CHƯƠNG I: MỘT SỐ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ HIỆU QUẢ KINH DOANH THUÔC LÁ CỦA DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI Luan van 6 1.1 Bản chất và sự cần thiết nâng cao hiệu quả kinh doanh thuốc lá của doanh nghiệp thương mại.1 Những vấn đề cơ bản về doanh nghiệp thương mại. a, Khái niệm hoạt động thương mại - Theo khoản 1 điều 3 luật thương mại 2005: “Hoạt động thương mại là hoạt động nhằm mục đích sinh lợi, bao gồm mua bán hàng hoá, cung ứng dịch vụ, đầu tư, xúc tiến thương mại và các hoạt động nhằm mục đích sinh lợi khác“ Hai lĩnh vực chủ yếu của hoạt động thương mại là thương mại hàng hóa và thương mại dịch vụ + Mua bán hàng hoá (Thương mại hàng hóa) là hoạt động thương mại, theo đó bên bán có nghĩa vụ giao hàng, chuyển quyền sở hữu hàng hóa cho bên mua và nhận thanh toán; bên mua có nghĩa vụ thanh toán cho bên bán, nhận hàng và quyền sở hữu hàng hoá theo thỏa thuận ( theo khoản 8 điều 3 Luật thương mại 2005) + Cung ứng dịch vụ (Thương mại dịch vụ) là hoạt động thương mại, theo đó một bên (gọi là bên cung ứng dịch vụ) có nghĩa vụ thực hiện dịch vụ cho một bên khác và nhận thanh toán; bên sử dụng dịch vụ (gọi là khách hàng) có nghĩa vụ thanh toán cho bên cung ứng dịch vụ và sử dụng dịch vụ theo thỏa thuận (Theo khoản 9 điều 3 Luật thương mại 2005) b, Khái niệm và phân loại doanh nghiệp thương mại - Khái niệm doanh nghiệp thương mại Theo khoản 7 diều 4 luật doanh nghiệp năm 2014, “doanh nghiệp” là tổ chức có tên, có tài sản, có trụ sở giao dịch được đăng ký thành lập theo quy định của pháp luật nhằm mục đích kinh doanh. Đây là định nghĩa doanh nghiệp nói chung, vì vậy theo cách định nghĩa này “doanh nghiệp thương mại” (DNTM) là một doanh nghiệp được thành lập hợp pháp với mục đích thực hiện hoạt động kinh doanh thương mại nhằm thu lợi nhuận. Ở nước ta doanh nghiệp thương mại chủ yếu hoạt động trong 2 lĩnh vực : Thương mại hàng hóa và Thương mại dịch vụ.
Luan van 7 Đặc thù của doanh nghiệp thương mại là thực hiện hoạt động lưu thông hàng hóa, dịch vụ từ nơi sản xuất đến nơi tiêu dùng chứ không trực tiếp sản xuất ra các hàng hóa dịch vụ đó, thực hiện mua hàng hóa, dịch vụ để bán chứ không phải để tiêu dùng. - Phân loại doanh nghiệp thương mại: Trong thực tế, có nhiều tiêu chí khác nhau để phân loại doanh nghiệp thương mại. Dưới góc độ tiếp cận hiệu quả kinh doanh của DNTM, nhằm đánh giá thành công hạn chế và chỉ ra các biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh của DNTM, tác giả phân loại doanh nghiệp thương mại theo các tiêu chí sau : (1) Căn cứ vào tính chất của mặt hàng kinh doanh của doanh nghiệp: + Doanh nghiệp kinh doanh chuyên môn hóa: đó là các doanh nghiệp chuyên kinh doanh một hoặc một số hàng hóa hoặc dịch vụ có cùng công dụng, trạng thái hoặc tính chất nhất định. + Các doanh nghiệp kinh doanh tổng hợp: là các doanh nghiệp kinh doanh nhiều mặt hàng hóa hoặc dịch vụ có công dụng, trạng thái, tính chất khác nhau.
+ Các doanh nghiệp kinh doanh đa dạng hóa (hỗn hợp): các doanh nghiệp kinh doanh cả sản xuất, cả kinh doanh hàng hóa và thực hiện các hoạt động dịch vụ thương mại. (2) Căn cứ vào quy mô hoạt động của doanh nghiệp: + Doanh nghiệp thương mại có quy mô nhỏ: Các DNTM này có vốn điều lệ dưới 10 tỷ đồng với số lượng lao động từ trên 10 đến 200 người. Các DNTM có quy mô nhỏ thường hoạt động dưới các hình thức doanh nghiệp tư nhân. + Doanh nghiệp thương mại có quy mô vừa: Các DNTM này có vốn điều lệ dưới 10 tỷ đồng với số lượng lao động từ trên 200 đến 300 người.
Các DNTM có quy mô vừa thường hoạt động dưới hình thức công ty TNHH, công ty cổ phần. + Doanh nghiệp thương mại có quy mô lớn: Các DNTM này có vốn điều lệ trên 10 tỷ đồng với số lượng lao động từ 300 người trở lên. Các DNTM có quy mô lớn thường hoạt động dưới các hình thức tổng công ty, tập đoàn kinh tế, công ty cổ phần. Luan van 8 Để xếp loại doanh nghiệp người ta thường căn cứ vào hệ thống các tiêu thức khác nhau.
Đối với DNTM tiêu thức để xếp loại là số vốn kinh doanh, số lượng lao động, doanh số hàng hóa lưu chuyển hàng năm, phạm vi kinh doanh. ( 3 ) Căn cứ theo phân cấp quản lý doanh nghiệp: + Các DNTM do các bộ, các ngành của Trung ương quản lý. + Các DNTM do địa phương quản lý như các DNTM thuộc tỉnh (thành phố), thuộc huyện, quận, thị trấn, thị xã quản lý. (4) Căn cứ theo chế độ sở hữu tư liệu sản xuất của doanh nghiệp: + Doanh nghiệp thương mại nhà nước: là DNTM được nhà nước đầu tư hoặc cấp 100% vốn kinh doanh.
+Doanh nghiệp thương mại tập thể: là DNTM mà vốn kinh doanh do tập thể người lao động tự nguyện góp vào để kinh doanh. + Các công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần, công ty liên doanh. + Doanh nghiệp tư nhân: do các tư nhân trong nước và nước ngoài bỏ vốn kinh doanh. + Hệ thống người buôn bán nhỏ: là hộ cá thể có các cửa hàng, quầy hàng kinh doanh các hàng hóa phục vụ nhu cầu tiêu dùng của nhân dân.
c, Chức năng và vai trò của doanh nghiệp thương mại trong nền kinh tế. - Chức năng của doanh nghiệp thương mại: Chức năng của DNTM là những nhiệm vụ chung nhất gắn liền với sự tồn tại, phát triển của DNTM và là tiêu thức để phân biệt DNTM với các doanh nghiệp công nghiệp, doanh nghiệp xây dựng và các doanh nghiệp của các ngành khác trong nền kinh tế quốc dân. Trong nền kinh tế thị trường DNTM có các chức năng: + Chức năng thứ nhất: DNTM phát hiện nhu cầu về hàng hóa, dịch vụ trên thị trường và tìm mọi cách để thỏa mãn các nhu cầu đó. DNTM trở thành bộ phận trung gian độc lập giữa sản xuất với tiêu dùng.
DNTM cần nghiên cứu nhu cầu thị trường để phát hiện, tìm ra những chủng loại hàng hóa, dịch vụ mà thị trường có nhu cầu và tìm mọi cách tạo ra chúng nhằm đáp ứng, thỏa mãn nhu cầu đó của khách hàng. Luan van 9 + Chức năng thứ hai: DNTM phải không ngừng nâng cao trình độ thỏa mãn nhu cầu của khách hàng để nâng cao hiệu quả kinh doanh. DNTM phải là hậu cần tốt của sản xuất và tiêu dùng, đem đến cho người tiêu dùng những hàng hóa đủ về số lượng, tốt về chất lượng, đồng bộ về cơ cấu, kịp thời gian với giá cả hợp lý. + Chức năng thứ ba: Giải quyết tốt các mối quan hệ bên trong nội bộ doanh nghiệp và quan hệ giữa doanh nghiệp với bên ngoài.
Vì giải quyết tốt các mối quan hệ bên trong và bên ngoài là việc cần thiết để tạo ra sự phối hợp nhịp nhàng trong kinh doanh. Giải quyết các mối quan hệ bên trong doanh nghiệp là giải quyết tốt các mối quan hệ giữa các thành viên trong doanh nghiệp với nhau, làm cho mọi người thân thiện, hiểu biết lẫn nhau, hiểu biết được mục tiêu nhiệm vụ của doanh nghiệp từ đó đoàn kết, phấn đấu vì mục tiêu chung. Giải quyết mối quan hệ bên trong là cơ sở, là nền tảng để giải quyết mối quan hệ bên ngoài DNTM. Đó là quan hệ với bạn hàng, người cung ứng, với cơ quan cấp trên, với cơ quan quản lý, với khách hàng.
tạo nền văn hóa doanh nghiệp, quyết định thành bại trong kinh doanh. - Vai trò của doanh nghiệp thương mại trong nền kinh tế: DNTM là hợp phần tất yếu, quan trọng đối với nền kinh tế quốc dân, là nơi thể hiện đầy đủ, tập trung nhất các mối quan hệ lớn trong xã hội: quan hệ giữa sản xuất với tiêu dùng; giữa cung và cầu; giữa tiền và hàng; giữa xuất khẩu với nhập khẩu; giữa thu và chi ngân sách, đồng thời cũng là nơi diễn ra cuộc đấu tranh gay gắt, quyết liệt giữa cơ chế quản lý cũ chưa bị xóa bỏ hoàn toàn với cơ chế quản lý mới chưa hoàn chỉnh cùng đan xen tồn tại với nhau. Bởi vậy DNTM phải phát huy vai trò là cầu nối, là trung gian cần thiết giữa sản xuất với tiêu dùng. Hoạt động của các DNTM góp phần tạo ra các điều kiện vật chất cần thiết để phát triển sản xuất, nâng cao đời sống của nhân dân; điều chỉnh tỷ lệ cân đối trong sự phát triển của các ngành, các lĩnh vực trong nền kinh tế, phát huy vai trò chỉ đạo, điều tiết thị trường, xứng đáng là công cụ chủ yếu của Nhà nước trong việc điều tiết và quản lý vĩ mô.
+ Doanh nghiệp thương mại có vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sản xuất, mở rộng lưu thông tạo điều kiện không ngừng nâng cao hiệu quả kinh doanh của các doanh nghiệp, tích cực góp phần tăng tích lũy xã hội nhằm thực hiện thắng lợi công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập mau chóng vào nền kinh tế thế giới. + Doanh nghiệp thương mại thông qua hoạt động kinh doanh của mình đã làm tốt việc phân phối hàng hóa từ nơi thừa đến nơi thiếu qua đó nâng cao mức hưởng thụ Luan van 10 của người dân. Và khi mức sống của người dân được tăng lên thì vai trò của doanh nghiệp thương mại càng quan trọng. DNTM có vai trò quan trọng trong việc mở rộng thị trường, đặc biệt là thị trường nước ngoài thông qua hoạt động xuất nhập khẩu, đưa hàng hóa trong nước ra nước ngoài và nhập hàng hóa, thiết bị kỹ thuật.2 Bản chất và hiệu quả kinh doanh thuốc lá của doanh nghiệp thương mại.
a, Khái niệm hiệu quả kinh doanh: - Hiệu quả và hiệu quả kinh doanh là hai phạm trù kinh tế được sử dụng rộng rãi trong nghiên cứu và phân tích kinh tế của DNTM. - Hiệu quả là tương quan so sánh giữa kết quả đạt được theo mục tiêu đã xác định và chi phí bỏ ra để đạt được kết quả đó. Để hoạt động, doanh nghiệp phải có mục tiêu hành động của từng thời kỳ, đó có thể là mục tiêu xã hội cũng có thể là mục tiêu kinh tế của chủ doanh nghiệp và doanh nghiệp luôn tìm cách để đạt được muc tiêu đó với chi phí thấp nhất. Đó là hiệu quả Hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp gồm hai bộ phận : Hiệu quả xã hội và hiệu quả kinh tế.