BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM LÊ HỮU TỊNH LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. Hồ Chí Minh – Năm 2003 1 MUÏC LUÏC Trang MUÏC LUÏC MÔÛ ÑAÀU 01 CHÖÔNG 1:LYÙ LUAÄN CHUNG VEÀ KEÁ TOAÙN DOANH NGHIEÄP NHÖÕNG ÑAËC TRÖNG CUÛA DOANH NGHIEÄP SAÛN XUAÁTKINH DOANH ÑA NGAØNH 08 1. Lyù luaän chung veà keá toaùn trong doanh nghieäp 08 1. Baûn chaát cuûa keá toaùn 08 1.
Vai troø cuûa keá toaùn trong doanh nghieäp 16 1. Nhieäm vuï cuûa keá toaùn trong doanh nghieäp 18 1. Heä thoáng keá toaùn trong doanh nghieäp 21 1. Caùc yeâu caàu khi hoaøn thieän heä thoáng keá toaùn doanh nghieäp 31 1.
Doanh nghieäp saûn xuaát kinh doanh ña ngaønh – Khaùi nieäm vaø ñaëc tröng cô baûn 37 1. Khaùi nieäm doanh nghieäp saûn xuaát kinh doanh ña ngaønh 37 1. Ñaëc tröng cô baûn cuûa doanh nghieäp saûn xuaát kinh doanh ña ngaønh. Moät soá moâ hình toå chöùc quaûn lyù doanh nghieäp saûn xuaát kinh doanh ña ngaønh hieän taïi vaø xu höôùng phaùt trieån trong thôøi gian tôùi 41 CHÖÔNG II: THÖÏC TRAÏNG HEÄ THOÁNG KEÁ TOAÙN TRONG CAÙC DOANH NGHIEÄP SAÛN XUAÁT KINH DOANH ÑA NGAØNH ÔÛ VIEÄT NAM 54 2.
Giôùi thieäu moät soá doanh nghieäp hoaït ñoäng theo moâ hình saûn xuaát kinh doanh ña ngaønh ôû Vieät nam vaø treân theá giôùi 54 2. Giôùi thieäu moät soá moâ hình toång quaùt veà toå chöùc coâng taùc keá toaùn 2 cuûa doanh nghieäp saûn xuaát kinh doanh ña ngaønh treân theá giôùi 64 2. Thöïc traïng heä thoáng keá toaùn taïi doanh nghieäp saûn xuaát kinh doanh ña ngaønh ôû nöôùc ta hieän nay 69 2. Toå chöùc boä maùy keá toaùn 70 2.
Heä thoáng theå leä, quy ñònh, nguyeân taéc vaø chuaån möïc keá toaùn 84 2. Chöùng töø, soå saùch, baùo caùo keá toaùn 86 2. Heä thoáng taøi khoaûn keá toaùn vaø phöông phaùp ghi soå keá toaùn 90 2. Coâng taùc kieåm tra keá toaùn, kieåm toaùn noäi boä 95 2.
Heä thoáng thoâng tin keá toaùn phuïc vuï yeâu caàu quaûn lyù doanh nghieäp 98 CHÖÔNGIII: MOÄT SOÁ GIAÛI PHAÙP GOÙP PHAÀN HOAØNTHIEÄN HEÄ THOÁNG KEÁ TOAÙN TRONG CAÙC DOANH NGHIEÄP SAÛN XUAÁT KINHDOANH ÑA NGAØNH ÔÛ VIEÄT NAM 102 3. Nhöõng quan ñieåm cô baûn ñeå hoaøn thieän heä thoáng keá toaùn trong caùc doanh nghieäp saûn xuaát kinh doanh ña ngaønh ôû Vieät nam 102 3. Caùc giaûi phaùp goùp phaàn hoaøn thieän heä thoáng keá toaùn trongcaùc doanh nghieäp saûn xuaát kinh doanh ña ngaønh ôû Vieät nam 106 3. Hoaøn thieän toå chöùc boä maùy keá toaùn vaø nhöõng vaán ñeà lieân quan ñeán toå chöùc coâng taùc keá toaùn 106 3.
Vaän duïng phuø hôïp moät soá phöông phaùp keá toaùn theo nguyeân taéc, chuaån möïc keá toaùn 121 3. Hoaøn thieän heä thoáng chöùng töø, soå saùch, baùo caùo keá toaùn 125 3. Hoaøn thieän heä thoáng taøi khoaûn vaø phöông phaùp ghi soå keá toaùn 140 3. Hoaøn thieän coâng taùc kieåm tra keá toaùn, kieåm toaùn noäi boä 150 3 3.
Hoaøn thieän heä thoáng thoâng tin keá toaùn phuïc vuï cho coâng taùc quaûn trò doanh nghieäp 154 3. Caùc bieän phaùp ñeå thöïc hieän nhöõng giaûi phaùp 162 3. Ñoái vôùi baûn thaân doanh nghieäp 163 3. Ñoái vôùi toå chöùc vaø hoäi ngheà nghieäp 164 3.
Ñoái vôùi Boä Taøi chính 164 3. Ñoái vôùi Chính phuû 165 KEÁT LUAÄN 168 DANH MUÏC COÂNG TRÌNH CUÛA TAÙC GIAÛ 171 TAØI LIEÄU THAM KHAÛO 172 PHUÏ LUÏC 4 MÔÛ ÑAÀU 1. TÍNH CAÁP THIEÁT CUÛA ÑEÀ TAØI Töø nhöõng naêm ñaàu cuûa thaäp kyû 90, neàn kinh teá Vieät nam ñaõ coù nhöõng thaønh töïu ñaùng ghi nhaän. Vôùi nhöõng chuû tröông, chính saùch ñoåi môùi quaûn lyù kinh teá phuø hôïp vôùi hoaøn caûnh lòch söû, cuï theå cuûa ñaát nöôùc vaø theá giôùi, Vieät nam ñaõ thoaùt caûnh ñoùi ngheøo, toång saûn phaåm quoác noäi taêng, ñôøi soáng xaõ hoäi ñang ngaøy caøng phaùt trieån.
Teá baøo cuûa neàn kinh teá quoác daân laø caùc doanh nghieäp, vôùi chính saùch quaûn lyù doanh nghieäp ngaøy caøng thoâng thoaùng, taïo ñieàu kieän cho caùc doanh nghieäp chuû ñoäng trong saûn xuaát kinh doanh, taïo söï coâng baèng giöõa caùc doanh nghieäp ôû caùc thaønh phaàn kinh teá khaùc nhau, ñaõ giuùp cho nhieàu doanh nghieäp trong nöôùc tìm ñöôïc choã ñöùng trong neàn kinh teá thò tröôøng ñang hình thaønh vaø phaùt trieån theo ñònh höôùng xaõ hoäi chuû nghóa ôû nöôùc ta. Treân böôùc ñöôøng phaùt trieån cuûa mình, nhieàu doanh nghieäp Vieät nam khoâng ngöøng tìm toøi, saùng taïo, ñoåi môùi ñeå taïo öu theá caïnh tranh treân thò tröôøng. Beân caïnh giaûi phaùp taêng naêng suaát lao ñoäng, tieát kieäm chi phí saûn xuaát, chi phí quaûn lyù, giaùm saùt chaët cheõ chaát löôïng saûn phaåm, khoâng ít caùc doanh nghieäp trong nöôùc môû roäng quy moâ hoaït ñoäng, ñaàu tö chieàu saâu, toå chöùc vaø phaân boá saûn xuaát ôû nhieàu ñòa baøn khaùc nhau treân cô sôû lieân keát nhieàu ngaønh ngheà. Söï caïnh tranh trong kinh doanh vaø yeâu caàu toàn taïi ñeå phaùt trieån, buoäc caùc doanh nghieäp phaûi tìm höôùng ñi thích hôïp trong quaù trình toå chöùc saûn xuaát kinh doanh cuûa mình.
Coù doanh nghieäp tieáp tuïc ñi saâu vaøo chuyeân moân hoùa saün coù, taêng cöôøng ñaàu tö chieàu saâu theo ngaønh nhöng khoâng ít doanh nghieäp Vieät nam ñaõ chuyeån töø toå chöùc saûn xuaát kinh doanh ñôn ngaønh sang toå chöùc 5 Töø naêm 1990, Chính phuû cho thaønh laäp caùc Toång coâng ty. Thuû töôùng ñaõ kyù quyeát ñònh thaønh laäp 17 Toång coâng ty (goïi laø toång coâng ty 91), hôn 77 toång coâng ty do caùc Boä, ñòa phöông kyù quyeát ñònh thaønh laäp vaø quaûn lyù tröïc tieáp (coøn goïi laø toång coâng ty 90). Beân caïnh quaù trình hình thaønh caùc doanh nghieäp saûn xuaát kinh doanh ña ngaønh coù quy moâ nhö caùc toång coâng ty theo nhöõng quyeát ñònh phaùp lyù nhö treân, cuõng coù nhieàu doanh nghieäp khoâng thuoäc thaønh phaàn kinh teá nhaø nöôùc cuõng chuû ñoäng chuyeån ñoåi quaù trình toå chöùc saûn xuaát kinh doanh töø ñôn ngaønh sang ña ngaønh. Söï chuû ñoäng aáy mang tính töï thaân, xuaát phaùt töø yeâu caàu toàn taïi vaø phaùt trieån cuûa baûn thaân doanh nghieäp mình.
Treân goùc ñoä quaûn lyù, doanh nghieäp vaø quaù trình toå chöùc saûn xuaát kinh doanh laø ñoái töôïng cuûa quaûn lyù, khi ñoái töôïng naøy coù nhöõng thay ñoåi veà quy moâ, tính chaát hoaït ñoäng thì ñoøi hoûi nhöõng coâng cuï quaûn lyù doanh nghieäp phaûi hoaøn thieän, thích öùng hoaëc thay ñoåi theo cho phuø hôïp ñeå quaûn lyù toát hôn. Khi caùc doanh nghieäp chuyeån moâ hình hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh töø ñôn ngaønh sang ña ngaønh thì taát yeáu nhöõng coâng cuï quaûn lyù phaûi hoaøn thieän cho phuø hôïp. 6 Taïi hoäi nghò laàn thöù ba Ban chaáp haønh Trung öông Ñaûng khoùa IX, ñaõ ban haønh nghò quyeát 05-NQ/TW veà tieáp tuïc saép xeáp, ñoåi môùi, phaùt trieån vaø naâng cao hieäu quaû doanh nghieäp Nhaø nöôùc. Nghò quyeát ñaõ xem söûa ñoåi, boå sung cô cheá, chính saùch laø moät trong nhöõng giaûi phaùp lôùn, trong ñoù ñaõ yeâu caàu:“…Nhaø nöôùc ban haønh tieâu chí ñaùnh giaù hieäu quaû vaø cô cheá giaùm saùt doanh nghieäp Nhaø nöôùc.Ñoåi môùi cheá ñoä keá toaùn, kieåm toaùn, cheá ñoä baùo caùo, thoâng tin, thöïc hieän coâng khai hoaït ñoäng kinh doanh vaø taøi chính doanh nghieäp…”.
Laø moät trong nhöõng coâng cuï quaûn lyù quan troïng cuûa doanh nghieäp (keá hoaïch, thoáng keâ, quaûn trò taøi chính, quaûn trò nhaân söï), keá toaùn phaûi hoaøn thieän, ñaùp öùng ñöôïc söï bieán ñoåi cuûa quaù trình toå chöùc saûn xuaát kinh doanh töø ñôn ngaønh sang ña ngaønh ôû möùc ñoä ngaøy caøng cao. Hoaøn thieän heä thoáng keá toaùn trong doanh nghieäp hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh ña ngaønh laø moät yeâu caàu khaùch quan khi treân thöïc teá coù söï yeâu caàu chuyeån ñoåi veà chaát trong hoaït ñoäng cuûa doanh nghieäp. Hoaøn thieän heä thoáng keá toaùn trong doanh nghieäp saûn xuaát kinh doanh ña ngaønh gaén lieàn vôùi quaù trình ñoåi môùi toå chöùc saûn xuaát kinh doanh vaø khoâng taùch rôøi quaù trình hoaøn thieän coâng taùc quaûn lyù doanh nghieäp trong quaù trình hoäi nhaäp kinh teá vôùi khu vöïc vaø treân theá giôùi laø vaán ñeà mang tính caáp thieát hieän nay ñoái vôùi caùc doanh nghieäp cuûa Vieät nam. Ñeà taøi cuûa luaän aùn “ Hoaøn thieän heä thoáng keá toaùn trong caùc doanh nghieäp saûn xuaát kinh doanh ña ngaønh cuûa Vieät nam “ ñöôïc ñaët ra vaø nghieân cöùu döïa treân yeâu caàu khaùch quan vaø tính caáp thieát cuûa söï hình thaønh vaø phaùt trieån cuûa caùc doanh nghieäp saûn xuaát kinh doanh ña ngaønh ôû Vieät nam nhaèm naâng cao naêng löïc quaûn lyù, thích öùng vôùi caùc chính saùch môû cöûa cuûa Ñaûng vaø 7 2.
MUÏC ÑÍCH NGHIEÂN CÖÙU Muïc ñích nghieân cöùu cuûa ñeà taøi “Hoaøn thieän heä thoáng keá toaùn trong caùc doanh nghieäp saûn xuaát kinh doanh ña ngaønh ôû Vieät nam” laø : + Cuøng vôùi caùc coâng cuï quaûn lyù khaùc cuûa doanh nghieäp: Keá hoaïch, taøi chính, thoáng keâ, phaân tích hoaït ñoäng kinh teá…Hoaøn thieän heä thoáng keá toaùn seõ goùp phaàn cho chaát löôïng quaûn lyù cuûa doanh nghieäp ña ngaønh ñöôïc naâng cao hôn, thích öùng ñöôïc vôùi moâi tröôøng caïnh tranh kinh teá trong nöôùc vaø quoác teá. + Laøm cô sôû cho caùc cô quan quaûn lyù Nhaø nöôùc nghieân cöùu, xaây döïng vaø ban haønh nhöõng chính saùch taøi chính, cheá ñoä keá toaùn vaø nhöõng vaên baûn khaùc coù lieân quan ñeán hoaøn thieän heä thoáng keá toaùn doanh nghieäp. + Thöïc hieän chính saùch ñaøo taïo vaø boài döôõng thöôøng xuyeân nguoàn nhaân löïc keá toaùn ñeå coù vaø duy trì ñöôïc chaát löôïng veà ñaïo ñöùc, chuyeân moân vaø naêng löïc coâng taùc 3. ÑOÁI TÖÔÏNG VAØ PHAÏM VI NGHIEÂN CÖÙU Ñoái töôïng nghieân cöùu chuû yeáu cuûa luaän aùn laø heä thoáng keá toaùn Vieät nam ñöôïc öùng duïng ôû nhöõng doanh nghieäp hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh ña ngaønh, cuï theå laø ôû moät soá toång coâng ty 90, 91, doanh nghieäp khaùc coù quy moâ hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh ña ngaønh thuoäc loaïi hình coâng ty coå phaàn vaø moät soá coâng ty nöôùc ngoaøi.
Trong ñoù, taäp trung vaøo vieäc nghieân cöùu toå chöùc boä maùy vaø coâng taùc keá toaùn, aùp duïng keá toaùn quaûn trò, caùc cheá ñoä veà chöùng töø, heä thoáng taøi khoaûn, cheá ñoä soå saùch keá toaùn vaø cheá ñoä baùo caùo keá toaùn.