CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ SẢN XUẤT 1.1 Tổng quan về kế toán chi phí sản xuất 1.1 Khái niệm chi phí và phân loại chi phí sản xuất 1.1 Khái niệm chi phí, chi phí sản xuất A , Khái niệm chi phí : Theo chuẩn mực kế toán số 01, đoạn 31, chi phí là tổng giá trị các khoản làm giảm lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kì kế toán , phát sinh từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh thong thường và các hoạt động khác của doanh nghiệp , góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu , không bao gồm các khoản vốn góp của cổ đông hoặc chủ sở hữu B, Khái niệm chi phí sản xuất Xét dưới góc độ hao phí lao động đã tiêu hao để tiến hành hoạt động kinh doanh thì chi phí sản xuất là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí kinh về lao động sống và lao động vật hóa , các chi phí cần thiết khác mà doanh phải chi ra để tiến hành hoạt động sản xuất một thời kì nhất định 1.2 Phân loại chi phí sản xuất Trong các doanh nghiệp , chi phí sản xuất có thể phân loại như sau: Phân loại theo nội dung tính chất kinh tế của chi phí ( 5 yếu tố) - Chi phí nguyên vật liệu : Bao gồm các chi phí nguyên vật liệu chính , nguyên vật liệu phụ, chi phí nhiên liệu, chi phí nguyên vật liệu khác để phục vụ dịch vụ - Chi phí nhân công : Là các khoản chi về tiền lương trả cho người lao động và các khoản trích theo lương của người lao động như BHXH,BHYT,KPCD - Chi phí khấu hao TSCD: là tất cả chi phí của việc khấu hao các tài sản cố định dùng cho mục đích sản xuất kinh doanh trong kỳ của doanh nghiệp - Chi phí dịch vụ mua ngoài : Là số tiền trả cho các dịch vụ mua ngoài phục vụ cho mục đích sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp phát sinh trong kì - Chi phí khác bằng tiền : các khoản phát sinh bằng tiền ngoài các khoản nói trên trong kỳ sản xuất kinh doanh SVTH: Hoàng Thị Linh 3 Lớp: K51DD Luan van Khoa Kế toán – Kiểm toán GVHD: TS. Trần Hải Long Đây là cách phân loại không phân biệt vào việc chúng phát sinh ở đâu, dùng vào mục đích gì. Cách phân loại này có tác dụng rất lớn trong công tác quản lý chi phí vì nó cho biết kết cấu tỷ trọng của từng yếu tố chi phí để phân tích đánh giá tình hình thực hiện dự toán chi phí Phân loại theo mục đích và công dụng của chi phí Phương pháp phân loại này căn cứ vào mục đích công dụng của chi phí , gồm 3 khoản mục sau: - Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp : Bao gồm toàn bộ chi phí về nguyên liệu, vật iệu chính , nguyên vật liệu phụ, nguyên vật liệu khác … được sử dụng trực tiếp trong quá trình sản xuất kinh doanh dịch vụ - Chi phí nhân công trực tiếp : là chi phí phải trả cho người lao động trực tiếp cung ứng dịch vụ. Bao gồm tiền lương , phụ cấp, và các khoản trích theo lương - Chi phí sản xuất chung : là các khoản chi phí cần thiết để tạo ra sản phẩm dịch vụ ngoài chi phí nguyên vật liệu trực tiếp và nhân công trực tiếp.
Bao gồm chi phí nguyên vật liệu gián tiếp , chi phí nhân công gián tiếp. Phân loại chi phí theo tiêu thức này giúp quản lý định mức chi phí, cung cấp số liệu cho việc tổng hợp để tính giá thành sản phẩm dịch vụ - Chi phí nhân công : là các khoản chi về tiền lương trả cho người lao động và các khoản trích theo lương của người lao động như BHXH,BHYT,KPCĐ - Chi phí khấu hao TSCD : là tất cả chi phí của việc khấu hao các tài sản cố điịnh dùng cho mục đích SXKD trong kỳ của doanh nghiệp - Chi phí dịch vụ mua ngoài : Là số tiền trả cho các dịch vụ mua ngoài phục vụ cho mục đích sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp phát sinh trong kỳ - Chi phí khác bằng tiền : các khoản phát sinh bằng tiền ngoài các khoản nói trên trong kỳ sản xuất kinh doanh Phân loại theo mục đích và công dụng của chi phí : - Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp : bao gồm toàn bộ chi phí về nguyên vật liệu chính, nguyên vật liệu phụ , nguyên vật liệu khác. được sử dụng trực tiếp trong quá trình sản xuất kinh doanh - Chi phí nhân công trực tiếp: Là chi phí phải trả cho người lao động trực tiếp cung ứng dịch vụ SVTH: Hoàng Thị Linh 4 Lớp: K51DD Luan van Khoa Kế toán – Kiểm toán GVHD: TS. Trần Hải Long - Chi phí sản xuất chung : Là các khoản chi phí cần thiết để tạo ra sản phẩm dịch vụ mua ngoài chi phí nguyên vật liệu trực tiếp và nhân công trực tiếp.
Bao gồm chi phí nguyên vật liệu gián tiếp và chi phí nhân công gián tiếp. Phân loại theo quan hệ với khối lượng sản phẩm dịch vụ cung ứng - Chi phí cố định ( định phí): Là những khoản chi phí không thay đổi về tổng số dù có sự thay đổi khi số lượng sản phẩm - Chi phí biến đổi ( biến phí): Là các chi phí có sự thay đổi về lượng tương quan tỷ lệ thuận với sự thay đổi của số lượng sản phẩm - Chi phí hỗn hợp : là những khoản chi phí mà bản thân nó bao gồm các yếu tố định phí và biến phí , ở mức hoạt động nhất định , chi phí hỗn hợp thể hiện đặc điểm của định phí , vượt trên nó thể hiện đặc điểm của biến phí Cách phân loại này giúp phân tích tình hình tiết kiệm chi phí và xác định các biện pháp thích hợp để hạ thấp chi phí sản xuất dịch vụ cho mỗi một nhà dịch vụ cung cấp 1. Đối tượng kế toán và phương pháp tập hợp chi phí sản xuất Đối tượng tập hợp chi phí sản xuất Đối tượng tập hợp chi phí sản xuất kinh doanh là phạm vi giới hạn mà các chi phí sản xuất cần được tổ chức tập hợp theo đó. Việc lựa chọn các đối tượng tập hợp chi phí ở từng doanh nghiệp có sự khác nhau , nó phụ thuộc vào đặc điểm , tình hình tổ chức kinh doanh , yêu cầu quản lí của doanh nghiệp Phương pháp tập hợp chi phí sản xuất CP sản xuất có nhiều loại khác nhau , tùy theo mục đích, tính chất và công dụng của nó trong quá trình sản xuất sản phẩm mà áp dụng phương pháp thích hợp để tập hợp và phân bổ đối tượng chịu chi phí Phương pháp kế toán tập hợp chi phí sản xuất là cách thức mà kế toán sử dụng để tập hợp, phân loại các khoản chi phí sản xuất phát sinh trong kỳ kế toán theo các đối tượng tập hợp chi phí đã xác định.
Phương pháp trực tiếp Điều kiện áp dụng: Phương pháp này áp dụng đối với chi phí sản xuất có liên quan trực tiếp đến từng đối tượng tập hợp chi phí sản xuất riêng biệt. SVTH: Hoàng Thị Linh 5 Lớp: K51DD Luan van Khoa Kế toán – Kiểm toán GVHD: TS. Trần Hải Long Nội dung phương pháp: Kế toán phải tổ chức công tác ghi chép ban đầu theo đúng đối tượng, qua đó tập hợp số liệu trên các chứng từ kế toán và tiến hành ghi trực tiếp và các tài khoản kế toán có liên quan, chi tiết theo từng đối tượng. Phương pháp gián tiếp Điều kiện áp dụng: Phương pháp này được áp dụng đối với chi phí sản xuất có liên quan đến nhiều đối tượng tập hợp chi phí sản xuất và không thể tổ chức ghi chép ban đầu riêng theo từng đối tượng.
Nội dung phương pháp: Để tập hợp và phân bổ chi phí sản xuất từng đối tượng có liên quan, kế toán phải tiến hành các bước công việc sau: - Tổ chức ghi chép ban đầu (ghi chứng từ gốc) các chi phí sản xuất có liên quan đến nhiều đối tượng, theo từng địa điểm phát sinh chi phí, từ đó tổng hợp số liệu trên chứng từ kế toán theo địa điểm phát sinh chi phí. - Chọn tiêu chuẩn phân bổ phù hợp với từng loại chi phí để tính toán phân bổ chi phí sản xuất đã tổng hợp cho các đối tượng có liên quan. - Tính chi phí sản xuất cho từng đối tượng có liên quan theo công thức sau: C = T Trong đó: C : là chi phí sản xuất phân bổ cho đối tượng thứ i. :tổng chi phí sản xuất đã tập hợp cần phân bổ.
: là tổng đại lượng tiêu chuẩn dùng để phân bổ. T : là đại lượng tiêu chuẩn phân bổ của đối tượng i. Yêu cầu quản lý về công tác kế toán chi phí sản xuất sản phẩm. - Căn cứ vào đặc điểm quy trình công nghệ, đặc điểm tổ chức sản xuất sản phẩm của doanh nghiệp để xác định đối tượng tập hợp chi phí sản xuất.
- Tổ chức tập hợp và phân bổ từng loại chi phí sản xuất theo đúng đối tượng tập hợp chi phí sản xuất đã xác định và bằng phương pháp thích hợp đã chọn, cung cấp kịp thời những số liệu, thông tin tổng hợp về các khoản mục chi phí và yếu tố chi phí quy định, xác định đúng đắn chi phí của sản phẩm dở dang cuối kỳ. SVTH: Hoàng Thị Linh 6 Lớp: K51DD Luan van Khoa Kế toán – Kiểm toán GVHD: TS. Trần Hải Long - Định kỳ cung cấp các báo cáo về chi phí sản xuất cho lãnh đạo doanh nghiệp, đồng thời tiến hành phân tích tình hình thực hiện các định mức chi phí và dự toán chi phí, phát hiện kịp thời khả năng tiềm tàng, đề xuất biện pháp thích hợp để tiết kiệm chi phí và hạ giá thành sản phẩm. Yêu cầu quan trọng của công tác quản lý tài chính doanh nghiệp là phải quản lý chi phí sản xuất kinh doanh, thông qua việc lập và thực hiện kế hoạch chi phí, từ đó có phương án tiết kiệm chi phí sản xuất kinh doanh, vì chi phí sản xuất kinh doanh có quan hệ chặt chẽ với doanh thu và lợi nhuận.
Nếu chi phí giảm sẽ làm lợi nhuận tăng và ngược lại, nếu chi phí tăng không hợp lý sẽ làm cho lợi nhuận giảm sút. Nhiệm vụ của kế toán chi phí sản xuất sản phẩm. - Các doanh nghiệp cần phải lập kế hoạch chi phí hàng năm (lập bảng dự toán chi phí theo yếu tố) đồng thời theo dõi, kiểm tra việc chấp hành đúng dự toán chi phí đó.