy ban nhân dân phường Khắc Niệm thành lập Tổ tự quản môi trường làng nghề, áp dụng triệt để Quyết định số 249/2014/QĐ-UBND. Thiết lập tần suất quan trắc định kỳ 4 lần/năm, kiên quyết xử phạt hành chính và cưỡng chế cắt điện đối với các cơ sở vi phạm cố tình xả thải chưa qua xử lý.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cơ quan quản lý nhà nước về tài nguyên và môi trường: Các chuyên viên tại Sở Tài nguyên và Môi trường, Phòng Tài nguyên và Môi trường các cấp có thể sử dụng số liệu định lượng về 13 điểm xả và 3.150 m³ nước thải/ngày để xây dựng quy hoạch bảo vệ môi trường lưu vực sông Cầu và các đề án làng nghề bền vững.
• Cán bộ chính quyền cấp xã, phường có làng nghề: Lãnh đạo Ủy ban nhân dân các địa phương đang đối mặt với bài toán ô nhiễm tiểu thủ công nghiệp có thể tham khảo mô hình phân cấp quản lý, quy chế bảo vệ môi trường và cách thức thành lập tổ tự quản cộng đồng tại Khắc Niệm.
• Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên cao học: Các nhà khoa học thuộc chuyên ngành Khoa học Môi trường, Quản lý Tài nguyên có thể kế thừa bộ công cụ đánh giá kết hợp giữa khảo sát xã hội học 60 hộ dân, phương pháp SWOT và quy trình quan trắc chuẩn QA/QC để phát triển các nghiên cứu tương tự.
• Doanh nghiệp tư vấn và chuyển giao công nghệ xử lý môi trường: Các kỹ sư môi trường có thể khai thác số liệu phân tích nồng độ COD trên 3.000 mg/l, BOD5 trên 1.500 mg/l và tỷ lệ C:N:P thực tế để tính toán thiết kế hệ thống xử lý nước thải giàu tinh bột tối ưu về chi phí.

Câu hỏi thường gặp

• Nguồn gốc chính phát sinh nước thải ô nhiễm trong quá trình làm bún là gì? Nước thải phát sinh chủ yếu từ công đoạn vo, ngâm gạo, xay bột ướt và làm nguội bún. Trung bình sản xuất 100 kg bún cần 3,8 m³ nước, trong đó nước ngâm gạo và xay bột chứa hàm lượng tinh bột thất thoát lớn, nhanh chóng lên men tạo mùi chua nồng và tải lượng BOD5 lên tới 1.521 mg/l.

• Mức độ ô nhiễm nước thải tại làng nghề Khắc Niệm vượt quy chuẩn bao nhiêu lần? Kết quả phân tích 6 mẫu nước thải NT1 đến NT6 cho thấy các chỉ tiêu đều vượt QCVN 40:2011/BTNMT: TSS vượt từ 18,1 đến 31,8 lần, COD vượt từ 8,5 đến 25,2 lần, BOD5 vượt từ 16,4 đến 25,35 lần và Coliform vượt từ 4 đến 6,5 lần.

• Hoạt động xả thải của làng nghề bún ảnh hưởng đến chất lượng nước mặt ra sao? Nước thải xả thẳng làm suy giảm nghiêm trọng nguồn nước tiếp nhận. Tại kênh T22 và kênh Nội đồng, hàm lượng COD vượt quy chuẩn QCVN 08:2008/BTNMT tới 14,1 lần, BOD5 vượt 13,4 lần và nồng độ oxy hòa tan (DO) tụt giảm xuống mức 1,2 mg/l, làm tê liệt khả năng tự làm sạch của thủy vực.

• Tỷ lệ cơ giới hóa và công nghệ sản xuất của các hộ dân Khắc Niệm hiện nay như thế nào? Theo khảo sát tại 60 hộ gia đình, có 31,6% hộ vẫn sử dụng thiết bị thủ công, 58,3% hộ sử dụng trang thiết bị bán thủ công và chỉ có 10,1% hộ đầu tư máy móc tự động hóa hiện đại. Thiết bị bán thủ công chiếm đa số dẫn đến tiêu hao nhiều nước và phát sinh lượng thải lớn.

• Những bệnh tật nào phổ biến nhất đối với cộng đồng dân cư làng nghề? Ô nhiễm môi trường nước và không khí đã gây ra nhiều hệ lụy sức khỏe. Kết quả điều tra thực tế ghi nhận 30% người dân mắc các bệnh về đường hô hấp, 28% mắc bệnh tai mũi họng và 25% gặp các vấn đề về bệnh da liễu do tiếp xúc thường xuyên với nguồn nước nhiễm khuẩn.

Kết luận

• Tổng lượng nước thải làng nghề sản xuất bún Khắc Niệm phát sinh khoảng 3.150 m³/ngày nhưng trạm xử lý thí điểm chỉ đáp ứng được 400 m³/ngày, để lại 2.750 m³/ngày xả thẳng ra môi trường.
• Toàn bộ 6/6 vị trí nước thải đều vượt quy chuẩn QCVN 40:2011/BTNMT, điển hình nồng độ TSS vượt tới 31,8 lần, COD vượt 25,2 lần và BOD5 vượt 25,35 lần.
• Môi trường nước mặt tiếp nhận tại kênh T22 và ao hồ lân cận bị suy thoái nghiêm trọng với COD vượt 14,1 lần và nồng độ DO suy kiệt xuống 1,2 mg/l.
• Áp lực kép từ hơn 700 hộ sản xuất bún cùng đàn lợn 8.100 con đã làm gia tăng tỷ lệ mắc bệnh đường hô hấp (30%) và tai mũi họng (28%) ở cộng đồng.
• Luận văn đóng góp hệ thống 6 nhóm giải pháp toàn diện từ quy hoạch thể chế, hỗ trợ tài chính đến công nghệ xử lý sinh học tập trung công suất 3.500 m³/ngày.

Các cấp chính quyền cần khẩn trương hoàn thành trạm xử lý nước thải tập trung giai đoạn 2016-2020 và kiểm soát chặt chẽ 13 cửa xả thải. Độc giả, nhà quản lý và các cơ sở nghiên cứu hãy cùng chia sẻ, áp dụng rộng rãi các giải pháp từ luận văn để bảo vệ môi trường làng nghề bền vững ngay hôm nay!

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN VĂN HƯNG ĐÁNH GIÁ MÔI TRƯỜNG NƯỚC THẢI LÀNG NGHỀ SẢN XUẤT BÚN KHẮC NIỆM, THÀNH PHỐ BẮC NINH Chuyên ngành: Khoa học Môi trường Mã số: 60 44 03 01 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Đoàn Văn Điếm NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Nguyễn Văn Hưng 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.

Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc PGS.TS Đoàn Văn Điếm; Khoa Khoa học Môi trường, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Khoa Khoa học Môi trường - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ công chức, viên chức Trung tâm Quan trắc Tài nguyên và Môi trường đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn.

Xin trân trọng cảm ơn! Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Nguyễn Văn Hưng 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan. 3 Danh mục chữ viết tắt. 6 Danh mục bảng biểu. 7 Danh mục hình.

8 Trích yếu luận văn. Tính cấp thiết của đề tài. Giả thuyết khoa học. Mục tiêu của đề tài.

Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài. Tổng quan tài liệu. Tổng quan về làng nghề và quá trình phát triển.

Lịch sử phát triển làng nghề trên thế giới. Quá trình phát triển làng nghề ở Việt Nam. Khái niệm làng nghề, tiêu chí công nhận làng nghề. Phân loại làng nghề.

Tình hình phát triển làng nghề ở Bắc Ninh. Làng nghề và phát triển kinh tế - xã hội. Vai trò của làng nghề trong phát triển kinh tế và giải quyết lao động, việc làm. Vai trò của làng nghề đối với các vấn đề xã hội.

Vai trò của làng nghề trong phát triển cơ sở hạ tầng kỹ thuật nông thôn. Vấn đề môi trường làng nghề. Áp lực từ quá trình phát triển làng nghề tới môi trường. Hiện trạng ô nhiễm môi trường làng nghề.

Làng nghề chế biến thực phẩm và áp lực môi trường. 28 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu.

Thời gian nghiên cứu. Đối tượng/vật liệu nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

Phương pháp điều tra thu thập số liệu thứ cấp. Phương pháp phỏng vấn người dân bằng phiếu câu hỏi. Phương pháp họp nhóm. Phương pháp điều tra khảo sát thực địa.

Phương pháp lấy mẫu hiện trường, phân tích phòng thí nghiệm. Phương pháp xử lý số liệu. Kết quả và thảo luận. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và tình hình sản xuất bún ở làng nghề bún Khắc Niệm.

Vị trí địa lý. Đặc điểm địa hình, địa mạo. Đặc điểm địa chất. Đặc điểm kinh tế, xã hội.

Hiện trạng sản xuất bún ở làng nghề. Hiện trạng môi trường nước thải làng nghề. Lưu lượng nước thải. Chất lượng nước thải.

Chất lượng nước mặt. Đánh giá công tác quản lý môi trường làng nghề sản xuất bún Khắc Niệm. Những việc đã làm được. Người dân đánh giá thực trạng môi trường và công tác quản lý.

Những thách thức và tồn tại. Nguyên nhân của những tồn tại. Đánh giá của người dân về quản lý môi trường và ảnh hưởng của làng nghề với sức khỏe cộng đồng. Đánh giá của người dân về môi trường và công tác quản lý.

55 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Đánh giá của người dân về sức khỏe cộng đồng. Đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý môi trường nước thải làng nghề sản xuất bún Khắc Niệm, thành phố Bắc Ninh. Giải pháp về cơ cấu tổ chức quản lý môi trường.

Giải pháp về mặt chính sách, thể chế, luật pháp liên quan đến lĩnh vực bảo vệ môi trường. Giải pháp về mặt tài chính, đầu tư cho bảo vệ môi trường. Vấn đề tăng cường các hoạt động giám sát chất lượng, quan trắc và cảnh báo ô nhiễm môi trường. Giải pháp tăng cường sự tham gia của cộng đồng bảo vệ môi trường.

Giải pháp kỹ thuật. Kết luận và kiến nghị. 66 Tài liệu tham khảo. 69 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BTNMT Bộ Tài nguyên Môi trường BVMT Bảo vệ môi trường BOD Nhu cầu oxy sinh hóa CBTP Chế biến thực phẩm COD Nhu cầu oxy hóa học NSTP Nông sản thực phẩm QLMT Quản lý môi trường QCVN Quy chuẩn Việt Nam QCCP Quy chuẩn cho phép TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam TSS Tổng chất rắn lơ lửng TTCN Tiểu thủ công nghiệp UBND Ủy ban nhân dân 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 2.

Danh sách các làng nghề trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh. Đặc trưng ô nhiễm từ sản xuất của một số loại hình làng nghề. Đặc trưng nước thải tại một số làng nghề chế biến nông sản thực phẩm điển hình. Ước tính tải lượng ô nhiễm thải ra từ một số làng nghề dệt nhuộm.

Tải lượng ô nhiễm do sử dụng than ở một số làng nghề sản xuất vật liệu xây dựng. Vị trí lấy mẫu nước thải tại làng nghề bún Khắc Niệm. Vị trí lấy mẫu nước mặt tại làng nghề bún Khắc Niệm. Thông số phân tích nước và phương pháp thử.

Định mức tiêu thụ nguyên, nhiên liệu trong quy trình sản xuất. Đánh giá tác động của các công đoạn sản xuất tới môi trường. Lưu lượng nước tại các điểm xả thải. Kết quả phân tích chất lượng nước thải tại làng nghê bún.

Chất lượng môi trường nước mặt tại phường Khắc Niệm. Điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức về môi trường và công tác quản lý môi trường tại làng nghề sản xuất bún Khắc Niệm. Lượng nước sử dụng và nước thải trong quá trình sản xuất bún. Thống kê các bệnh thường gặp tại làng nghề Khắc Niệm.

57 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HÌNH Hình 2. Sự phân bố các làng nghề Việt Nam theo khu vực. Sơ đồ vị trí lấy mẫu nước thải, nước mặt. Bản đồ hành chính phường Khắc Niệm, TP Bắc Ninh.

Luồng tiêu thụ sản phẩm. Quy trình sản xuất bún. Trang thiết bị trong quá trình sản xuất bún. Bộ máy tổ chức quản lý nhà nước về BVMT tỉnh Bắc Ninh.

Tình hình đổ nước thải. Mức độ ảnh hưởng của môi trường nước theo đánh giá của người dân. Cơ cấu hệ thống quản lý môi trường cấp phường. 59 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Mục đích của Luận văn với nội dung chủ yếu là: Đề xuất giải pháp nhằm cải thiện chất lượng môi trường nước thải làng nghề sản xuất bún Khắc Niệm, thành phố Bắc Ninh.

Trong đó, đối tượng nghiên cứu là môi trường nước thải tại làng nghề sản xuất bún Khắc Niệm, thành phố Bắc Ninh. Luận văn chỉ rõ các vấn đề về công tác quản lý môi trường ở địa phương như: Hiện trạng công tác quản lý môi trường nước thải làng nghề sản xuất bún Khắc Niệm, thành phố Bắc Ninh. Đánh giá về công tác quản lý môi trường, đánh giá của người dân môi trường nước thải, ảnh hưởng của nó đối với sức khỏe cộng đồng. Kết quả nghiên cứu của luận văn cho thấy chất lượng môi trường nước thải hầu hết có các thông số đều vượt QCVN cho phép; các chỉ tiêu như BOD, COD, TSS, tổng N, tổng P, Coliform vượt quá QCVN từ 1,05 đến 31,8 lần.

Môi trường bị ô nhiễm đã ảnh hưởng lớn tới sức khỏe của cộng đồng làng nghề, và các vùng lân cận. Rất nhiều loại bệnh tật ở làng nghề có liên quan như: Bệnh hô hấp (30%), các vấn đề liên quan tới tai mũi họng (28%), phụ khoa… Đứng trước thực trạng ô nhiễm môi trường trên và công tác quản lý nhà nước về môi trường, luận văn đã đưa ra được sáu giải pháp nhằm giảm thiểu ô nhiễm môi trường làng nghề sản xuất bún Khắc Niệm, thành phố Bắc Ninh. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] THESIS ABSTRACT The selection of topics on the research objectives: Proposed measures to improve the environmental quality of waste water village noodle production Khac Niem, Bac Ninh city. In particular, the object of study is the environment in the village sewage Khac Niem noodle production, Bac Ninh city.

The dissertation also shows the problems of environmental management locally as: Current status of environmental management of wastewater village noodle production Khac Niem, Bac Ninh City. Evaluation of environmental management, assessment of environmental people waste water, its impact on public health. Through the research results of the thesis: Environmental quality effluent most parameters have exceeded QCVN allowed; indicators such as BOD, COD, TSS, total N, total P, Coliform exceeds QCVN from 1. Environmental pollution has been a major influence on the health of the village community, and the surrounding areas.

A lot of kinds of disease among the relevant villages such as respiratory disease (30%), problems related to ear, nose and throat (28%), gynecological.